Inden beghinne sciep God hemel ende erde.
Mer derde was onnutte ende idel, ende donckerheiden waren op daensichte des afgronts, ende Gods gheest waert ghedraghen boven dien wateren .
Ende God seide: Dliecht moet werden, ende dliecht waert ghemaect.
Ende God sach dliecht dat het goet wesen soude, ende hi schiet dliecht vander donckerheiden,
ende hiet dliecht dach ende die donckerheiden nacht. Ende het waert ghemaect savonts ende smorghens, een dach.
Echter seide God: Het werde een fyrmament in midden den wateren ende het sceide die wateren vanden wateren.
Ende God maecde dat fyrmament, ende hi schiet die wateren die waren onder tfyrmament van dien die waren boven tfirmament, ende het gheschiede alsoe.
Ende hi hiet dat fyrmament hemel; ende het waert ghemaect zavonts ende smorghens, dander dach.
Echter seide God: Die wateren die onder den hemel sijn, werden vergadert in een stat, ende die droecheit openbare; ende het ghesciede alsoe.
Ende die droechde hiet God erde ende die vergaderinghe vanden wateren hiet hi zee. Ende God sach dat het goet wesen soude.
Ende hi sprac: Die erde groeie groeiende cruyt ende dat saet make, hout dat appel draghe dat vrocht make nae sijn maniere wies saet sy in hem selven boven der erden. Ende het gheschiede alsoe.
Ende derde bracht uyt groeiende cruyt ende dat saet droech na sijn maniere, ende hout dat vrocht maecde ende dat alrehande saet hadde na sine ghedaente. Ende God sach dattet goet wesen soude
Ende het wert ghemaect savonts ende smorghens, die derde dach.
Ende God seide: Het werden liechte inden firmamente des hemels, ende si deilen den dach ende den nacht, ende sy sijn in teekenen ende in tiden ende daghen ende jaren,
dat si luchten inden fyrmament des hemels ende si verliechten die erde; ende het gheschiede also.
Ende God maecde ii groete liechte: dat meeste liecht, om dat het boven den daghe wesen soude, ende dmynder liecht, om dat het boven der nacht wesen souden ende die sterren.
Ende hi settese inden fyrmamente des hemels, dat si luchten souden boven der erden,
ende dat sy wesen souden boven dien daghe ende boven die nacht, ende dat sy deilen souden dliecht ende de donckerheiden. Ende God sach dat het goet wesen soude.
Ende het waert ghemaect zavonts ende smorghens, die vierde dach.
Oec seide God: Die watere bringhen voert crupende diere met levender sielen ende ghevochelte boven der erden onder den fyrmamente des hemels.
Ende God sciep die groete walvessche ende alle levende sielen ende beroerlijc die de watere voertbracht hadden in haren ghedaenten, ende alle ghevochelte na sine maniere. Ende God sach dat het goet wesen soude,
ende hi benedide hon ende seide: Wast ende wert ghemenichvoldicht ende vervolt die wateren der zee, ende die voghele werden ghemenichvoldicht boven der erden.
Ende het waert ghemaect savonts ende smorghens, die vijfte dach.
Echter seide God: Die erde bringhe voert levende sielen in sijnre manieren, vee ende crupende dieren ende beesten der erden na haren ghedaenten. Ende het gheschiet also.
Ende God maecde die beesten der erden na haren ghedaenten ende tfee ende elc crupende dier in sijnre manieren. Ende God sach dattet goet wesen soude,
ende hi seide: Maken wi den mensche ten beelde ende ons ghelikenisse, ende [hi] si boven den visschen der zee ende die ghevoghelte des hemels ende boven den beesten ende allen creatueren ende boven elc crupende dier dat beruert woert inder erden.
Ende God schiep den mensche te sinen bielde ende te synen ghelikenisse, te Gods beelde sciep hine, man ende wijf sciep hi hem.
Ende God benedide hem ende seide: Wast ende wert ghemenichvoldicht ende vervolt die erde ende doet se tonder, ende hebt heerscap boven den visschen der zee ende den ghevoghelte des hemels ende boven allen dieren die beruert werden boven der erden.
Ende God seide: Siet, ic heb u ghegheven alle groeiende cruyt dat saet brenghe boven der erden, ende alrehande hout dat in hem selven heeft saet na sijnre manieren, dat si u selen wesen in spisen,
ende alle den dieren vander erden ende elken voghel des hemels, ende alle diere die beruert werden inder erden ende daer levende siele in es, dat si teten selen hebben. Ende het gheschiede also.
Ende God sach alle die hi ghemaect hadde, ende si waren herde goet. Ende het waert ghemaect savonts ende smorghens, die seste dach.
Dus waren volmaect hemel ende erde ende al haer verchie ringhen.
Ende God voldede opten sevenden dach sijn werc dat hi ghemaect hadde; ende hi ruste inden sevenden daghe van alle den werke dat hi bereet hadde.
Ende God benedide den sevenden dach ende heilichdene, want in dien hadde hi opghehouden van alle sinen werke dat God sciep om dat hijt maken soude.
Dit sijn die gheslechten des hemels ende der erden alsi ghescapen waren in dien daghe dat God maecde hemel ende erde,
ende elke sprute of scoete des ackers, eer si rees inder erden ende eer si groeide alle dat cruyt des lantscaps, want God en reghende niet boven of op der erden, ende negheen mensche en was die deerde werken of winnen soude,
mer een fonteine quam opter erden ende ververschede al dbovenste der erden.
Dus formeerde die Here God den mensche vanden lime der erden ende hi in blies hem in sijn aensichte den adem des levens, ende die mensche waert ghemaect met levender sielen.
Ende die Here God hadde vanden beghinne gheplant dat paradijs der weeldicheit, daer hi den menssche in dede dien hi gheformeert hadde.
Ende die Here God dede comen uuter erden alle scoen hout te siene ende suet om te eten ende oec dat hout des levens in mydden den paradise ende thout der const goets ende quaets.
Ende een riviere quam uuter stat der weeldicheit omt paradijs te ververschene die van daer ghedeilt waert in iiii hoefde.
Der eenre name es Phison, dits die ryviere  die al om al dlant van Evilath loept, daer wast gout,
ende tgout van dien lande es alte goet, ende daer vintmen bedellium ende die steen onix.
Ende der anderre ryvieren name heet Gyon, dits die ryviere die al omme al dlant van Ethiopen loept.
Ende der derder ryvieren name es Tygris, dese ryviere gaet teghen die van Assierien. Mer die virde riviere dats Eufrates.
Dus droech die Here God den mensche ende deden inden paradise der weeldicheit, dat hijt werken ende hueden soude,
ende hi gheboet hem ende seide: Van alden houte des paradijs eet,
mer vanden houte der const goets ende quaets en eet niet, want in soe wat daghe dattu daer af eten suls, soe sulstu die doet sterven.
Echter seide die Here God: En es niet goet den mensche alleen wesen, maken wi hem een hulpe hem ghelijc.
Als die Here God dus gheformeert hadde vander erden alle die beesten der erden ende alle dat ghevochelte des hemels, soe brachte hise tot Adame, omdat hi sien soude hoe dat hise heiten soude. Soe wat namen dat Adam gaf der levender sielen, dats haer name.
Ende Adam hiet met haren name alle dieren ende alle voghele des hemels ende alle die beesten der erden, mer negheen hulper Adams en waert vonden hem ghelijc.
Daer om soe sant die Here God vaec in Adame. Ende doen hi in slape was, soe nam hi ene van sinen ribben ende hi vervullet vleechs daer voer,
ende die Here God <stichte> die ribbe die hi ghenomen hadde van Adame in een wijf ende brachtse te Adame.
Ende Adam seide: Dit been es nu van mynen beenen, ende tvleechs van mynen vlesche. Dese sal heiten manhaghet, want si es vanden man ghenomen.
Om dese dinc sal een man laten sinen vader ende sijnre moder, ende sal hem houden aen sijn wijf, ende sy twee selen sijn in enen vlesche.
Ende beide waren sy naect, dats te verstaene Adam ende sijn wijf, ende si en scaemden hon niet.
Mer tserpent was scalker dan alle die diere der erden die di Here God ghemaect hadde, ende het seide totten wyve: Waer bi heeft u God gheboden dat ghi niet eten en sout van alden houte des paradijs?
Dwijf antwoerde den serpente: Wi eten vander vrocht der houte die inden paradise sijn,
mer God hevet ons gheboden, dat wy niet eten en souden vander vrocht des houts dat int midden den paradise es, ende dat wi hem niet ghenaken en souden, dat wy machschien niet en sterven.
Ende tserpent seide totten wyve: Ghi en sult die doet niet sterven,
want God weet, dat in soe wat daghe dat ghier af eten sult, soe selen u oghen ontdaen werden, ende ghi sult sijn als gode, wetende goet ende quaet.
Dus sach dwijf dat thout goet was om tetene ende scoene ten oghen ende ghenuechlijc van aensiene, ende si nam van sijner vrocht ende aets, ende si gaefs haren man ende hi aets.
Ende haerre beider oghen <warden> ontdaen. Ende doen si bekenden dat sy naect waren, soe nayden sy te gader bladere vanden  vighebomen ende maecden hon overdecsele.
Ende doe si ghehoert hadden des Heren Gods stemme wandelende inden paradise ter locht na middaghe, soe barch hem Adam ende sijn wijf van sHeren Gods aensichte midden den houte des paradijs.
Ende die Here God riep Adame ende seide: Adam, waer bestu?
Hi sprac: Here, ic hoerde dijn stemme inden paradise ende ic ontsach mi om dat ic  naect was, ende ic barch my.
Die Here seide hem: Wie hevet di ghewiset dattu naect waers sonder dattu hebs gheten vanden houte daer ic di af gheboden [hadde] dattuus niet en eten souts?
Ende Adam seide: Dwijf die du my gaefs teenre ghesellinnen, gaf my vanden houte, ende ic aets.
Ende die Here God seide totten wyve: Waer om daetstu dat? Si antwoerde: Tserpent bedroech my ende ic aets.
Ende die Here God seide totten serpente: Om dattu dit ghedaen hevest, soe selstu vermalendijt wesen onder alle die diere ende beesten der erden, du suls gaen over dijn borst ende du suls erde eten al die daghe dijns levens.
Die viantscap sal ic setten tusschen di ende een wijf, ende tusschen dijn saet ende haer saet, si sal dijn hoeft vertreden ende du sels spien na haer versenen.
Oec seide hi den wyve: Ic sal menichvoldighen dijn catyvicheiden ende dijn drachte, in pinen salstu kindere ghebaren, ende du sals wesen onder smans macht ende hi sal heerscap boven di hebben.
Mer hi seide Adame: Om dattu hoeres dijns wijfs stemme ende aets van dien houte daer ic di af beval dattuus niet eten en souts, soe sal deerde vermalendijt sijn in dinen werke,
in pinen salstuse eten alle die daghe dijns levens. Si sal di groeien doerne ende destele, ende du sels eten tcruut der erden,
inden sweete dijns aensichten soe saltu eten dijn broet tot dattu suls wederkeren inder erden daer du af ghenoemen best, want du best ghemul ende du salst weder keren int ghemul.
Ende Adam hiet sijns wijfs name Eva om dat sy moder wesen soude van allen levenden menschen.
Die Here God maecte oec Adame ende sinen wyve pelsen rocke ende cledese, ende seide:
Siet, Adam es woerden als een van ons, wetende goet ende quaet. Daer om dat hi machschien nu niet en steke sijn hant ende neme oec vanden houte des levens ende eets ende leve ewelijc.
Ende die Here God stackene uuten paradise der weeldicheit, om dat hi deerde werken soude daer hi af ghenomen was.
Ende hi verdreef Adam uute ende hi sette voer den paradise der weeldicheit Cherubin ende een vierich swert ende beruerlijc allesens snidende om te wachten den wech ten houte slevens.
Adam bekende Evam sijn wijf, ende si ontfinc ende ghebaerde Caym, ende seide: Ic heb enen mensche beseten bi Gode.
Ende echter soe ghebaerde si Abel sinen brueder. Ende Abel was een heerde van scapen, ende Caym een lantwynne.
Ende het gheschiede na vele daghe dat Chaym offeren soude den Here ghiften vander erden vrochte.
Abel offerde oec vanden eerstgheborenen sijns cudden ende van haren vetten. Ende die Here aensach te Abel ende te sinen ghiften,
mer te Chaym ende te sinen ghiften en aen sach hi niet. Ende Chaym waert gram alte seer ende  sijn aensichte viel nederwert.
Ende die Here seide tot Caym:
Waer om bestu gram ende waer bi valt dijn aensichte nederwaert? Oftu wel does, en sulstuut niet ontfaen? Ende en doestu niet wel, en sal te hant sonde niet wesen bynnen doren? Mer onder di sal sijn die begherte van haer, ende du <sulst> heerscap boven haer hebben.
Ende Chaym seide tot Abel sinen brueder: Gae wi uute daer buten. Ende doen sy waren inden acker, soe stoent Chaym op teghen Abel sinen brueder ende doeddene.
Ende die Here seide tot Caym: Waer es Abel dijn brueder? Hi antwoerde: Ic en weets niet, ben ic wachtere mijns brueders?
Ende die Here seide tot hem: Wat hevestu ghedaen? Die stemme van dijns brueder bloede roept te my vander erden.
Nu daer om sulstu vermalendijt wesen opder erden, die haren mont ontdaen heeft ende heeft ontfaen dijns brueder bloet van dijnre hant;
alstuse werken suls, soe en salse di haer vrocht niet gheven, du suls <onghestadich> ende vlochtich wesen boven der erden.
Ende Chaym seide totten Here: Mijn quaetheit es <meerre> dan dat ic werdich ben te verdienene ghenadicheit.
Sich, du sels my huden verdriven vanden aensichte der erden, ende ic sal werden verborghen van dinen aensichte ende ic sal onghestadich ende vlochtich wesen inder erden, daer om soe wi dat my vinden sal, hi sal mi doeden.
Ende die Here seide hem: En sal also niet gheschien, mer soe wie dat Chaym doeden sal, het sal seven vout werden ghecasteyt. Ende die Here sette Chaym een teeken, datten niet doden en soude soe wi datten vinden soude.
Ende Chaym ghinc wech van des  Heren aensichte, ende hi woende int lant vlochtich ter oester siden van Edon.
Ende Chaym bekende sijn wijf, ende si ontfinc ende ghebaerde Enoch. Ende hi stichte een stat, ende hi hiet haren name na sijns soens name Enoch.
Enoch wan echter Irad, ende Irad wan Maniahel, ende Maniael wan Mathusael, ende Mathusael wan Lamech.
Dese nam twee wyve, der eenre name was Ada, ende der anderre name Sella.
Ende Ada wan Jobal, die der gheenre vader was, die wonen in tenten ende der herden.
Ende sijns brueder name was Jubal, hi was der gheenre vader, die singhen in chitoelen ende orghelen.
Oec wan Cella Tubalchaym, ende hi was een hamerere ende een smet in allen werke van ere ende van ysere. Tubalcayms uster was Noemina.
Ende Lamech seide sinen wyven Ade en Celle: Hoert mijn stemme, Lamechs wijve, hurct mijn redene, want ic hebbe enen man ghedoedt in mijn wonde, ende enen jonghelinc in mijn weffele.
Sevenvout sal wrake ghegheven werden van Chaym, mer van Lamech sal sy ghegheven werden lxxvii werf.
Ende Adam bekende echter sijn wijf ende si ghebaerde enen soen, ende seide: God heeft my ghesant een ander saet over Abel, dien Caym doedde.
Mer ende Seth waert oec een soen gheboren ende dien hiet hi Enos; dese begonste sHeren name taenroepene.
Dits die boeck van Adaems gheslechte. In dien daghe, dat God die Here den mensche sciep,
ter ghelikenissen Gods maecte hi dien, man ende wijf sciep hise, ende hi benedide hon, ende hi hiet haren name Adam in dien daghe, dat sy ghescapen  waren.
Ende Adam leefde c jaer ende xxx jaer, ende hi wan enen sone te sinen beelde ende te sijnre ghelikenissen, ende hi hiet sinen name Seth.
Ende na dien, dat Adam Seth wan, soe woerden alle sijn daghe ghemaect dccc jaer, ende hi wan sonen ende dochteren.
Ende al die tijt dat Adam leefde, waert ghemaect ix jaer ende xxx, ende hi es doet.
Ende Seth leefde c jaer ende v, ende hi wan Enos.
Ende Seth leefde na dien dat hi Enos wan viiic jaer ende vii, ende hi wan sonen ende dochteren.
Ende al Seths daghe woerden ghemaect ixc jaer ende xii, ende hi es doet.
Ende Enos leefde xc jaer, ende hi wan Caynan.
Ende na sijn gheboerte leefde hi viiic jaer ende xv, ende hi wan sonen ende dochteren.
Ende al Enos daghe worden ghemaect ixc jaer ende v, ende hi es doet.
Ende Caynan leefde lxx jaer, ende hi wan Malalehel.
Ende Caynan leefde na dien dat hi Malalehel wan viiic jaer ende xl, ende hi wan sonen ende dochteren.
Ende alle Caynans daghe worden ghemaect ixc jaer ende x, ende hi es doet.
Ende Malalehel leefde lxv jaer ende hi wan Jared.
Ende Malalehel leefde na dien dat hi wan Jared viiic jaer ende xxx, ende hi wan sonen ende dochteren.
Ende alle Malalehels daghe woerden ghemaect viiic jaer ende xcv, ende hi es doet.
Ende Jared leefde c ende lxii jaer ende wan Enoch.
Ende Jared leefde na dien dat hi Enoch wan viiic jaer, ende hy wan sonen ende dochteren.
Ende alle Jareds daghe worden ghemaect ixc jaer ende lxii, ende hi es doet.
Oec leefde Enoch lxv jaer ende wan Mathusalem.
Ende Enoch wandelde met Gode, ende Enoch leefde na dien dat hi Mathusalem wan iiic jaer, ende hi wan sonen ende dochteren.
Ende alle Enochs daghe werden ghemaect iiic ende lxv,
ende hi wandelde met Gode ende en openbaerde niet, want God nammen of voerdene.
Ende Matusalem leefde c ende lxxxvii jaer, ende wan Lamech.
Ende Matusalem leefde na dien dat hi Lamech wan viic jaer ende lxxxii, ende wan sonen ende dochteren.
Ende alle Matusale daghe worden ghemaect ixc jaer ende lxix, ende hi es doet.
Ende Lamech leefde c ende lxxxii jaer ende hi wan enen sone
ende hi hiet sinen name Noe, ende seide: Dese sal ons vertroesten van den werken ende den pinen onser hande inder erden, die God vermalendijt hevet.
Ende Lamech leefde na dien dat hi Noe wan vc jaer ende xcv, ende wan sonen ende dochtere.
Ende alle Lamechs daghe worden ghemaect viic jaer ende lxxvii, ende hi es doet. Maer doen Noe was vc jaer out, soe wan hi Sem, Cham ende Japhet.
Als die menschen begonsten te werden ghemenichfoldicht boven der erden, ende si dochteren ghewonnen hadden,
soe saeghen die Gods sonen der menschen dochtere, dat si scoene waren, ende sy namen wyve van allen die si cosen.
Ende God seide: Mijn gheest en sal niet blyven inden mensche ewelijc, want hi es vleechs, ende sijn daghe selen wesen van c ende xx jaren.
Want na dien dat die Gods sonen in ghinghen totter menschen dochteren ende die wyve ghebaerden, dit sijn die machtighe vander werelt, die vermaerde manne.
Mer doe God sach dat der menschen malicie vele was inder erden, ende alt ghepeyns vander herten was verstaende in quade tallen tiden,
soe waest hem leet dat hi den mensche ghemaect hadde inder erden. Ende om dat hi voer wachten wilde int na comen, ende om dat hi ghetast was bynnen met rouwen der herten,
soe seide hi: Ic sal af doen vanden aensichte der erden den mensche dien ic sciep, vanden mensche totten dieren, vanden crupenden totten voghelen des hemels, want mi berouwet dat icse ghemaect hebbe.
Maer Noe vant gracie [voer Gode].
Ende dit sijn Noes gheslachten. Noe was een gherechtich man ende volmaect in sinen gheslechten; hi wandelde met Gode.
Ende hi wan iii sonen: Sem, Cham ende Japhet.
Maer al derde was besmet voer Gode, ende sy was vervult met quaetheiden.
Ende doen God hadde ghesien dat derde besmet was, want elc vleysche hadde sinen wech besmet boven  der erden,
soe seide hi tot Noe: Deynde van allen vlesche es comen voer my, die erde es vervult van haerre quaetheit, ende ic salse verdryven metter erden.
Die Here seide tot Noe: Make di een arke van ghescavenen houte, du suls wonincskene maken inder arken, ende du selstse bestriken bynnen ende buten met lyme.
Ende aldus suldise maken: der arken lingde sal sijn van iiic cubitus, ende die wijdde van l cubiten ende haer hoecheit sal sijn van xxx cubiten.
Du suls een vinster maken inder arken, ende du suls haer hoecheit inden in enen cubitum. Mer die doere van der arken sulstu setten in die side, nederwaert eetcameren ende dri cameren sulstu daer in maken.
Sich, ic sal bringhen boven der erden die watere vander diluvyen, om dat ic doeden sal alle vleesch daer die gheest des levens in es onder den hemel, ende al dat inder erden es, sal werden verteert.
Ende ic sal mijn belofte metti setten, ende du suls in darke gaen, du ende dijn sonen, dijn wijf ende dijnre sonen wyve metti.
Ende van allen dieren van allen vlesche so salstuer ii leiden in darke, dat sy leven moghen metti, van manliken ende wijfliken maecsele.
Vanden voghelen na haer maniere ende vanden quicke in sinen gheslechte, ende van elken crupenden dieren der erden na haer maniere, twee ende twee van elken selenre metti ingaen, dat sy leven moghen.
Hier om salstu metti nemen van allen spisen die men eten mach, ende du seltse metti draghen, ende si selen beide di ende dien wesen in spisen.
Dus dede Noe al, dat hem God gheboden hadde.
Ende die Here seide tot Noe: Ganc in darke, du ende al dijn huys, want di heb ic gherechtich ghesien voer my in desen gheslechte.
Van allen suveren beesten sulstu nemen vii ende vii, man ende wijf, mer vanden onsuveren dieren ii ende ii, man ende wijf.
Mer oec vanden voghelen des hemels sulstu nemen vii ende vii, man ende wijf, dat saet mach werden ghehouden op daensichte van alle der erden.
Want noch na vii dage soe sal ic reghenen boven der erden xl daghe ende xl nachte, ende ic sal afdoen van boven der erden al dat ic ghemaect hebbe.
Hier om dede Noe al, dat  hem die Here gheboden hadde.
Ende Noe was vic jaer out, doe die watere vander deluvyen vloeiden opter erden.
Ende Noe ghinc in darke, ende sijn sonen ende sijn wijf ende sijnre sonen wyve, om die watere vander deluvyen.
Ende vanden suveren ende onsuveren dieren ende vanden voghelen ende van al dien dat beruert woert boven der erden
ii ende ii quamen te Noe in darke, man ende wijf, also God Noe bevolen hadde.
Inden seshondersten jare van Noes leven, in dander maent, inden seventienden daghe vander maent, soe worden ghestort alle die fonteynen des groets afgronts, ende die wolken des hemels woerden ontdaen,
ende het waert een reghen opter erden xl daghe ende xl nachte.
In een wile dies daechs soe ghinc Noe ende Sem ende Cham ende Japhet, sijn sonen, sijn wijf ende sijnre sonen wyve met hem in darke,
sy ende elc dier na sijn gheslechte, ende alle quic na sijn gheslechte, ende alle dat beruert waert inder erden in sijn gheslechte, ende al ghevoghelte na sijn maniere, ende alle voghelkine
ende alle voghele quamen tot Noe in darke, ii ende ii van allen vlesche daer die gheest des levens in was.
Ende die in darke quamen, man ende wijf, quaemenre in van allen vlesche also hem God bevolen hadde, ende die Here sloten daer in van buten.
Ende die deluvie waert ghemaect boven der erden xl daghe ende xl nachte, ende die wateren worden ghemenichvoldicht, ende sy hieven darke hoghe op vander erden.
Want die wateren vloeiden anxtelijc, ende sy vervuldent al boven der erden, oec waert die arke ghedreven boven den wateren.
Ende die wateren waren alte crachtich boven der erden, ende alle die hoghe berghe worden overdect onder alle den hemel;
xv cubitus was dwater hoghere boven alle berghe die sy bedect hadde.
Ende alle vleechs  waert verteert dat beroert wert boven der erden, van voghelen, van dieren, van beesten [ende van allen crupende dieren die crupen opter aerden,]
alle menschen, ende al daer adam des levens in was inder erden, bleven doet.
Ende God dede af alle dinc dat boven der erden was, vanden mensche totten quicke, beide crupende diere ende die voghele des hemels, ende sy woerden afghedaen vander erden. Mer Noe bleef allene, ende die met hem inder arken waren.
Ende die watere der deluvyen behilden die erde c ende l daghe.
God herdachte Noe ende alder beesten ende des quics die met hem waren in darke, ende hi brachte den gheest boven der erden, ende die watere mynderden. Ende die fonteynen des afgronts woerden ghesloten,
ende die wolken des hemels, ende die reghene woerden verboden vanden hemele.
Ende die watere keerden weder vander  eerden, gaende ende wederkerende, ende sy begonsten te mynderen na c ende l daghe.
Ende in die vii-de maent, opten xxvii-sten dach dier maent soe ruste die arke op die berghe van Armenien.
Mer die watere ghinghen ende mynderden totter tiender maent, want in die tiende maent, opten eersten dach vander maent, so openbaerden die tsoppe vanden berghen.
Ende doen xl daghe leden waren, soe dede Noe op die venstre vander arken die hi ghemaect hadde,
ende liet den raven vlieghen, ende hi voer uute ende en keerde niet weder voer dat die watere ghedroecht waren boven der erden.
Oec liet hi vlieghen na hem die duve, om dat si sien soude of die watere thant op ghehouden waren opter erden.
Ende doen si niet en vant daer haer voet rusten mochte, soe keretse weder te hem in darke, want die wateren waren boven alle der erden, ende hi stac sijn hant uut ende hi begreepse, ende tracse in darke.
Ende doen hi noch voert vii daghe ghebeit hadde, soe liet hi echter die duve uuter arken vliegen,
ende sy quam savonts te hem ende bracht in haren mont een rijs van eenre olyven met groeyenden bladeren. Daer om verstont Noe dat die wateren op ghehouden waren boven der erden.
Ende echter ontbeidde hy noch vii ander daghe, ende hi sant die duve uute, ende sy en keerde voertmeer niet weder te hem.
Dus worden die watere ghemyndert boven der erden ende naden seshondersten inden eersten jare van Noes levene, ende Noe dede op dat dac vander arken ende hi bescouwede ende sach dat dbovenste vander erden ghedroecht was.
In dander maent, opten xxvii-sten dach van dier maent, soe was derde ghedroecht.
Ende God sprac tot Noe ende seide:
Ganc uute uuter arken, du ende dijn wijf, dijn sonen ende dijnre sonen wyven metti
ende leide uute metti alle die diere die bidi sijn van allen vlesche, beide in ghevoghelte ende in beesten ende in allen crupenden dieren die crupen boven der erden, ende gaet in opter erden, wast ende wert ghemenichvoldicht boven der erden.
Daer om ghinc Noe uute ende sijn sonen, sijn wijf ende sijnre sonen wyve met hem.
Mer oec soe ghinghen uuter arken alle beesten ende crupende diere die cropen opter erden na haer gheslachten.
Ende Noe stichte den Here enen outaer, ende hi nam van alle den suveren quicke ende vanden suveren voghelen, ende hi offerde holocaust opten outaer.
Ende die Here gheroec den roeke der sueticheit, ende hi sprac tot hem: Negheens sins en sal ic voertmeer der erden vermalendien om der menschen wille, want die sen ende tghepeys van smenschen herte sijn ghereet in quaet van haerre joncheit. Hier om en sal ic niet verslaen voertmeer al dat lijf in heeft, also ic ghedaen heb.
In allen den daghen der erden tsaet ende die oechst, coude ende hitte, somer ende winter, nacht ende dach en selen niet rusten.
Ende God benedide Noe ende sijn sonen, ende seide tot hon: Wast ende wert ghemenichvoldicht, ende vervult die erde.
Ende u vrese ende anxt si op alle die diere der erden op alle die voghele des hemels met alle dien die beruert werden inder erden, alle die vissche der see sijn uwer hant ghelevert.
Ende al dat beruert woert ende leeft, dat sal u sijn in spisen, ic hebse u alle ghelevert als groeyende coelen, dat uute ghedaen
dat ghi tvleechs metten bloede niet eten en sult.
Want ic  sal versueken dbloet van uwen sielen, van allen beesten hant ende van smenschen hant, van eens smans ende sijns brueder hant salic versueken smenschen siele.
Soe wie dat uutstorten sal doen menschen bloet, men sal sijn bloet uut storten, want die mensche es ghemaect te Gods beelde.
Mer wast ghi liede ende wert ghemenichvoldicht, ende gaet in opter erden ende vervultse.
Dit seide oec God tot Noe ende tot synen soenen met hem:
Siet, ic sal mijn beloften setten met u luden, ende met uwen sade na u,
ende tot elker levender sielen die met u es, beide in voghelen ende in quicke ende met alle den vee der erden die uuter arken ghegaen sijn, ende met alle den beesten der erden.
Ic sal mijn beloften setten met u, ende negheens sins en sal u voertmeer alle vleechs werden ghedoedt metten watere vander deluvyen, ende die deluvie en sal voert aen niet meer sijn derde verdervende.
Ende God seide: Dit sal wesen dat teeken der beloften dat ic gheve tusschen my ende u ende tot elker levender sielen die met u es inden eweliken gheslechte:
Ic sal mynen boghe setten inden wolken ende dat sal wesen dat teeken der beloften tusschen my ende der erden.
Ende als ic den hemel sal hebben overtrocken met wolken, soe sal mijn boghe openbaren inden wolken,
ende ic sal herdencken mijnre beloften met u ende met elker levender sielen die vleechs doet leven, ende die watere der diluvien en selen voertmeer niet sijn om af te doen alle vleechs.
Ende mijn boghe sal wesen inden wolken ende ic sallen sien, ende ic sal herdenken der eweliker beloften  die gheset es tusschen Gode ende tusschen elke levende siele van allen vlesche dat boven der erden es.
Ende God seide tot Noe: Dit sal wesen dat teeken der beloften dat ic geset hebbe tusschen my ende alle vleechs opter erden.
Dus waren dit Noes sonen die ghegaen waren uuter arken: Sem, Cam ende Japhet, mer Cam hi was Chanaans vader.
Dit sijn iii Noes sonen, ende van desen soe es ghedeilt alle menschelijc gheslecht boven alle der erden.
Ende Noe waert een man, een eertwenne, ende beghonste dlant te oeffenen ende hi plante den wijngaert,
ende hi dranc wijn, ende waert droncken, ende waert ontdect in sijnre woninghen.
Doen dat Cam, Chanaans vader, ghesyen hadde, dats dat sijns vaders scamelheiden ontdect waren, soe boetscapte hijt sinen twee bruederen daer buten.
Mer Sem ende Japhet leiden op haer scouderen enen mantel, ende sy ghinghenre achterwert in ende verdecten haers vaders scamelheiden, ende haer aensichten waren daer af ghekeert, ende sy en saghen haers vaders manlijcheiden niet.
Ende doe Noe ontwaecde vanden wyne, ende doe hi verstaen hadde wat hem sijn mynste sone ghedaen hadde, soe sprac hi:
Vermalendijt soe sy Chanaan, hi sal sijnre brueders knecht der knechte wesen.
Ende hi seide: Die Here God Sems si ghebenedijt, ende Chanaan sy sijn knecht.
God moet Japhet breiden ende hi moet woenen in Sems woninghe, ende Chanaan moet sijn knecht sijn.
Ende Noe leefde nader deluvien iiic jaer ende l,
ende alle sijn daghe worden vervult ixc jaer ende l, ende hi es doet.
Dit sijn Noe sonen gheslechten: Sem, Cam ende Japhet, ende hon worden sonen gheboren nader deluvien.
Japhets sonen: Gomer ende Magog ende Maday [ende] Javan ende Rubal ende Moysech ende Tyras.
Mer Gomers sonen waren Asenes ende Raphat ende Togorma.
Ende Javans sonen waren Elisa ende Tharsis ende Chethim ende Dodanim.
Van desen werden ghedeilt die heylande vanden heydenen in haren lantscapen, ieghelijc na die tonghe ende famielien in haren maechscapen.
Maer Chams sonen waren Chus ende Mesraym ende Phut ende Chanaan.
Chus sonen waren Saba ende Evila ende Sabatha ende Regma ende Sabatacha. Regma sonen waren Saba ende Dadan.
Echter was Chus sone Nemroth; hi begonste mechtich te werden int lant,
ende hi was een machtich jaghere voer den Here. Om dat ghinc uut een proverbie: Als Nemroth, een machtich jaghere voer den Here.
Dbeghinsel van sinen rike was Babilon ende Arach ende Archas ende Talamamie int lant van Sanaar.
Ute desen lande quam Assur ende stichte Ninive ende die straten van der steden ende Chale, ende Resen oec tusschen Ninive ende Chale,
dits een groete stede.
Ende Mesraym wan oec Ludin ende Anamin ende Loabin, ende Neptuin, ende Pheretrusim ende Hesluim,
ende van desen quamen uute die Philistijm ende Capturim.
Mer Chanaan wan Sidonem synen eerstgheborenen sone,
Ethetum ende Jebuseum ende Amorreum ende Gergeseum,
Eveum ende Aratheum, Sineum ende
Aradium, Samarithen ende Amatheum,
van desen worden ghespreit ende ghedeilt die liede van Chanaan. Ende die termyne van Chanaan sijn ghemaect die quamen van Sidonen te Geraram tot Gasam, totte dattu coems in Sodoma ende Gomorra, Adama ende Seboin totte Sela.
Dit waren Chams sonen in haren maesscapen ende tonghen ende gheslechten ende landen ende haren luden.
Van Sem, Japhets meeste brueder, worden oec gheboren die vadere van al Hebers sonen.
Sems sonen waren Elam ende Assur ende Arphaxat ende Lud ende Aram.
Arams sonen waren Hus ende Hul ende Gether ende Mes.
Mer Arphaxat wan oec Sela, ende van dien waert gheboren Heber.
Ende Heber woerden ii sonen gheboren, des eens name was Phaleg, om dat in sinen daghen dlant ghescheiden waert, ende sijns brueder name was Jectan.
Dese Jectan wan Helmodad ende Saleph ende Asarmoth, Jare ende
Adiram ende Usel, Deda ende
Hebal ende Abimael, Saba ende
Ophir ende Evila ende Jobab.
Ende haer woninghe was den ghenen die gaen van Messa tote Sephar ten oestenen berghe.
Dit waren Sems kindere na haer maesscappen, tonghen ende lantscapen, in haren lieden.
Dit waren Noe famielien na haren volke ende haren maesscapen. Van desen sijn die lude ghedeilt in den lande na der deluvien.
Mer dlant was eens lippen, van gheliker spraken.
Ende doen sy tijdden van Oest, soe vonden sy een velt int lant van Samaar, ende  sy woendenre in.
Ende dander seide tot synen naesten: Coemt, maken wi quarele ende backen wise metten viere. Ende si hadden quarele over stene, ende lijm voer mortre. Ende si seiden:
Coemt,  maken wi ons een stede ende enen torne, die totten hemel ghereike, ende vieren wy onsen name eer wy ghedeilt werden in allen landen.
Ende die Here quam neder om te besiene die stede ende dien torre dien Adams kindere stichten, ende seide:
Siet, dat volc es een ende een lippe es hon allen, ende sy beghinnen dit te makene, ende si en selen niet af staen van haren ghepeyse voer dat sise voldaen hebben met werken.
Hier om coemt, gaen wy neder ende sceiden wy daer haer tonghe, soe dat elc daer niet en hoere sijns naestes stemme.
Ende aldus schiedse die Here van dier stat in allen landen, ende si lieten die stede te stichtene.
Ende hier om waert haer name gheheiten Babel, want daer waert gheschent die leppe van alden lande, ende van daer soe stroeiese God opt aensichte van allen lantscapen.
Sem was c jaer out doen hi wan Arphaxat, dat was ii jaer nader diluvien,
ende Sem leefde na dien dat hi Arphaxat wan, vc jaer, ende wan sonen ende dochtere.
Oec leefde Arphaxat xxxv jaer, ende wan Sale.
Ende Arphaxat leefde na dat hi Sale wan, iiic jaer ende iii, ende wan sonen ende dochteren.
Sale leefde xxx jaer, ende wan Heber.
Ende Sale leefde na dat hi Heber wan iiiic jaer ende iii, ende hi wan sonen ende dochteren.
Ende Heber leefde xxxiiii jaer, ende wan Phalech.
Ende Heber leefde na dat hi Phaleg wan, iiiic jaer ende xxx, ende wan sonen ende dochtere.
Oec leefde Phaleg xxx jaer, ende wan Reu.
Ende Phaleg leefde na dien dat hi Reu wan, iic jaer ende ix, ende wan sonen ende dochteren.
Ende Reu leefde xxxii jaer, ende wan Saruch.
Ende Reu leefde na dat hi Saruch wan, iic jaer ende vii, ende wan sonen ende dochteren.
Mer Saruch leefde xxx jaer, ende wan Nachor.
Ende Saruch leefde iic jaer na dat hi Nachor wan, ende wan sonen ende dochteren.
Ende Nachor leefde xxix jaer, ende wan Thare.
Ende Nachor leefde na dat hi Thare wan, c jaer ende xix, ende wan sonen ende dochteren.
Ende Thare leefde lxx jaer, ende wan Abram ende Nachor ende Aran.
Mer Aran wan Loth.
Ende Aran sterf voer sinen vader Thare int lant sijnre gheborten, in Hur van Caldea.
Ende Abram ende Nachor namen wyve; Abrams wijfs name was Sarai, ende Nachors wijfs name was Melcha, Arans dochter die Melche vader was, ende dit was Sarai die ende die Yesche vader was.
Mer Sarai was ondrachtich, ende sy en hadde negheen kinde re.
Dus nam Thare Abram sinen sone ende Loth, Arans  sijns soens sone, ende Sarai sijn behuwede dochter, Abrams wijf sijns soens, ende hi leidese uut Hur van Caldea, dat sy gaen souden int lant van Chanaan. Ende sy quamen tot Aran ende sy woenden daer.
Ende Thare daghe worden ghemaect iic jaer ende v, ende hi es doet in Aran.
Ende die Here seide tot Abram: Ganc uut dinen lant ende van dijnre maescap ende van dijns vaders huys, ende coemt int lant dat ic di toenen sal,
ende ic sal di maken in groet volc, ende ic sal di ghebenedien, ende ic sal dinen name groet maken,  ende du sals wesen ghebenedijt.
Ic sal ghebenedien die di benedien selen, ende ic sal vermaledien die di vloeken selen, ende in di selen werden ghebenedijt alle die gheslechten der erden.
Ende aldus ghinc Abram uute, also hem die Here bevolen hadde, ende Loth ghinc met hem. Abram was lxxv jaer out, doen hi uut Aran ghinc.
Ende hi nam Sarai sijn wijf, ende Loth sijns brueder sone, ende al haer goet dat hy beseten hadde, ende die sielen die sy ghemaect hadden in Aran , ende si ghinghen uute, om dat sy gaen souden int lant van Chanaan. Ende doe si daer in comen waren,
soe doerlede Abram dlant totter stat van Sichem ende totter voerbaregher valleien. Want tvolc van Chanaan was doe int lant.
Ende die Here openbaerde Abram ende seide: Dinen sade sal ic dit lant gheven. Ende hi stichte daer den Here enen outaer die hem openbaert was, ende hi aen riep daer sinen name.
Ende hi ghinc van daer over totten berghe die jeghen doest eynde was van Bethel, ende daer maecde hi of spreide hi uut sijn tabernacule, ende hi hadde van West Bethel ende van Oest Hay, daer soe stichte hi oec den Here enen outaer ende aenriep synen name.
Ende Abram tijdde gaende ende vorwaert tidende te Suden waert.
Ende die hongher waert ghemaect inden lande, ende Abram ghinc neder in Egipten om dat hi daer pelgrimagie doen soude, want die hongher es mechtich woerden int lant.
Ende alster by was dat hi in Egipten gaen soude, soe seide hi Sarai sinen wyve: Ic weet dattu een scoen wijf sijs,
ende als di die van Egipten sien selen, dat sy segghen selen: Hets sijn wijf, ende sy selen my doeden, ende di houden.
Daer bi bid ic di: Seg dattu mijn suster sijs, dat my om dinen wille wel sijn mach, ende dat mijn siele leven mach om dijn gracie.
Ende doe Abram in Egipten comen was, soe saghen die van Egipten dwijf, dat si alte scoene was,
ende die princen boetscaptent Pharaoene, ende sy presense voer hem, ende dwijf waert ghehaelt in Pharoens huys.
Ende si daden oec Abram wel om haren wille, ende Abram waren scape ende ossen ende coeye ende esele ende eselinnen ende kemels ende knechte ende jonc wyve.
Ende die Here gheeselde Pharoene met groeter plaghen ende sijn huys om Sarai, Abrams wijf.
Ende Pharao riep Abram ende seide hem: Wat eest dit dattu my ghedaen hevest?
Waer om en seitstu niet dat het dijn wijf was? Om wat saken seitstu dat sy dijn suster was, dat icse nemen soude my te enen wyve? Nu hier omme, sich hier dijn wijf, neemse ende ganc.
Ende Pharao gheboet manne op Abram, ende si gheleiddene ende sijn wijf ende al dat hi hadde.
Ute Egipten ghinc doen Abram, hi ende sijn wijf ende al dat hi hadde, ende Loth met hem ter suutsiden waert.
Want hi was herde rike in possessien van silver ende van goude.
Ende hi keerde weder al dien wech dien hi comen was, van Suden in Bethel totter stat daer hi eerst hadde gheset sijn woninghe tusschen Bethel ende Hay,
in die stat vanden outaere dien hi eerst hadde ghemaect, ende hi aenriep daer des Heren name.
Mer Loth die met Abram was, hi hadde oec cudden van scapen ende vee ende woninghen.
Ende tlant en mochtse niet bevaen, dat si te gader woenen mochten, want haers goets was vele, ende sy en mochten niet ghemeynlijc woenen.
Waer bi dat oec gheschiede een ghescilt tusschen den herden van Abrams ende Loths cudden. Want te dien tiden soe woenden sy int lant, Chananeus ende Phereseus.
Daer om seide Abram tot Loth: Ic bidde, dat negheen ghescilt en sy tusschen mi en di, ende tusschen mijn herden ende dijn heerden, want wi sijn ghebruedere.
Sich, al dlant es voer di. Ganc van mi, bid ic di, eest dattu ter slincker siden wert gaes, soe sal ic ter rechter siden wert houden, eest dattu ter rechter siden wert kieses, soe sal ic ter slincker siden waert tiden.
Dus hief Loth sijn oghen op ende sach alt lantscap omtrent die Jordane, dat het al waert <ververschet>, eer die Here omwerp Sodomam ende Gomorram, ghelijc Gods paradise ende also Egipten doet den ghenen die comen in Seger.
Ende Loth coes te sinen behoef dlantscap omtrent die Jordane, ende hi ghinc wech van Oesten, ende sy woerden ghescheiden deen ende danderen van synen bruedere.
Abram woende int lant van Chanaan, ende Loth woende inden poerten die omtrent die Jordane waren, ende hi woende in Sodoma.
Mer die menschen van Sodoma waren alte quaet ende sondaren voer den Here alte sere.
Ende die Here seide tot Abram na dien dat Loth van hem ghescheiden was: Hef op dijn ogen ende sich van dier stat daer du nu in bes, ten Noerden ende ten Suden ende ten Oesten ende ten Westen wert;
al dlant dattu sies, sal ic di gheven ende dinen sade tot inden eweliken,
ende ic sal dijn saet maken alst ghemul der erden, soe wat mensche mach ghetellen tghemul, hi sal oec moghen dijn saet ghetellen.
Stant op ende doerwandele dlant in sijn lengde ende in sijn wijdde, want di soe sal ict gheven.
Dus soe ruerde Abram sijn woninghe, ende quam ende woende neven die valeie Mambre, die in Hebron es, ende daer soe stichte hi den Here enen outaer.
In dien tide gheschiede dat Amraphel, de coninc van Sannaar, ende Arioth, die coninc van Ponti, ende Codorlaomor, die coninc van Ebemiten, ende Chadal, de coninc der liede
aenghinghen strijt jeghen Bara, den coninc van Sodama , ende teghen Bersa, den coninc van Gomorra, ende teghen Sennaar, den coninc van Adame, ende teghen Semeber, den coninc van Seboim, ende jeghen den coninc van Bale, dats Segor.
Alle dese quamen in die bosch valeie, dat nu es der Sout See.
Want si hadden xii jaer ghedient Chadorlaomor, ende inden dertienden jare ghinghen sy hem af.
Dus soe quam inden viertienden jaer Chadorlaomor ende die met hem waren, ende sy sloghen Raphaim in Astaroch Carnaim, ende Zusim met hem, ende Emyin in Sabe Charia Thaym,
ende Chorreen inden berghe van Seyr, totten campaendien van Pharan die inder wildernissen es.
Ende si keerden weder ende quamen ter fonteynen  Mesphas, dats Cades, ende si sloghen alt lantscap vanden Amelechiten, ende dien Amorreus die woenden in Asasouthamar.
Ende die coninc van Sodoma ende die coninc van Gomorra ende die coninc van Adame ende die coninc van Seboim ende oec die coninc van Bale, dats Segor, quamen uute ende sy maecten scare teghen hem inder bosch valeien,
dats te wetene jeghen Chadorlaomor, den coninc vanden Elemiten, ende jeghen Chadal, de coninc der liede, ende teghen Amraphel, den coninc van Sannaar, ende teghen Arioth, den coninc van Ponti, iiii coninghen teghen v.
Mer die bosch valeie hadde vele putten van lyme. Ende die coninc van Sodoma ende die coninc van Gomorra keerden haren rugghe, ende si vielen daer, ende die bleven waren, vloen ten berghe.
Ende sy namen al dier van Sodoma ende Gomorra goet, ende al dat spisen toe behoerde, ende si ghinghen ewech,
ende oec Loth, Abrahams brueder sone, die in Sodoma woende, ende al sijn goet.
Ende sich, een man diet ontlopen was, boetscapet Abraham den Hebreeuschen die woende in die valeie Mambre des Amorreus, die Eschol brueder was ende Aner brueder, want dese hadden beloften ghedaen met Abram.
Doen Abram dat ghehoert hadden dat Loth sijn brueder ghevaen was, soe telde hi sijn ghereede knapen iiic ende xviii ende hi volchde hon na tot Dan.
Ende hi deilde die ghesellen ende viel op hon met machte, ende hi sloechse, ende volchde hon na tot Hoba ende Fenicen die ter slincker siden es van Damasco.
Ende hi bracht weder alt goet ende Loth sinen brueder met al sinen goede, die wyve oec ende tvolc.
Ende die coninc van Sodoma quam uute in Abrams ghemoete in die valleie Sabe, dats sconincx valeie, na dien dat hi weder ghekeert was vander slacht Chadorlaomors ende der coninghen die met hem waren.
Mer Melchisedech, die coninc van Salem, brochte voert broet ende wijn, want hi was des alre hoechstes Gods pape.
Ende hi benedide hem ende seide: Abram si ghebenedijt vanden hoghen Gode, die schiep hemel ende erde,
ende ghebenedijt si die hoghe God, bi wies bescermene die viande in dijn hande sijn. Ende Abram gaf hem tiende van allen.
Ende die coninc van Sodoma seide tot Abram: Gif my die sielen, dander neemt te dinen behoef.
Hi antworde hem: Ic heffe mijn hant op ten Here, ten hoghen God, den besittere des hemels ende der erden, dat ic niet nemen en sal van al dien dat dine es,
vanden drade des ondercleets totten rieme van der cousen, dattu niet segghen en moghest:
Ic heb Abram rijc ghemaect, uut ghedaen dien dat die jonghelinghe gheten hebben ende deser manne deele die met my quamen, Aner ende Eschol ende Mambre, dese selen haer deel nemen.
Als dese dinghen dus leden waren, soe waert sHeren woert tote Abram ghemaect in visione, segghende: En wille niet ontsien, Abram, ic ben dijn bescermere, ende dijn loen es seer groet.
Ende Abram seide: Here God, wat sulstu my gheven? Ic sal gaen sonder kindere, ende mijns huys procureres sone dese Damascus Elieser.
Ende Abram seider toe: My en hebstu gheen saet ghegheven, ende sich, mijn knape sal mijn oer sijn.
Ende te hant wert sHeren woert tot hem ghemaect, segghende: Dese  en sal dijn oer niet wesen, mer die uut dinen lichaem comen sal, dien salstu hebben te enen ore.
Ende hi leiddene daer buten ende seide hem: Aensich den hemel ende telle die sterren oftu moghest. Ende hi seide hem: Alsoe sal dijn saet wesen.
Abram gheloefde Gode, ende het waert hem gheacht ter gherechticheit. Ende hi seide tot hem:
Ic ben die Here, die di uut leidde van Hur van Caldeen, om dat ic di gheven solde dit lant ende dattuut besitten solts.
Ende Abram seide: Here God, waer by  sal ict weten dat ict besitten sal?
Ende die Here antwoerde: Neemt my, sprac hi, een coe iii jaer out, ende een gheit iii jaer out, ende enen weder van iii jaren, ende een tortele, ende een duve.
Ende hi nam alle dese ende deildese overmyts, ende hi leide beide die deele deen teghen dander in tween siden, mer die voghele en deilde hi niet.
Ende die voghele vielen neder op die croendien, ende Abram verjaechdese af.
Ende doen die sonne onderghinc, soe viel vaeck op Abram, ende groet anxt ende donckerheit viel in hem,
ende hem waert gheseit: Du suls weten voerbekennende dat dijn saet vreemde sal moeten wesen int lant dat sine niet sijn en sal, ende si selense tonder doen ten dienste ende si selense quellen iiiic jaer.
Mer nochtan soe sal ic vonnissen die lude dien si dienen selen, ende hier na selen sier uut gaen met groeten goede.
Mer du suls te dinen vaderen gaen in peise, begraven in eenre goeder outheit,
want inden vierden gheslechte selen si her wert weder keren, want noch soe en sijn niet voldaen die quaetheiden dier van Amorreen tot in desen tide.
Doen dus die sonne onderghegaen was, soe waert een doncker donckerheit, ende een oven roekende openbaerde daer, ende een hoep viers dat leet tusschen de deele.
In dien daghe maecte God met Abraham belofte, ende seide: Dinen sade sal ic dit lant gheven, van der ryvieren van Egipten totter groter rivieren Eufraten,
die Tyneen ende die Cenezeen ende Cedmoneen
ende die Etheen ende die Phereseen, Raphaim
ende die Amorreen ende die Chanoneen ende die Gergeseen ende die Jebuseen.
Sarai en hadde negheen kindere ghewonnen, mer si hadde een joncwijf uut Egipten die Agar hiet,
ende si seide haren man: Sich, die Here heeft my besloten, dat ic niet ghebaren en mach; ganc in te mynen joncwyve, oftic machschien van haer kindere mach ontfaen. Ende doe Abram ghehoert hadde haer bede,
soe nam sy Agar, haer joncwijf, na x jaer dat sy begonste te woenene int lant van Chanaan, ende gafse haren man te enen wyve.
Ende hi ghinc in te haer. Ende doen si sach dat si ontfaen hadde, soe versmaede si haerre vrouwen.
Ende Sarai seide tot Abram: Du does ongherechtelijc teghen my, ic heb mijn joncwijf ghegheven in dynen scoet, ende als si siet dat sy ontfaen heeft, soe heeftse my in versmaetheiden. Die Here moet vonnissen tusschen mi ende di.
Ende Abram antwoerde haer: Sich, dijn joncwijf es in dijn hant, ghebrukere also du wilst. Ende doense Sarai quelde, soe nam si die vlocht.
Ende doense sHeren enghel vonden hadde neven die fonteyne waters inder woestinen, die inden weghe es inder wildernissen Sur,
soe seide hi tot haer: Agar, Sarai joncwijf, wannen coemstu ende werwaert gaestu? Si antwoerde: Ic vlie van Sarai mijnre vrouwen aensichte.
Ende sHeren enghel seide haer: Keer weder te dijnre vrouwen, ende werde veroetmodicht onder haer hant.
Ende echter seide hi: Menichfout soe sal ic dijn saet menichvoldighen, ende men en salt niet moghen tellen mits der menichten.
Ende hi seide noch voert: Sich, du heves ontfaen ende du sals ghebaren enen sone, ende du sels sinen name heiten Ismael, om dat God dijn vernoey ghehoert hevet.
Dit sal een wilt man sijn, sijn hant sal wesen teghen alle menschen, ende alre menschen hant teghen hem, ende hi sal setten sijn woninghe teghen alle sijnre bruedere.
Ende Agar hiet sHeren naeme die haer toe sprac: Du God die my saghest, want si seide: Waerlijc, saghic hier dachterste sgheens die mi sach.
Daer om hiet si dien putte den putte des levens ende sgheens die mi sach. Dese putte es tusschen Cades ende Barad.
Ende Agar ghebaerde Abram enen sone ende si hiet sinen name Ismael.
Abram was lxxxvi jaer out, doen hem Agar Ismael ghebaerde.
Na dien dat Abram beghonste te wesene xcix jaer out, soe openbaerde hem die Here, ende seide tot hem: Ic ben God almechtich, wandele voer mi ende was volmaect.
Ende ic sal mijn belofte setten tusschen my ende di, ende ic sal di alte anxtelijc seer menichvoldighen.
Abram viel langs int aensichte, ende God seide hem:
Ic ben ende mijn beloeffte metti, ende du suls wesen vader van vele volcs,
ende dijn name en sal voertmeer niet werden gheheiten Abram, mer du suls gheheiten werden Abraham, want ic <hebbe> di ghesat vader van vele luden.
Ende ic sal di alte seer doen wassen, ende ic sal di setten inden luden, ende uut di selen coninghen comen.
Ende ic sal mijn belofte setten tusschen mi ende di ende tusschen dijn saet na di in sinen gheslechten met eweliker beloften, dat ic dijn God sal sijn ende dijns saets na di.
Ende ic sal di ende dinen sade gheven dlant dijnre pelgrymagien, al dlant van Chanaan in eweliker possessien,  ende ic sal haer God wesen.
Ende God seide echter tot Abram: Daer om sulstu oec wachten mijn belofte ende dijn saet na di in haren gheslechten.
Dits die belofte die ghi houden sult tusschen mi ende u ende dijn saet na di: Elc manlijcheit sal van u luden besneden werden,
ende ghi sult besniden tvleech uwes oversloefs, om dat het sijn sal in een teeken der beloften tusschen mi ende u.
Een kint van viii daghen out salmen besniden in u lieden, elc manlijcheit in uwen gheslechte salmen besniden,
beide huus cnapen ende ghecochde knapen, ende soe wi van uwen gheslechte niet en es. Ende mijn belofte sal wesen in uwen vlesche in eweliker beloften.
Een man wies vleechs sijns oversloefs niet besneden wesen en sal, die siele salmen afdoen van haren volke, want hi maecte mijn belofte te niete.
Ende God seide oec tot Abraham: Sarai dijn wijf en sulstu niet heiten Sarai, mer Saram.
Ende ic salse benedien ende van haer sal ic di gheven enen sone dien ic benedien sal, ende hi sal wesen in gheslechten, ende coninghen van volke selen van hem werden gheboren.
Ende Abraham viel lancs in sijn aensichte ende loech, segghende  in sijn herte: Waenstu dat enen man van c jaren een sone gheboren werden sal, ende dat Zara, die xc jaer out es, ghebaren sal?
Ende hi seide tot Gode: Ende offte Ismael leefde voer di.
Ende God seide tot Abraham: Sara dijn wijf sal di ghebaren enen sone, ende du suls sinen name heiten Ysaac, ende ic sal dien mijn belofte setten in ewelijc beloften ende sinen sade na hem.
Ic hebbe di oec ghehoert op Ismaelle, sich, ic sal hem benedien ende salne seer doen wassen ende menichvoldighen; hi sal xii hertoghen wynnen, ende ic sal hem maken in groet volc.
Mer mijn belofte sal ic setten tot Ysaacke, dien di Sara ghebaren sal in dander jaer te desen tide.
Ende als die redene gheeyndt was sgheens die met hem sprac, soe ghinc God op van Abrahamme.
Ende Abraham nam Ysmael sinen sone ende alle sijn knapen sijns huys, ende alle die hi ghecocht hadde, al die manne van alle den mannen sijns huys, ende hi besneet dat vleechs haers oversloefs te hant in dien selven daghe, alsoe hem die Here bevolen hadde.
Abraham was xcix jaer out, doen hi besneet dat vleechs sijns oversloefs,
ende Ismael sijn sone hadde voldaen xiii jaer ten tide sijnre besnidinghen.
Op enen dach waert besneden Abraham ende Ysmael sijn sone,
ende alle die manne sijns huys, beide knapen ende ghecochte knapen ende die vreemde, si worden te gader besneden.
Ende die Here openbaerde Abraham in die valeie Mambre, daer hi sat in die doere sijnre woninghen in die hitte vanden daghe.
Doen hi sijn oghen op ghehaven hadde, soe openbaerden hem iii manne staende om sinen wille. Doense Abraham ghesien hadde, so liep hi vander doeren sijnre woninghen in haer ghemoet, ende hi aenbedede opter erden,
ende seide: Here, oftic gracie vonden hebbe in dinen oghen, soe en lijdt dinen knecht niet,
mer ic sal halen alluttel waters, ende uwe voete selen werden ghedwoghen, ende rust onder den boem.
Ic sal legghen een brocke broets, ende vermaect uwe herten, ende daer na suldi liden, want hier om si di neder comen te uwen knecht. Si seiden: Doet alsoe du ghesproken hevest.
Ende Abraham haeste hem inder woninghen, ende seide tot Saram: Haeste, drie satem beslach, ende maect broede onder dasschen gebacken.
Mer hi liep ten vee ende nam van daer een alte teeder kalf ende alte goet, ende hi gaeft enen kinde, ende het haeste hem ende soodt.
Ende Abraham nam boter ende melc, ende tcalf dat hi ghesoden hadde, ende hi settet voer hon. Mer hi stont neven hon onder den boem.
Ende doe si gheten hadden, soe seiden sy tot hem: Waer es Sara, dijn wijf?
Hi antwoerde: Siet, si es inder tabernaculen. Hi seide hem: Weder kerende soe sal ic comen te di in desen tide, blyvic te lyve, ende Sara dijn wijf sal hebben enen sone. Doen dit Sara hoerde, soe loech sy achter die dore vander tabernaculen.
Want sy waren beide out van tidegher outheit, ende Saram hadden ghelaten te gheschiene wijflijcheiden.
Ende sy loech al heymelijc ende seide: Na dien dat ic out worden ben ende mijn here herde out es, sal ic gheven nernsticheit ter weeldicheit?
Ende die  Here seide tot Abraham: Waer om soe loech Sara, segghende: Sal ic die quene ben, waerlijc ghebaren?
Es Gode iet pijnlijc  te doene? Also ic gheseit hebbe, soe sal ic comen te di te desen selven tide, blivic te lyve, ende Sara sal enen sone hebben.
Sara loechenes, ende seide: Ic en loech niet, om dat sy van vresen vervaert was. Ende die Here seide: En <es> also niet, mer du loeghes.
Ende doe die manne van daer op ghestaen waren, soe sloghen si haer oghen jeghen Sodoma, ende Abraham ghinc mede ende gheleidese.
Ende die Here seide: Sal ic moghen helen Abrahamme, dat ic doen sal,
als hi te werden steet in groet volc ende alte sterc ende als in hem te benediene sijn alle die gheslechten der werelt?
Want ic weet dat hi sinen kinderen ghebieden sal in sijn huys na hem, dat si sHeren wech wachten ende dat si doen gherechticheit ende vonnisse, dat die Here toe bringhen moet om Abrahams wille al dat hi tot hem ghesproken heeft.
Ende die Here seide: Die roep dier van Sodoma ende van Gomorra es ghemenichvoldicht, ende haer sonde es verswaert alte sere.
Ic sal neder gaen ende besien, of si den roep die tot mi comen es, hebben voldaen met werke, of het niet alsoe en es, dat ict mach weten.
Ende si keerden hon van daer ende ghinghen ewech tot Sodoma wert, mer Abraham stont noch voer den Here.
Ende hi ghinc hem naerre ende seide: Selstu den gherechtigen verliesen metten quaden?
Oft l gherechtighe menschen inder steden sijn, selen sy te gader vervaren, ende en sulstu niet sparen dier stat om l gherechtigher, of si daer in sijn?
Dat moet van di wesen, dattu dese dinc doen suls, dattu dese dinc doen suls, dattu den gherechtighen metten quaden suls doeden ende dat die gherechtighe werden sal ghelijc den quaden. Dat en behoert di niet toe, die alle dlant vonnist. Negheens sins en sulstu dit vonnisse doen.
Ende die Here seide tot hem: Vindic in Sodoma l gherechtigher menschen in midden die stede, ic saelt alder steden verlaten om haren wille.
Abraham antwoerde ende seide: Om dat ic eens beghonnen hebbe, soe sal ic spreken te mynen Here, al ben ic ghestubbe, mul ende asschen.
Want ofter v myn es dan l gherechtighe, sulstu alle die poert afdoen om xlv? Ende die Here seide: Ic en salse niet afdoen, op dat icker daer vinde xlv.
Ende echter sprac Abraham totten Here: Ende ofter daer xl vonden woert, wat sulstu doen? Hi seide: Ic en salse niet slaen om die xl.
Ic bidde, Here, dattu niet en veronwerts, of ic spreke. Wat ofter daer xxx vonden waert? Hi antwoerde: Ic en sals niet doen af doen, vindicker daer xxx.
Om dat ic eens beghonnen hebbe, soe sal ic tot mynen Here spreken. Wat, ofter daer xx vonden wert? Hi seide: Ic en salse niet doeden om die xx.
Ic bidde, Here, dattu niet gram en werts, oftic noch eens spreke. Wat, ofter daer x vonden woert? Ende hi seide: Ic en salse niet af doen om die x.
Die Here ghinc wech na dien dat hi op hilt te sprekene tot Abraham, ende Abraham keerde weder te sijnre stat.
Twee enghelen quamen savons te Sodoma, daer Loth sat in die poerte vander steden. Doense hem ghesien hadde, soe stont hi op ende ghinc hem te ghemoete,  ende hi aenbeedde lancs op derde,
ende seide: Ic bidde u, heren, coemt neder in uus kints huys, ende blijft daer, dwaet u voete, ende vroech suldi voert tiden in uwen wech. Si seiden: Wi seiden: Wi en selens niet doen, mer wi selen bliven in die strate.
Hy dwancse sere, dat si te hem waert keren solden. Ende doen si in sijn huys comen waren, soe maecte hi een wertscap, hi biec derve broede, ende si aten.
Mer eer si slapen ghinghen, so omsetten die manne vander stat thuis, van den kinde totten ouden, al tvolc te gader,
ende si riepen Loth ende seiden hem: Waer sijn die manne die te nacht te di in comen sijn? Bringse uute, dat wise bekennen moghen.
Ende Loth ghinc tot hon uut ende sloet die doere toe achter sinen rugghe,
ende hi seide: Ic bidde u, en wilt niet, bruedere mijn, en wilt dit quaet niet doen.
Ic hebbe ii dochteren die noch neghenen man bekent en hebben, ic salse tot u uute bringhen ende mesbruucter alsoe u ghenoeghen sal, in dien dat ghi nu desen mannen gheen quaet en doet, die in comen sijn onder die scaduwe mijns daecs.
Ende si seiden: Ganc ewech derwaert, du best hier in comen als een toecomelinc. Bestu dan comen om te vonnissen? Daer om selen wi di selven meer quellen dan die. Ende si daden Loth alte anxtelijc groet cracht, ende het wasser te hant by dat si die doeren op te broeken solden hebben.
Ende siet, die mannen staken haer hant uut ende trocken Loth te hon daer bynnen ende si sloten die doere.
Ende die ghene di daer buten waren, sloghen sy met blentheiden, vanden mynsten totten meesten, soe dat sy die doere niet vinden en mochten.
Ende si seiden tot Loth: Hebstu iemant hier die di toe behoert, behuwede sonen ofte sonen oft dochteren? Alle die dine syn, leit uut deser poert metti,
want wi selen dese stat af doen, om dat haer gheroep ghewassen es voer Gode, die ons ghesonden hevet, dat wise verliesen selen.
Ende dus ghinc Loth uute ende sprac tot sinen behuweden sonen, die sine dochteren nemen souden, ende hi seide: Staet op ende gaet uut deser stat, want die Here sal dese stede af doen. Ende dien dochte dat hi al spelende sprac.
Ende doent vroech was, soe dwonghenen die enghelen ende seiden: Stant op ende neem dijn wijf ende ii dijn dochteren die du hebs, dattu oec niet te gader en verderfs inde mesdaet vander stede.
Ende doet Loth veisde, soe begrepen sy sijn hant ende sijns wijfs hant ende sijnre twee dochteren  hant, om dat hon die Here sparen solde, ende si leidene uute ende si settene buten der stede,
ende daer spraken sy tot hem ende seiden: Behoude dijn siele, en wille niet sien achter dinen rugghe, noch en staet in alt lantscap hier omtrent niet, mer make di behouden inden berghe, dattu oec te gader niet en verderfs.
Ende Loth seide tot hen: Ic bidde, Here mijn,
want dijn knecht heeft gracie vonden voer di, ende du ghemeerrent hebs dijn ontfermherticheit, die du met my hebs ghedaen, dattu mijn siele behouden souts, ende ic en sal inden berghe niet moghen werden behouden, dat my machschien daer enich quaet en begripe soe dat ic sterve.
Hier es een cleyn stat by daer ic toe vlien mach, ende ic salre in werden behouden. En es si niet cleyne? Ende mijn siele sal leven.
Ende hi seide tot hem: Siet, hier in heb ic oec ghehoert dijn bede, dat ic die poerte niet om werpen en sal daer du over ghesproken heves.
Haeste ende werde  daer behouden, want ic en sal niet doen moghen voer dattu daer bynnen bes ghegaen. Ende hier bi soe waert die naeme van dier poert gheheiten Segor.
Die sonne quam uute boven der erden ende Loth ghinc in Segor.
Dus reghende die Here op Sodomam ende Gomorra solfer ende vier vanden hemele,
ende hi werp dese stede omme ende al dlantscap daer omtrent, alle di inden poerten woenden ende al dat groeide inder erden.
Ende Loths wijf sach achter haer, ende sy waert verwandelt in een beelde souts.
Ende Abraham stont vroech op daer hi te voeren metten Here ghestaen hadde,
ende hi aensach Sodomam ende Gomorram ende al tlant van dien lantscapen, ende hi sach die ghinsteren op gaen vander erden als den roec van enen forneyse.
Want doe God om werp die steden van dien lantscape, soe herdachte hi Abrahams, ende hi verloesde Loth vander omwerpinghen van dien steden, daer hi in ghewoent hadde.
Ende Loth ghinc op van Segor ende woende inden berghe, ende sijn ii dochteren oec met hem, want hi ontsach hem te blyvene in Segor, ende hi woende in een duwiere, hi ende twee sijn dochteren.
Ende Loths meeste dochter seide totter mynder: Onse vader es out, ende niemant vanden mannen en es bleven inden lande die tot ons in comen mach na den sede vander erden.
Coemt, laetten ons droncken maken met wine, ende slapen wy met hem, dat wi saet onthouden  moghen van onsen vader.
Ende in dier nacht gaven si haren vader drincken wijn, ende die meeste ghinc in ende sliep met haren vader, mer hi en ghevoeles niet, doe sijn dochter met hem lach noch doe si op stont.
Sander daechs soe seide die meeste totter mynder: Sich, ic sliep ghisteren met mynen vader, gheven wi hem oec wijn drinken in deser nacht, ende du sals met hem slapen, dat wi saet behouden moghen van onsen vader.
Ende si gaven in dier nacht haren vader wijn, ende die mynder dochter ghinc ende sliep met haren vader, ende noch doe soe en ghevoelde hijs oec niet doe si met hem natuerlijc lach, noch doen si op stoent.
Dus ontfinghen beide Loths dochtere van haren vader.
Ende die meerre dochter ghebaerde enen sone, ende sy hiet sinen name Moab, dat es der Moabiten vader tot in desen daghe.
Die mynder dochter ghebaerde enen sone, ende sie hiet sinen name Amon, dat bediet die sone mijns volcs, dit es der Amoniten vader tot huden.
Abraham trac van daer int suden lant, ende hi woende tusschen Cades ende Sur, ende hi dede pelgrimagie in Gerara.
Ende hi seide van Saren sinen wyve: Het es mijn suster. Daer omme sant Abymalec, die coninc van Gerara, ende namse.
Ende God quam tot Abymalec snachs bi slape, ende seide hem: Sich, du suls sterven om dwijf dattu ghenomen hevest, want si hevet enen man.
Want Abymalec en hadde haer niet ghenaect. Ende hi seide: Here, salstu onwetende gherechte lude doeden?
En seide hi niet: Hets mijn suster? Ende en seide sy niet: Hets mijn brueder? In die sympelheit mijnre herten ende in die suverheit mijnre hande soe heb ic dit ghedaen.
Ende God seide tot hem: Ende ic weet dattuut met sympelre herten hebs  ghedaen, ende daer bi heb ic di behuet, dattu teghen my niet sondighen en souts, ende ic en liet niet, dattu haer ghenaken en souts.
Nu hier om soe ghif dwijf weder  haren man, want hi es een prophete ende hi sal voer di bidden, ende du suls leven. Mer en wiltuse niet wedergheven, soe selstu weten dattu die doet sterven suls, du ende alle die dine sijn.
Ende staphants stont Abymalec bi nachte op, ende hi riep alle sijn knapen, ende hi sprac alle dese woerde in haren oren, ende alle mannen ontsaghen hon sere.
Ende Abymelec riep oec Abraham ende seide hem: Wat hebstu ons ghedaen, wat hebben wi teghen di mesdaen, dattu op my ende op mijn rike hebs bracht een grote sonde? Du hebs ons ghedaen dattu niet sculdich en waers te doen.
Ende echter soe vraechde hi ende seide: Wat saghestu dattu dit doen wouts?
Abraham antwoerde: Ic peisde met my ende seide: Machschien in dese stat en es Gods vrese niet, ende si selen my doeden om mijns wijfs wille.
Ende oec soe es si waerlijc mijn suster, mijns vader dochter ende niet mijnre moder dochter, ende ic hebse te wyve ghenoemen.
Want na dien dat mi God uut leidde uut mijns vaders huys, soe seidic tot haer: Dese ontfermherticheit sulstu met my doen in alre stat daer wi comen selen, dattu segghen suls dat ic dijn brueder ben.
Dus nam Abymalec scaep ende ossen ende knapen ende joncwyve, ende gafse Abraham, ende hi gaf hem Saren, sijn wijf, weder,
ende seide: Dlant es voer u luden, soe waer dat di ghenoeghet, woene.
Ende hi seide tot Saren: Sich, ic hebbe m sylverine penninghe ghegheven dinen brueder. Dit sal di wesen in een decsel van dinen oghen tot allen dien die metti sijn, ende soe waer dattu vaers, bedencke dattu begrepen waers.
Doe Abraham beedde, soe ghenas God Abymalec ende sijn wijf ende sijn joncwyve, ende si ghebaerden,
want God hadde besloten alle der vrouwen vrouwelijcheit van Abymelecs huse om Saren wille, Abrahams wijf.
Die Here visiteerde Saren alsoe hi beloeft hadde, ende hi voldede dat hi sprac'
ende si ontfinc ende ghebaerde enen sone in haer outheit te dien tide dien haer God voerseit hadde.
Ende Abraham hiet sijns soens naeme, dien hem Sara ghebaert hadde, Ysaac,
ende hi besneetten inden achten daghe, also hem God bevolen hadde,
doen hi c jaer out was, want in dese outheit sijns vaders soe was Ysaac gheboren.
Ende Sara seide: God hevet my een lachen ghemaect, soe wi dattet hoeren sal, hi sal met my lachen.
Ende echter sprac sy: Wie die Abraham hoerde, souts gheloeven dat Sara soeghede enen sone dien sy hem ghebaert heeft als si te hant out es?
Dus wies tkint, ende het waert ghespaent. Ende Abraham maecte een groete werscap in dien daghe datmen tkint spaende van sughene.
Ende doe Sara sach Agar van Egipten sone spelen met Ysaac, soe seide sy tot Abraham:
Werpt uut of verdrijft dit joncwijf ende haren sone, want des joncwijfs sone en sal niet oer wesen met mynen sone Ysaac.
Abraham ontfinc dit haerdelijc om sinen sone.
Ende God seide hem: En duncke di niet haert opt kint ende opt dijn joncwijf, al dat di Sara gheseit heeft, hoer haer woert, want di sal saet ghegheven werden in Ysaac.
Mer oec soe salic dijns joncwijfs soen maken in groet volc, om dat hi dijn saet es.
Ende aldus stont Abraham smorghens op, ende hi nam broet ende een vat waters, ende hi leidt op des joncwijfs scoudere, ende hi leverde haer tkint, ende lietse gaen.  Ende doen sy wech ghegaen was, doelde si in die wildernisse van Bersabee.
Ende doen dwater uuten vate verteert was, soe werp si tkint af onder een vanden boemen die daer waren, ende ghinc ewech,
ende sy satter van verren teghen also vele als een boghe schieten mach, want si seide: Ic en sal tkint niet sien sterven, ende si satter teghen, ende hief op haer stemme ende weende.
Ende God ghehoerde des kints stemme, ende des Heren enghel riep vanden hemel Agar ende seide: Wat doestu, Agar? En wille niet weenen, want God heeft ghehoert des kints stemme inder stat daer hi es.
Stant op, neem tkint, ende houde sijn hant, want ic saelt in groeten volke maken.
Ende God ontdede haer oghen, ende si sach enen putte waters ende ghinc wech ende vulde tvat, ende si gaf den kinde drincken.
Ende si was met hem, het wies ende woende inder wildernissen, ende hi waert een jonghelinc, een scuttere,
ende hi woende inder wildernissen Pharan, ende sijn moder nam hem een wijf vanden lande van Egipten.
In dien tiden soe seide Abymelec ende Phicol, die prince sijns heers, tot Abraham: God es metti in alle dien dattu does.
Daer om soe sweert my bi Gode dattu my noch mynen nacomelinghen noch mynen gheslechte niet deren en suls, mer dattu my doen suls nader ontfermicheit die ic metti hebbe ghedaen ende den lande daer du in ghewoent hebs toecomelinc.
Ende Abraham seide: Ic saelt sweren.
Ende hi berespte Abymelec om enen put waters, dien hem sijn knapen met crachte ghenomen hadden.
Ende Abymelec antwoerde: Ic en wiste niet wie dese dinghen ghedaen heeft, mer du en seides my oec niet, ende ic en hebs niet ghehoert sonder huden.
Ende dus nam Abraham scape ende ossen ende gafse Abymalec, ende sy sloghen beide beloften.
Ende Abraham sette vii jonge oen besiden vanden cudde .
Ende Abymalec seide hem: Wat willen hen dese vii jonghe oen, die du besiden hebs doen staen?
Abraham seide: Du suls dese vii jonghe oen ontfaen van mijnre hant om dat sy my een orcontscap selen sijn dat ic desen putte groef.
Hier om waert die stat gheheiten Bersabee, want sy sworen daer beide,
ende aenghinghen beloften om den putte des eeds. Ende Abymalec stont op ende Phicol, die prince van sinen here, ende si keerden weder inder Palestinen lant.
Mer Abraham plante enen bosch in Barsabee,
ende hi aenriep daer des Heren name, des ewichs Gods, ende was vele daghe ertwynne vander Palestinen lande.
Nadien dat dese dinghen aldus ghedaen waren, soe becoerde God Abraham ende seide tot hem: Abraham, Abraham! Hi antwoerde: Ic ben hier.
God seide hem: Neem dinen eengheborenen sone, dien du mynnes, Ysaac, ende ganc int lant des visioens ende offeren daer in holocaust op een vanden berghen dien ic di wisen sal.
Hier om stoent Abraham by nachte op ende gherecte sinen esel, ende hi leidde met hem ii jonghelinghe ende Ysaac, sinen sone; ende doe hi thout ghehouwen hadde ten holocauste, soe ghinc hi wech te dier stat waert, die hem God bevolen hadde.
Inden derden daghe soe hief hi sijn oghen op ende sach die stat van verren,
ende hi seide tot sinen kinderen : Beidt hier metten esele, ic ende tkint, wy selen tot daer tiden, ende als wi aenbeet selen hebben, soe selen wi totte u weder keren.
Ende hi nam thout vanden holocauste ende hi leit op Ysaacke, sinen sone, mer hi droech inden handen vier ende een swaert. Ende doen sy twee ghinghen te gader,
soe seide Isaac sinen vader: Vader mijn. Ende hi antwoerde: Sone, wat wilstu? Hi antwoerde: Sich, seide hi, vier ende hout, waer es die victyme des holocausts?
Abraham seide: Sone mijn, God sal hem voersien victyme des holocausts. Dus ghinghen sy te gader
ende quamen ter stat die hem God ghetoent hadde, ende daer maecte hi enen outaer ende leider thout boven. Ende doe hi Ysaac, sinen sone, te hoepe ghebonden hadde, soe leide hine opten outaer op den hoep vanden houte,
ende hi stack sijn hant uut ende begreep tswert, dat hi sinen sone offeren soude.
Ende sich, sHeren enghel riep vanden hemele ende seide: Abraham, Abraham! Hi antwoerde: Ic ben hier.
Ende hi seide hem: En steke dijn hant niet voert boven tkint, noch en doe hem niet. Nu bekennic dat du Gode ontsies ende du en spares dinen eengheborenen soen niet om mynen wille.
Abraham hief sijn oghen op ende hi sach achter hem enen weder verwerret inden bramen metten hornen, ende hi nammen ende offerden in holocauste over sinen sone.
Ende hiet den name vander stat: Die Here siet. Daer bi so seitmen tot huden: Inden berghe salt die Here sien.
Ende des Heren enghel riep anderwerf Abraham vanden hemele ende seide:
By my selven heb ic ghesworen, seit die Here, om dattu dese dinghen heves ghedaen, ende om dattu niet en spares dinen eengheborenen sone om mynen wille,
soe sal ic  di benedien, ende ic sal dijn saet menichvoldighen ghelijc den sterren des hemels ende ghelijc den sande dat es inden oever vander see; dijn saet sal besitten sijnre viande poerten,
ende in dinen sade selen werden ghebenedijt alle die lude der erden, om dattu ghehoersam waers mijnre stemmen.
Abraham keerde weder tot sinen kinderen, ende si ghinghen te gader te Barsabee, ende hi woende daer.
Als dese dinghen dus ghedaen waren, soe waert Abraham ontboden dat Melcha oec sonen hadde ghebaert Nachor sinen brueder,
dats te weten Hus, den eerstgheborenen, ende Bus sinen brueder, Camuel der Sirien vader,
ende Cased ende Aisan, Pheldas oec ende Jedlaph, ende Bathuel,
van wien Rebecka gheboren waert; dese viii sonen ghebaerde Melcha Nachore, Abrahams brueder,
mer sijn vrindinne wies name Roma was, si ghebaerde hem Tabee ende Gaon ende Thaas ende Maacha.
Sara leefde c jaer ende xxvii,
ende si sterf in Arbea, dats Hebron, int lant van Chanaan. Ende Abraham quam, dat hise claghen ende beweenen soude.
Ende doe hi op ghestaen was vanden dienste des lijcs, soe sprac hi tot Heths sonen, ende seide:
Ic ben een toecomelinc ende vreemde onder u luden. Gheeft my trecht van begravene met u lieden, ende ic sal mynen doden graven.
Heths sonen antwoerden:
Hore ons, here, du best Gods prince onder ons. In onsen uutvercorenen graven soe begrave dinen doden, ende niemant en sal moghen verbieden, du en sals in sinen graven moghen dinen doden begraven.
Abraham stont op ende aenbeedde tfolc van dien lande, dat waren Heths sonen, ende hi seide tot hon:
Eest dat het uwer sielen ghenuecht dat ic mynen doden sal graven, soe hoert my ende bidt voer my Ephron, Seors sone,
dat hy my gheve die dobbele hachdochte die hi heeft in dachterste deel van sinen ackere, hi leverse my voer u luden omt ghelt dat sy wert es in possessien des begravens.
Want Ephron woende in die myddewert van Heths sonen. Ende Ephron antwoerde Abraham daer sijt alle hoerden die in quamen ter poerten vandier steden, ende seide:
Here mijn, en sal alsoe niet geschien, mer hurke bat wat ic spreke. Ic gheve di den acker ende die haghedocht dier in es, in die jeghenwoerdicheit den sonen mijns volcs, begrave dinen doden.
Abraham aenbeedde voerden volke vanden lande,
ende hi sprac totte Ephron, daert volc omtrent stont: Ic bidde, dattu mi hoers. Ic sal tghelt geven om den acker, ontfanct ende ic sal mynen doden begraven daer in.
Ephron antwoerde:
Here mijn, hoert. Tlant dattu heisches es wert cccc silverine cicle . Dits die prijs tusschen di ende my, mer hoe vele es dit? Begrave dinen doden.
Doe dit Abraham ghehoert hadde, soe betaelde hi tghelt dat Ephron gheeischet  hadde, daert Heths sonen hoerden, ccc cicle silvers ghepruefder ende openbaerre muntten.
Ende die acker die wilen Ephrons was, inden welken die dobbele haechdochte was ende Mambre aenscouwede, beide die acker ende die dobbel haghedochte ende alle sijn boeme in alden termynen al om endomme,
wart Abraham vast ghemaect in possessien, daert alle Heths sonen saghen ende alle die in quamen in die poerte van dier steden.
Ende aldus begroef Abraham Saren sijn wijf in de dobbele haghedochte des ackers die Mambre aenscouwede, dits Hebron, int lant van Chanaan.
Ende die acker ende die duwiere dier in was, waert Abraham gheconfirmeert in possessien des graves van Heths sonen.
Abraham was out ende van vele daghen, ende die Here hadden in allen ghebenedijt.
Ende hi seide totten outsten knape van sinen huys, die boven al was dat hi hadde: Leg dijn hant onder mijn die,
dat ic di mach besweren biden Here God des hemels ende der erden, dattu niet nemen en suls een wijf mynen sone van dierre dochtere van Chanaan daer ic onder woene,
mer dattu tiden sels te mynen lande ende te mijnre maechscap, ende dattu van daer sulsts Ysaac mynen sone een wijf nemen.
Die cnape antwoerde: Oft dwijf niet en wil comen met my in dit lant, sal ic dinen sone weder leiden ter stat daer du uut ghegaen best?
Abraham antwoerde: Wachte di, dattu mynen sone nummermeer weder derwert en leids.
Die Here God des hemels, die mi bracht heeft uut mijns vader huys ende vanden lande mijnre gheboerten, die mi ghesproken heeft ende ghesworen, segghende: Dinen sade sal ic dit lant gheven, hi sal sinen enghel voer dy senden, ende du suls van daer een wijf nemen mynen sone.
Mer en wille dwijf di niet volghen, soe en sulstu niet werden ghehouden vanden eede, allene en leide mynen soen niet weder derwert.
Dus leide die knape sijn hant onder Abrahams die, sijns heren, ende swoer hem op dese redene.
Ende hi nam aldus x kemele van sijns heren cudde ende ghinc ewech, ende hi droech met hem van alle sinen goede. Doe hi dus wech ghetijdt was, soe voer hi te Mesopotamien tot Nachors poert.
Ende doen hi die kemele hadde doen rusten buten der poerten neven enen putte waters savonts, te dien tyde dat die wyve pleghen uut te comen om water te sceppene,
soe seide hi: Here, mijns heren Abrahams God, come my huden, bid ic, te ghemoete, ende doe ontfermicheit met Abraham, mynen here.
Sich, ic sta bider fonteynen waters, ende der gheenre dochtere die woenen in dese stede, selen uut comen om water te sceppene.
Hier om, die joncvrouwe dier ic segghen sal: Helde dijn cruke, dat ic drincken mach, ende die antwoerde: Drincke, ende dijn kemels sal ic oec drincken gheven, dat es si die du bereet hevest Ysaac, dinen knecht, ende hier bi sal ic verstaen dattu ontfermicheit hebs ghedaen met mynen here Abraham.
Ende noch en hadde hi dese woerde bynnen hem niet voldaen, ende sich, Rebecka Batuels dochter  die Melche sone was, Nachors wijf, quam uute, welc Nachor Abrahams brueder was, ende hadde een cruke op haer scoudere,
een seer scone  joncfrouwe ende een alte scoenen maghet ende onbekent van manne, ende sy was nederghegaen ter fonteynen ende hadde haer cruke ghevult, ende si keerde weder.
Ende die knape ghinc haer te ghemoete ende seide: Gif mi alluttel waters te drincken van diere cruken.
Sy antwoerde: Drinc, here mijn. Ende si settede haestelijc die cruke neder op haren arm ende gaf hem drincken,
ende doe hi ghedroncken hadde, soe seide sy noch: Ende oec sal ic dinen kemels sceppen water tot dat si alle ghedroncken hebben.
Ende si storte haer cruke uut in die troghe, ende si liep weder ten putte om water te sceppene, ende als sijt ghescepen hadde, soe gaf sijt alle den kemels.
Mer die knape merkese al swighende, ende hi begherde te weten of God sinen wech voerspodelijc hadde ghemaect of niet.
Ende doe die kemels ghedroncken hadden, so brachte die man voert gouden inauren die ii cicle woeghen ende also vele armillen die x cicle woghen,
ende hi seide tot haer : Wies dochter bestu? Sech my. Es in dijns vader huys stat te blijvene?
Sy antwoerde: Ic ben Bathuels dochter Melche sone dien si Nachore ghebaerde.
Ende sy seider toe: Tonsent es vele hoeys ende stroes, ende wide stat om te blyvene.
Die man heldede hem neder ende aenbeedde den Here, ende seide:
Ghebenedijt moet sijn die Here, mijns heren Abrahams God die sijn ontfermicheit ende sijn waerheit niet en heeft ghenomen van mynen here, ende die mynen rechten wech gheleit heves te mijns heren brueder huys.
Ende aldus liep die joncfrouwe ende boetscapte in haerre moder huys al dat si ghehoert hadde.
Ende Rebecka hadde enen brueder die Laban hiet, ende hi ghinc uut totten man haestelijc daer die fonteyne was.
Ende doen hi ghesien hadde dinauren ende die armillen in sijnre suster hande, ende hi ghehoert hadde alle die woerde die sy seide: Dit seide my die man, soe quam hi totten man die stont neven die kemels bider fonteynen waters,
ende hi seide tot hem: Des Heren ghebenedide, coem in. Wat bestaestu hier buten? Ic hebbe thuys bereet, ende een stat den kemels.
Ende hi leiddene in die herberghe ende ontloet die kemels ende gaf hon stroe ende hoey, ende water om der kemele voete te dwaene ende der manne die met hem comen waren,
ende men leide broet voert in sinen aenscouwene. Hi seide: Ic en sal niet eten voer dat ic mijn redenen segghen sal. Hi antwoerde hem: Spreect.
Ende hi seide: Ic ben Abrahams knape,
ende die Here hevet mynen here seer ghebenedijt, ende hi es groet woerden, ende hi hevet hem ghegheven scaep ende ossen, sylver ende gout, cnapen ende joncwyve, kemele ende esels.
Ende Sara, mijns heren wijf, ghebaerde mynen here in haer outheit enen sone, ende si gaf hem al dat sy ghehadt hadde.
Ende mijn here hevet my besworen, segghende: Du en suls mynen sone negheen wijf nemen van dier van Chanaan dochteren, in welker lant dat ic woene,
mer du suls varen te mijns vaders huys, ende van mijnre maechscap selstu mynen sone een wijf nemen.
Mer ic antwerde mynen here: Wat ofte dwijf met my niet en wille comen?
Hi seide: Die Here in wies anscouwene ic wandele, hi sal met  di sinen enghel senden ende hi sal dinen wech betrecken, ende du suls mynen sone  een wijf nemen van mijnre maechscap ende van mijns vaders huys.
Du sels onnosel wesen van mijnre maledixien als du comes te mynen naesten, ende en ghevensise di niet.
Dus quam ic huden ter fonteynen waters, ende ic seide: Here, mijns heren Abrahams God, oftu betrocken hebs mynen wech daer ic nu in wandele,
sich, ic sta neven den fonteyne waters, ende die maghet die uut comen sal om water te sceppene, ende die hoeren sal van my: Gif my alluttel waters te drincken uut dijnre cruken, ende die my segghen sal:
Drinc du, ende ic sals sceppen dinen kemels, dat es dwijf die di Here bereet heeft mijns heren sone.
Ende doe ic dit al swighende met my herpeisde, soe openbaerde Rebecca comende met haerre cruken die si droech op haer scoudere, ende si ghinc neder ter fonteynen ende sciep water, ende ic seide tot haer: Gif mi alluttel drincken.
Ende sy haeste haer ende sette die cruke van haerre scouderen, ende seide my: Drincke du, ende ic sal dinen kemels drincken gheven. Ic dranc ende sy waterde die kemels.
Ende ic vraechde haer ende seide: Wies dochter bestu? Si antwoerde: Ic ben Bathuels dochter Nachors sone dien hem Melcha ghebaerde. Ende aldus hinghic dinauren om haer aensichte te verchieren, ende ic leide die armillen in haeren handen .
Ende ic aenbeedde langs den Here ende benedide den Here, mijns heren Abrahams God, die my bracht hadde den rechten wech, dat ic nemen soude mijns heren brueder dochter sinen sone.
Om dese sake, of ghi ontfermicheit ende waerheit met mynen here doet, segghet my, mer ghenueghet u anders, so segghet mi oec, dat ic ghaen mach ter rechter oft ter slincker siden.
Laban ende Bathuel antwoerden: Die redene es uute comen vanden Here, ende wy en moghen buten sinen ghenueghene niet anders met di spreken.
Sich, Rebecka es voer di. Nemse ende tide ewech, ende sy si dijns heren soens wijf, also die Here ghesproken hevet.
Doe dit Abrahams kint hadde ghehoert, soe aenbeedde hi inder erden den Here.
Ende als hi voerbracht hadde sylveren ende guldene vate ende cledere, soe gaf hise Rebecken te ghiften, ende oec gaf hi ghiften haren bruederen ende haerre moder.
Ende sy maecten werscap ende aten ende droncken te gader, ende bleven daer. Ende tkint stont vroech op ende seide: Laet my, dat ic gaen mach te mynen here.
Ende Rebecken moder ende haer brueders antwoerden: Die joncvrouwe blyve doch x daghe by ons, ende daer na sal sy wech tiden.
Hi seide: En wilt my niet houden, want die Here hevet mynen wech betrocken; laet my, dat ic varen mach te mynen here.
Si seiden: Roepen wi die joncfrouwe ende vraghen wy haren wille.
Ende doen sy gheroepen was ende comen, soe vraechden sy haer: Wiltu gaen met desen man?
Si seide: Ic salre mede gaen. Daer om lieten sise ende haer voester moder ende Abrahams knape ende sijn gheselscap,
ende si baden voerspodicheit  haerre suster ende seiden: Du best onse suster, du moetes wassen in dusentich dusentighen, ende dijn saet moet besitten sijnre viande poerte.
Dus ghinghen sitten op kemele Rebecca ende haer joncfrouwen  ende volchden den man, ende hi keerde weder haestelijc te sinen here waert.
Te dien tide soe wandelde Ysaac alden wech die leedt ten putte, wies name es des levens ende des siens, want hi woende int suden lant,
ende hi was uutghegaen om te mediterene inden acker doe die dach te hant leden was , ende doe hi sijn oghen op gheheven hadde, soe sach hi die kemels van verren coemen.
Doen Rebecca oec Ysaac ghesien hadde, soe ghinc sy neder vanden kemele
ende seide totten kinde: Wie es die man die doer den acker coemt in onse ghemoete? Hi seide: Dat es mijn here. Ende sy nam haestelijc enen mantel ende over decte haer.
Ende die cnape vertelde al Ysaacke wat hi ghedaen hadde.
Ende Ysaac leidde Rebecken in Saren sijnre moder woninghe ende namse te wijve, ende hi myndese soe sere, dat hi den rouwe daer mede mynderde dien hi hadde om sijnre moder doet.
Mer Abraham nam een ander wijf, wies name was Thetara,
ende sy ghebaerde hem Jamram ende Jexan ende Madan ende Madian ende Jesboch ende Sue.
Jexan wan oec Saba ende Dadan, Dadans sone waren Assurin ende Bathusim ende Laomim.
Mer van Madian waert gheboren Epha ende Opher ende Enoch ende Abida ende Heldas, alle dese waren Thetare sone.
Ende Abraham gaf alle dat hi beseten hadde, Ysaac,
mer sijnre vrindinnen sonen gaf hi ghiften ende hi schietse van Ysaac sinen sone, doe hi noch leefde, ter oest siden wert.
Ende Abrahams dage waren c jaer ende lxxv,
ende ghebrekende soe sterf hi in goeder outheit ende van tidegher outheiden ende vol van daghen, ende hi waert vergadert te sinen volke.
Ende Ysaac ende Ismael sijn sonen groeventen in die dobbel haghedochte
die ghemaect es in Ephrons acker Seors sone van Heths gheslechte; daer es hi begraven ende Sara sijn wijf.
Ende na Abrahams doet soe benedide die Here Ysaac sinen sone, die woende neven den putte wies name es putte des Levens ende des Siens.
Dit sijn Ysmaels, Abrahams soens, gheslechten die hem Agar, Saren joncwijf van Egipten ghebaerde,
ende dit sijn sijnre sonen namen in haren namen ende in haren gheslechten: Ysmaels eerste gheborene sone was Nabaioch,
daer na Cedaer ende Abdehel ende Mabsan, Masma oec ende Duma
ende Massa, ende Adad ende Thema ende Ychur, ende Naphts ende Cedma.
Dit sijn Ismaels sonen, ende dit sijn haer namen bi haren castelen ende haren poerten, xii princen waren si van haren gheslechten.
Die jare van Ismaels levene waren c ende xxxvii jaer, ende ghebrekende so es hi doet, ende hi es toe gheleit te sinen volke.
Ende hi woende van Evila tot Sur die Egipten scouwet den ghenen die in Assirien comen, ende hi stierf voer alle sijn brueders.
Dit sijn oec Ysaacs gheslechten, Abrahams sone. Abraham wan Ysaac,
ende doe hi xl jaer out was, soe nam hi te wyve Rebecken, Bathuels dochter van Syrien van  Mesopotanien, Labans suster.
Ende Ysaac bad den Here over sijn wijf om dat si ondrachtich was. Ende hi ghehoerdene ende gaf Rebecken ontfanc.
Mer in haren buke soe botterden [die] cleen kindere. Si seide: Of my aldus te gheschiene was, wat node was mi tontfane? Ende si ghinc, dat sij den Here te rade gaen  soude.
Hi antwoerde ende seide: Twe lude sijn in dinen buke, ende twee volke selen werden ghedeilt uut dinen buke, ende deen volc sal dander verhoghen, ende die meerder sal den mynder dienen.
Te hant was toecomen die tijt van ghebarene, ende sich, twee cnapeline werden vonden in haren lichaem.
Die eerst uut quam, was roet ende al harich in die maniere eens vels, ende sijn name waert gheheiten Esau.
Thant quam dander uute ende hilt metter hant sijns brueder plante, ende daer om hiet hine Jacop. Ysaac was lx jaer out, doen hem dese cleyn kindere gheboren worden.
Doe dese kindere volwassen waren, soe waert Esau een bendich man te jaghene ende een ackerman, mer Jacop was een sympel man ende woende in tabernaculen.
Ysaac mynde Esau om dat hi van sinen wilt vanghe plach  tetene, ende Rebecca mynde Jacob.
Ende Jacob soet een pulment, ende doe Esau tot hem comen was moede vanden acker,
soe seide hi: Gef my van desen roeden sode, want ic ben harde moede. Om dese sake soe waert gheheiten sijn name Edom.
Jacob seide hem: Vercoepe my dijn eerste gheborenheit.
Hi antwoerde: Sich, ic sterve, wat selen my vorderen deerste gheborne?
Jacob seide: Daer om sweert my. Esau swoert, ende vercochte deerstgheborene.
Ende aldus nam hi broet ende van dien wermoes etene, ende at ende dranc, ende ghinc ewech, ende mickes cleyne dat hi sijn eerste gheborenheit vercocht hadde.
Doe die hongher woerden was opt lant, na dier ondrachticheit die gheschiet was in Abrahams daghen, soe ghinc Ysaac te Abymelec, den coninc vanden Palestinen in Gerara.
Ende die Here antwoerde hem ende seide: En ganc niet neder in Egipten, mer ruste inden lande dat ic di segghen sal,
ende doe daer pelgrymagie, ende ic sal metti sijn ende ic sal di ghebenedien, want di ende dinen sade sal ic alle dese lantscapen gheven, ende ic sal voldoen den eedt dien ic beloeft hebbe dinen vader Abraham.
Ende ic sal dijn saet menichvoldighen ghelijc den sterren des hemels, ende ic sal dinen nacomelinghen gheven alle dese lantscape, ende in dynen sade selen ghebenedijt werden alle die liede der erden,
om dat Abraham ghehoersam hevet gheweest mijnre stemmen, ende om dat hi hevet ghewacht myne ghebode ende mijn bevelen ende om dat hi ghehouden hevet mijn oefeninghe ende mijn wette.
Ende aldus bleef Ysaac in Gerara.
Ende doe hem die manne vander stat vraechden van synen wyve, soe antwoerde hi: Hets mijn suster, want hi ontsach hem te liene dat sy hem gheselt was in huwelijc, want hi achte dat sy hem machschien doden souden om haer scoenheit.
Ende doe vele daghe leden waren ende hi daer woende, soe sach Abymelec die coninc vanden Palestinen te eenre vinsteren uute, ende hi sach Ysaac spelen met Rebecken sinen wyve,
ende hi ontbotene ende seide hem: Hets openbaer dat het dijn wijf es, waer  bi hevestu ghelogen dat sy dijn suster ware? Hi antwoerde: Ic ontsach dat ic sterven solde om haren wille.
Ende Abymelec seide: Waer by leitstuut op ons? Yemant vanden volke mochte gheleghen hebben by dinen wyve, ende du souts op ons bracht hebben een groete sonde.
Ende hi gheboet alden volke ende seide: Soe wie des mans wijf ghenaect, hi sal die doet sterven.
Ende Ysaac sayde in dien lande, ende hy vant in dien jare hondertfout, ende die Here ghebenedide hem.
Ende die man waert rike, ende hi ghinc voert profijt hebbende ende toewassende tot dat hi alte seer groet worden was.
Ende hi hadde possessie van scapen ende van vee ende vele famielien. Om dese sake benijddenen die Palestinen.
Ende alle die putten die Abrahams sijns vaders cnapen ghegraven hadden, die slechtense ende vuldense met erden te dien tyde
also sere, dat Abymelec selve seide tot Ysaac: Ganc ewech van ons, want du best vele machtegher woerden dan wy.
Ende hi ghinc ewech ende quam ter vloet van Gerara, ende woende daer,
ende echter soe groef hi ander putten die Abrahams sijns  vaders knapen ghegraven hadden ende die wilen gheslicht hadden doe hi doet was, die Philistijm, ende hi hietse metten selven name daerse sijn vader te voeren gheheiten hadde.
Ende sy groeven inder vloet ende sy vonden levende water.
Mer daer was gheschelt vanden herden van Gerara teghen Ysaacs heerden, ende si seiden: Onse es dwater. Om dese sake soe hiet hi den name des putten van dien datter gheschiet was, Overdaet of Gheschelt.
Ende sy groeven enen anderen, ende om dien soe streden si oec, ende hi hietenen Onvrinscape.
Hi tijdde van daer ende groef enen anderen putte, ende om dien en streden sy niet, ende aldus hiet hi sinen name Breetheit, ende seide: Nu hevet ons die Here ghebreit ende hevet ons doen wassen opt lande.
Ende van dier stat ghinc hi op in Bersabee, ende daer openbaerde hem die Here inder nacht, ende seide: Ic ben dijns vaders Abrahams God. En wille niet ontsien, want ic ben metti, ic sal di benedien ende menichvoldighen dijn saet om Abrahams mijns knechts wille.
Ende aldus stichte hi daer den Here enen outaer, ende als hi daer sHeren name aen gheroepen hadde, soe sperrede hy sijn tabernakele ute, ende hi beval synen cnapen, dat sy enen putte graven souden.
Doe te deser stat comen waren Abymelec van Gerara ende Hochozat sijn vrint ende Phicol, die leidsman sijnre ridders,
soe seide Ysaac tot hem: Wat becoemdi te my, te enen man dien ghi haedt ende hebten van u verdreven?
Si antwoerden: Wy sien dat die Here metti es, ende hier om segghen wi nu: Een eedt sy tusschen ons ende aengaen wi belofte,
dattu ons niet quaets doen en sels, alsoe wy niet en hebben ghenaect yet dat di toebehoerde, mer wy lieten di met peyse, noch wi en daden niet dat dy noesde, die ghewassen waers met sHeren benedixien.
Dus maecte hi hem i werscap,
ende na die spise ende den dranc stonden sy vroech op ende swoeren onderlinghe, ende Ysaac lietse varen payselijc te haerre stat.
Ende in dien selven daghe quamen Ysaacs knapen ende boetscapten hem van den putte dien sy ghegraven hadden ende seiden: Wy hebben water vonden.
Daer bi soe hiet hi den putte Over vlodicheit, ende der poert waert den name ghegheven Bersabee, tot in desen daghe.
Doe Esau xl jaer out was, doe nam hi twee wyve: Judich, Beeri Hethts soens dochter, ende Basemach, Elons dochter van dier selver stat.
Ende sy hadden beide verbolghen Ysaac ende Rebecken.
Ysaac was out worden ende sijn oghen waren verdonckert ende hi en mochte niet sien. Ende hi riep Esau, synen meesten sone, ende seide him: Sone mijn.
Hi antwoerde: Ic ben hier. Sijn vader seide hem: Du sies dat ic out ben woerden, ende ic en weet niet den dach mijnre doet.
Nem dijn wapene ende dinen kokere ende dinen boghe ende ganc daer buten, ende als du iewet suls hebben ghegrepen met jaghene,
soe make my daer af een pulment , also du wets dat ic wille, ende brinct, dat ic eten mach, ende dat di mijn siele benedien mach eer ic sterven sal.
Doen dit Rebecca ghehoert hadde, ende Esau ewech ghegaen was inden acker om te voldoene sijns vaders ghebot,
soe seide si tot Jacop, haren sone: Ic hoerde dinen vader spreken met Esau, dinen brueder,
ende hi seide hem: Brinct my van dinen wilt vanghe ende maect my spise, dat icse eten mach ende dat ic di ghebenedien mach voer Gode eer ic sterven sal.
Nu, daer om, sone mijn, doe mynen raet
ende ganc totten cudde, ende brinct my twee die beste  hoekene, dat icker dinen vader spise af maken mach die hi gherne eet,
ende als du hem die suls hebben ingedraghen ende hise gheten hevet, dat hi di benedie eer hi sterven sal.
Jacop antwoerde haer: Du wetes dat Esau, mijn brueder, es een harich man, ende dat ic saechte ben.
Eest dat my mijn vader tast ende hijt ghevoelt, ic ontsie dat hi wanen mach dat icken woude bespotten ende dat hi dan op my brenghen sal die maledixie voer die benedixie.
Die moder seide hem: In mi soe moet dese maledixie sijn, sone mijn, allene hoere mijn stemme ende ganc ende brenghe dat ic seide.
Hi ghinc wech ende bracht ende gaeft sijnre moder. Si ghereidde spisen, alsoe sy  wiste dat sijn vader wilde.
Ende sy cleeddene met Esaus herde goeden clederen die sy thuys bi haer hadde,
ende die velleken vanden huekene  want sy om syne hande ende decte dbloete van synen halse,
ende sy gaf hem tpulment, ende die brode die si ghebacken hadde, leverdese hem.
Ende hi droechse in ende seide: Vader mijn! Hi antwoerde: Ic hoert. Wie bestu, mijn sone?
Ende Jacop seide: Ic ben dijn eerstegheborene sone Esau; ic hebbe ghedaen also du my bevaels; stant op, sitte, ende eet van mynen wilt vanghe, dat my dijn siele benedien mach.
Hi seide: Hoe mochstuut soe saen vinden, sone mijn? Hi antwoerde: Het was Gods wille, dat my saen teghen quam dat ic wilde.
Ende Ysaac seide: Com herwert, dat ic di tasten mach, sone mijn, ende prueven oftu best Esau, mijn sone, of niet.
Hi ghinc te sinen vader, ende doene Ysaac ghetast hadde, so seide hi: Die stemme es Jacops stemme, mer die hande sijn Esaus hande.
Ende hi en bekendene niet, want die hareghe hande hadden vertoent die ghelikenisse van den meesten. Daer om ghebenedide hine, ende seide:
Du best mijn sone Esau? Hi antwoerde: Ic bent.
Hi seide: Bringt mi die spisen van dinen wiltvanghe, sone mijn, dat di mijn siele benedien mach. Ende doe hise hem ghedraghen hadde ende Ysaac gheten hadde, soe bracht hi hem oec wijn. Doe hij en ghedroncken hadde,
soe seide hi: Coem te mi ende cusse my, sone mijn.
Hi ghinc te hem ende custene. Ende te hant doe Ysaac ghevoelde den roeke van sinen clederen, soe benedide hine ende seide: Sich, die roeke mijns soens es als die roeke eens vollen ackers dien die Here ghebenedijt hevet.
God moet di gheven vanden douwe des hemels ende vander vetheiden der erden overvloeytheit van corne, van wyne ende van olien.
Ende di moeten dienen die volke, ende die gheslechten moeten di aenbeden. Wes here dijnre bruedere ende voer di moeten werden ghebruect dijnre moder sonen. Die di vloeken sal, vermalendijt moete hi sijn, ende dye di benedien sal, van benedixien moet hi werden vervult.
Cume hadde Ysaac die redene voldaen, ende doe Jacop daer buten ghegaen was, soe quam Esau,
ende hy droech den vader in ghesoden spise van sinen wiltbrade, ende seide: Vader mijn, stant op, ende eet van dijns soens wiltvanghe, dat my dijn siele benedien mach.
Ende Ysaac seide hem: Wie bestu? Hi antwoerde: Ic ben dijn eerstgheborene sone Esau.
Ysaac verscoet van groeten wondere, ende meer dan men gheloeven mochte, so verwonderde hem, ende hi seide: Wie es dan die ghene die onlangs brachte my ghevanghen wiltvanc? Ende ic at van allen eer du quaems, ende ic hebben ghebenedijt, ende hi sal ghebenedijt syn.
Als Esau ghehoert hadde sijns vader redenen, soe burrelde hi met groeten gheroepe, ende hi viel ter neder ende seide: Benedijt mi oec, vader mijn.
Hi seide: Dijn brueder quam loeselijc ende ontfinc dijn benedixie.
Ende Esau seider toe: Gherechtelijc soe es sijn name gheheiten Jacop, want siet, hi hevet my nu anderwerf ghescrinckelt; hi nam te voeren mijn eerstgheborentheit, ende nu anderwerf heeft hi mijn benedixie ondergaen. Ende hi seide echter totten vader: En hilstu oec my niet die benedixie?
Ysaac antwoerde: Ic hebben dinen here ghemaect ende alle sine bruedere heb ic tonder ghedaen sinen dienste. Ic hebben versekert van coerne, van wyne. Ende na desen, sone mijn, wat sal ic di voert moghen doen?
Ende Esau seide hem: Vader, en hevestu mer een benedixie allene? Ic bidde, dattu mi oec benedies. Ende om dat hi met groeten gheroepe weende,
so waert Ysaac beruert ende seide tot hem: Inder vetheit der erden ende inden douwe des hemels van boven sal wesen dijn benedixie.
Du suls leven metten swerde ende dinen brueder dienen, ende die tijt sal comen dattu suls afscudden ende ontbinden sijn joc van dinen nacken .
Hier om soe haette Esau altoes Jacop om die benedyccie daerne sijn vader mede ghebenedijt hadde, ende hi seide in sijn herte: Die daghe van mijns vader gheween selen comen dat ic Jacop mynen brueder doet slaen sal.
Ende dit waert Rebecken gheboetscapt, ende sy sant ende riep Jacob haren sone ende seide hem: Sich, Esau, dijn brueder, dreighet dat hi di doet slaen sal.
Nu, daer om sone, soe hoere mijn stemme, ende stant op, ende ganc wech tot Laban  mynen brueder in Aran,
ende du suls met hem woenen al luttel daghe tot dat dijns brueder gramscap gheruste
ende sijn onwerdicheit cesseert, ende tot dat hi verghetet dattu jeghen hem ghedaen hevest. Hier na sal ic seynden ende ic sal di van daer hier bringhen. Waer by sal ic werden beroeft in enen daghe van beide mynen sonen?
Ende Rebecca seide tot Ysaac: Mi verdriet mijns levens om Heths dochtere; eest dat Jacob neemt een wijf vanden gheslechte des lants, soe en willic niet leven.
Aldus riep Ysaac Jacop ende ghebenedidene, ende hi beval hem ende seide: En wille negheen wijf nemen vanden gheslechte van Chanaan,
mer ganc ende tide ewech in Mesopotaniam Sirien te Bathuels huys, dijnre moder vader, ende nem di van daer een wijf van Labans dochteren dijns oems.
Ende die almechtighe God moet di ghebenedien ende doe di wassen ende menichvoudighen, dattu sijn moetes in scaren van volke,
ende hi moet di gheven Abrahams benedixie ende dinen sade na di, dattu besitten moets dlant dijnre pelgrymagien dat hi beloeft hevet dinen oudervader.
Ende doene Ysaac hadde ghelaten, soe tijdde Jacop ewech ende quam in Mesopotania van Sirien tot Bathuels sone die van Syrien was, Rebecken sijnre moder brueder.
Ende doe Esau sach dat sijn vader Jacobe hadde ghebenedijt ende dat hine ghesonden hadde in Mesopotania van  Syrien, dat hi van daer een wijf nemen soude, ende dat hi hem nader benedixien bevolen hadde ende gheseit: En neem negheen wijf vanden dochteren van Chanaan,
ende dat Jacob ghehoersam was vader ende moder ende ghegaen was te Syrien waert,
ende om dat hi oec ghewaer waert dat sijn vader niet gherne en aensach Chanaans dochtere,
soe ghinc hy tot Ysmaelle ende nam te wyve Melech, Ysmaels dochter die Abrahams sone was, Nabaioths suster, al sonder die wyve die hi te voeren hadde.
Doe Jacob aldus uut Bersabee ghegaen was, soe tijdde hi te Aran wert.
Ende doe Jacob comen was te eenre stat ende hi daer rusten wilde na der sonnen onderganc, soe nam hi vanden stenen die daer laghen ende leidese onder sijn hoeft, ende hi sliep in die selve stat .
Ende hi sach in droeme een ledere staende op deerde, ende haer hoecheit ghereicde den hemel,
ende hi sach sHeren enghele al die ledere op gaen ende af gaen. Ende hy sach den Here aen die leedere leenende, ende hi seide hem: Ic ben die Here, Abrahams dijns vader God ende Ysaacs God, dlant daer du in slaeps, sal ic di gheven in dinen sade.
Ende dijn saet sal wesen alst ghemul der erden, du suls werden ghebreet ten Oesten ende ten Westen, ten Noerden ende ten Suden, ende in di ende in dinen sade selen werden ghebenedijt alle die gheslechten der erden.
Ende ic sal dijn behueder wesen werwert dattu tijds, ende ic sal dy weder brenghen in dit lant, ende ic en sal di niet laten voer dat ic al voldaen hebben sal, dat ic gheseit hebbe.
Ende doen Jacop ontwaect was vanden slape, soe seide hi: Waerlijc soe es die Here in deser stat, ende ic en wist niet.
Ende hi ontsach hem ende seide: Hoe vervaerlijc  es dese stat, hier en es el niet sonder Gods huys ende die poerte des hemels.
Daer om stont hi vroech op ende nam den steen dien hi onder sijn hoeft gheleit hadde, ende hi verhieffen in enen tytele ende storter op olie,
ende hyet der poerten name Bethel die te voeren Luza hiet.
Oec beloefde Jacob een belofte ende seide: Eest dat God met my si ende hi my behuede inden wech daer ic in wandele, ende gheeft hi my broet tetene ende cleder aen te doene,
ende keer ic met voerspode weder te mijns vader huys, soe sal mi die Here in God wesen,
ende desen steen dien ic verhaven hebbe in enen tytel, sal heiten Gods huys, ende van al dien dattu my gheven suls, soe sal ic di offeren tienden ende payselijc offerhanden.
Jacob tijdde dus voert ende quam oesten lande.
Ende hi sach enen putte inden acker ende iii cudden scaep daer neven ligghende, want uut dien putte plachmen tfee te drinckene, ende sputten mont was besloten met enen groeten steene,
want het was daer costume, als alle die scape vergadert waren, dat sy den steen af keerden ende als die cudden ghedronken hadden, soe leiden syne weder opten mont vanden putte.
Ende Jacop seide totten herden: Bruedere, wanen sidi? Si antwoerden: Van Aran.
Ende hi vraechde hon ende seide: Kinddi Laban, Nachors sone?
Sy seiden: Wy kynnenne. Es hi ghesont? seide Jacob. Ja hi, segghense, ende siet: Rachel sijn dochter coemt met haren cudde.
Ende Jacob seide: Noch esser vele daechs over, en es niet tijt datmen die cudden weder dryve ten coeyen. Gheeft te voeren den scapen drincken ende drijftse also weder ter weiden.
Sy antwoerden: Wi en moghen voer dat alt vee vergadert woert, ende dan selen wy den steen heffen van des putten monde ende die cudden drincken.
Noch spraken sy, ende sich, Rachel quam met haers vader scapen, want sy voedde een cudde.
Ende doese Jacob ghesien hadde ende hi wiste dat het sijn nichte was ende dat die scape waren Labans sijns oems, soe hief hi den steen af, daer di putte mede ghesloten was. Ende doe hy tcudde ghedrinct hadde, soe custe hise,
ende hi hief op sijn stemme ende weende,
ende hi seide haer dat hi was haers vader brueder ende Rebecken sone. Ende si haeste haer ende seit haren vader.
Ende doe hi ghehoert hadde dat Jacob sijnre suster sone daer comen was, soe liep hi hem te ghemoete, ende hi omhelsdene ende viel op hem ende custene, ende hi leiddene in sijn huys. Ende doe hi ghehoert hadde die saken van desen weghe,
soe antwoerde hi: Du best mijn been ende mijn vleechs. Ende doe die daghe van eenre maent voldaen waren,
soe seide hem Laban: Selstu my te dancke dienen om dattu mijn brueder best? Sech, wattu van loene ontfaen sulst.
Hi hadde ii dochteren. Der meester name was Lya, ende die mynste hiet Rachel.
Mer Lya was leep metten oghen, mer Rachel was van sconen aensichte ende van mynliken aenscouwene.
Ende Jacob mynnese ende seide: Ic sal di vii jaer om Rachel dijn mynste dochter dienen.
Laban antwoerde: Hets beter dat icse di gheve dan enen anderen man, daer om blyve met my.
Dus diende Jacob Laban vii jaer om Rachel, ende het dochte hem luttel daeghe myts die groetheit vander mynnen .
Ende hi seide tot Laban: Gif my mijn wijf, want thant es die tijt voldaen, dat ic tot haer in gaen mach.
Ende Laban riep ende noedde vele scaren van sinen vrinden ter wertscap, ende maecte die brulocht.
Ende zavons leidde hi tot Jacob in Lyen sijnre dochter,
ende gaf haer een joncwijf die Zelpha hiet. Ende doe Jacop naden sede te haer in was ghegaen,
doent smorghens woerden was, soe sach hi Lyen. Ende hi seyde tot sinen sweer: Wat es dit dattu doen wils? En diendic di niet om Rachelle? Waer om heefstuut my op gheleit?
Laban antwoerde: En es negheen ghewoente in onser stat, dat wy die mynste voer gheven moghen te huwelijc.
Voldoe een weke van daghen des huwelijcs, ende ic sal di Rachel oec gheven om dwerc daer du my vii andere jaer om dienen suls.
Jacob consenteerde dese beloften, ende doe een weke leden was, soe nam hi Rachel te wyve.
Ende die vader gaf haer een joncwijf die Bala hiet.
Ende doen Jacob ghecreghen hadde sinen begherden huwelijc, soe mynde hi meer dachterste  dan deerste, ende diende vii ander jaer bi Laban.
Mer doe die Here sach dat Jacob Lyen versmaede, soe ontdede hi haer vrouwelijcheit ende liet haer suster ondrachtich blyven.
Ende si ontfinc ende ghebaerde enen sone, ende sy hiet synen name Ruben, ende seide: Die Here hevet ghesien mijn oetmodicheit, nu sal my mijn man mynnen.
Ende echter ontfinc sy ende ghebaerde enen sone, ende seide: Om dat die Here ghehoert hevet datmen my in versmaetheiden heeft, soe hevet hy my oec desen ghegheven, ende sy hiet synen name Symeon.
Ten derden male ontfinc sy ende ghebaerde enen anderen, ende seide: Nu sal oec mijn man met my vergadert werden, om dat ic hem iii sonen ghebaert hebbe, ende hier om hiet sy sinen name Levi.
Ten vierden male soe ontfinc sy ende ghebaerde enen sone, ende seide: Nu soe sal ic den Here belien, ende om dit soe hiet sy sinen name Judas. Ende si hilt op te ghebarene.
Doen Rachel sach dat sy ondrachtich was, soe benijdde si haerre suster ende seide tot haren man: Ghif my kindere of anders sal ic sterven.
Ende Jacop waert gram, ende antwoerde haer: Om Gode, ben ict die di beroeft heeft vander vrocht dijns buycs?
Si seide: Ic hebbe een joncwijf Balam, ganc in tot haer, dat sy ghebaere op mijn cnien ende dat ic van haer kindere hebben mach.
Ende sy gaf hem Balam, dat hi er mede wesen soude. Ende doe die man tot haer in ghegaen was,
soe ontfinc sy ende ghebaerde enen sone.
Ende Rachel seide: Die Here hevet my ghevonnist ende heeft mijn stemme ghehoert, ende heeft mi enen sone ghegheven. Ende hier om hiet sy synen name Dan.
Ende echter ontfinck Bala ende ghebaerde enen anderen sone,
ende om dien seide  Rachel: Die Here hevet my ghelijc ghemaect met mijnre suster, ende ic ben sterc woerden, ende sy hiet synen name Neptalim.
Doe Lya gheware waert dat sy liet te ghebarene, so gaf sy Zelpham, haer joncwijf, haren man,
ende doe sy na haren ontfanc enen sone ghebaerde,
soe seide sy: Salichlijc, ende hier om hiet sy sinen naeme Gad.
Zelpha ghebaerde oec enen anderen,
ende Lya seide: Dits om mijn salicheit, want die wyve selen my salich heiten, daer om soe hiet sine Aser.
Ende Ruben ghinc uut inden acker inden tide des oextes, ende hy vant mandragoren ende hi brachtse Lyen sijnre moder. Ende Rachel seide: Ghif my een deel van dijns soens mandragoren.
Sy antwoerde: Duncket di cleyne dattu mynen man ondergaen hevest en sy dattu my oec nemes mijns soens mandragoren? Rachel seide: Hi sal te nacht slapen bi di om dijns soens mandragoren. Lya ghinc uut, Jacop te ghemoete
doe hi zavons vanden acker wederkeerde, ende seide: Du  sels te my in comen, want ic hebbe di ghehuert om loen om mijns soens mandragoren, ende hi sliep met haer dien nacht.
Ende die Here hoerde haer bede, ende sy ontfinc ende ghebaerde den vijften sone,
ende seide: God heeft my den loen ghegheven, dat ic mijn joncwijf mynen man gaf, ende sy hiet synen name Ysachar.
Ende echter ontfinc Lya ende ghebaerde enen sone,
ende seide: God heeft my rike ghemaect met goeder ghiften oec dese werf. Met my sal mijn man wesen om dat ic hem vi sone ghebaert hebbe. Ende hier om hiet sy sinen name Sabulon.
Ende na hem soe ghebaerde sy hem een dochter die Dina hiet.
Ende die Here herdachte Rachels, ende hoeredse
ende ontdede haer wijflijcheit, ende sy ontfinc, ende ghebaerde enen sone, ende seide: Die Here hevet mynen laster afghenomen.
Ende sy hiet synen name Joseph, ende seide: God moeter mi enen anderen sone toe doen.
Doe Joseph gheboren was, soe seide Jacop tot synen sweer: Laet my, dat ic wederkeren mach ten lantscape ende te mynen lande.
Gif my mijn wyve ende mijn kindere, daer ic di omme ghedient hebbe, dat ic ewech gaen mach. Du wetes den dienst daer ic di in ghedient hebbe.
Laban seyde hem: Salic gracie venden in dijn aenscouwen? Met ondervendene heb ic ondervonden dat my God ghebenedijt heeft om dinen wille.
Sette dinen loen dien ic di gheven sal.
Jacob antwoerde: Du wetes hoe ic di ghedient hebbe ende hoe groet dijn possessie in mynen handen heeft gheweest .
Du hads lettel eer ic hier quam, ende nu bestu rijc worden, ende die Here benedide di te mynen incomene. Hier om eest recht dat ic oec enighen tijt mynen huys voersie.
Ende Laban seide: Wat sal ic di gheven? Ende Jacop seide: Ic en wille niet, mer doestu dat ic heische, soe sal ic noch hueden ende voeden dijn vee.
Vergadere alle dijn cudden ende verscheide alle die bonte scaep ende die menigherhande verwe opt vel hebben, ende soe watter roet of ghesmet ende van menigherhande verwen wesen sal, beide inden scapen ende inden gheiten, dat sal mijn loen sijn.
Ende morghen sal my mijn gherechticheit antwoerden, als die tijt van pladierne toe comen sal voer dy, ende alle die niet sijn en selen menigerhande ende met plecken ende grau, beyde in scapen ende in gheiten, die sulstu my berespen van dieften.
Ende Laban seide: Ic hebbe bequame dattu heisches.
Ende in dien daghe soe schiet hi gheiten ende scape ende bocken ende weders die menichverwich waren ende ghespekelt of met plecken, ende alt cudde van eenre verwen, dat was die wit of swert waren van vliese, die leverde hi in sijnre sonen hande.
Ende hi leide iii dachvaerde weechs tusschen hem ende sinen behuweden sone Jacob, die sijn andere cudde voedde.
Doen nam Jacob groene popelboemen roeden ende van amandelbomen ende van platane, ende hi deder een deel die scorsse af, ende doe hi hem die scorsse afghetrocken hadde, in dien daer die scorse af was, soe openbaerde witheit, mer die ghene die gheheel waren, die bleven groene, ende in deser manieren waert die verwe menigherhande.
Ende Jacob leidse inden troghen daermen dwater in goet, dat als die cudden comen waren om te drinckene, dat sy voer oghen souden hebben die roeden, ende dat sy in haren aenscouwene ontfaen souden .
Ende het gheschiede dat inder hitten daer die manne die wijfken reden, die wijfkene die roeden inden troghen aenscouweden, ende dat sy ghebaerden menigherhande ende gheplecte ende met verkeerder verwen bespekelt.
Ende Jacob schiet die cudden ende leide die roeden voer der ramme oghen, ende al dat swert of wit was, dat was Labans, mer dander waren Jacobs, alsi die cudden onder hon schieden.
Als ten eersten tide die scape spronghen, soe leide Jacob dus die roeden in die troghen vanden watere voer der ramme oghen ende der scape, dat sy ontfaen souden in daensien vanden roeden. Mer als dachterste riden was, ende haer achterste ontfanc, soe en leide hi die roeden niet.
Ende die spadige vrochten waren Labans ende die vanden eersten tide waren Jacobs.
Ende Jacob waert rike boven maten ende hi hadde vele cudden, joncwyve ende knapen, kemels ende esels.
Na dien dat Jacob hoerde Labans sonen woerde die seiden: Jacob hevet al ghenomen dat ons vaders was, ende van synen goede es hi woerden voerbarich,
ende hi mercte oec Labans aensichte, dat hi te hem wert niet en was alsoe hi ghisteren ende eerghisteren gheweest hadde ,
ende sonderlinghe om dat hem die Here seide: Keer weder in dijnre vadere lant ende te dinen gheslechte, ende ic sal metti wesen,
soe sant hi ende riep Rachel ende Lyan inden acker daer hi die cudden voedde. Ende hi seide hon:
Ic sie uus vaders aensichte dat hi te mi wert niet en es als ghisteren ende eerghisteren, mer mijns vader God heeft met my gheweest,
ende hi weet dat ic met alle mynen crachten uwen vader hebbe ghedient.
Mer u vader heeft my omgaen, ende hevet mynen loen verwandelt x werf, ende nochtan en liet hem  God niet, dat hi my deren mochte.
Soe wanneer dat hi seide: Donghelike scape ende gheiten selen dijn loen sijn, soe ghebaerden sy allen onghelike drachte, mer als hy weder keert seide: Du sals alle die witte nemen over dinen loen, soe ghebaerden alle die cudden witte.
Ende God hevet uus vader goet ghenomen ende hevet my ghegheven.
Want als die tijt van den scapen ridene toe comen was, soe hief ic mijn oghen op ende ic sach in drome die manne springhen op die wyve, donghelike ende die gheplecte ende die van verscheidenre verwen waren.
Ende des Heren enghel seide tot my in slape: Jacob.
Ende ic antwoerde: Ic ben hier. Hi seide: Hef op dijn oghen, ende sich alle die mannekene, donghelike ende ghespekelde ende gheplecte, springhende op die wyve, want ic heb al ghesien dat di Laban ghedaen hevet.
Ic ben die God van Bethel, daer du den steen salves ende mi beloften beloves. Nu, daer om stant op ende ganc ute desen lande, ende keer weder int lantscap dijnre gheboerten.
Ende Rachel ende Lya antwoerden: Hebben wi iet blyvende int goet ende derfachticheit van ons vaders huys?
En heeft hi ons niet gheacht als vreemde wijf, ende heeft ons vercocht ende heeft onsen loen gheten?
Mer God heeft ons vader rijcheit ghenoemen ende heeftse ons ende onsen kinderen ghegheven. Daer bi doch alle dat hi di bevolen hevet.
Ende aldus stoent Jacob op, ende hi sette sijn kindere ende sijn wijf op kemels, ende ghinc wech.
Ende hi nam alt goet ende die cudden ende soe wat hi Mesopotamiam ghewonnen hadde, ende voer te Ysaac wert, sinen vader int lant van Chanaan.
Te dien tide was Laban ghegaen om scaep te scerene, ende Rachel stal haers vaders af gode.
Ende Jacob en wilde sinen sweer niet segghen dat hi vlien soude.
Ende doe hi ewech ghegaen was, beide hi ende al dat sijns rechts was, ende doe hi die ryviere overleden was ende hi tijdde teghen den berch van Galaad,
soe waert Laban gheboetscapt ten derden daghe dat Jacob vloe.
Ende hi nam met hem sijn brueders ende volchde hem na vii daghe, ende hi begrepene inden berghe van Galaad.
Ende Laban sach in drome Gode tot hem segghende: Wachte di, dattu niet haerdelijc en sprekes teghen Jacob.
Ende Jacob hadde te hant uut ghesperret sijn tabernakele opten berch. Ende doene Laban met sinen brueders hadde vervolcht, soe settede hi sijn tente inden selven berch van Galaad,
ende hi seide tot Jacob: Waer om hevestu aldus ghedaen, dattu my heymelijc mijn dochteren ontvoeren wouts als ghevanghen metten swerde?
Waer bi woutstu vlien sonder mijn weten, ende en woudes my niet laten weten, dat ic di hadde moghen volghen met bliscapen ende met ghesanghe ende met tambueren ende met chytolen?
Du en  wouts niet ghedoeghen, dat ic cussen soude mijn sonen ende myne dochteren, du heves sottelijc ghedaen.
Ende nu es oec mijn hant machtich di quaet weder te doene. Mer dijns vaders God seide mi ghisteren: Wachte di, dattu met Jacob niet haerdelijc en spreects.
Nu, tsi also dattu begheers tot dinen vrinden te gane, ende [in] begherte was di dijns vaders huys, waer bi hevestu ghestolen mijn gode?
Jacob antwerde: Dat ic wech tijdde sonder dijn weten, ic ontsach dattu met crachte mi souts mijn wyve ghenomen hebben,
mer dattu my van dieften beresps,  onder wien dattu dijn gode venden suls, men doedene voer onse brueders. Ganc, ondersuec ende soe wattu van dinen goede onder mi venden suls, neemt. Doe hi dit seide, doen en wist hi niet, dat Rachel die afgode ghestolen hadde.
Ende aldus ghinc Laban in Jacobs tabernacule ende Lyen ende beide der joncwyve ende hi en vanter niet. Ende doe hi in Rachels tente comen was,
soe haeste si haer ende barch dafgode onder eens kemels stroe, ende sy satter boven. Ende doe hi alle die tente ondersochte ende hi niet en vant,
soe seide Rachel: Mijn here en belghe hem niet, dat ic voer di niet op staen en mach, want mi es nu gheschiet na die ghewoente vanden wyven
Ende aldus waert bespot Labans nernsticheit die sochte. Ende Jacob verhief synen moet, ende seide met gheschelde: Om welke mijn mesdaet ende om wat sonden bestu dus na my ontsteken,
ende hebs ondersocht alle mijn allaem? Wat heefstu vonden van alle den goede dijns huys? Legt hier voer mijn brueders ende dijn brueders, dat sijt vonnissen tusschen my ende di.
Heb ic hier om xx jaer met di gheweest, dat dijn scape ende dijn gheiten niet ondrachtich en waren, ende dat ic niet de weders dijns cudden en hebbe gheten,
noch dat ic di niet en hebbe ghetoent, dat ghevaen was van beesten? Ic galt di alle scade, ende soe wat ghestolen waert, dat hieschestu van my. Dach ende nacht wert ic verbernt van hitten ende van vorste, ende die slaep vloe van mynen oghen.
Dus heb ic di ghedient xx jaer in dijn huys, xiiii jaer om dijn dochteren, ende vi jaer om dijn cudden, want du verwandels x werven mynen loen.
En hadde nu met my niet gheweest mijns vaders Abrahams God ende Ysaacs vrese, soe soutstu my nu machschien bloet hebben laten gaen, mer God aensach mijn vernoey ende die pine mijnre hande, ende hy berespte di ghisteren.
Laban antwoerde hem: Mijn dochtere ende mijn sonen, die cudden ende al dattu sies, es myne. Wat mach ic doen mynen sonen ende mynen neven?
Daer om coem, ende aengaen wy belofte, dat het si orconscap tusschen dy ende mi.
Ende aldus nam Jacob enen steen ende verhiefene in enen tytele,
ende hi seide synen brueders: Bringt toe steene. Ende sy vergaderden steene ende maecten enen hoep, ende si atenre boven.
Ende Laban hietene hoep der orconden, ende Jacop hietene hoep der orconscap, elc na die properteit van sinen talen.
Ende Laban seide: Dese hoep sal orconde wesen huden tusschen di ende mi.
Ende daer bi soe waert sinen name gheheiten Galaad, dat bediet hoep des orconden . Die Here moet aensien ende vonnissen tusschen  ons, als wi deen vanden anderen ghescheiden sijn.
Of du mijn dochteren quels, ende of du andere wyve boven hon in haels, niemant en es onser redenen orconde sonder God diet te jeghenwoerde aen siet.
Ende hi seide echter tot Jacob: Sich, desen hoep, dien ic verheven hebbe,
sal orconde wesen tusschen di ende mi, ja, dese hoep, segghe ic, ende dese steen selen sijn in orconscapen, want of icker overlide ende te di wert come oft dattu er overlijds, my quaet peisende,
soe moet Abrahams God ende Nachors God ende haerre vadere God vonnissen tusschen ons. Jacob swoert bider vresen Ysaacs sijns vaders.
Ende doe Jacob victymen gheoffert hadde opten berghe, soe riep hi sijn brueders , dat si broet eten souden, ende doe si gheten hadden, soe bleven sy daer.
Mer Laban stont bi nachte op ende custe sijn sone ende sijn dochtere, ende benedide hem, ende hi keerde weder in sijn stat.
Jacob ghinc oec wech den wech dien hi beghonnen hadde, ende hem quamen te ghemoete Gods enghelen.
Ende doe hise sach, soe seide hi: Dit sijn die ghetelde Gods, ende hiet den name van dier stat Manaym, dats ghetelde.
Ende hi sant voer hem boden te Esau, sinen brueder int lant Seyr vanden lantscape van Edom, ende hi hiet hem
ende seide: Aldus suldi spreken te mynen here Esau: Dit seit Jacob dijn brueder: Ic hebbe ghewoent met Laban ende daer gheweest tot in desen daghe,
ic heb scaep ende ossen ende esels ende cnapen ende joncwyve, ende ic sende nu boetscap te mynen here, dat ic gracie mach venden in dinen aenscouwen.
Ende die boden keerden weder tot Jacob ende seiden: Wy quamen te Esau dinen brueder, ende sich, hi coemt di te ghemoete met cccc mannen.
Jacob ontsach hem herde sere, ende van vresen soe deilde hi tvolc dat met hem was, ende die cudden oec ende dossen ende die scape ende die kemels in twee scaren, ende seide:
Coemt Esau te eenre scaren ende slaet hise, so soe sal dander scare dier over es, behouden werden.
Ende Jacob seide: God mijns vaders Abrahams ende mijns vaders Ysaacs, Here, die mi gheseit heves: Keer weder in dijn lant ende in die stat dijnre gheboerten ende ic sal di wel doen,
ic ben te cleyne tallen dinen ontfermherticheiden ende der waerheiden die du dinen knecht hebs voldaen, met mynen stocke so leet ic over dese Jordane ende nu come ic weder met tween scaren.
Bescerme my van mijns brueders hant, van Esaus hant, want ic ontsie herde sere, dat hi machschien mach comen ende verslaen die moderen metten kinderen.
Du heves ghesproken dattu mi wel doen souts, ende dattu mijn saet breiden souts ghelijc den sande vander see datmen niet tellen en mach om dats soe vele es.
Ende doe hi daer die nacht gheslapen hadde, so schiet hi daer van dien dat hi hadde, ghiften Esau, sinen brueder:
cc gheiten ende xx bocke, cc scape, xx ramme,
drachteghe kemels met haren voelnen xxx, ende xl coeye ende stiere xx ende xx eselinnen ende x haer voelne,
ende hi sant dit by sijnre knapen hande, elc cudde verscheiden, ende hi seide sinen kinderen: Gaet voer my, ende een spacie sal wesen tusschen cudde ende cudde.
Ende hi beval den eersten ende seide: Ghemoestu Esau mynen brueder, ende vraghet hi di, wies dattu bes ende werwaert dattu gaes, ende wies dattet es dattu volghes,
soe sulstu antwoerden: Wi sijn dijns knechts Jacobs, hi hevet ghiften ghesonden mynen here Esau. Hi coemt oec achter ons.
Oec so gaf hi den anderen ende den derden ende hon allen die den cudden volchden, ghebode ende seide: Met desen woerden spreect tot Esau als ghine vint,   ende ghi sulter toe segghen:
Jacob dijn knecht hi volghet oec onsen wech na. Want Jacob seide: Ic sallen ghepaysen metten ghiften die voer gaen, ende daer na sal icken sien, machschien hi sal mijns guedertieren werden.
Ende aldus ghinghen die ghiften voer Jacob, mer hi bleef dien nacht inden ghetelden.
Ende doe Jacob vroech was op ghestaen, soe nam hi beide sijn wijf ende also vele joncwyve met xi sonen, ende hi ghinc over tghewat Jabot,
ende doe hijt al over gheleidt hadde dat hem toebehoerde,
soe bleef hi daer alleen. Ende sich, daer soe worstelde met hem een man tot des morghens.
Ende doe hi sach dat hi Jacob niet verwynnen en mochte, soe taste hi die senuwe van sijnre die ende te hant verdroghese,
ende hi seide tot Jacob: Laet my gaen, want te hant gaet die dagheraet op. Hi antwoerde: Ic en sal di niet laten gaen, en si dattu my benedies.
Daer omme seide hi: Wat es dijn name?
Hi antwoerde: Jacob. Ende die ghene seide: Men en sal dinen name nummeer heiten Jacob, mer Israhel salstu heiten , want oftu teghen Gode sterc heves gheweest, hoe vele meer sulstu sterker wesen teghen den mensche?
Jacob vraechde hem: Sech mi, met wat namen bestu gheheten? Hi antwoerde: Waer by vraghestu mynen name, di wonderlijc es? Ende hi benedidene in dier selver stat.
Ende Jacob hiet dien name van dier stat Phanuel  ende seide: Ic heb den Here ghesien van aensichte tot aensichte ende mijn siele es beholden worden.
Ende te hant ghinc hem die sonne op, do hi over Phanuel was leden, mer hi houtte met den voete.
Ende om die sake en eten die kindere van Israhel niet die senuwe die verdroechde in Jacobs die, tot in desen daghe, om dat hi taste die senuwe van sijnre die ende dat si verdroechde.
Doe Jacob sijn oghen op hief, soe sach hi Esau comen ende die cccc manne met hem. Ende hi schiet Lyen sonen ende Rachel ende beide de joncwyve,
ende hi settede beide die joncwyve ende haer kindere inden beghinne, ende Lyam ende haer kindere in dander stat, mer tachterst soe sette hi Rachel ende Joseph.
Ende hi ghinc voer ende aenbeedde vii werf op die erde tot dat sijn brueder naerder quam.
Ende Esau liep sinen brueder aldus te ghemote ende omhelsdene, ende hi begrepene omden hals ende custene, ende weende.
Ende doe hi sijn oghen op hief, soe sach hi die wyve ende haer cleyn kindere, ende hi seide: Wat willen hon dese? ende behorense tot di niet? Jacob antwoerde: Dit sijn die cleen kindere die my, dinen knecht, God ghegheven hevet.
Ende die joncwyve quamen naerder ende haer sonen ende nygheden.
Oec quam Lya met haren kinderen, ende doe si oec aenbeedt hadde, soe aenbeedde tachterst Rachel ende Joseph.
Ende Esau seide: Wat scaren sijn dat die ic ghemoete? Jacob antwoerde: Om dat ic gracie vinden soude voer mynen here.
Ende Esau seide: Brueder mijn, ic hebbe vele; dat dine es, si dine.
Jacob seide: Ic bidde: En wille alsoe niet doen. Mer oftic gracie vonden hebbe in dinen oghen, soe nem een ghiftken van mynen handen, want ic sach dijn aensichte als oftic Gods aensichte saghe.
Wes my guedertieren ende ontfanc die benedixie die ic di bracht hebbe ende die mi God ghegheven hevet, die alle dinc gheeft. Cume met  sijns brueder bedwanghe ontfinc hijt,
ende hi seide: Gae wi te gader, ende ic sal gheselle wesen dijns weghes.
Ende Jacob seide: Here mijn, du wetes dat ic cleyne tedere kindere hebbe met mi ende drachtighe scaep, ende doe ic die meer int gaen pinen, soe selen allen die cudden in enen daghe sterven. Mijn here sal gaen voer sinen knecht, ende ic sal aleyskene volghen sinen voet stappen, also ic sien sal dat mijn cleyn kindere selen vermoghen, tot dat ic te mynen here comen sal in Seyr.
Esau antwoerde: Ic bidde di, dat doch vanden volke dat met my es, metti blyven ghesellen dijns weechs. Jacob seide: En es negheen noet. Dit alleen behove ic dat ic, here myn, vinden mach gracie in dijn aenscouwen.
Ende aldus keerde Esau in Seyr in dien daghe alden wech dien hi comen was.
Ende Jacob quam in Sothot, ende doe hi daer i huys ghemaect hadde ende sijn tenten gheslaghen, soe hiet hi den name van dier stat Sochot, dat bediet tabernacule.
Ende hi ghinc over in Salem een poert dier van Sichem, die int lant van Chanaan es , na dien dat hi weder comen was van Mesopotamia Sirien, ende hy woende neven die poert.
Ende hi cochte een deel vanden acker daer hi tenten in gheslaghen hadde, van Emors sone Sichems vader, c lammere,
ende hi maecte daer enen outaer ende aenriep daer op den sterken God van Israhel.
Lyen dochter Dina ghinc uut om dat si sien soude die wyve van dien lantscape.
Ende doe Sichem, Emors sone die van Eveus gheslechte was ende prince van dien lande, Dinen ghesien hadde, soe mynde hise ende namse ende slieper mede ende vercrachte die maghet,
ende sijn siele waert verheelt met haer ende met smekene soe besalfde hise die serich was.
Ende hi ghinc tot Emor sinen vader ende seide: Nem dese joncfrouwe mi tenen wyve.
Doe dit Jacob ghehoert hadde, doe sine sone van daer waren ende inden voedene vanden vee veronledicht, soe sweech hi tot dat si weder quamen.
Ende doe Emor, Sichems vader, uut comen was om dat hi Jacob spreken soude,
siet, soe quamen sine sone vanden acker, ende doen si hoerden watter gheschiet was, soe woerden si herde gram om dat hi een vul dinc ghedaen hadde in Israhel ende dat hi een ongheorlofde dinc ghedaen hadde ende Jacobs dochter vercracht.
Ende Emor sprac hem aldus toe: Sichen mijns soens siele hanghet aen uwer dochter siele,
gheeftse hem te wyve, ende laet ons huwelijc maken onderlinghe. Gheeft  ons uwe dochtere ende neemt onse dochtere,
ende woent met ons. Dlant es in uwe macht, oeffent ende coept ende vercoept ende besit.
Mer Sichen seide oec tot haren vader ende haren brueders: Maghic vinden gracie voer u lieden, ende soe wat dat ghi setten sult, sal ic gheven.
Meerent die duwarie ende heischet ghiften, ic sal gherne gheven dat ghi heischen sult, allene gheeft my dese joncfrouwe te wyve.
Ende Jacobs sonen antwoerden Sichen ende sinen vader in boesheiden, soe gram waren sy om dat haer suster vercracht was:
Wi en moghen niet doen dat ghi heischt, ende wi en mogen onser suster niet gheven enen onbesnedenen man, dat ongheorloft ende sonde es met ons.
Mer hier selen wi moghen belofte doen: wildi ons ghelijc wesen, men besnide in u luden al dat mans  maecsel heeft,
dan selen wy gheven ende nemen onderlinghe onse dochtere ende die uwe, ende wy selen met u wonen ende selen een volc wesen.
Mer en wildi niet werden besneden, soe selen wi onse dochter nemen ende gaen ewech.
Haer presenteringhe ghenuechde Emor ende Sichen synen sone,
ende die jonghelinc en beidde niet, hi en voldede thant dat si hiesschen, want hi mynde die joncfrouwe sere ende hi was die voerbarichste in al sijns vader huys.
Ende si ghingen in die poerte vander poerten ende si seiden den volke:
Dese manne sijn paycivel ende sy willen met ons wonen. Sy copen ende si vercopen int lant ende sy oeffenent dat wijt ende breet es ende behoeft oeffenaers. Wi selen haer dochteren nemen te wyve ende wi selen hon donse gheven.
Een dinc daer dit groete goet om belet woert: eest dat wi onse manne besniden ende wi deser lude sede holden,
soe sal haer goet ende haer vee ende al dat si besitten int lant onse wesen. Allene laet ons dit doen ende wi selen te gader wonen ende een volc maken.
Si consenteerdent alle ende besneden alle haer manne.
Ende siet, ten derden daghe als die wonden alre seerst doen, soe grepen twee van Jacobs sonen, Symeon ende Levi, Dinen bruedere, haer swerde ende si ghinghen stoutelijc in die poert, ende als si alle die manne doet gheslaghen hadden,
soe doedden sy Emor ende Sichen te gadere, ende namen Dinam, haerre suster, van Sichems huys.
Ende doe si uuter poert comen waren, soe vielen dandere Jacobs sone op die ghedoedde, ende sy woesten di poert in wraken, dat haer suster vercracht was, ende si woesten al dat was in die huse ende in die ackers,
haer scape ende haer vee ende desels, ende haer wyve
ende haer cleyne kindere leidden si ghevanghen.
Doe si dit vromelijc ghedaen hadden, soe seide Jacob tot Symeoen ende Levi: Ghi hebt mi ghestuert ende ghehaedt ghemaect metten Chananeen ende Phereseen, die in dit lant wonen. Wi sijn luttel, si selen hon vergaderen ende slaen my, ende ic sal werden afghedaen ende mijn huys.
Si antwoerden: Waren sy sculdich te mesbrukene onser suster als een lichtwijf?
Hier en bynnen sprac die Here tot Jacob ende seide: Stant op ende ganc te Bethel ende wone daer, ende maect daer Gode enen outaer, die di openbaerde, doe du Esau dinen brueder vlouwes.
Ende Jacob riep alle sijn huys te gader ende seide: Werpt wech die afgode die in  mydden u luden sijn, ende wert ghesuvert ende dwaet u cledere.
Coemt, laet ons op gaen in Bethel, dat wi daer den Here enen outaer maken, die my ghehoerde inden daghe mijns vernoeys, ende hi was gheselle mijns weechs.
Dus gaven sy hem alle die vreemde gode die si hadden, ende dinauren die in haren oren waren, ende Jacob groefse onder enen therebintus, die achter die poerte van Sichem es.
Ende doe si wech waren ghetijdt, soe begreep Gods vrese alle steden daer omtrent, ende si en dorsten niet na volghen dien ghenen die ewech ginghen.
Dus quam Jacob te Lusa, die int lant van Chanaan es, die ghetonaemt es Bethel, hi ende alt volc met hem,
ende hi stichte daer enen outaer, ende hi hiet den name vander stat Gods huys, want daer openbaerde  hem God, doe hi sinen brueder vlo.
Te dien selven tide soe sterf Debbora, Rebecken voester moder, ende si es begraven ter wortelen van Bethel onder een eike, ende hi hiet dier stat name deyke des gheweens.
Ende God openbaerde echter Jacob, na dat hy weder comen was van Mesopotania van Sirien, ende hi benediden, ende seide:
Du en suls voertmeer niet werden gheheiten Jacob, mer Israhel sal dijn name wesen, ende hi hietene Israhel .
Ende hi seide hem: Ic ben God almechtich, wasse ende wert ghemenichvoldicht, lude ende volc sal ute di sijn, uute dinen lendenen selen coninghe comen.
Ende dlant dat ic Abraham ende Ysaac gaf, dat sal ic di gheven ende dinen sade na di,
ende hi ghinc van hem.
Ende Jacob verhief enen steenen tytel inder stat daer hem God ghesproken hadde, ende offerder op lybamente  ende storter olie op,
ende hiet den name der stat Bethel.
Doen hi van daer ghinc, soe quam hi ten tide van lentel ten lande dat leedt te Effrata wert .
Ende daer Rachel in erbeide van kinde was, soe beghonste sy in vresen te werdene om den groten arbeit vander dracht, ende die vrode vrouwe seide haer: En wilt niet ontsien, want du suls desen sone oec hebben.
Ende doe haer die siele uut ghinc van pinen ende haer die doet te hant aen quam, soe hiet si haers soens name Bennoni, dat bediet sone mijns rouwen, mer die vader hietene Benjamin, dat bediedt sone der rechterhant.
Ende Rachel sterf, ende si es begraven inden weghe die leedt te Effrata, dits Bethleem .
Ende Jacob verhief enen tytel boven haer graf, dits di titel van Rachels grave tot in desen daghe.
Ende doe hi van daer ghinc, so sette hi sijn tabernakel over den torre des cudden.
Ende doe Jacob woende in dat lantscap, soe ghinc Ruben ewech ende sliep met Balam, sijns vaders vrindinne, ende dit en was hem niet verborghen. Jacobs sonen waren xii.
Lyen sonen: die eerstegheborne Ruben, Symeon, Levi, Judas, Ysachar ende Sabulon.
Rachels sonen waren Joseph ende Benjamin.
Balen,  Rachels joncwijfs sonen: Dan ende Neptalym;
Selphen, Lyen joncwijfs sonen: Gad ende Aser. Dit sijn Jacobs sonen die hem gheboren woerden in Mesopotamien van Sirien.
Jacob quam oec te Ysaac synen vader in Mambre, die stede Arbee, dits Hebron, daer Abraham in vreemde was ende Ysaac .
Ende Ysaacs daghe woerden volmaect c jaer ende lxxx,
ende verteert van outheiden so es hi doet ende toe gheleidt te sinen volke out ende vol van daghen, ende Esau ende Jacob, sijn sonen, groeventen in die dobbele haghedochte.
Dit sijn Esaus gheslechten, hi eest Edom.
Esau nam wyve  vanden dochteren van Chanaan: Ada, Elons dochter, van Etheus gheslechte ende Oolibama, Anee dochter, Sebeons sone van Eveus gheslechte,
ende Basemach Ysmaels dochter, Nabaioths suster .
Ende Ada ghebaerde Eliphas, Basemach wan Rauhel,
Eelibama wan Hieus, Hielom ende Chore. Dit sijn Esaus sonen, die hem gheboren woerden int lant van Chanaan.
Ende Esau nam sijn wyve ende sijn sonen ende sijn dochtere ende elc siele sijns huys, ende sijn goet ende sijn vee ende al dat hi mochte hebben int lant van Chanaan, ende ghinc wech in een ander lantscap, ende hi ghinc van sinen brueder Jacob,
want sy waren seer rike ende en hadden niet moghen te gader wonen, ende dlant haerre vreemtheit en ghedoghese niet om die menichte van haren cudden.
Ende Esau woende in den berghe Seyr, hi eest Edom.
Dit sijn Esaus gheslechten, Edoms vaders inden berghe Seyr,
ende dit sijn sijnre sonen namen: Eliphas was Ada, Esaus wijfs sone, Rauhel was Basemaths, sijns wijfs sone.
Ende Eliphas sonen waren Themam, Omar, Sephut ende Jathan ende Tenes ende Chore.
Ende Chamna was Eliphas Esaus soene vrindinne, ende sy ghebaerde hem Amelech. Dit sijn Ada, Esaus wijfs sonen.
Ende Rauhels sonen waren Naach ende Sara, Semua ende Mesa. Dit waren Basemach Esaus wijfs sonen.
Dit waren Oolibama sonen, Anee dochter, die Sebeoris sone was, Esaus wijfs, die si hem ghebaerde: Hieus ende Hielom ende Chore.
Dit sijn die hertogen van Esaus sonen: Eliphas sonen, die Esaus eerstgheborene sone was:
di hertoghe Theman, die hertoghe Omar, die hertoghe Sephut, die hertoghe Cenes, die hertoghe Chore, die hertoghe Jethan, die hertoghe Amelech. Dit waren Eliphas sonen int lant van Edom, ende dit waren Ade sonen.
Dit waren oec Rauhel sonen, Esaus soens: die hertoghe Naach, die hertoghe Sara, die hertoghe semua, di hertoghe Mesa. Dit waren die hertoghen van Rauhel int lant van Edom. Dit waren Basemachs sonen, Esaus wijf.
Ende dit sijn Oolibama sonen, Esaus wijf: die hertoghe Hieus, die hertoghe  Hielom, die hertoghe Chore. Dit sijn Oolibama, Anee dochter, Esaus wijfs hertoghe.
Dit waren Esaus sonen ende dit waren haer hertoghen, hi es Edom.
Dit waren Seyr, des Horreus sonen die int lant woenden: Lotham ende Sobal ende Sebeon ende Anan ende Dison ende Eser ende Disan,
dit waren Horreus, Seyrs soens hertoghen int lant van Edom.
Ende Lothams sonen worden Horri ende Heman, ende Lotham suster was Thanna.
Ende dit waren Sobal sonen: Alvam ende Manehech ende Hebal, Sephi ende Onam.
Ende dit waren Sebeons sonen: Achaia ende Ana. Dyts Ana, die de heete watere vant inder wildernissen, doe hi sijns vaders esels ter weiden hilt,
ende hi hadde enen sone, die Disan hiet, ende een dochter, die Oolibama hiet.
Ende dit waren Disan sonen: Amadan ende Jesban ende Jetran ende Charan.
Dit waren oec Esar sonen: Balaan ende Sevan ende Achan.
Ende Disan hadde sonen Hus ende Aran.
Dit waren die hertoghen van Horreen: die hertoge Lothan, die hertoghe Sobal, die hertoghe Sebeon, die hertoghe Ana, die hertoghe Disen, die hertoghe Eser, die hertoghe Disan.
Dit waren die hertoghen van Horreen, die regneerden inden berch Seyr.
Dit waren die coninghen die regneerden int lant van Edom, eer die kindere van Israhel enen coninc hadden: Bale, Beors sone, ende sijnre poert name was Denaba.
Ende Bale sterf, ende Jobab, Jareds sone van Bosra, regneerde over hem .
Ende doe Jobab doet was, soe regneerde Husam vanden lande van Thaman.
Ende doe dese doet was, so regneerde over hem Adad, Badadi sone, die Madian sloech in Moabs lantscap,
ende sijnre poerte name was Anich. Ende doe Adad doet was, soe regneerde over hem Semla van Maseretha.
Doe dese oec doet was, soe regneerde over hem Saul vander ryvieren Rooboth.
Ende doe dese oec ghestorven was, soe volchde hem na int rike Balaan, Achobors sone.
Doe dese oec doet was, soe regneerde Adad, ende sijnre poerte name was Phuaphan, ende men hiet sijn wijf Meezabel, Matreds dochter, die Misaads dochter was.
Dit waren Esaus hertoghen namen in haren gheslechten ende steden ende in haren namen:
die hertoghe Chamna, die hertoghe Alva, die hertoghe Jhetheth, die hertoghe Oolibama,
die hertoghe Elad, die hertoghe Phinon, die hertoghe Zerieth, die hertoghe Theman,
die hertoghe Mabsar, die hertoghe Mabdihel, die hertoghe Hiram. Dit waren die hertoghen van Edom, wonende int lant haers heerscaps, dit es Esau, die vader dier van Ydumea.
Mer Jacob woende int lant van Chanaan, daer sijn vader vreemde in woende,
ende dit sijn sijn gheslechte. Als Joseph xvi jaer out was, so voedde hi een cudde met sinen brueders, doe hi noch een kint was, ende hi was met Balen ende Zelphen, sijns vaders vrindinnen sonen, ende hi wroechde sijn brueders voer den vader van alte quader sonden.
Want  Israhel mynde Joseph boven alle syne sonen, om dat hine in sijn outheit ghewonnen hadde, ende hi maecte hem enen roc metter naelden ghewracht.
Mer doe sine bruedere saghen dat hi meer ghemynt was vanden vader dan alle sijn bruedere, daer om soe haetten sine ende si en mochten hem niet payselijc spreken.
Oec soe gheschiede dat hi sinen bruederen vertelde enen droem, dien hi ghesien hadde, ende dat was een sake ende een saeyen van meerre hatihen,
ende hi seide tot hon: Hoert mynen droem dien ic ghesien hebbe.
Mi dochte dat wi bonden zanten inden acker ende dat mijn zante opstont ende bleef staende, ende dat uwe zanten daer omtrent stonden ende aenbeedden mijn sante.
Sijn bruedere antwoerden: Salstu onse coninc sijn? Of selen wi onder dijn herscap werden ghedaen? Die sake van desen drome ende van deser redenen gaf voetsel van hate ende van nide.
Hi sach oec enen anderen droem, ende dien vertelde hi sinen brueders ende seide: Ic sach bi droeme als of mi die sonne ende die mane ende xi sterren aenbeedden.
Ende doe hi dit sinen vader ende sinen bruederen gheseit hadde, so beresptene sijn vader ende seide: Wat wil hem dese droem dien du ghesien heves? Selen wi, ic ende dijn moder ende dijn brueders, di aenbeden boven der erden?
Hier om soe haettene sijn brueders, mer die vader mercte die dinc al swighende.
Ende doen sijn bruedere waren duerende om haers vader cudden ter weiden houdende in Sichem,
soe seide Israhel tot hem:
Dijn bruedere houden ter weiden die scape in Sichem; coem, ende ic sal di tot hon  senden. Ende doe hi antwoerde: Ic bens bereet, soe seide hi: Ganc, besich of alle dinghen te poente sijn omtrent dijn bruedere, ende bringt my boetscap watmenre doet. Joseph waert ghesonden vander valeyen Hebron ende quam in Sichem;
ende een man vanten dolende inden acker, ende hi vraechde wat hi sochte.
Hi antwoerde: Ic sueke mijn bruedere; sich mi, waer si die cudden ter weiden holden.
Ende die man seide hem: Si sijn wech ghegaen van deser stat, want ic hoerde hon segghen: Gae wi in Dothaim. Daer om soe ghinc Joseph na sine bruedere ende hi vantse in Dothaim.
Ende doe sine van verren saeghen, eer hi tot hon quam, soe peisden sine te dodene,  ende spraken onderlinghe:
Siet, die dromere coemt,
doden wyne ende werpen wyne inden oude cisterne , ende wi selen segghen datten een quade beest gheten heeft. Ende dan sal schinen wat hem sijn drome vorderen selen.
Doe dit Ruben hoerde, soe pijnde hi hem, hoe hine van haren handen verloesen mochte, ende seide: En laet ons sijn siele niet doden,
noch en storten wi sijn bloet niet uute, mer werptene in dese cisterne die inder wildernissen es, ende hout u hande sonder mesdaet. Mer dit seide hi om dat hine verloessen wilde van haren handen ende sinen vader weder gheven.
Thant doe Joseph tot sinen bruederen comen was, soe daden si hem uut sinen behaghelen langhen roc metter naelden ghewracht ende tot synen cnoselen ghinc,
ende si dadenen inden putte, die negheen water en hadde.
Ende doe si gheseten waren om broet tetene, soe saghen si comen die weghe ganghers van Ysmaels gheslechte van Galaad, ende haer kemels droeghen specien ende gomme ende scatte te Egipten waert.
Daer omme soe seide Judas tot sinen bruederen: Wat batet ons of wi onsen brueder doeden ende helen sijn bloet?
Beter eest dat wyne vercopen desen van Ysmael, ende dat onse hande niet en werden besmet, want hi es onse brueder ende ons vleechs . Sinen bruederen ghenuechde sijn redene, ende si trockenten uuter cisternen
ende vercochtenen den coopluden van Ismael die daer leden, om xx silverine penninghe, ende si voerdene in Egipten.
Ende doe Ruben weder comen was ter cisternen, soe en vant hi tkint niet, ende hi scoerde sijn cledere
ende ghinc te sinen bruederen ende seide: Tkint en openbaert niet, ende waer sal ic gaen?
Ende si namen Josephs roc ende sy verwedene in eens hoekens bloet, dat si ghedoet hadden,
ende si sonden enighe, diene  totten vader draghen souden ende segghen souden: Desen roc hebben wi vonden, besich wedert dijns soens roc es of niet.
Ende doene die vader bekende, soe seide hi: Het es mijns soens roc, een alte quade beeste heeften gheten, een beeste heeft Joseph verslint.
Ende hi scoerde sijn cledere ende dede een haer ane, ende beweende sinen soen vele tijts.
Ende doe sijn kindere vergadert waren om dat si vertroesten souden haers vaders rouwe, soe en woude hi neghenen troest ontfaen, mer hi seide: Ic sal al wenende nedergaen te mynen sone in die helle. Ende doe Jacob geduerde in gheweene,
die van Madian vercochten Joseph in Egipten Phutiphare, Pharaons ghelubden knape, die meester was van sinen ridderscape.
Te dien tide ghinc Judas neder van sinen bruederen ende quam te enen man van Odollamijt, wies name Hyram was,
ende hi sach daer eens mans van Chanaan dochter, die Sue hiet, ende hi namse te wyve ende ghinc tot haer in,
ende si ontfinc ende ghebaerde enen sone, ende si hiet sinen name Her.
Echter ontfinc si dracht, ende die sone die gheboren waert, hiet sy Onam.
Si ghebaerde oec den derden ende dien hiet si Sela. Ende doe dese gheboren was, soe hilt sy op te ghebarene.
Ende Judas gaf Her, sinen eerstgheboren sone een wijf, wies name Thamar was.
Ende Her, Judas eerstegheborene sone, was quaet in des Heren aenscouwene ende hi waert van hem ghedoedet .
Daer om seide Judas tot Onam, sinen sone: Ganc in tot dijns brueders wijf, ende gheselle di met haer, dattu dinen brueder saet verwecs.
Mer doe Onam ghewaer waert, dat hem die kindere niet en souden werden gheboren, daer hi te sijns brueder wyve in ghinc, soe storte hi tsaet in derde, om dat negheen kindere en souden werden gheboren onder sijns brueder name.
Ende hier om soe sloechen die Here, om dat hi een onwerdich dinc dede.
Om dese sake soe seide Judas Thamar, sijnre behuweder dochter: Wes weduwe in dijns vaders huys, tot dat Sela, mijn soen, ghewassen es, want Yudas had anxt dat, ontsach hem, dat Sela oec sterven mochte ghelijc sinen brueders. Si ghinc wech ende woende in haers vaders huys.
Mer doe vele daghe overleden waren, soe sterf Sue, Judas wijf. Ende doe hi na tgheween troest ontfaen hadde, soe ghinc hi op totten sceerres van sinen scapen in Tamnas, hi ende die herde Hyras van Odollamijt.
Ende het waert Thamar gheboetscapt, dat haer sweer opghinc in Thamnas om die scape te scerene,
ende si leide af haer wedulijc cledere ende nam om enen mantel, ende sy verwandelde haer habijt, ende sat op die weghescheide dies weghes, die te Thamnas wert leidt, om dat Sela ghewassen was ende dat sine niet te manne ontfaen en hadde.
Ende doese Judas  ghesach, soe waende hi, dattet een licht wijf gheweest hadde, want si hadde haer aensicht over dect, datmense niet bekennen en soude.
Ende Judas ghinc in te haer ende seide: Laet my, dat ic bi di ligghen mach, want hi en wiste niet, dat  sijn behuwede dochter was. Sy antwoerde: Wat salstu mi gheven oftu ghebruken moghest met mi te ligghene? Hi seide:
Ic sal di senden een hueken vanden cudden. Ende doe si echter seide: Ic sal ghedoeghen dattu wils, op dattu my enen bruut pant lates tot dattu mi sendes dat dattu beloefs. Judas seide:
Wat wiltu datmen di gheve voer den bruyt pant? Si antwoerde: Dijn vingherlijn ende dijn armille ende den stoc, dien du in die hant houts. Te enen medeligghen so ontfinc dwijf,
ende stont op ende ghinc wech, ende si dede dabijt af dat si aenghedaen hadde, ende si dede haer wedulijc cleder aen.
Ende Judas sant thoeken metten herden van Odollamijt, dat hi weder nemen soude den pant, dien hi den wyve ghegheven hadde. Ende doese die herde niet en vant,
soe vraechde hi den luden van dier stat. Waer es dwijf, die in di weghescede sat? Ende doe si alle antwoerden: In dese stat en was negheen licht wijf,
soe keerde hi weder te Juda ende seide hem: Ic en vanter niet, mer die lude van dier stat seiden my oec, dat daer noyt licht wijf en sat.
Judas seide: Si hebt haer, waerlijc si en sal ons niet moghen berespen van loeghenen, ic sant thoeken dat ic haer beloeft hadde, ende du en vonster niet.
Mer siet, na iii maende soe boetscapten si Judase: Thamar, dijn behuwede dochter, heeft oncuyscheit ghedaen, ende het schijnt, dat haer buuc heft. Judas seide: Bringse voert, datmense berne.
Ende doe mense ter pinen wert leidde, soe sant si tot haren sweer ende seide: Ic heb ontfaen van dien man, dies dese dinghen sijn, bekinne wies tvingerlijn es ende die armille ende die stoc.
Doe Yudas die ghichten bekinde, soe seide hi: Si es gherechtigher dan ic, want ic en gafse niet Sela, mynen sone. Nochtan soe en bekende hise niet voertmeer.
Doe die arbeit aen quam vander dracht, soe openbaerden inden lichaem twee cnapelkine,
ende inder uutstortinghen vanden kinderen soe stac deen sijn hant uute, ende die vroede vrouwe banter enen roeden draet aen ende seide: Dese sal teerst uut comen.
Mer die trac sijn hant weder, ende dander quam uute, ende dwijf seide: Waer om es om dinen wille die weech ghedeilt? Ende om dese sake hiet sy sinen name Phares.
Daer na quam sijn brueder uut, in wies hant die roede draet was, ende si hieten Zaram.
Joseph waert dus gheleit in Egipten, ende Phutiphar, Pharaons ghelubdt man, die prince van sinen here, een man van Egipten, cochten vander Ysmaeliten hant, vanden welken hi daer bracht was.
Ende die Here was met hem, ende hi was een man in allen dinghen voerspodelijc doende, ende hi woende in sijns heren huys,
ende sijn here wiste herde wel, dat die Here met hem was ende dat die Here al betrac in Josephs hant, wat dat hi dede.
Ende Joseph vant gracie voer sinen here, ende hi diende hem,ende sijn here maectene provest van allen, ende Joseph bestierde ende beleidde thuys, dies hem gheloeft was, ende al dat hem ghelevert was,
ende die Here  benedide des mans huys van Egipten om Josephs wille ende hi meerderde alle sijn goet beide in husen ende in ackeren.
Ende hi en wiste el niet sonder dbroet dat hi at. Ende Joseph was scoen van aensichte ende moghelijc van aenscouwene.
Na vele daghe soe werp die vrouwe aldus haer oghen in Joseph ende seide: Slaept met mi.
Mer hi en wilde te dien quaden werke negheens sins sinen wille doen, mer hi seide haer: Sich, mijn here hevet my ghelevert al ende hi en weet niet wat hi hevet in sijn huys,
ende niet en es ten es in mijnre macht, ende hi en hevet my ghelevert sonder di, die sijn wijf sijs. Hoe soe maghic dan dit quaet ghedoen ende sondighen teghen mynen here?
Met dusdanen woerden soe spraken si onderlinghe alle daghe ende dwijf was den jonghelinc moeylijc, ende hi ontseide dese oncuyscheit.
Het gheschiede, dat Joseph op enen dach int huys quam, ende dat hi eenrehande werc doen soude sonder gheselscap,
ende si begreep die slippe van sinen clede, ende seide: Slaept met mi. Ende hi liet in haer hant den mantel ende vloe ende ghinc daer buten.
Ende doe dwijf tcleet in haren handen sach ende dat sy veronwert was,
soe riep si die lude van haren huys ende seide tot hem: Siet, hi hevet i hebreuschen man in bracht, dat hi ons bespotten soude, hi quam te mi om met mi te ligghene,
ende doe ic gheroepen hadde ende hi mijn stemme hoerde, so liet hi mi den mantel, dien ic hielt, ende vloe daer buten.
Ende in proeven des  te gheloevene soe hielt si den mantel ende toenden haren man, doe hi weder thuys quam,
ende seide: Die hebreusch knecht quam tot my in, dien du hier bracht hebs, dat hi my bespotten soude.
Doe dit die here hoerde ende hi te sere gheloefde sijns wijfs woerden, soe waert hi seer gram
ende hi leverde Joseph inden kerker, daer men sconinx ghevanghene hoedde, ende hi was daer besloten.
Mer die Here was met Joseph, ende hi ontfermde sijns, ende hi gaf hem gracie int aenscouwen sprincen vanden kerkere.
Ende hi leverde in Josephs handen alle die ghevanghene, di in hoeden ghehouden waren; ende wat men dede, dat was onder hem,
ende hi en wiste niet; soe gheloefde hi Joseph van allen, want die Here was met hem ende betrac alle sijn werken.
Als dese dinghen dus ghedaen waren, soe gheschiede, dat mesdaden teghen haren here twe ghelubde manne, sconincx scinkere van Egipten ende sijn beckere.
Ende Pharao die jeghen hon vergramt was, want deen was boven den scencken ende dander boven den backers,
so sant hise in des princen vanden ridders kerkere, daer Joseph in ghevanghen was.
Ende die wachtere vanden kerkere leverese Joseph, die hon oec diende. Een deel tijts was leden ende men hielt dese in hoden.
Ende op enen nacht saghen sy beide droem na gherechte beteekenisse, die hon gheschiede.
Ende doe Joseph smorghens te hon comen was ende hise droeve sach,
soe vraechde hi hon ende seide: Waer bi es huden u aensichte droever dant pleghet?
Si antwoerden: Wi hebben droem ghesien, ende niemant en es, diene ons beteekenen mach. Ende Joseph seide tot hon: En es die beteekenisse Gods niet? Hersegt mi, wat ghi ghesien hebt.
Eerst soe telde die provest van den scenckeren sinen droem: Ic sach voer mi enen wijngaert, daer iii scoten aen waren,
ende die cnopkene vanden druven aleyskene wassen, ende na die blomen die druven rijp werden,
ende ic sach Pharaons nap in mijn hant. Ende ic nam die besien, ende ic wrancse inden nap, dien ic hielt, ende ic gaf den dranc Pharaone .
Joseph seide: Dits die beteekenisse van den droeme: die iii scoten sijn noch iii daghe,
naden welken Pharao sal werden herdacht dijns diensts, ende hi sal di weder setten in dinen eersten staet, ende du suls hem den nap gheven nadinen dienste, alsoe du te voeren plaghes te doene.
Allene herdencke mijns, als di wel wesen sal, ende du suls met mi ontfermicheit doen, dattu raeds Pharaone, dathi mi uuten kerker doe,
want ic ben dieftelijc hier bracht vander Hebreeuscher lant ende hier ben ic sonder mesdaet inden putte ghedaen.
Doen der becker meester sach, dat hi wijslijc den droem ontbonden hadde, soe seide hi: Ende ic sach oec by drome, dat ic dri corve meels hadde op mijn hoeft ,
ende inden enen corf, die hoechste was, soe dochte mi, dat ic droech alle spise, die men met conste maket van backene, ende dat die vogele daer uut aten.
Joseph antwoerde: Dit es die beteekenisse vanden drome:
die iii corve sijn noch iii daghe, naden welken Pharao dijn hoeft af doen sal, ende hi sal di hanghen inden cruce ende die voghele selen dijn vleechs scoren.
Daer na soe was opten derden dach die dach van Pharaons gheboerten, ende hi maecte sinen kinderen een groete werscap, ende tusschen den spisen soe herdachte hi des meesters vanden scenckene  ende des princen vanden beckers,
ende hi sette den anderen in sijn stat, dat hi den coninc dranc gheven solde,
ende den anderen hinc hi inder galghen om dat men des beteekeners waerheit prueven solde.
Ende nochtan soe vergat die prince vanden scenckeren sijns beteekeners metten voerspodicheiden die hem voer vielen.
Na ii jaer soe sach Pharao enen droem, hem dochte dat hi op een ryviere stont,
uuter welker ryvieren op quamen vii ossen, scoen ende seer vet, ende sy weidden inden broecachtighen steden.
Oec soe quamen vii andere van dier ryvieren, vuyl ende seer in gheslaghen van magherheiden, ende sy weidden inden oevere vander  ryvieren inden groeienden steden,
ende sy verslonden die ossen, die soe wonderlijc scoene waren ende soe groet van lichaem.
Doe ontspranc Pharao, ende waert echter slaepende, ende sach enen anderen droem: vii aer spruytende in enen stroe, vol ende scoen.
Oec soe resen vii andere are, dunne ende gheslaghen met brande,
ende sy verslonden al die scoenheit vanden eersten.
Doe Pharao na die ruste ontwaecte ende het dach worden was, van anxte vervaert, soe sant hi totten waersaghers van Egipten ende tot alle den wysen ende deedse voer hem comen ende vertelde den droem, ende niemant en was, diene mocht bedieden.
Doen eerst soe herdachte die meester vanden schinckene ende seide: Ic belie mijn sonde:
doe die coninc vergramt was op sijn knechte, soe dede hi mi ende den meester vanden beckers werpen in des princen vanden ridders kerkere,
ende daer saghen wi beide op enen nacht droem te enen teekene dat ons te gheschiene was.
Ende daer was een hebreusch kint, die des leidsmans vanden ridders knecht was, ende wi vertelden hem den droem, ende wy hoerden soe wat duutganc vander dinc
daer na pruefde, want ic waert weder gheset te mynen dienste ende hi waert ghehanghen inden cruce.
Thant ten ghebode vanden coninc so dadense Joseph uuten kerker ende scorenten ende si verwandelden sijn cleet ende brachtenen voer den coninc .
Die coninc seide tot Joseph: Ic hebbe drome ghesien ende niemant en es diese ontbinden mach, ende ic hebbe ghehoert dattu die alte wyselijc ontbints.
Joseph antwoerde: Al sonder my soe sal God voerspodighe dinghen Pharaone antwoerden.
Dus vertelde Pharao dat hi ghesien hadde: Mi dochte dat ic stoent op enen oevere vander ryvieren,
ende ic sach vii ossen op comen vander ryvieren seer vet ende scone van vleesche, ende si weydden tgroeyende inder weiden des broecs.
Ende sich, na desen volchden andere vii ossen, also leelijc ende magher dat ic noyt ghene soe dane en sach int lant van Egipten,
ende doe si verslint ende verteert hadden die eerste ossen,
soe en gaven sy negheen teeken van satheiden, mer sy bleven even leelijc van magherheiden ende quader ghedaenten. Doe ic ontwaecte,
soe waert ic echter slapende ende sach droem: vii aren spruytten op i stroe, vol ende alte scone.
Oec resen vii andere aren, dunne ende gheslaghen met brande,
ende sy verslinden der eerster scoenheit. Ic vertelde waersaghers den droem, ende nieman en es diene ontbant.
Joseph antwoerde: Sconincs droem es een: dat God doen sal, dat heeft hi Pharaone vertoent.
Die vii scoen ossen  ende die vii volle aren, dat sijn vii jare van drachticheiden, ende si begripen een cracht van droeme.
Oec di vii dunne ossen ende magher, die achter hen op quamen, ende die vii dunne aren ende gheslaghen met bernenden winde, dat sijn die vii jaer van  honghere die comen sal,
die in deser manieren selen werden voldaen:
Siet, het selen comen vii jaer van soe  groeter drachticheit in al dlant van Egipten,
ende na die selen volghen vii andere jaer van soe groeter ondrachticheit, datmen vergheten sal alder overvlodicheit, die achter leden es, want die hongher sal alt lant verteren,
ende die groetheit van breken sal doen verliesen die groetheit vander drachticheit.
Mer dattu den droem anderwerven saghest ter selver dinc behoerende, <es> een teeken van sekerheiden, om dat Gods redene gheschien moet ende haestelijc moet werden voldaen.
Nu, daer om soe voersie die coninc enen man, enen wisen man ende enen ernstighen, ende hi settene boven dlant van Egipten,
dat hi sette proefste in elc lantscap, ende hi vergadere in scueren dat vijfte deel vanden corne dese vii jaer der drachticheit, die nu te hant comen selen,
ende men legghe alt coren op onder Pharaons macht, ende men hout inden poerten, ende men bereit teghen die vii jaer des honghers, die toe te comen sijn
ende die al Egipten quellen selen, soe dat dlant niet en werde verderft van breken.
Dese raet ghenuechde Pharaone ende alle sinen knapen,
ende hi seide tot hon luden: Selen wy moghen dusdanen man vinden, die vol si van Gods gheeste? .
Daer om seide hi tot Joseph: Want di God al vertoent hevet dattu ghesproken hevest, sal ic mohgen enen wiseren of dijns ghelijc vinden moghen?
Du suls wesen boven mijn huus, ende alt volc sal ghehoersam wesen ten ghebode dijns monts, ic sal boven di wesen alleen in enen setel of troen des riken.
Ende echter seide Pharao tot Joseph: Sich, ic hebbe di ghesat boven al dlant van Egipten.
Ende hi dede sijn vingherlijn van sijnre hant ende gaeft in Joseps hant ende hi cleeddene met enen witten clede ende hi dede hem om den hals een gulden hecsel
ende hi deden gaen op sinen anderen waghen, ende hi dede enen araut ropen, dat alle lude voer hem cnielen souden ende dat si souden weten, dat hi waere gheset boven alt lant van Egipten .
Ende die coninc seide tot Joseph: Ic ben Pharao.
Ende Pharao keerde Josephs name ende hietene na die tonghe van Egipten den behoudere der werelt, ende Pharao gaf hem te wyve Asenes, Phutephars, spapen van Heliopoleos dochter. Ende Joseph ghinc uuten lande van Egipten ende omghinc al die lantscape van Egipten.
Want hi was xxx jaer out, do hi stoent in sconincs Pharaons aenscouwene.
Ende die drachticheit vanden vii jaren quam, ende doent coren ghebonden was in scoeven,
soe vergaderde mense inden scueren van Egipten. In allen poerten soe waert oec op gheleit alle die overvlodicheit vanden vrochten,
ende die menichte vander terwen was soe groet, datmense rekenen mochte teghen tsant vander see, ende die menichte ghinc boven maten.
Ende eer die hongher quam, soe woerden Joseph ii sonen gheboren die hem Asenes, Phutiphar spapen dochter van Heliopoleos, ghebaerde.
Ende sijns eerstgheborenen soens name hiet hi Manasses, ende seide: God heeft my doen vergheten alle mijnre pinen ende mijns vader huys.
Ende sijns anders soens naeme hiet hi Effraym ende seide: God heeft mi doen wassen inden lande mijns armoets.
Doe dus leden waren die vii jaer der drachticheit, di gheweest hadden in Egipten,
soe beghonsten te comene die vii jaer der breken, die Joseph voerseit hadde, ende in alle die werelt soe was die hongher te boven ende in al dlant van Egipten so was die hongher.
Ende doe si hongher hadden, soe riep tfolc tot Pharaone ende yesschen daer si by leven mochten, ende hi antwoerde hem: Gaet tot Joseph, ende soe wat dat hi u heit, doet.
Ende daghelijcs soe wies die hongher in al dlant, ende Joseph dede op alle die scueren ende vercochte dien van Egipten, want die hongher dwancse,
ende alle provincien quamen in Egipten, om dat sy spise copen souden, ende dat si tquaet der breken minderen souden.
Ende doe Jacob hoerde, datmen vercochte in Egipten, soe seide hi sinen sonen: Waer bi verroekeloesdi?
Ic hebbe ghehoert, datmen terwe vercoept in Egipten, gaet neder ende coept dies ons noet es, dat wi moghen leven ende dat wy niet en werden verteert van breken.
Dus ghingen x van Josephs bruederen neder, om dat si coren copen souden in Egipten,
mer Jacob hilt Benjamin thuys, want hi seide sinen bruederen, dat hi bi avontueren inden weghe negheen quaet en ghedoeghe,
ende sy quamen int lant van Egipten metten anderen die daer ghinghen om te copene, want int lant van Chanaan was die hongher.
Ende Joseph was prince van Egipten ende te sinen orlove soe vercochtemen den volke coren.
Ende doene sijn bruedere aen beedt hadden
ende hise bekint hadde, soe sprac hi hon hardeliker toe als tot vreemden luden ende vraechde hon: Wannen sidi comen? Si antwoerden: Vanden lande van Chanaan, om te copen nodorft totter lijftocht comen wi.
Ende nochtan, al bekende hi sijn brueders, soe en was hi van hon niet bekent.
Ende hi herdachte der droeme, die hi wilen ghesien hadde, ende seide tot hon: Ghi sijt spieers, ghi sijt comen om te besiene donvasticheit vanden lande.
Si seiden: Here, en es also niet, mer dine knechte sijn comen om spise te copene.
Wi sijn  allen eens mans sonen, wy sijn payselijc comen ende dijn knechte en jaghen negheen quaet.
Hi antwoerde hen: Hets anders, ghi sijt comen om te merkene donvasticheiden van desen landen.
Ende si seiden: Ende wi sijn xii ghebrueder, dijn knechte, eens mans sone int lant van Chanaan. Die mynste es met onsen vader ende dander en es niet te boven.
Joseph seide: Dat eest dat ic gheseit hebbe, want ghi sijt spieres.
Want nu sal ic te hant proeve van u nemen: bi Pharaoens salicheit, ghi en sult allen van henen niet gaen  voer dat u mynder brueder comen sal.
Sendt enen van u luden, ende hi bringhene, mer ghi sult in ghevanckenissen wesen, tot dat gheprueft werden sal, dat ghi gheseit hebt, weder dat het waer of valsch es. Anders sidi spieres, bi Pharaons salicheit. Daer om so leverde hise in hoeden iii daghe.
Ten derden daghe dede hise uuten kerker bringhen ende seide hon: Doet dat ic geseit hebbe ende ghi sult leven, want ic ontsie Gode.
Of ghi payselijc sijt, men bende een van uwen brueders inden kerkere, mer gaet ghi ewech ende voeret coren dat ghi ghecocht hebt, in uwe huse
ende brinct uwen mynderen brueder te mi, dat ic uwe redene prueven mach, ende ghi en sult niet sterven.
Si daden alsoe hi gheseit hadde, ende si spraken onderlinghe: Met verdienten soe ghedoeghen wi dit, want wi sondichden tegen onsen brueder, doe wi saghen tferdriet sijnre sielen, doe hi ons bat ende wijs niet en hoerde. Hier om soe es dese tribulacie op ons comen.
Ende een van hon luden, Ruben, seide: En seidict u niet: En wilt niet sondighen int kint. Ende ghi en hoeret my niet. Siet, sijn bloet woert verheescht.
Mer si en wisten niet, dattet Joseph verstont, om dat hi hon toe sprac met enen bediedere ,
Ende hi keerde hem alluttel achterwert ende weende. Ende hi keerde weder ende sprac tot hem ende hi nam Symone ende banten voer hon luden,
ende hi hiet synen knapen, dat si haer sacken vullen souden met terwen, ende dat si elcs ghelt weder legghen souden in synen sacke, ende dat si hon daer boven spise gheven solden inden weghe. Ende si dadent alsoe.
Ende si tijdden ewech draghen tcoren op haer esels.
Ende doe deen van hon luden sinen sac op ghedaen hadde om den esel teten te ghevene, daer si rasteerden, doe hi <tghelt> sach inden mont vanden sacke,
soe seide hi sinen brueders: Tghelt es mi wedergheven. Siet, het es inden sac. Ende si worden verwondert ende bescaemt, ende seiden onderlinghe: Wats dit dat ons God heeft ghedaen?
Ende si quamen te Jacob haren vader int lant van Chanaan, ende si vertelden hem al dat hon gheschiet was, ende seiden:
Die here vanden lande sprac ons haerdelijc aen ende hi waende, dat wi spieres waren vander provincien.
Wi antwoerden hem: Wi sijn payselijc ende wi en pinen om negheen verradenisse,
wi sijn xii ghebruedere, enen vader gheboren, deen en es niet boven, die mynste hout hem metten vader int lant van Chanaan
Hi seide ons: Also sal ict prueven of ghi payselijc sijt: laet enen van uwen bruederen met my ende neemt spise, die noet dorftich sijn uwen huse, ende gaet wech
ende bringt uwen mynsten brueder te mi, dat ic weten mach dat ghi gheen spieres en sijt, ende dat ghi voertmeer moghet hebben orlof te copene dat ghi wilt, ende dat ghi desen oec moghet ontfaen dien men hout in ghevanckenissen.
Doe si dit gheseit hadden, so vant elc sijn ghelt inden mont vanden sacke ghebonden, ende doe si alle vervaert waren,
soe seide haer haer vader Jacob: Ghi hebt mi doen wesen sonder kindere: Joseph en es niet te boven, Symeon houtmen in banden, Benyamin suldi ewech leiden.
In my sal dit quaet keren. Ruben antwoerde hem: Doede beide myne sonen, of icken di niet weder en brenghe, leverene in mijn hant ende ic salne di wedergheven.
Ende Jacob seide: Mijn sone en sal met u niet nedergaen. Sijn brueder es doet, hi es allene bleven. Eest dat hem iet dat hem jeghen waere, gheschiede ten lande derwaert dat ghi gaet, soe suldi mijn outheit met rouwen ter hellen leiden.
Hier en bynnen soe dwanc die hongher al dlant anxtelijc,
ende doe die spisen verteert waren, die si bracht hadden van Egipten, soe seide Jacob tot sinen sonen: Keert weder ende coept ons alluttel spisen.
Juda antworde: Die man seide ons onder orcontscap van eede ende seide: Ghi en sult mijn aensichte niet sien, ten si dat ghi brinct met u uwen mynsten brueder.
Daer om, wilstune met ons senden, soe selen wier gaen te gader ende copen di dijn noedorft,
mer en wilstuus niet doen, soe en selen wier niet gaen, want also wy decke gheseit hebben, soe seide ons die man: Ghi en sult mijn aensichte niet sien sonder uwen mynsten brueder.
Israhel seide hon: Ghi daet dit in mijnre catyvicheit, dat ghi seit dat ghi noch enen anderen brueder hadt.
Ende sy antwoerden: Die man vraechde ons bi ordinanchien onse gheslechte, ofte onse vader leefde ende of wi enen brueder hadden, ende wi antwoerden hem op alle dien, dat hi vraechde. Mochten wi weten dat hi segghen soude: Brinct uwen brueder met u?
Ende Judas seide sinen vader: Sende tkint met my, dat wi tiden moghen ende dat wy moghen leven, dat wi ende onse cleyn kindere niet en sterven.
Ic ontfae tkint, ende eischet weder van mijnre hant. En si dat ict di weder brenghe ende levere, soe sal ic der sonden sculdich sijn in di tallen tiden.
En hadder niet treckinghe aen gheweest, wi waren te hant weder comen.
Hier om seide Israhel, haer vader: Oft soe noet es, soe doet dat ghi wilt, neemt in uwe vaten vanden besten vrochten vanden lande: elettel resinen ende honichs ende storaes ende staecten therebintine ende amandelen,
ende draecht met u dobbel ghelt, ende dat ghelt dat ghi vont in die sacke, draghet weder, machschien dattet onwetens niet ghedaen en es,
mer neemt oec uwen brueder ende gaet ten man.
Ende mijn God almechtich moet u den man guedertieren maken, ende hi moet met u senden uwen brueder, dien hi hout in bande ende desen Benjamin, want ic sal sijn als beroeft van kinderen.
Dus namen die manne ghiften ende dobbel ghelt ende Benjamin, ende si ghinghen neder in Egipten ende si stonden voer Joseph.
Ende doe hise ghesien hadde ende Benjamin te gader, soe beval hi den berichtere van sinen huys ende seide: Leidet dese manne in huys ende doede victymen ende ghereide een werscap, want si selen  te middaghe met my eten.
Di dede also hem bevolen was ende leidde die manne int huys.
Ende daer waren sy vervaert ende seiden onderlinghe: Wy sijn hier in gheleidt om tghelt, dat wi weder droghen ierst in onse sacke, om dat hi op ons overdaet legghen wille ende dat hi ons ende onse esele met crachte tonder doen wille.
Om dese sake soe ghinghen si in die doer totten berichtere ende seiden hem:
Wi bidden, here, dattu hoers. Onlangs hier voer soe quamen wi neder, dat  wi spise copen souden,
ende doe wise ghecocht hadden ende wi quamen ter rasteringhen, soe daden wi onse sacke op ende wi vonden tghelt inden mont vanden sacken,
ende wy brenghent nu weder vanden selven ghewichte. Mer wi hebben oec ander ghelt bracht om te copene dat ons noetdorftich es. En es in onsen wetene niet, wiet leide in onse sacken.
Ende die berichter antwoerde: Pays es met u, niet en ontsiet, u God ende uus vaders God gaf u die tresore in uwe sacke, want tghelt, dat ghi mi gaeft, heb ic gheprueft. Ende hi brachte tot hon Symeon uute.
Ende doe hise int huys bracht hadde, so brachte hi hon water ende si dwoghen haer voete,
ende hi gaf haren esels tetene. Ende si ghereidden die ghichten tot dat Joseph in quam te middaghe, want si hadden ghehoert, dat si daer broet eten souden.
Dus quam Joseph in sijn huys, ende si gaven hem die ghifte houdende in haer hande ende si aenbeeddenen langs op die erde.
Ende hi gruetese guedertierelijc weder ende vraechde hon ende seide: Es u oude vader ghesont, daer ghi mi af seit? Leeft hi noch?
Si antwoerden: Dijn knecht, ons vader, es ghesont, noch leeft hi. Ende si cnielden neder ende aenbeeddene.
Ende doe Joseph sijn oghen opsloech, soe sach hi Benjamin, sinen lichaemliken brueder, ende hy seide: Es dit u clein brueder, daer ghi my af seit? Ende hi seide echter: God ontferme dijns, mijn kint.
Ende hi haeste hem in huys, want sijn bynnenste waren beruert op sinen brueder ende die tranen braken hem uut, ende hi ghinc in sijn camere ende weende.
Ende echter dwoech hi sijn aensichte ende hi quam voert ende onthilt hem ende seide: Legt broede.
Ende doe die broede gheleet waren, Joseph in een side ende sijn brueders in een ander side ende die van Egipten, die te gader aten in een side  - want het es ongheorloft dien van Egipten tetene metten Hebreuschen, want si houden selker werscap over onnutte -
soe saten si voer Joseph, deerste gheborene neven haer eerstgheborene ende die mynste na sijn outheit.
Ende si verwonderden sere, do si die gherichten namen, die si van [hem] ontfinghen, ende dmeerre deel quam Benjamin, also dattet v deele overghinc. Ende si droncken ende worden voer hem ghesaet.
Joseph beval den berichtere van sinen huys: Volle haer sacke met corne alsoe vele alser in gaen mach, ende leg elx ghelt boven inden sac.
Mer mynen silveren nap ende tghelt, dat hi gaf vander terwen, legt in den mont van des mynsten brueders sacke. Ende het waert also ghedaen.
Ende doent smorghens woerden was, soe lietmense gaen met haren eselen,
ende si waren te hant uuter poerten ghegaen ende waren alluttel voertghegaen, doe dede Joseph den berichter sijns huys voer hem comen ende seide: Stant op, volghe dien mannen na, ende als duse begrepen hebs, soe sulstu hon segghen: Waer om hebdi quaet voer goet ghegheven?
Dien nap dien ghi ghestolen hebt, hi eest daer mijn here in drinct ende daer hi in te toverne pleecht. Ghi hebt alte quaden dinc ghedaen.
Hi dede also hem Joseph beval, ende doe hise bi ordinancien begrepen hadde, soe seide hijt.
Si antwoerden: Waer om spreect onse here aldus, dat dijn knechten dus groeten quaetheit ghedaen hebben?
Tghelt, dat wi vonden boven in onse sacken, hebben wi weder bracht te di vanden lande van Chanaan, ende hoe mach dat wesen, dat wi ghestolen hebben van dijns heren huys gout of sylver?
Onder welken van dinen knechten vonden woert, dattu soecs, hi sterve, ende wi selen ons heren  knechte wesen.
Hi seide hen: Na uwen vonnissen saelt gheschien. Onder soe wien ict vinde, hi sal sijn mijn knecht, mer ghi sult onsculdich wesen.
Ende aldus leidense haer sacken af op derde, ende elc ontdedene.
Ende hi ondersochte die sacke ende begonste vanden meesten totten mynsten, ende hi vant den nap in Benjamins sac.
Ende si scoerden haer cledere ende si leidden weder haer esele ende keerden weder in die poert.
Ende Judas ghinc eerst in met sinen brueders tot Joseph, want noch en was hi niet wech ghegaen vander stat, ende si vielen alle te gader voer hem op derde,
ende hi seide hon: Waer bi woudi aldus doen? Of en wetti niet, dat mijns ghelijc niet en es in conste van toverien?
ende Judas seide hem: Wat selen wi mynen here antworden of wat selen wi spreken of wat moghen wi gherechtelijc teghen spreken? God heeft vonden dijnre knechte quaetheit. Siet, wi sijn alle mijns heren knechte, ende wi ende onder wien den nap gevonden es.
Joseph antwoerde: Dat moet van mi sijn dat ic soe doen sal, die den nap ghestolen heeft, hi sal mijn knecht wesen, mer gaet ghi ewech vri tuwen vader.
Ende Judas ghinc bat naerder ende seide vromelijc: Ic bidde, here mijn, dat u knecht spreken mach een woert in dijn oren, ende en werde niet gram op dinen knecht, want du bes mijn here na Pharaone.
Du vraghes eerst dinen knechten: Hebdi vader of brueder?
Ende wi antwoerden di, minen here: Ons es een out vader ende i cleyn kint, dat hem in sijnre outheit gheboren es, ende sijn lichaemlijc brueder es doet, ende sijn moder heeft dit kint allene, ende die vader mynnet morwelijc.
Ende du seides dinen knechten: Bringhet te mi, ende ic sal mijn oghen op hem slaen.
Wi rieden mynen here: Tkint en mach sinen vader niet laten, want latet sinen vader, sou sal hi sterven.
Ende du seits dinen knechten: En si dat uwe mynste brueder met u come, ghi en sult mijn aensicht nummeer sien.
Ende doe wi op comen waren te dinen knecht, onsen vader, soe vertelden wi hem al dat mijn here ghesproken hadde.
Ende onse vader seide: Keert weder, ende coept ons alluttel terwen.
Wi seiden hem: Wi en moghenre niet gaen: eest dat onse mynste brueder met ons neder gaet, soe selen wier tiden te gadere, want anders, en waer hi niet mede, soe en dorren wi smans aensichte niet sien.
Hier op antwoerde hi: Ghi wet, dat mi mijn wijf ii sonen  ghebaerde,
deen ghinc uut, ende ghi seit: Een beeste heeften gheten, ende tot noch en sietmens niet.
Eest dat ghi desen en wech leit, ende gheschiet hem iet inden weghe, soe suldi mijn outheit met rouwen ter hellen leiden.
Hier om eest dat ic in come te mynen vader, dinen knecht, ende tkint niet met my en es, om dat sijn siele aen skints siele hanghet,
ende siet hi dattet met ons niet en es, so sal hi sterven, ende dijn knechten selen sijn outheiden met rouwen ter hellen leiden.
Ic sal properlijc dijn knecht wesen, die dit kint ontfinc in mijnre trouwen, ende ic beloefde ende seide: En si dat ict wederbrenghe, soe sal ic tallen tiden sculdich sijn der sonden teghen minen vader.
Ende aldus sal ic blyven dijn knecht over tkint in mijns heren dienst, ende tkint gae op met sinen brueders,
want ic en mach niet weder keren tot mynen vader sonder tkint, dat ic niet orconde bi en stae te dien verdriete, dat mynen vader verduwen sal.
Niet langher en mochte hem Joseph ghedwinghen daer vele lude bi stonden, waer bi dat hi gheboet, dat si alle daer buten gaen souden ende dat niemant vreemders daer bi sijn en soude, daer si deen dander kennen souden.
Ende hi hief sijn stemme met gheweene, soe dattet die van Egipten hoerden ende alle Pharaoens huys.
Ende hi seide synen bruederen: Ic ben Joseph, leeft mijn  vader noch? Ende sijn bruedere en mochten niet gheantwoerden, soe sere waren si vervaert van groeten anxte.
Ende hi seide guedertierelijc tot hen: Coemt voert te my. Ende doe si hem bi comen waren: Ic ben, seide hi, Joseph u brueder, dien ghi vercocht in Egipten.
En wilt u niet ontsien, noch en duncke u niet haert, dat ghi mi vercocht in desen lantscape, want om u salicheit soe sant mi God voer u in Egipten.
Hets twee jaer dat die hongher beghonste te sine inden lande. Noch soe bliven v jaer, in welken men niet en sal moghen ackeren noch oechsten .
Die Here sant my voer u, om dat ghi sult moghen werden behouden boven der erden, ende dat ghi sult moghen spise hebben te levene.
Ic en ben hier niet ghesonden bi uwen rade, mer met Gods wille, die mi ghemaect hevet als oft ic Pharaoens vader ware ende here van alle sinen huys ende prince in al dlant van Egipten.
Haest u ende gaet ghi te minen vader, ende ghi sult hem segghen: Dit ontbiet dijn sone Joseph: God hevet mi ghemaect here van al Egipten, com neder te mi ende en merre niet,
ende wone int lant van Gessen, ende du suls bi mi sijn, du ende dijn sonen ende die sone dijnre sonen, dijn scaep ende dijn vee ende al dattu besittes.
Ende daer sal ic di voeden, want noch sijn v jaer honghers overblyvens, dattu niet en verderfs ende dijn huys ende al dattu besittes.
Siet, uwe oghen ende Benjamins, mijns brueder, oghen sien, dat mijn mont u toe sprict.
Boetscapt mynen vader alle mijn glorie ende al dat ghi ghesien hebt in Egipten, haest u ende brengtene te mi.
Ende doe hi Benjamin sinen brueder omhelst hadde ende ghevallen was op sinen  hals, soe weende hi, ende Benjamin weende oec op Josephs hals.
Ende Joseph custe alle sijn bruedere ende weende op elken. Ende daer na worden si coene tot hem te sprekene.
Ende het waert ghehoert ende met feesteliker redenen vermaert in sconincs sale: Josephs bruedere sijn comen. Ende Pharao waert verblijt ende alle sijn meiseniede.
Ende hi seide tot Joseph, dat hi sinen brueders ghebieden soude ende segghen: Laet tquic ende gaet int lant van Chanaan,
ende bringt van daer uwen vader ende u maechscap, ende coemt te my, ende ic sal u gheven alt goet van Egipten, dat ghi eten moecht dmerch vanden lande.
Bevele hon oec, dat si nemen waghene vanden lande van Egipten om te voerene haer cleyne kindere ende haer wijf. Ende du suls hem segghen: Neemt uwen vader, ende haestu haestlijc te comene,
ende en laet niet van uwer haven, want alle die rijcheiden van Egipten selen uwe sijn.
Israhels sonen deden also hon bevolen was, ende Joseph gaf hen waghene na Pharaons ghebot ende spise inden weghe.
Ende hi dede elken voertbrenghen ii stolen, mer Benjamin gaf hi iiic silverine penninghe met v alte goeden stoelen , ende also vele ghelts ende also vele stoelen sant hi sinen vader,
ende hi gaffer hon x esele toe, die mede draghen souden van alle den rijcheiden van Egipten ende also vele eselinnen, die terwe ende broet droeghen inden weghe.
Dus liet Joseph sijn bruedere, ende doe si wech ghinghen, soe seide hi hon: En wert niet gram inden weghe.
Ende si ghingen op uut Egipten ende quamen int lant van Chanaan te haren vader Jacob.
Ende si vertelden hem ende seiden: Joseph, dijn sone, leeft ende hi es here int lant van Egipten. Doe dat Jacob hoerde, soe was hem als of hi ontwaecte van enen swaren slape, nochtan soe en gheloefde hijs hon niet,
mer daer teghen soe vertelden sy hem alle die ordinancie vander dinc. Ende doe Jacob ghesien hadde  die waghene ende al dat goet, dat Joseph ghesonden hadde, soe waert sijn gheest herlevende,
ende hi seide: Hets mi ghenoech, op dat mijn soen Joseph leeft , ic sal gaen ende siene, eer ic sal sterven.
Ende Israhel trac wech met al dien dat hi hadde ende quam ten putte des eeds, ende doe hi daer victymen ghedoedt hadde Ysaacs, sijns vader, God,
hoerde hi bi visione snachts, datten God riep ende seide: Jacob, Jacob. Hi antwoerde: Siet, ic ben hier.
God seide hem: Ic ben die stercste God dijns vader: en wille niet ontsien, ganc neder in Egipten, want ic sal di daer maken in groet volc.
Ic sal metti derwert neder gaen ende ic sal di wederbrenghen, alstu van daer wederkeres, ende Joseph sal oec sijn hande op dijn oghen legghen.
Daer om stont Jacob op vanden putte des eeds ende sijn sone voerdenen metten cleynen kinderen ende met haren wyven op die waghene, die Pharao ghesonden hadde om den ouden man te draghen
ende al dat hi beseten hadde int lant van  Chanaan, ende hi quam int lant Egipten met sinen sade,
sinen sonen ende sijn neven, sijn dochtere ende altemael tgheslecht.
Dit sijn die kindere van Israhel namen, die in Egipten quamen met haren kinderen. Deerste gheborne sone was Ruben.
Rubens sonen waren Enoch ende Phallu ende Esrom ende Charmi.
Symeons sonen waren Jamuel, Jamin, Ahod ende Jachin ende Saber ende <Saul>, eens wijfs sone van Chanaan.
Levi sonen waren Gerson, Chaath ende Merari.
Judas sone waren Her ende Onam ende Sela, Phares ende Zara, mer Her ende Onam waren doet int lant van Chanaan. Ende Phares waren sone gheboren Esron ende Amul.
Ysachar sonen waren Thola ende Phua ende Dasub ende Jobal ende Semren.
Zabulons sonen: Sared ende Celom ende Jaebel.
Dit waren Lyen sonen, die si ghebaerde in Mesopotamia van Sirien met haerre dochter Dinam, ende alle die sielen van haren sonen ende dochteren waren xxxiii.
Gads sonen waren Soffien ende Aggi, Suni ende Esebon, Beri ende Arodi ende Areli.
Asers sonen waren Jamne ende Lesva ende Lesin ende Beria, ende Zara was oec haer suster. Beria sonen waren Her ende Heber ende Melchiel.
Dit waren Zelphen sonen die Laban Lyen, sijnre dochter, gaf, ende dese ghebaerde si Yacob, xvi sielen.
Rachels, Jacobs wijfs sonen waren Joseph ende Benjamin.
Ende Josep waren sone gheboren in dlant van Egipten, die hem ghebaerde Ascenes, Phutiphars dochter, spapen van Heliopoleos: Manasses ende Effraim.
Benjamins sonen waren Hela ende Bethor ende Asbelgera ende Naaman ende Jechi ende Rosmophin ende Ophin ende Ared.
Dit waren Rachels sonen, die si Jacob ghebaerde; alder sielen waren xiiii.
Dans sone was Usin.
Neptalims sonen waren Jasiel ende Gumi ende Geger ende Salle.
Dit waren Balen sonen, die Laban Rachelle, sijnre dochter, gaf ende dese ghebaerde si Jacob; alder sielen waren vii.
Alle die sielen die met Jacob in Egipten ghinghen ende uut sijnre die comen waren, al sonder sijnre sonen wyve, waren lxvi.
Mer Josephs sone die hem gheboren waren int lant van Egipten, waren ii sielen. Alle die sielen van Jacobs huse die in Egipten ghinghen, waren lxx.
Ende Jacob sant voer hem Judas tot Joseph, dat hi hem te ghemoete quame in Gessen.
Doe Judas te hem comen was, soe dede Joseph sinen waghen ghereiden ende ghinc op, sinen vader te ghemoete te dier selver stat. Ende doe Joseph sinen vader sach, soe viel hi op sinen hals ende in domhelsen soe weende hi.
Ende sijn vader seide tot Joseph: Thant sal ic van bliscapen sterven om dat ic dijn aensichte ghesien hebbe ende ic late di te lyve.
Ende Joseph sprac tot sinen brueders ende tot alle sijns vader huys: Ic sal op gaen  ende Pharaone boetscapen ende ic sal hem segghen: Mijn brueders ende mijns vaders huys, die int lant van Chanaan waren, sijn comen te mi
ende si sijn manne herden van scapen ende si hebben nernsticheit cudden te voedene, si hebben met hon bracht haer vee ende al dat sy mochten hebben.
Ende als hi u roepen sal ende seit: Wat es u werc?
soe suldi antwoerden: Wi sijn manne heerden, dijn knechte, van onser kintscheit tot nu, wi ende onse vaders, want dit suldi segghen, dat ghi sult moghen wonen int lant van Gessen, want die van Egipten veronwerden alle herden van scapen.
Joseph ghinc in tot Pharaoen ende boetscapte ende boetscapte hom ende seide: Mijn vader ende mijn brueders, haer scape ende haer vee ende al dat si besitten mochten, sijn comen vanden lande van Chanaan, ende siet, [si] sijn int lant van Gessen.
Ende Joseph bracht met hem v manne voer den coninc, die achterste van sinen brueders .
Ende die coninc vraechde hem: Wat hebdi van werke? Si antwoerden: Wi, dijn knechte, sijn heerden van scapen, ende onse vaders.
Wi sijn comen om te peregrimeerne in u lant, want overmits den hongher, die meerrent, soe en es negheen cruut te dijnre knechten cudden int lant van Chanaan, ende wi bidden, dattu ons ghebiedes te sine dinen knechten int lant van Gessen.
Ende aldus soe seide die coninc tot Joseph: Dijn vader ende dijn brueders sijn comen tot di. Dlant van Egipten es in dijn aenscouwen.
Int beste lant doetse wonen ende levert hem dlant van Gessen. Ende weetstu dat onder hon sijn nernstighe manne, maectse meesters van mynen vee.
Hier na soe leidde Joseph sinen vader in totten coninc ende hi setten voer den coninc.
Ende doe Jacob den coninc ghebenedijt hadde ende hem die coninc vraechde: hoe vele sijn die daghe van den jare dijns levens?
soe antwoerde Jacob: Die daghe der peregremagien mijns levens  sijn c jaer ende xxx, cleene ende quaet, ende si en sijn noch niet comen tot mijnre vadere daghe, inden welken si pelgrimagie hebben ghedaen.
Ende hi benedide den coninc ende ghinc uute.
Ende Joseph gaf sinen vader ende sinen brueders possessie in Egipten in die beste stat vanden lande Ramasses,
ende hi voedese ende alle sijns vaders huys ende gaf elken spisen.
Want in alle die werelt soe ghebrac broet, ende die hongher hadde dlant verdorven ende sonderlinghe Egipten ende Chanaan,
ute welken landen Joseph alt ghelt vergaderde metten corne te vercopene, ende hi bracht in sconincs tresoer.
Ende doe den luden ghelt ghebrac, soe quam al Egipten tot Joseph ende seide: Ghif ons broet. Waer om sterven wi voer di als ons ghelt ghebrict?
Hi antwoerde hen: Brengt u vee ende ic salre u spise om gheven, over dat ghi negheen ghelt en hebt.
Ende doe si haer vee brachten, so gaf hi hon spise om perde ende scape ende ossen ende esels, ende hi voedese dat jaer om die wisselinghe vanden vee.
Ende si quamen ten anderen jaer ende seiden hem: Wi en helen onse here niet, dat ons ghelt ende vee ghebrict te gader, ende di en si niet verholen, dat wi niet en hebben sonder lant ende die lichaem.
Waer bi selen wy dan sterven daerstuut sien suls? Ende wi ende onse lant selen dine sijn, coept ons in sconincs dienst, ende gif saet, dat dlant niet woest en werde, eest dat die eerdwinne verderve.
Dus cochte Joseph al dlant van Egipten, want elc vercochte sijn possessien om die groetheit vanden honghere. Ende hi deet al onder Pharaone,
ende al sijn volc van den achtersten termynen van Egipten totten butensten eynden,
sonder papen lant, dat hon ghegheven was vanden coninc, want dien gafmen die gheordineerde spisen uuten openbaren scueren, ende daer bi soe en waren si niet ghedwonghen te vercopene haer besittinghen.
Daer om seide Joseph totten volke: Siet, alsoe ghi <siet>, soe besit Pharao beide u ende u lant, neemt saet ende sayt die ackers, dat ghi vrucht hebben moecht.
Dat vijfte deel suldi den coninc gheven, dander iiii deele latic u te sade ende te spisen uwen cnapen ende uwen kinderen.
Si antwoerden:  Onse salicheit es in dijn hant; ons here aenscouwe ons allene, ende wi selen blidelijc den coninc dienen.
Van dien tide tot in desen daghe soe gheltmen in al dlant van Egipten den coninghen dat vijfte deel, ende hets worden als in een wet, al sonder tpapelijc lant, dat vri was van deser condicien.
Dus woende Israhel in Egipten int lant van Gessen, ende besaet, ende hi wies ende waert seer ghemenichvoldicht.
Ende hi leefder in xvii jaer ende alle die daghe sijns levens woerden ghemaect c jaer ende xlvii.
Ende doe hi sach dat die dach naecte sijnre doet, soe riep hi Joseph, sinen sone, ende seide tot hem: Oftic gracie vonden hebben in dijn aenscouwen, soe legt dijn hant onder mijn die ende du suls mi doen ontfermherticheit ende waerheit, dattu mi niet en begraefs in Egipten,
mer dat ic slapen mach met mynen vaders, ende voert mi wech uut desen lande ende begraefs my in der meerder graf. Joseph antwoerde: Ic sal doen, dattu mi bevolen hebs.
Jacob seide: Soe sweert mi dan. Doe Joseph swoer, soe keerde hem Israhel ten hoefde vanden bedde waert ende aenbeedde Gode.
Doe dit dus leden was, soe waert Joseph gheboetscapt, dat sijn vader siec was. Ende hi nam met hem sijn twee sone, Manassen ende Effraym, ende begonste derwert te gane.
Ende men seide den ouden man: Sich, Joseph, dijn sone, coemt totti. Ende hi waert versterct ende sat int bedde,
ende doe Joseph tot hem comen was, soe seide hi hem: Die almechtighe God openbaerde my in Lusa, die in dlant van Chanaan es, ende hi benedide mi ende seide:
Ic sal di doen wassen ende menichvoldighen ende ic sal di maken in scaren van volke, ende ic sal di dit lant gheven ende dinen sade na di in eweliker besittinghen.
Hier om, dijn twee sonen die di gheboren sijn int lant van Egipten, eer ic hier quam tot di, si selen mijn sijn; Effraym ende Manasses selen mi werden gheacht als Ruben ende Symeon,
mer dandere di  du na hem wynnen suls, selen dine sijn ende men salse heeten met haerre bruedere namen in haren possessien.
Want doe ic quam van Mesopotamia, soe sterf mi Rachel, dijn moder, int lant van Chanaan in dien selven weghe, ende het was tijt van lenten, ende ic quam in Effrata ende ic groefse neven den wech van Effrata, die met anderen name heit Betlehem.
Doe Jacob Josephs sonen sach, soe seide hi tot hon: Wie sijn dese?
Joseph antwoerde: Dit sijn mijn sone, die mi God ghegheven hevet in deser stat. Ende Israhel seide: Brinctse te my, dat ic hon benedien mach.
Want Israhels oghen waren verdonckert van groeter outheit ende hi en mochte niet claerlijc sien. Ende doe si te hem wert nigheden, soe custe hise ende omhelsese
ende seide tot sinen sonen: Ic en ben niet ghehoent van dinen aenscouwene. Hier en boven heeft mi God vertoent dinen saet.
Ende doese Joseph ghenomen hadde van sijns vaders scoet, soe aenbeedde hi langs op deerde.
Ende hi settede Effraym te sijnre rechter siden, dat was te Israhels slincker siden, ende Manasses sette hi te sijnre slincker siden, dat was te sijns vaders rechter siden, ende hi bueghese beide ten vader wert.
Ende Israhel stac sijn rechte hant uute ende leidse op Effrayms hoeft, des mynsten brueders, mer sijn slincke hant leide hi op Manasses hoeft, die meest gheboren was, ende hi verwandelde sijn hande.
Ende hi benedide Josephs sonen ende seide: God, in [wiens] aenscouwene mijn vaders verwandelden Abraham, [ende] Ysaac, God die mi voedet van mijnre joncheit tot in desen daghe,
die enghel di mi verloest heeft van allen quade, benedie desen kinderen, ende mijn name moet op hon sijn <aengeroepen> ende oec mijnre vadere namen, Abrahams ende Isaacs, ende sy moeten wassen in menichten op dlant.
Ende doe Joseph sach dat sijn vader hadde gheleit sijn rechter hant op Effrayms hoeft, soe nam hijt swaerlijc, ende hi begreep sijns vader hant ende pinese hem te heffen van Effrayms hoeft ende over te draghen op Manasses hoeft,
ende hi seide tot sinen vader: Vader, ten betaemt also niet, want dits deerstgheborene, leg dijn rechtehant op sijn hoeft.
Ende Jacop en wouts niet doen, ende seide: Ic weet, sone, ic weet dat dese oec sijn sal in volke , ende hi sal werden ghemenichvoldicht, mer sijn mynder brueder sal meerder sijn dan hi, ende sijn saet sal in liede wassen.
Ende hi benedide hem in dien tide ende seide: In di sal Israhel werden ghebenedijt, ende men sal segghen: God moet di doen als Effraym ende als Manassen, ende hi sette Effraym voer Manassen.
Ende hi seide tot Joseph, sinen sone: Sich, ic sterve, ende God sal met u luden sijn, ende hi sal u weder leiden te uwer vader lande.
Ende ic gheve di een deel buten dinen bruederen, dat ic van Amorreus hant nam in mynen swerde ende mynen boghe.
Jacob riep sijn sonen ende seide hem: Waert vergadert, dat ic u boetscappen mach, wat u te gheschiene es inden uutersten daghe.
Waert vergadert ende hoert, Jacobs sonen, hoert Israhel, uwen vader.
Ruben, mijn eerstgheborene, du best mijn stercheit ende dbeghinsel mijnre droefheit,  eerst in ghiften, meest in ghebode.
Du waers uut ghestort als water, du en moets niet wassen, want du bes ghegaen op dijns vaders bedde ende besmettes sijn cuetse.
Symoen ende Levi ghebruedere, vechtende vate der quaetheit,
mijn siele en moet niet comen in haren rade ende mijn glorie en moet niet sijn in haerre vergaderinghen,  want in haren torne soe doedden si den man, ende in haren wille soe ondergroven si den muer.
Vermalendijt si haer toren, want hi es gheduerich, ende haer onwerdicheit, want si es haert. Ic salse deilen in Jacob ende ic salse stroeyen in Israhel.
Judas, di selen dijn bruedere loven, dijn hande selen sijn in dijnre viande necke, ende dijns vader sonen selen di aenbeden.
Judas, du best eens leeus jonc, sone mijn, du ghinghest op ter proeien. Du laghest rustende als een leeuwe ende als een leewinne, wi salne wecken?
Die coninc roede en sal van Juda niet werden ghenomen noch hertoghe van sijnre die, voer dat hi comen sal dienmen senden sal, ende hi sal sijn ontbeiden der lude,
bendende aenden wijngaert sijn voelen ende aenden wijnstoc, o sone mijn, sijn eselinne. Hi sal sijn stoele dwaen met wine ende sinen mantel int bloet der druven.
Sijn oghen sijn scoenre dan wijn ende sijn tande witter dan melc.
Sabulon sal wonen aenden oever vander see ende in die stede, daer die scepe staen, ghereikende tot Sidonem.
Ysachar es een sterc esel, ligghende tusschen den termynen.
Hi sach die ruste, dat si goet was, ende dlant, dat het alte goet was, ende hi leider sijn scolderen onder om te draghene, ende hi es worden dienende den tseisen.
Dan sal sijn volc vonnissen als een ander gheslechte van Israhel.
Dan moet werden een slanghe inden weghe ende een cerastes inden pade , bitende des paerts hoeven, dat sijn op sitter valle achterwert.
Dijn salicheit sal ic ontbeiden, Here.
Gad, toe ghegort sal hi voer hem vechten, ende hi sal achter wert toe ghegort werden.
Aser, sijn broet es vet, ende het sal den coninghen weelde gheven.
Neptalim es een uutghesonden hert ende ghevende spraken der scoenheit.
Een toe wassende sone es Joseph ende scoene van aenscouwene,
die dochtere liepen al op dien muer, mer si verontwerden hem ende si streden ende si benijddene ende hadden ghescutten.
Mer inden stercken soe was sijn boghe, ende die bande van sinen armen ende handen worden ontbonden biden handen des machtichs van Jacob: van daer es di herde uutgegaen, steen van Israhel.
Dijns vader God sal dijn hulper sijn, ende dalmechtighe sal di benedien metten benedixien des hemels van boven ende metten benedixien des afgronts die beneden leet, metten benedixien der borste ende der vrouwen wijflijcheiden.
Dijns vaders benedixien sijn vaste worden metten benedixien van sinen vaderen tot dat quam die begherte der eweliker berghe, si moeten werden op Josephs hoeft ende op den tsop des heilichs kints onder sijn brueders.
Benjamin sal sijn een gripende wolf, smorghens sal hi eten die proeye ende savons sal hi die rove deilen.
Ende alle dese waren inden gheslechten van Israhel, xii. Dit sprac hon haer vader, ende hi benedide elken met properen benedixien.
Ende hi gheboet hon ende seide: Ic werde vergadert te mynen volke, begraeft mi met minen vaders in die dobbel haghedochte die [in] Hephrons van Heth acker es,
jeghen Mambre int lant van Chanaan, die Abraham cochte metten acker van Hephrone van Heth in possessien des graefs.
Daer groeven sine ende Saram sijn wijf, daer es begraven Ysaac met Rebecken sinen wyve, ende daer leet Lya begraven.
Ende doe hi die ghebode gheeynt hadde, daer hi sijn sonen mede leerde, soe vergaderde hi sijn voete opt bedde, ende hi sterf ende waert gheleit te sinen volke.
Als Joseph dat sach, soe viel hi op sijns vaders aensichte ende custen weenende.
Ende hi gheboet den medicinen, sinen cnapen, dat si sinen vader balsamen souden met dieren cruden, ende si daden dat hon bevolen was.
Ende daer na leden xl daghe, want dit was die sede vanden ghebalsamden lichame, ende Egipten beweendene lxx daghe.
Ende doe die tijt vanden gheweene voldaen was, soe sprac Joseph tot Pharaons mesenieden: Oftic gracie vonden hebbe in u aenscouwen, soe spreect in Pharaons oren
om dat mi mijn vader besworen hevet, segghende: Sich, ic sterve, du sals mi begraven in mynen grave dat ic mi ghegraven hebbe int lant van Chanaan. Hier om soe sal ic op gaen ende begraven mynen vader, ende ic sal weder keren.
Ende Pharao seide hem: Ganc op ende begrave dinen vader, also du besworen best.
Ende doe Joseph op ghinc, soe ghinghen met hem alle douders van Pharaoens huse ende alle die meeste van gheboerten vanden lande van Egipten,
Josephs huys met sinen brueders sonder haer cleen kindere ende haer cudden ende haer vee, dat si lieten int lant van Gessen.
Ende Joseph hadde in sijn gheselscap waghene ende gheredene, ende het waert een scare niet cleine.
Ende sy quamen totten pleyne van Arad, dat over die Jordane leit, ende daer daden si die uutvaert met groeten anxteliken gheweene ende voldaden vii daghe.
Doen dat ghesien hadden die ghene die woenden int lant van Chanaan, soe seiden si: Dits een groet gheween dien van Egipten, ende hier omme soe hieten si dien name van dier stat Gheween van Egipten.
Dus daden Jacobs sonen also hon Jacob, haer vader, gheboden hadde,
ende si droghene int lant van Chanaan ende grovenen in die dobbel haechdochte, die Abraham metten acker ghecocht hadde in possessien des graefs van Ephron van Heth, teghen daensicht van Mambre.
Ende Joseph keerde weder in Egipten met sinen brueders ende met alle sinen gheselscape, doe hi sinen vader begraven hadde.
Ende doe die vader doet was, soe ontsaghen hon sijn bruedere ende spraken onderlinghe, dat hi masschien niet en herdencke des onrechts, dat hi ghedoecht heeft, ende dat hi ons ghelde al dat quaet dat wi daden.
Daer om ontboden si hem: Dijn vader beval ons eer hi sterf,
dat wi di dit segghen solden uut sinen woerden: Ic bidde, dattu vergetes der mesdaet van dinen brueders ende der sonden ende der quaetheit, die si tegen di daden. Ende wi bidden oec, dattu Gods knecht, dinen vader, verlaets dese mesdaet. Doe dit Joseph hoerde, soe weende hi.
Ende sijn brueders quamen te  hem ende si aenbeedden langs op derde ende seiden: Wi sijn dijn knechte.
Ende hi antwoerde: En wilt niet ontsien, moghen wi Gods wille wederstaen?
Ghi penset quaet van mi, ende God verkeerde dat in goet, om dat hi mi verheffen soude, alsoe ghi nu siet, ende om dat hi vele volcs behouden maken soude.
En wilt niet ontsien, ic sal u voeden ende u cleen kindere, ende hi vertroestese ende hi sprac guedertierelijc ende sachtmodelijc.
Ende hi woende in Egipten met al sijns vaders huys ende hi leefde c jaer ende x, ende hi sach Effrayms sonen totten derden gheslechte. Ende op Josephs <knien> worden oec gheboren Machirs sonen, die Manasses sone was.
Als dese dinghen leden waren, soe sprac hi tot sinen brueders: Na mijn doet soe sal u God visenteren ende hi sal u op doen gaen van desen lande ten lande wert, daer hi op ghesworen hevet Abraham, Isaac ende Jacob.
Ende doe hise besworen hadde ende gheseit: God sal u visiteren, draecht ewech met u mijn beenre van deser stat,
soe sterf hi, doe hi voldaen hadde c jaer ende x sijns levens. Ende ghebalsamt met crude soe leidemenne in enen luchtere besiden in Egipten.
Dit sijn der kindere van Israhel namen die met Jacob in Egipten quamen, elc quammer in met sinen huys:
Ruben, Symeon, Levi, Judas,
Ysachar, Zabulon, Benjamin,
Dan, Neptalim, Gad ende Aser.
Dus waren alle der gheenre sielen die uut Jacobs die comen waren lxxv.
Mer Joseph was in Egipten. Ende doe hi doet was, ende alle sijn brueders ende alle sijn gheslechte,
soe wiessen die kindere van Israhel ende als groeyende so woerden si ghemenichvoldicht ende sere ghesterct soe vervolden si dlant.
Hier en bynnen soe rees een nuwe coninc boven Egipten, die van Joseph niet en wiste,
ende hi seide tot sinen volke: Siet, dat volc van Israhel es vele ende es stercker dan wi,
coemt, latet ons wiselijc verduwen, dat het masschien niet en werde ghemenichvoldicht, ende waert dat ons strijt aen quaem, dattet hem niet en doe met onsen vianden, ende alst ons verwonnen hadde, dattet dan uten lande ghinghe.
Ende aldus soe sette hi boven hon meesters van werken, dat si quellen solden met lasten, ende sy stichten Pharaone die poerte vanden tabernaculen, Phiten ende Ramasses.
Ende so sise meer verdouden, soe si meer werden ghemenichvoldicht ende wiessen. Ende die van Egipten haetten die kindere van Israhel
ende queldense ende bespottense ende benijddense
ende brachten hon haer leven te bitterheiden met haerden werken van mortre ende van quareelen ende in allen dienste daer si mede worden verladen inden werke vanden lande.
Ende die coninc van Egipten seide den vroeden vrouwen vanden Hebreuschen, vanden welken  die ene hiet Sephora ende dander Phua,
ende hi beval hon: Als ghi den hebreusschen wyven helpt inden arbeide ende die tijt vander dracht toe coemt, eest een cnapelijn, soe doedet, mer eest een meisken, soe houdet.
Ende die vroede vrouwen ontsaghen Gode ende si en daden niet na sconincx ghebot van Egipten, mer si behilden die cnapelkine.
Ende die coninc deedse comen voer hem ende seide hon: Wat eest dat ghi doen wilt dat ghi die kinder houdet?
Si antworden: Die hebreusche wyve en sijn niet als die wive van Egipten, want si hebben die const van vroeden vrouwen ende si ghebaren, eer wi tot hen comen moghen.
Daer om dede God den vroden vrouwen wel, ende tvolc wies ende wert seer sterc.
Ende om dat die vroede vrouwen Gode ontsaghen, soe stichte hi hon huse.
Ende Pharao beval alle sinen volke ende seide: Soe wat gheboren woert van mans maecsele, werpet in die riviere, ende so wat van wijfs maecsele gheboren es, houdt.
Hier na soe ghinc een man uute van Levi huse ende nam een wijf van sinen gheslechte,
ende si ontfinc  ende ghebaerde enen sone. Ende om dat sine vrome  sach, soe verbarch sine iii maende.
Ende doement te hant niet helen en mochte, soe nam si een biesen corfelken ende si bestreect met lyme ende met pecke, ende si leider tkindekijn in, ende si settet uut in bies aent oever vander ryvieren,
daer des kints suster van verren bi stont, ende mercte, hoe die dinc vergaen solde.
Ende siet, Pharaons dochter quam neder, om datte mense dwaen soude inder rivieren, ende die joncfrouwen ghinghen aenden cant vanden oevere, ende doe si dat corfelken ghesien hadde inden biese, soe sant si een van haren joncfrouwen,
ende doe si haer tcorfelken bracht hadde, soe ontdede sijt. Ende doe sier in sach dat cleyn kint weenende, soe ontfermde haer sijns ende si seide: Dits een vanden hebreuschen kinderen.
Ende des kints suster seide haer: Wilstu dat ic gae ende roepe een hebreusch wijf die tkint voeden mach?
Si seide: Ganc. Ende dmeisken ghinc ende riep skints moder.
Ende Pharaons dochter sprack haer aen ende seide: Neemt dit kint ende voedet my, ic sal di dinen loen gheven. Dwijf ontfinct ende voedet kint.
Ende doet op ghevoedt was, soe leverde sijt Pharaons dochter, ende si begherden te haren behoef te houdene in die stat eens soens, ende si hiet sinen name Moyses, ende seide: Want ic namene uuten watere.
In dien daghen, na dien dat Moyses ghewassen was, soe ghinc hi uut te sinen bruederen ende sach haer vernoey. Ende hi sach dat een man van Egipten sloech enen hebreuschen man van sinen brueders .
Ende die herden quamen op hem ende verjaechdense, ende Moises stont op ende bescudde die joncfrouwen ende hi drencte haer scape.
Ende doe si weder comen waren te Raguhel, haren vader, soe seide hi tot hon: Waer bi sidi haesteliker comen dan ghi pleecht?
Si antwoerden: Een man van Egipten verloeste ons vander herden hant ende daer boven sciep hi water met ons ende hi gaf den scapen drincken.
Ende hi seide: Waer es hi? Waer om lietti den man gaen? Roepten, dat hi broet ete.
Daer om swoer Moises dat hi met hem woenen soude, ende hi nam Sephoram sijnre dochter te wyve,
ende si ghebaerde hem enen sone  ende dien hiet hi Gerson, ende seide: Ic was een toecomelinc in vreemden lande. Si ghebaerde oec enen anderen ende dien hiet hi Eliezer, ende seide: Mijns vader God es mijn hulpere ende hi hevet mi verloest van Pharaoens hant.
Ende na vele tijts soe sterf die coninc van Egipten ende die kindere van israhel versuchten om die werken ende riepen, ende haer roep vanden werken ghinc op tot Gode.
Ende hi hoerde haer suchten, ende hi herdachte der beloften die hi beloeft hadde Abraham, Ysaac ende Jacob.
Ende die Here aensach die kindere van Israhel ende verloestese of bekennese.
Moyses voedde Jethro sijns sweers scape, die pape was van Madian. Ende doe hi tcudde ghedreven hadde ten bynnensten wert vander wildernissen, soe quam hi ten berghe Gods Oreb.
Ende die Here openbaerde hem in een vlamme viers van midden den speldoren, ende hi sach dat die speldoren bernde ende dat hi niet verbernt en waert.
Daer om soe seide Moises: Ic sal gaen ende besien dit groete visioen, waer om die speldoren niet en woert verbernt.
Ende doen die Here sach dat hi quam om te besiene, soe riep hine van midden den speldoren ende seide: Moises, Moises! Hi antwoerde: Ic ben hier.
Ende die Here seide: En coem hier niet naerder, ontbinde tgheschoeite van dinen voeten, want die stat, daer du in staes, es heilich lant.
Ende die Here seide: Ic ben dijns vaders God, Abrahams God, Ysaacs God ende Jacobs God. Moises barch sijn aensichte, want hi en dorste jeghen Gode niet sien.
Ende die Here seide hem: Ic heb mijns volcs vernoey ghesien in Egipten, ende ic hebbe sinen roep ghehoert om der gheenre haertheit die boven den werken sijn. Ende ic die weet sijn pine,
ben neder comen, dat ict verloessen sal van dier van Egipten hant, ende dat icse uut leiden soude van dien lande in een goet lant ende wijt, int lant dat vloeit van melke ende van honige, ten steden der Chananeen ende Etheen ende Phariseen ende Amorreen ende Eveen ende Jebuseen.
Dus es dan comen der kindere van Israhel roep voer mi, ende ic heb ghesien haer vernoy, daerse die  van Egipten mede quellen.
Mer come, ic sal di senden tot Pharaone, dattu mijn volc, die kindere van Israhel, suls leiden uten lande van Egipten.
Ende Moises seide totten Here: Wie ben ic, dat ic tot Pharao gaen solde ende die kinder van Israhel sal leiden uute Egipten?
Ende die Here seide hem: Ic sal metti sijn. Ende dit suldi hebben teenen teekene dat ic di ghesonden hebbe: als du mijn volc suls hebben gheleit uut Egipten, soe sulstu den Here offeren op desen berch.
Ende Moises seide totten Here: Ic sal gaen totten kinderen van Israhel, ende segghen hen: Uwer vadere God hevet mi tot u ghesonden. Of si mi segghen: Wat es sijn name? wat sal ic hon segghen?
God seide tot Moysen: Ic ben die [ic] ben. Ende hi seide: Dus sulstu segghen den kinderen van Israhel: Die es, hevet mi u ghesonden.
Ende echter seide God tot Moysen: Dit sulstu den kinderen van Israhel segghen: Die Here, uwer vadere God, Abrahams God, Ysaacs God ende Jacobs God, heeft  mi tot u ghesonden. Dits mi een ewelijc name, ende dits mijn herdencken inden gheslechten ende gheslechten.
Ganc, vergadere die oudere van Israhel, ende du suls tot hon segghen: Die Here, uwer vadere God, hevet my openbaert, Abrahams God ende Ysaacs God ende Jacobs God, ende gheseit: Visenterende soe heb ic u ghevisenteert ende ic heb al ghesien dat u gheschiet es in Egipten.
Ende ic hebbe gheseit dat ic u uute leiden sal vanden vernoeye van Egipten int lant der Chananeen ende der Etheen ende Amorreen ende Phereseen ende Eveen ende Jebuseen, ten lande dat vloeit van melke ende van honighe.
Ende si selen dijn stemme hoeren, ende du ende douders van Israhel selt in gaen totten coninc van Egipten, ende du sels tot hem segghen: Die Here, der Hebreeuscher God, hevet ons gheroepen, wi selen den wech van iii daghen gaen doer die wildernisse om te offerene den Here onsen God.
Mer die coninc van Egipten en sal u niet laten gaen sonder bi eenre machtigher hant.
Want ic sal mijn hant uut steken ende ic sal Egipten slaen in alle mynen wonderen, die ic int midden hon luden doen sal, hier na sal hi u laten gaen.
Ende ic sal den volke van Israhel gracie gheven voer dien van Egipten, ende als ghier uut gaen sult, soe en suldire niet idel uut gaen,
mer elc wijf sal eischen van haren ghebuerinnen ende van haren huysvrouwen silveren ende gulden vate ende cledere, ende die suldi legghen op u sonen ende u dochtere, ende ghi sult Egipten roeven.
Moyses antwoerde ende seide: Sy en selen mi niet gheloeven noch mijn stemme hoeren, mer si selen segghen: Die Here en hevet di niet gheopenbaert.
Daer om seide God tot hem: Wat eest dattu in dijn hant houdes? Hi antwoerde: Een roede.
Ende die Here seide hem: Werpse op deerde. Hi werpse ende si verwandelde in een slanghe, soe dat Moyses vloe.
Ende die Here seide hem: Stec uut dijn hant ende begrijp haren stert. Hi stac sijn hant uut ende hilt den stert, ende si verwandelde in een roede.
Om dat sijt gheloeven selen, sprac die Here, dat di gheopenbaert hevet die Here, dijnre vadere God, Abrahams God, Ysaacs God ende Jacobs God.
Ende die Here seide echter: Stec die hant in dinen boesem. Ende doe hise in sinen boesem ghesteken hadde, soe bracht hise weder uute al lasers ghelijc den snee.
Ende die Here seide: Trec weder dijn hant in dinen boesem. Hi tracser in ende brachtse weder voert, ende si was ghelijc den anderen vlesche.
Eest dat si di niet en gheloeven noch en hoeren dwoert vanden eersten teekene, soe selen si gheloeven den woerden vanden anderen teekene.
Op dat si oec desen twee teekenen niet en gheloeven, noch en hoeren dijn stemme, soe neem water uuter rivieren ende stort opt droeghe lant, ende soe wat dattu sceppen suls  uuter ryvieren, sal werden verkeert in bloede.
Ende Moyses seide: Here, ic bidde, want ic en ben niet wel sprekende; van ghisteren ende van eerghisteren ende van dier tijt dattu ghesproken heves tot dinen knecht, soe ben ic traghe van tonghen.
Ende die Here seide tot hem: Wie hevet smenschen mont ghemaect, den stommen ende den doven, den sienden ende den blinden, en dede ict niet?
Daer om, soe tide ewech, ende ic sal sijn in dinen mont, ende ic sal di leren wattu spreken sulste.
Ende Moises seide: Ic bidde di, Here, sende dien du senden suls.
Ende die Here waert vergramt jeghen Moysen ende seide: Aaron, die levijt, dijn brueder, ic weet dat hi welsprekende es, sich, hi sal uut comen di te ghemoete, ende als hi di sien sal, soe sal hi verbliden van herten.
Spreect te hem ende legt mijn woerde in sinen mont, ende het sal in dinen mont sijn ende in sinen mont, ende ic sal u toenen wat ghi doen sult.
Hi sal voer di spreken totten volke ende sijn dijn mont, mer du sels hem wesen in dien dat te Gode behoert.
Neemt oec dese roeden in dijn hant, daer du die teekenen in doen suls.
Moises ghinc wech ende keerde weder tot Jethro sinen maech, ende hi seide hem: Ic sal gaen ende keren weder tot mynen brueders, dat ic besien mach of si noch leven. Ende Jethro seide hem: Gaet in vreden.
Doe seide die Here tot Moysen int lant van Madian: Ganc ende keer weder in Egipten, want si sijn alle doet die dijn siele sochten .
Daer om nam Moises sijn wijf ende sijn sonen ende hi settese op enen esel, ende hi keerde weder te Egipten wert, ende hi droech Gods roede in sijn hant.
Ende die Here seide hem, doe hi keerde te Egipten wert: Besich, dattu alle die teekene die ic in dijn hant gheseit hebbe, does voer Pharaone. Ic sal sijn herte verhaerden, ende hi en sal tvolc niet laten.
Ende du sals tot hen segghen: Israhel es mijn eerstgheborene sone.
Ic hebbe di gheseit: Laet gaen mynen eerstgheborenen sone, dat hi mi diene, ende du en willest niet laten gaen, sich, ic sal dinen eerstgheborenen sone doet slaen.
Ende doe Moyses inden weghe was in azamente, soe quam hem die Here jeghen ende wildene doet slaen.
Ende Sephora nam haestelijc enen alte scerpen steen ende si besneet haers soens oversloef, ende het gherijnde sijn voete, ende si seide:
Du bes mi een brudegom des bloets, om die besnidinghe.
Ende die Here seide tot Aaron: Ganc Moysen dinen brueder te ghemoete inder woestinen. Ende Aaron ghinc hem te ghemoete tot Gods berge, ende hi custene.
Ende Moyses vertelde Aaron alle sHeren woerde, daer hine om ghesonden hadde, ende die teekene die hi hem bevolen hadde.
Ende si quamen te gadere ende vergaderden alle douders der kindere van Israhel.
Ende Aaron seide alle die woerde die di Here tot Moysen gheseit hadde, ende hi dede die teekene voer den volke.
Ende tfolc gheloeves, ende si hoerden dat die Here die kindere van Israel ghevisenteert hadde ende dat die Here haer vernoye aenghesien hadde, ende si aenbeedden lancs op deerde.
Hier na soe ghinghen Moises ende Aaron ende seiden Pharaone: Dit seit die Here, Israhels God: Laet gaen mijn volc, dat het mi offerande doe inder wildernissen.
Pharao antwoerde: Wie es die Here, dat ic sijn woert horen sal ende Israhel laten gaen? Ic en weet dien Here niet, ende ic en sal Israhel niet laten gaen.
Si seiden: Die Here, der Hebreuscher God, hevet ons gheroepen, dat wi gaen selen inder wildernissen den wech van iii daghen om dat wi den Here, onsen God, sacrificie doen selen, dat ons niet aen en come sterfte of tswert.
Ende die coninc van Egipten seide tot hon: Moises ende Aaron, waer omme trecdi tvolc van sinen werken? Gaet tot uwen lasten.
Ende Pharao seide: Vele es svolcs vanden lande, ghi siet datter scaren toe ghewassen es, ende hoe vele meer selen si wassen, oft ghi hen ruste gheeft vanden werken?
Ende hi gheboet inden daghe den provesten vanden werke ende den ghenen die tvolc dwonghen, ende seide:
Negheens sens en suldi voertmeer den volke gheven stroe om die quareele mede te makene, alsoe ghi te voeren daet, mer si gaen ende vergaderen stoppelen,
ende ghi sult op hon legghen die mate vanden quareellen die si te voeren maecten, ende ghi en seles niet mynderen, want si sijn ledich, ende daer om roepen si ende segghen: Gae wi ende doe wi <sacrificie> den Here onsen God.
Men verlaedse met werken ende si voldoent, soe dat si hon aen negheen loghenachtighe woerde en houden.
Hier om quamen uut die proveste vanden werke ende die dwinghers totten volke ende seiden: Dit seit Pharao: ic en gheve u negheen stroe,
gaet ende gaderes, of ghijs iegherincs vinden cont, ende men en sal niet mynderen van uwen werke.
Ende tvolc spreidde hem alt lant doere om stroe te gaderene,
ende die proveste vanden werke si laghen hon aen ende seiden: Voldoet alle daghe U werc, als ghi te voeren daet doe men u stroe gaf.
Ende die ghene die boven den werken den kinderen van Israhel waren, si woerden gheslaghen van Pharaons zarzanten, die hem seiden: Waerom en hebdi niet voldaen die mate vanden quareelen ghisteren noch huden alsoe ghi plaghet?
Ende der kindere van Israhel proveste quamen ende riepen op Pharaone ende seiden: Waer omme doestu aldus teghen dine dienstlude?
Ende men en gheeft ons negheen stroe ende men ghebiet ons oec die quareele te makene. Sich, wi, dine cnechte, werden gheslaghen met gheeselen ende men doet ongherechtelijc teghen dijn volc.
Pharaon seide: Ghi sijt ledich, ende hier om segdi: Gae wi ende sacrificeren wi den Here.
Daer om gaet ende werct. Men en sal u negheen stroe gheven ende ghi sult gheven tghetal vanden quareelen, alsoe ghi plaghet.
Ende der kindere van Israhel proveste saghen dat si waren int quade om datmen hon seide: Men en sal alle dage niet mynderen vanden quareelen.
Ende doe si uut quamen van Pharaone, soe quamen si Moisen ende Aaron te ghemoete die jeghen hon stonden,
ende si seiden hon: Die Here moet sien ende doemen, want ghi hebt voer Pharaone ende sijn knapen doen stincken onsen roeke ende ghi hebt hem een swert ghegheven om ons doet te slaene.
Ende Moises keerde weder ende seide totten Here: Here, waer om hebdi dit volc ghequelt?
want van dier tijt dat ic in ghinc tot Pharaone om in dinen name te sprekene, so heeft hi dijn volc ghequelt, ende du en hebt se niet verloest.
Die Here seide tot Moysen: Nu suldi sien, wat ic Pharaone doen sal, want bi eenre sterker hant sal hise laten gaen, ende in sterker hant sal hise driven uut sinen lande.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Ic ben die Here die Abraham openbaerde ende Ysaac ende Jacob inden almechtighen God, ende ic en vertoende hon  niet mynen name Adonay .
Ende ic sette met hon belofte, dat ic hon gheven soude dlant van Chanaan, dlant daer si vreemde in waren ende toecomelinghe.
Ic hebbe ghehoert der kindere van Israhel versuchten, daerse die van Egipten mede hebben gepijnt, ende ic ben herdacht mijnre beloften.
Hier om sech den kinderen van Israhel: Ic ben die Here, die u uut leiden sal vanden ghevanckenisse van Egipten, ende ic sal u verloessen vanden dienste ende u te livereren in hoghen erme ende in groeten vonnissen.
Ende ic sal u nemen te mynen behoef in volc, ende ic sal u God wesen, ende ghi sult weten dat ic ben die Here u God, die u uut sal hebben gheleidt van dier van Egipten ghevanckenissen
ende in gheleit int lant daer ic mijn hant op verhaven hebbe, om dat ict gheven sal Abraham, Ysaacke ende Jacob, ende ic salt u gheven te besittene, ic, die Here .
Dus vertelde alle dit Moyses den kinderen van Israhel, ende si en hildenre hon niet aen om tvernoy haers gheests ende om haer alte haerden werc.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Ganc in ende spreec tot Pharaone, den coninc van Egipten, dat hi die kinder van Israhel late gaen uut sinen lande.
Moises antwoerde voer den Here: Siet, die kindere van Israhel en horen mi niet, ende ho sal mi Pharao hoeren, sonderlinghe om dat ic ben becommert inden lippen?
Ende die Here sprac tot Moysen ende Aaron, ende gaf ghebot totten kinderen van Israhel ende tot Pharaone, den coninc van Egipten, dat si die kindere van Israhel uut Egipten leiden souden.
Dit sijn die princen vanden huse bi haren familien : Rubens, Israhels eerstgheborene  sone, sonen waren Enoch, Phallu ende Charmi;
dit sijn Rubens maechscape. Symeoens sonen waren Lamuhel ende Jamin ende Ahod, Jachim ende Soer ende Saul, eens wijfs sone van Chanaan; dit sijn Symeons maechscape.
Ende dit waren Levi sonen namen na haer maescape: Gerson ende Caach ende Merari.
Ende die jare van Levi levene waren c ende xxxvii jaer. Gerson sonen waren Leboni ende Semei na haren maechscape.
Caachs sonen waren Amram ende Hisuar ende Hebron ende Osiel.
Di jare van Caachs leven waren c ende xxxiii. Merari sonen waren Mooli ende Musi. Dit waren Levi maechscapen na haren famielien.
Ende Amram nam te wyve sijns oems dochter Jacabech, ende si ghebaerde hem Aaron ende Moysen ende Marian. Ende die jare van Amrams levene waren c ende xxxvii.
Ende Hisuar sonen waren Chore ende Nephes ende Jechri.
Oziel sonen waren Mysael ende Elsaphan ende Sechri.
Ende Aaron nam te wyve Elisabeth Aminadabs dochter, Naasons suster, ende si ghebaerde hem Nadab ende Abin ende Elyasar ende Ythamar.
Ende Chore sonen waren Aser ende Helchana ende Abiasap. Dit sijn die maechscape van Chore sonen.
Ende Eliasar, Aarons sone, nam een wijf van Phutiels dochteren die hem ghebaerde Phinees. Dit sijn die princen van der Leviten famielien na haren maescapen.
Dits Aaron ende Moises dien God gheboet, dat si die kindere van Israhel leiden souden uuten lande van Egipten met haren scaren.
Dit sijn, die spraken tot Pharaone, den coninc van Egipten, dat si uut leiden souden die kindere van Israhel uut Egipten; dits Moises ende Aaron,
in dien daghe dat die Here sprac tot Moysen int lant van Egipten.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide: Ic ben die Here, spreect tot Pharaone, den coninc van Egipten, al dat ic di segghen sal.
Ende Moyses seide voer den Here: Sich, ic ben becommert van lippen, hoe sal mi Pharao hoeren?
Tot Moysen seide die Here: Sich, ic hebbe di gheset Pharaons God, ende Aaron dijn brueder sal sijn dijn prophete .
Du sels Aaron segghen alle dat ic di bevele, ende hi sal spreken tot Pharaone, dat hi di kindere van Israhel late gaen uut sinen lande.
Mer ic sal verhaerden sijn harte ende ic sal menichvoldighen mijn teekene ende mijn wondere int lant van Egipten,
ende hi en sal u niet hoeren. Ende ic sal mijn hant uut steken op Egipten ende ic sal mijn heer ende mijn volc, die kindere van Israhel, leiden uuten lande van Egipten met groten vonnissen.
Ende die van Egipten selen weten dat ic ben die Here, die mijn hant heb uutghesteken op Egipten ende die kindere van Israhel uut hebbe gheleit van midden hon luden.
Ende Moyses ende Aaron daden, also die Here gheboden hadde.
Ende Moyses was lxxx jaer out ende Aaron lxxxiii jaer, doe si tot Pharaone spraken.
Ende die Here seide tot Moisen ende Aaron:
Als u Pharao seghet: Toghet teekene, soe sulstu tot Aaron segghen: Nem dijn roede ende werpse voer Pharaone, ende si sal werden verwandelt in een slanghe.
Ende Moyses ende Aaron ghinghen in tot Pharaone ende daden, also hon die Here bevolen hadde, ende Aaron droech die roede voer Pharaone ende voer sijn cnapen, ende si verwandelde in een slanghe.
Ende Pharao riep sijn vroede ende sijn toveraers, ende si daden bi toverien van Egipten ende oec bi eenrehande heymelijcheiden.
Ende elc werp neder sijn roede, ende si verkeerden in draken, mer Aarons roede verslinde haer roeden.
Ende Pharaoens herte waert verhaert ende hy en lietse niet gaen, also die Here bevolen hadde.
Ende die Here seide tot Moysen: Pharaons herte es verswaert, ende en wilt tfolc niet laten.
Ganc morgen  vroech tot hem, sich, hi sal uutgaen ten watere, ende du sels in sijn ghemoet staen op doever vander ryvieren ende du suls in dine hant nemen die roede die verkeerde in enen drake.
Ende du suls tot hem segghen: Die Here, der Hebreuscher God, heeft mi tot u ghesonden ende seit: Late mijn volck gaen, dat my sacrificie doe inder wildernissen, ende tote nu en wilstuus niet hoeren.
Hier omme seit dit die Here: Hier in sulstu weten dat ic die Here ben: Sich, ic sal metter roeden die in mijn hant es, slaen dwater vander ryvieren, ende het sal werden verkeert in bloede,
ende die vissche die inder ryvieren sijn, selen oec sterven ende dwater sal vortten ende stincken, ende die van Egipten selen werden ghepijnt, die dwater vander ryvieren drincken selen.
Ende di Here seide tot Moysen: Segt tot Aaron: Neemt dijn roede ende steck uut dijn hant boven dwater van Egipten, boven haere ryvieren ende beken ende boven die broeke ende boven alle haer vivers, dat si werden verkeert in bloede, ende in al dlant van Egipten si bloet, beide in holten ende in steenen vaten.
Ende Moyses ende Aaron daden, also hon die Here bevolen hadde, ende hi hief die roede op ende sloech voer Pharaone ende sijn cnapen dwater vander ryvieren, ende het verkeerde in bloede,
ende die vyssche die inder ryvieren waren, storven, ende die ryviere waert stinckende ende die van Egipten en mochten niet drincken dwater vander ryvieren, ende in alt lant van Egipten was bloet.
Ende die toveraers van Egipten dadent oec met haerre toverien, ende Pharaons herte waert verhaert ende hi en hoerder niet, also die Here bevolen hadde.
Ende hi keerde hem om, ende ghinc in sijn huys, ende te deser werf soe en leide hier sijn herte niet an.
Ende alle die van Egipten groeven al omtrent die ryviere water, dat si drincken souden, want si en hadden niet moghen drincken vanden watere vander rivieren.
Ende na dien dat die Here die ryvieren sloech, soe woerden vii daghe voldaen.
Ende die Here seide tot Moyses: Ganc in tot Pharaone ende du sels tot hem segghen: Dit seit die Here: Laet gaen mijn volc, dattet mi sacrificie doe,
mer en wiltuut niet laten gaen, sich, soe sal ic alle dijn lant slaen met vorsschen.
Ende die ryviere sal vorssche uut crielen, ende si selen op comen ende gaen in dijn huys ende in die camere, daer dijn bedde, es, ende op dijn bedde, ende in dijnre cnapen huse ende in dijn volc, ende in dijn ovene ende int relief van dinen spisen,
ende totti ende dinen volke ende tot alle dinen cnapen selen di vorssche in comen.
Ende die Here seide totte Moisen: Segt tot Aaron: Stec uute dijn hant op die ryvieren ende op die beken ende die broeke ende brinct uut die vorssche opt lant van Egipten.
Ende Aaron stack uut sijn hant boven dwater van Egipten, ende die vorsche quamen op ende si overdecten dlant van Egipten.
Ende die toveraren dadent oec bi haerre toverien ende si brachten voert vorsche opt lant van Egipten.
Ende Pharao riep Moysen ende Aaron ende seide hon: Bidt den Here, dat hi die vorssche wech doe van my ende van mynen volke, ende ic sal tvolc laten gaen, dattet den Here sacrificere.
Ende Moyses seide tot Pharaone: Settet mi welken tijt dat ic bidden sal over di ende over dijne cnapen ende over dijn volc, dat die vorsche verdreven werden van di ende van dinen huse ende van dinen cnapen ende van dinen volke, ende si selen in die ryviere allene blyven.
Hi antwoerde: Morghen.  Moyses seide: Ic sal doen na dijn woert, om dattu weten moghest dat niemant en es ghelijc den Here onsen God.
Ende die vorsche selen ewech gaen van di ende van dinen huys ende van dinen kinderen ende van dinen volke, ende si selen allene inder ryvieren blyven.
Ende Moyses ende Aaron ghinghen uute van Pharaone, ende Moises riep totten Here om die belofte die hi ghedaen hadde vanden vorschen ende daer hi af over een ghedraghen hadde met Pharaone.
Ende die Here dede na Moyses woert, ende die vorssche storven in die huse ende in die dorpe ende in die ackers.
Ende si vergaderdense in alte grote hoepe ende dlant stancker af.
Mer doe Pharao sach dat ruste ghegheven was, soe verswaerde hi sijn herte ende hi en hoerdese niet, also die Here gheboden hadde.
Ende die Here seide tot Moysen: Spreect tot Aaron: Stec uut dijn roede ende slach tghemul vander erden, ende het werden mozien in al dat lant van Egipten.
Ende si daden alsoe, ende Aaron stac sijn hant uute, die roede houdende, ende hi sloech tghemul vander erden, ende het woerden mozien inden menschen ende inden vee. Alt ghemul vanden lande waert verkeert in mozien al dlant van Egipten doere.
Ende die toveraers dadent oec, dat si met haerre toverien souden voert doen comen mozien, ende si en mochten. Ende het waren mozien beide inden menschen ende inden vee.
Ende die toveraers seiden tot Pharaone: Dits Gods vingher. Ende Pharaons herte waert verhaert ende hi en hoerdese niet, also die Here beval.
Ende die Here seide tot Moysen: Stant vroech op ende stant voer Pharaone, want hi sal uut comen ten watere, ende du suls tot hem segghen: Dit seit die Here: Laet gaen mijn volc, dat het mi sacrificere,
ende en laestues niet gaen, siet, soe sal ic in di senden ende in dinen cnapen ende in dijn volc ende in dinen huyse alle maniere van vlieghen, ende dier van Egipten huyse selen werden vervult van vlieghen van menigherhande manieren in al dlant daer si sijn selen.
Ende ic sal in dien daghe dlant van Gessen wonderlijc maken, daer mijn volc in es, so dat daer gheen vlieghen sijn en selen, dattu sels moghen weten dat ic die Here ben int midden dlant.
Ende ic sal ondersceidicheit maken tusschen mijn volc ende tusschen dyn volc. Morghen sal dit teeken sijn.
Ende die Here deedt also, ende alte sware vlieghe quam in Pharaons huyse ende in sijnre knapen huyse ende in al dlant van Egipten, ende dlant waert stinckende van desen vlieghen.
Ende Pharao riep Moyses ende Aaron ende seide hon: Gaet ende sacrificeert uwen God bynnen desen lande.
Ende Moyses seide: En mach also niet sijn, want wi selen onsen Gode offeren, dat die van Egipten verwonderen? Want wert dat wi doedden voer die van Egipten dat sy over gode holden, si souden ons met steenen werpen.
Wi selen tiden den wech van  iii daghen inder wildernissen ende daer selen wi offeren den Here onsen God, alsoe hi ons bevolen hevet.
Ende Pharao <seide>: Ic sal u laten gaen, dat ghi sacrificeren sult den Here uwen God inder wildernisse, mer nochtan en gaet niet voerder ewech. Bit over my.
Ende Moyses seide: Alsic van dy uutghegaen sal sijn, soe sal ic den Here bidden, ende morghen sal die vlieghe wech varen van Pharaone ende van sinen cnapen ende van sinen volke, maer en wille ons nummeer bedrieghen, so dattu niet en lates den volke sinen Gode sacrificeren.
Ende Moyses ghinc uute van Pharaone ende bat den Here,
ende hi dede, also hi seide na sijn woert, ende hi dede die vlieghen ewech van Pharaone ende van sinen cnapen ende van sinen volke, soe datter een niet en bleef.
Ende Pharaoens herte waert verswaert, soe dat hi te deser werf tfolc oec niet en liet gaen.
Die Here seide tot Moysen: Ganc in tot Pharaone ende seg tot hem: Dit seit die  Here, der Hebreuscher God: Laet gaen mijn volc, dat het mi sacrificie offere.
Eest dattuut noch veronwerds ende duse houts,
sich, soe sal mijn hant sijn op dijn ackers ende op dijn perde ende op dijn esels ende kemels ende scaepe ende ossen, een herde swaer plaghe.
Ende die Here sal wonderlijc doen tusschen Israhels possessien ende tusschen diere van Egipten possessien, so dat niet albedallen sterven en sal van dien dat den kinderen van Israhel toe behoert.
Ende die Here settede tijt ende seide: Morghen sal die Here dit woert doen int lant.
Dus dede die Here zanderdaechs dit woert, ende alle diere van Egipten beesten storven, mer vanden kinderen van Israhel beesten en sterf albedalle niet.
Ende Pharo sant daer om te besiene ende niet albedallen en was ghestorven van dien dat Israel hadde. Ende Pharaons herte waert verswaert ende hi en liet tvolc niet gaen.
Ende die Here seide tot Moysen ende Aaron: Neemt die hande vol asschen uut eenre fornaysen, ende Moyses werpse inden hemel voer Pharaone,
ende op alle dlant si ghemul, want het selen sijn inden menschen ende inden beesten sweren, wonden ende risende of swellende bladeren in alt lant van Egipten.
Ende si namen asschen uut eenre forneysen, ende si stonden voer Pharao, ende Moises spreiese inden hemel ende het woerden inden menschen ende inden beesten wonden van swellenden bladeren,
ende die toveraren en mochten voer Moyses niet ghestaen om die wonden die in hon waren ende in al dlant van Egipten.
Ende die Here verhaerde Pharaons herte, ende hi en hoerdese niet, alsoe die Here tote Moysen sprac.
Echter seide die Here tot Moisen: Stant vroech op ende stant voer Pharone, ende du suls tot hem segghen: Dit seit die Here, der Hebreuscher God: Laet gaen mijn volc, dat het mi sacrificere,
want te deser werf soe sal ic alle mijn plaghen senden op dijn herte ende op dijn cnapen ende op dijn volc, om dattu weten suls dat mijns ghelike niet en es in alt lant.
Want nu sal ic mijn hant uut steken ende slaen di ende dijn volc metten gadode, ende du suls vervaren vanden lande,
want hier om heb ic di gheseit om dat ic in di toenen sal mijn macht, ende om datmen mynen name vertellen sal in al dlant.
Houtstu noch mijn volc ende en wilstuus noch niet laten gaen,
sich, ic sal merghen op dese selve uure rechenen seer vele haghelstene, ja dat alsulc negheen en was in Egipten van dien daghe dattet ghemaect was tot deser tijt.
Daer om soe sende nu ende vergadere thant dijn beesten ende alle dattu inden ackere hebs, want die menschen ende die beesten ende al dat vonden wert daer uute ende niet vergadert en sijn vanden ackere, op datter die haghel opvalt, si selen sterven.
Soe wie sHeren woert ontsach van Pharaons cnapen, hi dede vlien in sijn huys sijn knechte ende sijn beesten,
mer die sHeren woert verroekeloesden, hi liet sijn cnechte ende sijn beesten inden ackeren.
Ende die Here seide tot Moysen: Stec op dijn hant inden hemel ende het werde haghel op alle dlant van Egipten, op de menschen ende op de beesten ende op alle cruyt in dlant van Egipten.
Ende Moyses stac die roede op inden hemel, ende die Here gaf haghel ende donreslaghe ende daer onder lopende blixemen opt lant, ende die Here reghende haghel opt lant van Egipten.
Ende die haghel ende vier vloghen te gader ghemenghelt, ende die haghel was soe groet, dat daer te voeren noyt soe groete ghesien en was in al dlant van Egipten van dier tijt dat die liede ghemaect  waren.
Ende die haghel sloech in dlant van Egipten al dat inden ackeren was, vanden menscen totten beesten, ende die haghel sloech alt cruyt vanden velde ende brac alt hout vanden lande.
Mer allene int lant van Gessen, daer die kindere van Israhel waren, daer en viel negheen haghel.
Ende Pharao sant ende riep Moysen ende Aaron ende seide tot hon: Ic hebbe nu oec ghesondicht, die Here es gherecht, ic ende mijn volc sijn ongherecht.
Bidt den Here, dat Gods donderslaghe eynden ende die haghel, dat ic u mach laten gaen, ende ghy en sult hier negheens sins niet langher bliven.
Ende Moyses seide: Alsic uuter poert gegaen sijn sal, soe sal ic mijn palmen totten Here op steken, ende die donreslaghe selen opholden ende die haghel en sal niet sijn, om dattu weten sulst dat lant sHeren es.
Want ic weet dattu ende dijn cnapen noch den Here niet en ontsiet.
Hier mede was tvlas ende die gherste ghedestrueert om dat die gherste groeiende was ende om dat vlas cnoppede,
mer die tarwe ende far , die en woerden niet ghequetset om dat si spadich waren.
Ende Moyses ghinck uut van Pharaone, ende buten der poerten soe stac hi sijn hande op te onsen Here, ende de donre ende de haghel hilden op, ende voertmeer en drupte negheen reghen opten lande.
Mer do Pharao sach dat op hilden die reghene ende de donre ende de hagele, soe meerrede hi sijn sonden,
ende sijn herte ende sijnre cnapen herte wert verhaert, ende hi en liet die kindere van Israhel niet gaen, also die Here bevolen hadde by Moyses hant.
Tot Moyses seide die Here: Ganc in tot Pharaone, want ic hebbe sijn herte verhaert ende sijnre cnapen herte, om dat ic mijn teekenen in hem doen sal,
ende om dattuse vertellen suls in dijnre kindere oren ende dijnre neven, hoe menichwerven ic gheplaecht hebbe die van Egipten ende mijn teekene in hen ghedaen, ende om dat ghi weten sult dat ic die Here ben.
Hier om ghinghen Moyses ende Aaron in tot Pharaone ende si seiden: Dit seit die Here, der Hebreuscher God: Hoe langhe en wilstu mi niet onderdaen sijn? Laet mijn volck gaen, dat het mi sacrifice doe.
Wederstaestu noch ende en wilstuut niet laten, sich, soe sal ic morghen bringhen binnen dinen lande spelthaenen,
ende si selen dbovenste vanden  lande bedecken, soe datmenre niet afsien en sal, mer si selen eten dat vanden haeghele overbleven es, want si selen alle hout doercnaghen dat groeit inden ackers.
Ende si selen vervullen dijn huyse ende dijnre cnapen huyse ende allen dierre van Egipten, ja datter dijn vaders noch dijn oudervaders noyt soe vele en saghen, sent dat si gheboren waren opter erden tot in desen daghe. Ende hi keerde hem achterwert ende ghinck uut van Pharaone.
Ende Pharaons cnapen seiden tot hem: Hoe langhe selen wi dese scaende ghedoeghen? Laet die lude gaen, dat si den Here, haren Gode, sacrificeren. En siestu niet dat Egipten verdorven es?
Ende si riepen weder tot Pharaone Moysen ende Aaron, ende hi seide tot hon: Gaet ende sacrificeert den Here, uwen God. Wie sijn  si die gaen selen?
Moyses seide: Wi selen tiden met onsen ouders ende met onsen cleynen kinderen, met onsen sonen ende onsen dochteren, met onsen scapen ende onsen vee, want het es sHeren ons Gods groete feeste.
Ende Pharao antwoerde: Alsoe moet die Here met u sijn; hoe sal ic u moghen ghelaten ende u cleyn kindere? Wye mach twyvelen ghi en peynst alte quaetlijc?
En sal also niet sijn, mer gaet allene ghi manne, ende sacrificeert den Here, want dat hebdi gheeyscht. Ende thant woerden si utghesteken van Pharaons aensichte.
Ende die Here seide tot Moysen: Stec uut dijn hant opt lant van Egipten totten spelthane, dat hi daer op coeme ende dat hi ete alt cruyt dat overbleven es vanden haghele.
Ende Moises stac uut die roede opt lant van Egipten, ende die Here bracht voert enen bernenden wint al dien dach ende alle dien nacht. Ende doent morghenstonde woerden was, so hief die bernende wint die spelthanen
ende si quamen opt lant van Egipten ende si saten onvertellijc in alle die termine van Egipten, ja dat alsulke voer dien tide niet en waren noch daer na comen en selen.
Ende si overdecten alt dbovenste vanden lande ende woesten alle dinc. Dus waert alt cruyt vanden lande verteert, ende soe wat dat van appelen inden bomen was, dat die haghel ghelaten hadde, want niet albedalle dat groeyende was en bleef int hout ende int cruyt vanden lande in al Egipten.
Om dese sake soe riep Pharao haestelijc Moysen ende Aaron ende seide hon: Ic hebbe ghesondicht teghen den Here, uwen God, ende teghen u.
Mer verlaet mi oec te deser werf die sonde ende bidt den Here, uwen God, dat hi dese doet van mi neme.
Ende Moises ghinc uut van Pharaons aensichte ende bat den Here,
ende hi dede waeien enen alte vreseliken wint van West, ende die begreep den spelthane ende werpen in die Rode Zee, in al dlant van Egipten en bleeffer een niet.
Ende Pharaons herte waert verhaert, ende hi en liet die kinder van Israhel niet gaen.
Ende die Here seide tot Moysen: Steck op dijn hant inden hemel ende het werden donckerheiden op al dlant van Egipten, alsoe dicke datmense tasten moghe.
Ende Moyses stac sijn hant op inden hemel, ende in alt lant van Egipten woerden eyselijc donckerheiden.
In iii daghen en sach niemant sinen brueder noch en porrede hem vander stat daer hi in was, mer soe waer die kindere van Israhel woenden, daer was liecht.
Ende Pharao riep Moysen ende Aaron ende seide hon: Gaet, sacrificeert den Here, uwen God, allene selen u scape hier blyven, u cleyn kinder selen met u gaen.
Hoises seide: Du suls ons gheven hostien ende holocauste, die wi offeren selen den Mere, onsen God.
Alle onse cudden selen met ons tiden, van dien en sal een clauwe niet achter blyven, die noetdorftich sijn inder oeffeninghen sHeren ons Gods, sonderlinghe om dat wy niet en weten, watmen offeren sal voer dat wi comen selen te dier stat.
Ende die Here verhaerde Pharaons herte, ende hi en woudse niet laten gaen.
Ende Pharao seide tot Moysen: Ganc wech van my ende wachte di, dat du nummeer mijn aensichte en sies; in so wat daghe dattu voer mi coemes, soe sulstu sterven.
Moises antwoerde: Also moet gheschien, also du ghesproken hebs, ic en sal voertmeer dijn aensicht niet sien.
Ende die Here seide tot Moysen: Noch sal ic Pharao ende Egipten nopen met eenre plagen, ende hier na sal hi u laten gaen ende dwingen u uut te gaene.
Daer om sulstu alden volke segghen, dat elc man eische van sinen vrint ende elc wijf van haerre ghebuerinnen silveren  ende guldene vate.
Ende die Here sal synen volke gracie gheven voer die van Egipten. Want Moyses was een herde groet man int lant van Egipten voer Pharaons cnapen ende alt volc.
Ende hi seide: Dit seit die Here: Te middernacht sal ic comen in Egipten,
ende in dier van Egipten lant sal sterven alle eerstgheborene, van Pharaons eerstgheborenen sone die in sinen stoel sit tot des joncwijfs eerstgheborene sone die ter molen es, ende dierstgheborene vanden beesten.
Ende in al dlant van Egipten sal sijn groet gheroep, ja dat daer voer noyt soe groet en was noch daer na comen en sal.
Mer onder alle die kindere van Israhel en sal een hont niet ghrinen, vanden menschen totten vee, om dat ghi weten sult met hoe groeten wondere die Here scheiden sal di van Egipten ende Israhel.
Ende alle dese dine <knechten> selen te my neder comen, ende si selen my bidden ende segghen: Ganc uute du ende alle dijn volc dat onder di es. Hier na selen wi uut gaen.
Ende Moyses ghinc uut van Pharaone seer gram. Ende die Here seide tot Moysen: Pharao en heeft u niet ghehoert, om dat vele teekenen selen werden ghedaen int lant van Egipten.
Ende Moyses ende Aaron deden alle die teekene ende die wondere die ghescreven sijn, voer Pharaone. Ende die Here verhaerde Pharaons herte, ende hi en liet die kindere van Israhel niet gaen uut sinen lande.
Oec seide die Here tot Moysen ende Aaron int lant van Egipten:
Dese maent sal u sijn dbeghinsel vanden maenden, dierste maent inden maenden vanden jare.
Sprect, seide die Here tot Moysen ende Aaron, tot alder vergaderinghen der kindere  van Israhel ende segt hon: Die tiende dach van deser maent soe sal elc nemen een lam in sijn famielie ende sinen husen.
Mer es tghetal [te] cleyne, soe dat het niet ghenoech en es om een lam tetene, soe selen si nemen haren ghebuer die neven haer huys woent, omtrent tghetal van sielen die ghenoech sijn moghen om een lam tetene.
Want het sal een lam sijn sonder smette , een jaerlijc manneken. Na desen sede suldi nemen een hueken,
ende ghi selet houden totten xiii-den daghe van deser maent, ende dat sal al die menichte der kindere van Israhel doden zavons.
Ende si selen nemen vanden  blode ende legghent op beide die poste ende aenden overdorpel ende den onderdorpel vanden husen, daer sijt in eten selen.
Ende in dier nacht selen si tvleechs eten ghebraden metten viere ende derve broede met veltlatuwen .
Ghi en sult vanden lamme niet eten rou, noch ghesoden metten watere, mer alleen ghebraden metten viere; thoeft metten voeten ende metten inaderen suldi verswelghen.
Ende ghi en sult vanden lamme niet laten bliven tot des morghens; eest datter iet overblijft, dat suldi metten viere verbernen.
Ende aldus suldijt eten: ghi selt uwe lendenen toe goerden ende ghescoeite hebben aen uwe voeten ende houden stocken in uwe hande, ende ghi selet haestelijc eten, want het es Phase, dats sHeren overliden.
Ende in dier nacht sal ic overliden doer dlant van Egipten ende ic sal verslaen alle eerstegheborene int lant van Egipten, vanden menschen totten quicke, ende ic sal vonnissen doen in allen den goden van Egipten, ic, die Here.
Want dbloet sal u sijn in een teeken inden huse daer ghi sijn sult, ende ic sal dbloet sien ende ic sal u overliden, ende in u lieden en sal negheen plaghe sijn u verdervende, alsic dlant van Egipten slaen sal.
Desen dach suldi hebben in een herdencken, ende ghi sultene vieren feestelijc den Here in uwen gheslechten met eweliker oeffeninghen.
Ghi sult vii daghe derve brode eten: inden eersten daghe en sal niet gheheefselt sijn in uwen huysen; soe wie dat gheheefselt broet eten sal, sijn siele sal vervaren van Israhel, vanden eersten daghe totten sevenden daghe.
Die eerste dach sal heilich sijn ende feestelijc ende den sevenden dach suldi eren met alsulker feesten . In desen daghen en suldi niet wercs doen al sonder dat den eten behoert.
Ende ghi sult behouden die derve broede; in desen selven daghe soe sal ic u here leiden uuten lande van Egipten, ende met eweliken oeffeninghen suldi wachten desen dach in uwen gheslechten.
In dierste maent, inden viertienden daghe vander maent, so suldi savons derve broede eten, totten eenendetwintichsten daghe van dier selver maent totten avonde.
Bynnen vii daghen en salmen niet gheheefselt vinden in uwen husen; die gheheefselt broet eten sal, sijn siele sal verderven vander  menichten van Israhel, also wel vanden toecomelinghen ende vanden ingheborenen des lants.
Ghi en sult negheen gheheefselt  eten, in alle uwen woninghen suldi derve broede eten.
Ende Moyses riep alle douders der kindere van Israhel ende seide tot hon: Gaet ende neemt een beeste na uwen famielie ende offert Phase.
Ende net een santken ysopen int bloet dat aenden dorpel es ende bespraeit daer mede den overdorpel ende beide die stile. Nieman van u lieden en gae uuter doeren van sinen huys voer smorghens.
Want die Here sal overliden slaende die van Egipten, ende als hi dbloet sien sal aenden overdorpel ende aen beide die stile, soe sal hi overliden die doere vanden huys ende en laten den sleghere daer niet in gaen in uwe huse noch quetsen.
Wachte dit waert wettelijc, di ende dijn kindere tot inden eweliken.
Ende als ghi int lant comen sult sijn dat die Here u God u gheven sal, also hi beloeft heeft, soe suldi dese oefeninghe houden.
Ende als u uwe kindere segghen selen: Wat religione es dit? soe suldi hon segghen:
Het es die offerande van ons Heren overlidene, doe hi boven der kindere van Israhel huse overleet in Egipten, doe hi die van Egipten sloech ende hi onse huse verloeste. Ende tvolc viel neder ende aenbeedde.
Ende die kindere van Israhel ghinghen uute ende daden also die Here gheboden hadde Moisen ende Aaron.
Ende het gheschiede int midden den nacht dat die Here sloech in alt lant van Egipten alle dierstegheborne, van Pharaons eerstegheborene sone die op sinen setel sat, tot eens ghevanghens wijfs eerstegheborene sone die inden kerkere was, ende alle dierstegheborene vanden vee.
Ende Pharao stont op bi nachte ende alle sijn cnapen ende al Egipten, ende het waert een groet gheroep in Egipten, want daer en was negheen huys, daer en lach een dode in.
Ende Pharao riep Moysen ende Aaron bi nachte ende seide: Staet op ende gaet uut van mynen volke, ghi ende die kindere van Israhel, gaet ende offert den Here uwen God alsoe ghi segt.
U scape ende u vee neemt met u, alsoe ghi iescht, ende gaet ewech ende benedijt mi.
Ende die van Egipten dwonghen tvolc haestelijc uuten lande te gaen ende seiden: Wi selen alle sterven.
Hier om nam tvolc beslaghen meel eerment heefselde, ende si bondent in mantels ende leident op haer scouderen.
Ende die kindere van Israhel daden, alsoe die Here Moysen bevolen hadden ende ontleenden silveren ende guldene vate ende menigherhande cledere.
Ende die Here gaf den volke gracie voer die van Egipten, dat sise hon leenden. Ende si roefden die van Egipten.
Ende die kindere van Israhel sijn voertghetijdt van Ramasse in Soechot wel na dcm man te voet al sonder die cleyne kindere ende die wijf.
Ende oec ghinc met hon onvertellijc volc ghemenghelt ende seer vele scaep ende vees ende beesten van menigherhande manieren.
Ende si bieken dat meel dat sy beslaghen met hon uut Egipten bracht hadden, ende si maecten derve brode onder dasschen ghebacken, want si en haddent niet moghen heefselen om datse die van Egipten dwonghen uut te gaene ende en lietense niet  letten, ende si en hadden niet moghen ghereiden negheen pot eten.
Ende die woninghe dat die kindere van Israhel in Egipten ghewoent hadden, was cccc ende xxx jaer.
Ende doe die voldaen waren, soe ghinc op den selven dach alle des Heren heer uuten lande van Egipten.
Dese nacht eest die men sculdich es te houdene den Here, doe hise uuten lande van Egipten leidde. Dese sijn alle die kindere van Israhel sculdich te houdene in haren gheslechten.
Ende die Here seide tot Moysen ende Aaron: Dit es dat religioen van Phase: negheen vreemde en salre af eten,
mer elken ghecochten knecht salmen besniden, ende also sal hijs eten,
maer die toecomelinc ende die ghehuerde cnape en salre niet af eten.
In een huys salment eten, ende ghi en sult van sinen vlesche niet daer buten draghen ende ghi en sult sijn been niet breken.
Al die vergaderinghe der kindere van Israhel sal dit doen.
Ende wille enich vreemde comen te uwer seden ende doen sHeren Phase, soe salmen eerst besniden alle sijn manlijcheit, ende dan sal hijt vieren alsoe men pleghet, ende hi sal sijn als een ingheborene des lants. Mer soe wie dat niet besneden sijn en sal, hi en salre niet af eten.
Want een wet sal sijn den ingheborenen ende den lantwynne die onder u vreemde es.
Ende al die kindere van Israhel daden, also die Here bevolen hadde Moysenne ende Aaronne.
Ende in dien selven daghe soe leidde die Here die kindere van Israhel bi haren scaren uuten lande van Egipten.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Heileghe my alle eerstgheborene dat der vrouwen wijflijcheit ontdoet inden kinderen van Israhel, beide vanden menschen ende vanden beesten, want si sijn alle mijn.
Ende Moyses seide totten volke: Herdenct des daechs, daer ghi in uute ghegaen sijt uuten lande van Egipten ende uuten huse des dienstes, want in stercker hant soe hevet u God gheleit van deser stat, dat ghi niet en etet gheheefselt broet.
Heden gadi daer uute inde maent vanden niewen vruchten.
Ende alse di de Here sal hebben gheleidt int lant van Chananeen ende Etheen ende Amorreen ende Eveen ende Jebuseen, daer hi dinen vaders af ghesworen heeft, dat hi di dlant gheven soude dat vloeyt van melke ende van honighe , dan sulstu in dese maent vieren desen sede van heilegher feesten;
vii daghe selstu eten derve brode ende inden sevenden daghe salt wesen sHeren feeste.
Derve brode suldi eten vii daghe ende niewet gheheefsels en salmen vinden bi di noch in alle dinen termynen.
Ende in dien daghe salstuut dinen kinde vertellen ende segghen: Dit eest dat mi die Here ghedaen hevet alsic uut Egipten ghinc,
ende dit sal sijn als een teeken in dijn hant ende als een litteken voer dijn oghen, soe dat ons Heren wet altoes sy in dinen mont. Want in sterker hant soe hevet di de Here uut Egipten gheleit.
Hier om soe selstu desen sede holden ten ghesetten tide van daghe te dage.
Ende als di de Here sal hebben gheleidt in Chananeen lant, also hi di ende dinen vaders ghesworen hevet, ende hijt di ghegheven hevet,
soe sulstu den Here verscheiden al dat die wijflijcheit op doet, ende dat deerste es in dinen vee, ende soe wat  dattu van mans maecsele hebben suls, dat sulstu den Here heileghen.
Deerstegheborene vanden esele selstu wisselen om een scaep, ende en verloest duus niet, soe salstuut doden. Want alle deerstgheborene van dinen sonen selstu verlossenen met ghelde.
Ende morghen, als di dijn kint vraghen sal ende segghen: Wats dit? soe sulstu hem antworden: In sterker hant leidde ons God uuten lande van Egipten, vanden huse des dienstes.
Want doe Pharao verhaert was ende hi ons niet en wilde laten gaen, soe doedde die Here alle dierstegheborene inden lande van Egipten, vanden eerstgheborenen vanden beesten. Hier om so offere ic den Here alle <dat> wijflijcheit opdoet van mans maecsele, ende ic quite alle deerstegheborne van minen sonen.
Hier om sal dit wesen als een teeken in dijn hant ende als iewet dat voer dinen oghen hanct, om een herdencken, om dat di de Here in sterker hant hevet gheleidt uut Egipten.
Doe Pharao dus tvolc hadde laten gaen uute Egipten, soe en leidese Moyses niet alle den wech vander Philistijm lande dat daer by lach , want hi duchte dattet den volke berouwen mochte, saghen si verrisen strijt teghen hon, ende dat si dan weder in Egipten solden willen keren.
Mer hi leidese al om den wech vander wildernissen die neven die Roede Zee leit. Ende die kindere van Israhel quamen op uut Egipten ghewapent .
Ende Moises voerde Josephs ghebeente met hem, om dat hi die kindere van Israhel besworen hadde ende gheseit: Die Here sal u visiteren, draecht mijn beenre met u van hier.
Ende si tijdden van Soechor ende sloghen tenten in Ethan, in dachterste ende vander wildernissen.
Want die Here ghinc voer hon om den wech te wisene, sdaechs in de calumpne eenre wolken ende snachts in een calumpne viers om dat hi in beiden tiden soude wesen die leidere des weechs.
Noyt en ghebrac die calumpne der wolken sdaechs noch des nachs die calumpne viers voer den volke.
Die Here sprac tot Moysen ende seide:
Sech den kinderen van Israhel: si keren weder ende slaen tenten jeghen Phiairoch die tusschen Magdalum es ende die see jeghen Beelsephon. Ghi sult daer voer tenten setten op die zee.
Want Pharao sal segghen vanden kinderen van Israhel: Si sijn becringhelt int lant, ende die wildernisse  hevetse besloten.
Ende ic sal sijn herte verharden ende hi sal u na volghen, ende ic sal werden gheeert in Pharaone ende in alle sijn heer, ende die van Egipten selen weten dat ic die Here ben. Ende si daden alsoe.
Ende dier van Egipten coninc waert gheboetscapt dat tvolc ghevlouwen was, ende Pharaons ende sijnre cnapen herte waert verwandelt opt volc ende si seiden: Wat wolden wy doen, dat wi Israhel lieten gaen, dat het ons niet en diene?
Daer om soe ghereidde Pharao sinen waghen ende hi nam alle sijn volc met hem,
ende hi nam dc uutvercorene waghene, wat van waghenen dat in Egipten was, ende die maerscalke van alle sinen here.
Ende die Here verhaerde Pharaons herte, sconincs van  Egipten, ende hi volchde den kinderen van Israel, mer sy waren daer uutghegaen in hogher hant.
Ende doe die van Egipten volchden der gheenre voetstappen die voer ghegaen waren, soe vonden sise in haren ghetelden  op die see, alt ghereden volc ende alle Pharaonens waghene ende alle sijn heer waren in Phyairoch jeghen Beelsephon.
Ende doe Pharao ghenaect was, soe hieven die kinder van Israhel haer oghen op ende saghen die van Egipten na hem comen, ende si ontsaghen hem sere,
ende si riepen totten Here ende seiden tot Moysen: Machschien in Egipten en waren negheen grave, hier om hevestu ons daer uut gheleit om dat wi sterven souden inder wildernissen? Waer omme woutstu dit doen, dattu ons leides uute Egipten?
En eest dit niet dat wi tot di seiden in Egipten: Ganc van ons, dat wi dien van Egipten dienen moghen? Want het es vele beter hon dienen dan sterven inder wildernissen.
Ende Moyses seide totten volke: En wilt niet ontsien, staet ende besiet sHeren wondere die hi heden doen sal, want die van Egipten die ghi nu siet, en suldi voertmeer nummermeer sien.
Die Here sal voer u vechten ende ghi sult swighen.
Ende die Here seide tot Moysen: Wat beroepstu tot my? Sech den kinderen van Israhel dat si voert tiden.
Mer heffe du dine roede op ende steke dijn hant boven die zee ende scheidse, dat die kinder van Israhel al droeghe moghen gaen midden doer di see.
Want ic sal dier van Egipten herte verhaerden, soe dat si u selen navolghen, ende ic sal werden gheeert in Pharaone ende in al sijn heer ende in sine waghene ende in sijn gheredene.
Ende die van Egipten selen weten dat ic die Here ben, als ic gheeert wesen sal in Pharaone ende in alle sine waghene ende gheredene.
Ende dinghel Gods die voer die ghetelde van Israel ghinc, hi dede hem ewech ende ghinc achter hem ende die calumpne vander wolken met hem , ende hi lietse voer ende stont achter hem
tusschen den tenten van Egipten ende den tenten van Israhel. Ende het was een doncker wolke ende den nacht verliechtende, also dat si binnen alle der nacht deen ten anderen niet en mochten coemen.
Ende doe Moyses die hant boven die see uutghesteken hadde, soe dede die Here die zee ewech gaen met enen vreseliken bernenden wynde die alden nacht wayede, ende hi maketse droghe, ende dwater schiet hem.
Ende di kindere van Israhel ghinghen in dmidden  droeghe doer die zee, want dwater was hem ter rechter hant ende ter slinckerhant als een muer.
Ende die van Egipten volchden hem ende ghinghenre in achter hon in midden doer die see, alle Pharaons gheredene ende sine waghene ende sijn paerde.
Ende te hant waest woerden die wake vander morghenstonden, ende sich, die Here aensach met der calumpnen der wolken ende des viers op dier van Egipten heer, ende hi doeddese,
ende hi werp de wiele vanden waghenen omme, ende si vielen neder inden  gront. Ende die van Egipten seiden: Laet ons vlien Israhelle, want die Here vecht voer hon weder ons.
Ende die Here seide tot Moysen: Stec uut dijn hant boven die zee, soe dat die watere weder keren tot dien van Egipten, op haer waghene ende haer gheredene.
Ende doe Moises die hant uutghesteken hadde jeghen di see, soe kerese weder in dierste dagheraet te haerre eerster stat; ende doe die van Egipten vlouwen, soe quam hon dwater jeghen, ende die Here wentelese in midden den vloeden.
Ende dwater keerde weder ende overdecte de waghene ende de gheredene van alle Pharaons here die Israhel na volchde ende in die zee ghegaen waren, ende van hon luden en bleeffer een niet over.
Mer die kindere van Israhel trocken doer die myddewert van der droegher zee, ende die watere waren hon als een muer ter rechter siden ende ter slincker siden.
Ende in dien daghe verloeste die Here Israhelle van dier hant van Egipten.
Ende si saghen die van Egipten doet ligghen opt doever vander zee ende die groete hant die de Here ghebesicht hadde tegen hon; ende tvolc ontsach den Here ende si gheloefden den Here ende Moysen, sinen knecht.
Moyses ende die kindere van Israhel sanc doe dit liedt den Here ende si seiden: Singhen wi den Here glorioselijc, want hi es gheeert, tpaert ende  den opsittere werp hi neder in die zee.
Mijn stercheit ende mijn lof es die Here, ende hi es mi ghemaect in salicheit. Dits mijn God, ende ic salne eren, mijns vader God, ende ic salne verheffen.
Die Here es als een man, een vechtere, almachtich es sijn name.
Pharaons waghene ende sijn heer werp hi in die see averecht, sijn uutvercorene princen verdroncken in die Roede See.
Dafgronde bedectense, ende si soncken neder te gronde als een steen.
Here, dijn rechthant es groet woerden in stercheiden, Here, dijn rechte hant versloech den viant.
Ende inder menichten dijnre glorien soe doestu mijn wedersaken af, du santste dijn gramscap diese verteerde als stoppele.
Ende inden gheeste dijns torns soe vergaderden die wateren, tfloeyende water stont, die afgronde woerden vergadert in midden die see.
Die viant seide: Ic salse na volghen ende begripen, ic sal die roeve deilen, ende mijn siele sal werden vervult, ic sal mijn swert uuter sceiden trecken, mijn hant salse doetslaen.
Dijn gheest blies of wayede, ende  die see overdecte se, si worden verdroncken als loet in eyseliken wateren.
Here, wie es dijns ghelijc onder den stercken, wie es dijns ghelijc groet in heilicheit, vreselijc ende te lovene, ende wondere doende?
Du staekes uut dijn hant, ende deerde verslindese.
In dijnre ontfermicheit waerstu leidere den volke dattu verloestes, ende du droeghest [hem] in dijnre stercheit te dijnre heilegher woninghen.
Tvolc quam op ende sy woerden gram, rouwen behielden die ghene die woenden in Philistijm.
Doe woerden ghestoert die princen van Edom, die vrome van Moab hadden anxt, ende alle die int lant van Chanaan woenden, woerden versteeft.
Anxt ende vrese moet op hem vallen, in de groetheit dijns arms; si moeten werden onberuerlijc als een steen, tot dat dijn volc sal sijn overleden, Here, dit volc dat du heves beseten.
Du seltse in leiden ende planten inden berghe dijnre ervachticheit, in dijnre sterker woninghen die du heves ghemaect, Here, dine sanctuarie, Here, die dijn hande hebben vast ghemaect.
Die Here sal regneren ewelijc ende vordre.
Want Pharao trac ghereden in die see met sinen waghenen ende sine gheredene, ende die Here brachte op hem die watere der see, mer die kindere van Israel ghinghen opt droeghe int mydden die see.
Ende Maria, die prophetinne, Aarons suster, nam een tambure in die hant, ende alle die wyven ghinghen uut achter haer met tamburen ende met reyen,
ende si sanc hon voer ende seide: Singhen wi den Here glorioselijc, want hi es gheeert, tpaert ende den opsitter werp hi om neder in die zee.
Ende Moyses brachte die kindere van Israhel uter Roeder Zee ende sy ghinghen uut inder wildernissen Sur, ende si ghinghen iii daghe doer die wildernisse ende si en vonden gheen water.
Ende si quamen in Marach ende si en mochten niet drinken die watere van Marach om dattet bitter was. Ende daer bi soe gaf hi der stat enen name die haer betaemde ende hietse Marach, dat bediedt bitterheit.
Ende tvolc murmereerde teghen Moysen ende seide: Wat selen wy drincken?
Ende Moyses riep aen den Here, ende die Here toende hem een hout, ende do hi dat in dwater ghedaen hadde, soe wert verkeert in soticheit. Daer gaf hem die Here ghebode ende vonnissen, ende daer pruefde hine ende seide:
Eest dattu hoers des Heren, dijns Gods, stemme ende doestu dat gherecht voer hem es ende bestu ghehoersam sinen gheboden, ende wachstu al dat hi di beveelt, soe en sal ic op di niet brenghen alle die quellinghe die ic in Egipten ghedaen hebbe, want ic ben die Here, dijn behoudere.
Daer na quamen die kindere van Israhel in Helym, daer waren xii fonteynen der wateren ende lxx palmbome, ende si sloghen tenten neven dwater.
Sy tijdden wech van Helym, ende alde menichte vanden kinderen van Israhel quam in die wildernisse Sin, die tusschen Helym ende Synay es, inden vijftienden daghe vander ander maent nae dien dat si uuten lande van Egipten ghegaen waren.
Ende al die vergaderinghe der kindere van Israhel murmereerden inder wildernissen jeghen Moysen ende Aaron,
ende die kindere van Israhel seiden tot hon: Ende of wi doet waren myds sHeren hant int lant van Egipten, doe wi saten boven den potten vanden vlesche ende wi broet aten in saetheiden, waer om hebdi ons gheleidt in deser wildernissen, om dat ghi alle die menichte doeden sout met honghere?
Ende die Here seide tot Moysen: Siet, ic sal u rechenen broede vanden hemele; tfolc sal uut gaen alle daghe ende vergaderent dat sijs ghenoech hebben, dat icse prueven mach, weder sy in mijn wet wandelen selen oft niet.
Mer inden sesten daghe soe selen si bereiden dat si in draghen selen, ende het sal dobbel sijn na dat si elcx daechs pleghen te gaderen.
Ende Moyses ende Aaron seiden tot alle den kinderen van Israhel: Tavont seldi weten dat u die Here gheleidt hevet uut den lande van Egipten,
ende vroech suldi sijn glorie sien, want ic hebbe ghehoert uwe murmeracie jeghen den Here. Want wie sijn wi, dat ghi jeghen ons veselt?
Ende Moyses seide: Die Here sal u tavont gheven vleechs tetene, ende morghen vroech broet in satheiden, om dat hi uwe murmeracie ghehoert hevet daer ghi mede jeghen hem murmereret. Want wat sy wi? want uwe murmeracie en es jeghen ons niet, mer jeghen den Here.
Ende Moyses seide tot Aaron: Seg alder vergaderinghen der kindere van Israhel: Coemt voert voer den Here, want hi hevet uwe murmeracie ghehoert.
Ende doe Aaron sprac tot alder vergaderinghen der kindere van Israhel, soe saghen si ter wildernissen waert, ende siet, sHeren glorie openbaerde inder wolken.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Ic hebbe ghehoert der kindere van Israhel murmuracie. Sprec tot hon: Tavont suldi vleechs eten ende morghen vroech suldi werden ghesaet van broeden, ende ghi selt weten dat ic die Here, u God ben.
Dus gheschiede tsavonts ende het quamen velthoenre op ende bedecten die tenten,
ende smorghens vroech soe lach dou al om ende omme die tenten. Ende doen hi dbovenste vanden lande bedect hadde, soe scheent inder wildernissen cleyne, ende als oft met enen mortier stocke ghestoten ware in die ghelikenisse dat rijm opt lant leet.
Ende doe dat die kindere van Israhel ghesien hadden, soe seiden si onderlinghe: Manhu? dat bediedt: Wats dat? Want si en wisten niet wat het was. Ende Moyses seide hon: Dit es dat broet dat ons die Here hevet ghegheven tetene.
Dit es dwoert dat u die Here bevolen heeft: elc vergadere daer af also vele, dat hijs ghenoech hebbe tetene, telken hoefde een gomor, ghi selet soe nemen na tghetal vanden sielen di inder woninghen wonen.
Ende die kindere van Israhel daden also, ende si vergaderdens deen meer ende  dander myn.
Ende si matent metter maten gomor, ende dies meer vergadert hadde, en hads nemmeer, ende dies men ghereet hadde, en vants niet men, mer elc gaderets na dat hijs eten mochte.
Ende Moyses seide tot hon: Niemant en laets hem blyven tot sanderdaechs.
Mer si en hoerdenen niet, mer enighe van hon luden lietens blyven tot smorghens,  ende het beghonste te crielne van wormen ende het waert vuyl. Ende Moyses waert teghen hen gram.
Want elc vergaderes smorghens also vele dat hijs ghenoech hadde tetene, ende als die sonne verwermde, soe smalt.
Mer inden sesten daghe soe vergaderden si dobbel spise, dat waren twee gomor over elken mensche, ende alde princen vander menichten quamen ende seident Moysen.
Hi seide hon: Dit eest dat die Here ghesproken hevet: Die ruste vanden saterdaghe es den Here gheheilicht. Soe wat dat te werken es, doet morghen, ende dat te siedene es, siedt, ende soe wat dat anders es, legt op tot morghen.
Ende die kindere van Israhel daden also als Moyses gheboden had, ende ten vuylde niet, noch men en vanter ghenen worm in.
Ende Moyses seide: Eet dat huden, want het es des Heren saterdach, ende men en sals huden inden acker niet vinden.
vi daghe suldijs vergaderen, mer inden sevenden daghe soe eest sHeren saterdach , ende hier om en salmens niet vinden.
Die sevende dach quam ende enige vanden volke ghinghen uut om te gaderne ende si en vondens niet.
Ende die Here seide tot Moysen: Ho langhe en wildi mijn ghebode niet wachten ende mijn wet?
Besiet dat u die Here hevet ghegheven den saterdach ende dat hi u daer omme inden sesten daghe ghegeven heeft dobbel spise. Yeghelijc blyve by hem selven, ende inden sevenden daghe en gae niemant uut sijnre stat.
Ende tvolc sal vieren inden sevenden daghe.
Ende thuys van Israhel hiet des broets name man, ende het was wit als coriander saet ende sijn smaec was alse smaec van blomen met honighe.
Ende Moyses seide tot Aaron: Dit es dwoert dat die Here gheboden heeft: vulle daer af gomor ende men behout inden gheslechten hier na comende, dat sy mogen kennen dbroet, daer ic u mede voedde inder wildernissen, doe ghi gheleidt waert uuten lande van Egipten.
Nem een vat ende doe daer in man also vele als in een gomor gaen mach, ende legt op voer den Here om te behoudene in uwen gheslechten,
also die Here Moysenne beval. Ende Aaron leide dat inde tabernacule omme te behoudene.
Die kindere van Israhel aten man xl jaer, tot datse quamen int lant daer si in wonen souden. Met deser spisen worden si ghevoedt tot dat si quamen int lant van Chanaan.
Gomor es dat tiendedeel van ephi.
Doe al die menichte der kindere van Israhel dus voert ghetijdt was uuter woestinen Sin, soe sloghen si tenten in Raphidim na sHeren woert. Daer en was negheen water den volke te drinckene.
Ende si stonden jeghen Moysen ende seiden: Gef ons water,  dat wi drincken moghen. Ende Moyses seide hon: Wat bescheldi jeghen den Here? [Ende waerbi beroerdi den Here?]
Dus hadde daer tvolc dorst om die breke van watere, ende sy murmureerden jeghen Moysen ende seiden: Waerom daetstu ons uut Egipten gaen? Om dattu ons ende onse kindere ende onse beesten doeden souts?
Ende Moises riep aen den Here ende seide: Wat sal ic desen volke doen? Noch over elettel ende si selen mi steenen.
Ende die Here seide tot Moysen: Ganc voer tvolc ende nem metti vanden ouderen van Israhel, ende neem in dijn hant die roede, daer du die ryviere mede sloghest, ende ganc.
Sich, ic sal daer voer di staen op den steen Oreb, ende du suls den steen slaen ende daer sal water uut comen, dat tfolc drincken mach. Ende Moyses dede alsoe voer den ouders van Israhel,
ende hiet den name der stat becoringhe om den twest der kindere van Israhel ende om dat si den Here becoerden ende seiden: Es die Here in ons lieden of niet?
Ende Amelech quam ende vacht jeghen die kindere van Israhel in Raphidim.
Ende Moyses seide tot Josue: Kies manne ende ganc morghen uut ende vechte jeghen Amelech, ende ic sal staen opten sop vanden berghe ende hebben Gods rode in mijn hant.
Ende Josue dede, also Moyses seide, ende vacht jeghen Amalech, ende Moyses ende Aaron ende Ur ghinghen opten tsop vanden berghe.
Ende als Moises sijn hande op hief, soe verwan Israhel, mer liet hise allettel neder daelen, soe verwan Amalech.
Want Moyses hande waren swaer, ende sy namen enen steen ende leidenen onder hem, ende Moyses satter op, ende Aaron ende Ur hilden sijn hande op in beiden siden. Ende aldus en woerden sijn hande niet moede totter sonnen onderganc.
Ende Josue verjaghede Amalech ende sijn volc in tsweerts mont.
Ende die Here seide tot Moysen: Scrijf dit om een herdenken in een boec, ende leveren in Josue oren, want yc sal af doen van onder den hemel therdincken van Amalech.
Ende Moyses stichte enen outaer ende hiet sinen name: Die Here es mijn verheffen, ende seide: Want sHeren hant allene ende Gods strijt sal wesen jeghen Amalech, van gheslechten in gheslechten.
Als Jethro, die pape van Madian, Moyses maech, ghehoert hadde alle dat God Moysen hadde ghedaen ende Israhelle sinen volke, datti Here Israhel uut Egipten gheleit hadde,
soe nam hi Sephoram, Moyses wijf, die hi wedergesonden hadde,
ende sijn twee sonen, daer deen af Gerson hiet, want die vader seide: Ic was een toecomelinc in een vreemt lant,
ende dander hiet Elieser, want hi seide: Mijns vader God es mijn hulpere ende hi heeft my verloest van Pharaons hant.
Dus quam Jethro, Moyses maech, ende sijn twee sonen ende sijn wijf tot Moysen inder wildernissen, daer hi tenten gheslaghen hadde neven Gods berch,
ende hi ontboet Moysenne ende seide: Ic Jechro, dijn maech, come te di, ende dijn wijf ende beide dijn soenen met haer.
Ende Moises ghinc uut, sinen maech te ghemoete, ende aenbeedden ende custene,  ende si gruetten deen den anderen met payseliken woerden. Ende doe hi in die tabernacule comen was,
soe vertelde Moyses sinen maech al dat di Here Pharaone ende dien van Egipten ghedaen hadde om Israhels wille ende alle di pine die hon gheschiet was inden weghe, daerse die Here af verloest hadde.
Ende Jethro waert verblijdt op alt goet dat die Here Israhelle hadde ghedaen, dat hise hadde verloest van diere van Egipten hant,
ende hi seide: Ghebenedijt si die Here, die u verloest heeft van dier van Egipten hant ende van Pharaons hant,
die sijn volc verloest heeft vander hant van Egipten. Nu bekenne ic dat die Here groet es boven alle gode om dat sy hoverdichlijc jeghen hon ghedaen hebben.
Ende Jethro offerde den Here holocauste ende hostien, ende Aaron ende alle douders van Israhel quaemen ende aten met hem broet voer den Here.
Ende sanderdaechs soe sat Moyses om tfolc te vonnissen, ende si stonden omtrent Moysen van smorghens totten avonde.
Doe dat sijn maech ghesien hadde, dats te weten al dat hi dede inden volke, soe seide hy: Wat es dit dattu inden volke does? Waer bi sitstu allene, ende alt volc ontbeit van smorghens totten avonde?
Moyses antwoerde hem: Tvolc coemt te mi ende vraghet sHeren sentencie.
Ende als hem enich ghescil gheschiet, soe comen si te mi, dat ic tusschen hen vonnissen sal, ende dat ic hon toenen sal sHeren ghebode ende sine vonnissen ende sijn wet.
Ende Jethro seide: Du en does die dinc niet wel.
Du worts verteert met sotter pinen, du ende dit volc dat metti es, want die orbere es boven dijn macht, du en suls dit allene niet moghen ghedoeghen.
Mer hoere mijn woerde ende doe mynen raet, ende die Here sal metti wesen: Du sals den volke wesen in dien saken die Gode toebehoeren, dattu hon overdraghen suls datmen di segghen sal,
ende du sals den volke wysen die oefeninghe ende den sede dien si doen selen ende den wech, daer si selen in gaen ende dwerc dat si doen selen.
Mer voersich van alle den volke machtighe manne ende Gode ontsiende, daer die waerheit in es ende die ghiericheit haten, ende maecse trybune ende centurione ende vijftich heren ende dysenniers.
Die selen tvolc tallen tyden vonnissen, ende soe wat dat hon te groet wesen sal, dat selen si te di bringhen, ende si selen allene die lichste saken vonnissen, ende aldus  sulstuut te lichter hebben alst last ghedeilt es onder dandere.
Doestu dit, soe sulstu des Heren wille vervullen ende du sels sijn ghebode moghen ghedoeghen, ende al dat volc sal met payse elc te sijnre stat keren.
Doen dit Moyses ghehoert hadde, soe dede hi al dat hi hem gheraden hadde
ende hi coes uut nernstighe manne uut al Israhelle ende makese princen vanden volke, tribune ende centurione ende vijftich heren ende disenniers,
ende dese vonnesten tvolc in allen tide, mer soe wat dat hon te swaer was, dat brachten si tot Moysen ende vonnesten allene die lichste saken.
Ende Moyses liet sinen maech ende hi keerde weder in sijn lant.
In die derde maent na dien dat die kinder van Israhel uut Egipten ghegaen waren, in desen daghe soe quamen si inder wildernissen van Synay.
Want doe si ghetijdt waren van Raphidim ende si comen waren inder wildernissen van Synai, so sloghen  si tenten in die selve stat, ende daer soe sloech Israhel sijn tente recht teghen den berch.
Ende Moyses ghinc op tot Gode, ende die Here riepene vanden berghe ende seide: Dit sulstu segghen Jacobs huse ende du selest boetscapen den kinderen van Israhel:
Ghi saghet selve, wat ic ghedaen hebbe dien van Egipten, ende hoe ic u ghedraghen hebbe op die vloghele der are, ende hoe ic u te mynen behoef ontfanghen hebbe.
Ende eest dan dat ghi mijn stemme hoert ende wachti mijn belofte, soe suldi mi wesen in hoestole uut allen lieden, want myne soe es al dlant.
Ende ghi sult mi wesen een papelijc rike ende heilich volc. Dit sijn die woerde die du spreken suls totten kinderen van Israhel.
Moyses quam ende riep te gadere die meeste van gheslechte des volcs, ende hi vertelde hon alle die redenen die de Here bevolen hadde.
Ende alt volc antwoerde  te gadere: Al dat die Here ghesproken hevet, dat selen wi doen. Ende doe Moyses des volcs woerde den Here gheseit hadde,
so seide hem die Here: Nu sal ic te hant tot di comen in donckerheiden eenre wolken, dat mi tfolc sal moghen hoeren spreken tot di ende dat sy mi ewelijc gheloeven. Aldus quam Moyses ende boetscapte den kinderen van Israhel al dat die Here ghesproken hadde ende sy aenbeeddene.
Dus boetscapte Moyses den Here des volcs woerde. Ende die Here seide hem: Ganc ten volke ende heilichse huden ende morghen , ende si selen dwaen haer cledere
ende bereedt wesen inden derden daghe, want inden derden daghe soe sal die Here neder comen voer al dat volc opten berch van Synay.
Ende du suls den volke termijn setten al om ende omme ende segghen: Wacht u, dat ghi opten berch niet en gaet ende en ghenaect sinen termynen niet, want soe wie den berghe ghenaken sal, hi sal die doet sterven.
Negheen hande en selen hom ghenaken, mer men salne doden met stenen oft doerschieten met ghescutten, weder dat mensche of beeste wesen sal, hi en sal niet leven. Alse die trompe beghint te ludene, dan selen si opten berch gaen.
Ende aldus quam Moyses neder ten volke ende heileghet. Ende doe si haer cledere ghedwoghen hadden,
soe seide hi tot hon: Ghi sult werden ghereet inden derden daghe, ende en ghenaect uwen wyven niet.
Te hant was die derde dach toecomen, ende sich, men begonste te horene donreslaghe, ende blicsemen begonsten te blicken, ende een alte dicken wolke bedecte den berch, ende die roep vanden trompen begonste sterkeliker te ludene, ende tfolc dat inden tenten was, ontsach hem.
Ende doese Moyses uutgheleit bracht den Here te ghemoete vander stat der ghetelden, soe stonden si ten voete vanden berghe.
Want al de berch van Synay roecte om datter die Here op was neder comen in viere, ende om [dat] daer uut roec op ghinc als van eenre fornaysen, want die berch was hon allen ververlijc.
Ende die luyt vander trompen wies al eyskene in meerdere ende men hoerdet voerdere. Moyses sprac, ende die Here antwoerde hem.
Ende die Here quam neder opten tsop vanden berghe van Synay ende hi riep Moysen inden tsop vanden berghe. Ende doe Moises daer op ghegaen was,
soe seide die Here tot hem: Ganc neder ende voersegghe den volke, oft si masschien wilden over den termijn gaen om den Here te siene ende dat dan van hem lieden mochte vervaren een groete menichte.
Ende die papen die totten Here comen selen, si werden ghesuvert, dat icse niet en verslae.
Ende Moyses seide totten Here: Tfolc en sal niet moghen op comen inden berch van Synay, want du orcondes ende bevaels ende seits: Legghe termijn omtrent den berch ende heileghene.
Die Here seide hem: Ganc, ende ganc neder ende du suls comen ende Aaron metti, mer die papen ende tvolc en selen over den termijn niet gaen noch op comen totten Here, dat icse machschien niet en doede.
Ende Moyses ghinc neder totten volke ende vertellet hon al. Ende hi leide tvolc den Here te ghemoete totten termyne, ende hi ende Aaron ghinghen opten berch.
Ende die Here sprac alle dese woerde:
Ic ben die Here, dijn God, die di gheleidt hebbe uuten lande van Egipten, van den huse des dienstes.
Du en suls negheen beelde maken noch ghelikenisse die boven es inden hemel noch in derde beneden noch van dien die inden water sijn onder deerde.
Du en sultse niet aenbeden noch oeffenen: ic ben dijn Here, dijn God, starc ende benidende, ende ic visitere der vadere quaetheit inden kinderen int derde ende tfierde gheslechte der gheenre die my haten,
ende ic doe ontfermicheit in vele dusentighen, den ghenen die mynen name mynnen ende mijn ghebode wachten.
Du en suls niet ydelijc aen nemen den name sHeren, dijns Gods, want die Here en salne niet hebben voer onnosel die te vergheefs aen neemt den name sHeren, sijns Gods.
Herdencke dattu den saterdach heilichs,
vi daghe salstu werken ende doen alle dijn werc,
mer inden sevenden daghe soe eest sHeren, dijns Gods, saterdach, du en suls negheen werc doen, du noch dijn sonen noch dijn dochter noch dijn cnape noch dijn joncwijf noch dijn beeste noch die toecoemelinc die bynnen dinen poerten es.
Want in vi daghen maecte God hemel ende erde ende die zee ende al datter in es, ende hi ruste in den sevenden daghe. Hier om soe benedide hi den saterdach ende heilichdene.
Eer dinen vader ende dijnre moder, dattu langhe leven moghes opt lant dat di dijn Here, dijn God, gheven sal.
Du en suls niet doden.
Du en suls gheen oncuyscheit doen.
Du en suls niet stelen.
Du en suls jeghen dinen evenkersten negheen valsch orconscap spreken.
Du en suls dijns evenkerstens dinc of huys niet begheren. Du en suls niet begheren sijn wijf, noch sinen cnape, noch sijn joncwijf, noch sinen osse, noch sinen esel, noch alle dat sine es.
Ende alt volc hoerde ende sach die lude ende die lichtinghe ende den luut vander trompen ende den berch roeken, ende sy woerden bevaen met anxte ende met vresen, ende si stonden van verren
ende seiden tot Moysen: Spreect du tot ons , ende wi selent hoeren; die Here en spreke niet tot ons, dat wi machschien niet en sterven. Ende Moyses seide totten volke:
En wilt u niet ontsien, om dat u God proeven solde, soe es hi comen, ende om dat sijn vrese in u wesen soude ende dat ghi niet sondighen en sout.
Ende tvolc stont van verren, mer Moyses ghinc te dier deemsterheit daer God in was.
Hier en boven seide die Here tot Moysen: Dit sulstu segghen den kinderen van Israel: Ghi saghet dat ic te u sprac van den hemele:
Ghi en sult neghene sylveren gode maken, noch negheen guldene gode en suldi u maken.
Ghi sult my maken i outaer van erden ende daer op suldi offeren uwe holocauste ende uwe danckelike hostien offerhanden, uwe scaep ende uwe ossen. In elke stat daer mijns namen herdenken wesen sal, daer sal ic te di comen ende di benedien.
Eest dattu mi makes enen outaer van steenen, soe en sulstu dien niet maken van ghehouwenen steenen, want hefstu daer boven dijn mes, soe sal hi besmet werden.
Du en suls te mynen outaer met trappen niet op gaen, datmen dijn scamelheit niet en sie.
Die Here seide tot Moysenne: Dit sijn die vonnissen die du den kinderen van Israhel te voeren legghen suls:
Coepstu enen Hebreuschen cnape, hi sal di vi jaer dienen, inden sevenden jaer sal hi quite te dancke uut gaen.
Met alsulken clede als hi in coemt, sal hi uut gaen; hevet hi een wijf, soe sal sijn wijf oec met hem uut gaen.
Mer hevet hem sijn here een wijf ghegheven ende hevet si sonen ende dochteren ghebaert, soe sal dat wijf ende die kindere haers heren wesen, ende hi sal uutgaen met synen clederen.
Mer  seit die cnape: ic minne minen here ende mijn wijf ende mijn kindere, ic en sal niet vri uut gaen,
soe salne sijn here bringhen voer den goden , ende men salne leiden ter doeren ende aenden stijl, ende daer sal hi sijn ore doersteken met eenre elsenen, ende hi sal hem ewelijc knecht wesen.
Soe wi sijn dochter vercoept in een dienst jonc wijf , si en sal niet uutgaen alsoe di joncwyve pleghen.
Want en ghenuecht si haers heren oghen niet, dien sy ghelevert was, soe sal hise laten, want eest dat hise veronwert, soe en sal hise negheen macht hebben te vercopene vreemden volke.
Mer eest, dat hise sinen sone ondertrouwet doet, soe sal hi haer doen also men den dochteren pleecht te doen.
Mer neemt hi dan sinen sone een andere, soe sal hi deser joncfrouwen brulocht ende cleder voersien, ende hi en sal haer niet ontsegghen den loen haerre suverheit.
Ende en doet hi dese iii niet, soe sal hi uut gaen sonder ghelt.
Soe wie enen mensche slaet ende wilne doet slaen, hi sal die doet sterven.
Mer soe wie datter niet na ghespiet en hevet, mer datten God in sijn hant ghelevert heeft, soe sal ic een stat setten, daer hi in vlien sal.
Soe wie dat bi voersienicheiden sinen evenkersten doedt ende bi bespiene, dien sulstu hurten van mynen outaer, dat hi sterve.
Soe wie sinen vader of sijnre moder vloect, hi moet die doet sterven.
Soe wie enen mensche steelt ende dien vercoept als hi vander daet bedraghen es, hi moet die doet sterven.
Eest dat manne scelden ende dat deen den anderen slaet metter vust of met enen steene ende die niet en sterft, mer leit hi te bedde
ende staet hy dan op ende wandelt daer buten op sinen stoc: die ghene diene sloech, sal onsculdich wesen, ja alsoe dat hi hem weder kere sijn werc ende sinen cost, dien hi aen meesters gheleit hevet.
Soe wie sinen cnecht of sijn joncwijf slaet metter roeden ende sterven si in sinen handen,
soe sal hi der mesdaet sculdich wesen, mer leven si enen dach of twee daer na, so en sal hi onder die pine niet ligghen, want het es sijn ghelt.
Eest dat manne scelden ende deen een wijf slaet die met kinde begort es, ende hi tkint verderven doet, mer dat si te lyve blijft, soe sal hi soe vele scaden hebben als des wijfs man heischen sal ende paysmakers wisen selen.
Mer sterfter dwijf af, so sal hi gheven siele om siele,
oghe om oghe, tant om tant, hant om hant, voet om voet,
verbernen om verbernen, wonde om wonde, weffele om weffele.
Soe wie sijns cnechts of sijns joncwijfs oghe slaet ende maect hise losch, soe sal hise vri laten gaen over die oghe die hi uut gheslaghen hevet.
Slaet iemant oec sinen knecht of sijn joncwijf enen tant ute, soe sal hise vri laten gaen.
Eest dat een osse enen man of een wijf stoet metten hoernen ende blyven si doet, soe salmen den osse doet werpen met steenen ende men en sal sijn vleechs niet eten, ende des ossen here sal onsculdich wesen.
Mer hevet die osse stotende gheweest van ghisteren ende van eerghisteren, ende sijt sinen here seiden, ende en sloet hijs niet, ende doet hi man of dwijf: soe salmen den osse met steenen doet werpen ende si selen sinen here oec doeden.
Ende eest datmen hem prijs <set>, soe sal hi om sijn siele  gheven soe watmen eyschen sal.
Ende eest oec dat hi sone of dochter stoet metten hoernen, soe sal hi sijn onder die selve sentencie.
Eest dat hi i knecht of een joncwijf stoet, soe sal die here vanden osse gheven des knechts of des joncwijfs here xxx cicle sylvers, ende men sal den osse met steenen doet werpen.
Soe wie enen putte op doet ende graeft ende diene niet en overdect, ende valt een osse of een esel daer in,
soe sal die here vanden putte ghelden dat die beeste wert es, ende die doede beeste sal sijn wesen.
Eest dat een vreemt osse enen anderen vreemden osse wont ende hi doet blijft, soe selen si den levenden osse vercopen ende deilen tghelt ende si selen onder hon beiden deilen den corre vanden doeden osse.
Mer waest dat sijn here wiste dat dosse stoetende was van ghisteren ende van eerghisteren ende en wachte hijs niet, soe sal hi weder gheven enen osse over den osse ende nemen den corre gheheel alleen.
Soe wie ghestolen heeft een scaep oft een osse ende doedt hijt of vercoept hijt, soe sal hi v ossen voer enen osse weder gheven ende iiii scape voer een scaep.
Woert een dief vonden een huys brekende of doerdubbende, ende slaetmen hem een wonde, ende sterft hier af: die ghene diene sloech, sal niet sculdich wesen van sinen bloede;
mer doet hi dat als die sonne op es, so hevet hi manslacht ghedaen ende hi sal oec sterven. Ende en hevet hi niet dat hi over die diefte gheven mach, soe salmenne vercopen.
Vintmen met hem levende dat hi ghestolen heeft, weder het es osse of esel of scaep, soe sal hijt  dobbel ghelden.
Eest dat iemant arghert enen acker of enen wijngaert ende laet hi sijn beesten gaen, dat si vreemde goede oneren: soe wat dat hi alder liefst hevet in sinen acker of in sinen wijngaert, dat sal hi weder gheven na ghissinghe vander scaden.
Vaert vier uute, ende vint coren are, ende begrijpt dopperste vanden vrochten of die vrocht die inden ackers staen: die tfier ontstac, hi sal die scade ghelden.
Soe wie sinen vrint ghelt leent of een vat te hoedene, ende woert het den gheenen ghestolen diet ontfinc: vintmen den dief, soe sal hijt dobbel weder gheven;
mer en weetmens niet, soe salmen den here vanden huys doen comen voer den goden , ende hi sal sweren dat hi sijn hant niet ghedaen en hevet aen sijns evenkersten dinc
om loesheit te doene beide in scape ende in osse ende in esele ende in clede ende soe wat scaden datmen doen mach: te hon luden sal comen die sake van beiden, ende eest dat sijt wysen, soe sal hijt dobbel weder gheven sinen evenkersten.
Soe wie sinen evenkersten leent te hoedene enen esel of enen osse of scaep of soe wat beesten het sy, ende stervet of woerdet ghearghert of ghevaen vanden vianden, ende en siet dat niemant:
soe sal een eedt tusschen beide wesen, dat hi sijn hant niet en hevet ghedaen aen sijns evenkerstens dinc, ende die here sal den eet ontfaen ende men en saels dien niet dwinghen te gheldene.
Mer eest dat het ghestolen es, soe sal hi den here diest was, die scade ghelden.
Eest gheten van eenre beesten, soe bringhe tot hem datter ghedoedt es, ende hi en saels niet ghelden.
Soe wi van sinen evenkersten enich van desen dingen ontleent, ende het sterft of  ghearghert wort, daer sijn here niet bi en es: man salt hem dwinghen te gheldene.
Mer eest dat die here in die teghenwoerdicheit was ende sonderlinghe op dattet ghehuurt was om loen sijns wercs, soe en sal hijt niet ghelden.
Eest dat ieman een maghet, eer si ondertrouwet es, huuert ende slaept hi met haer, soe sal hise duwarien ende te wyve hebben.
Ende en wiltse hem der maghet vader niet gheven, soe sal hi ghelt geven naden sede van duwarien die de maechde pleghen tontfane.
Toveraers en sulstu niet ghedoeghen levende.
Die natuerleec te doen hevet met eenre beesten, hi moet die doet sterven.
Die den afgoden offert sonder allene den Here, dien salmen doeden.
Du en suls den toecomelinc niet beserighen noch quellen, want ghi waert oec toecomelinghe int lant van Egipten.
Ghi en sult niet noesen der weduwen noch weesen,
want eest dat ghise quetset, so selen si tot my roepen ende ic sal haren roep ghehoeren,
ende mijn toren sal vergrammen ende ic sal u slaen metten swerde, ende uwe wyve selen wesen weduwen ende u kindere weesen.
Leenstu mynen armen weese, die metti woent, ghelt, soe en dwinghes niet als een dwinghere noch en doene niet tonder met perseme.
Ontfaestu van dinen evenkersten een cleedt te pande, soe salstuut hem weder gheven eer die sonne ondergaet,
want dat es allene tcleet sijns vleechs, daer hi mede woert ghedect, ende hi en heeft el niet daer hi in slapet, want roept hi te mi, soe sal ickene ghehoeren, want ic ben ontfermich.
Den goeden en sulstu niet quaet achter spreken ende du en seles niet vloeken den prince van dinen volke.
Du en suls niet beiden te offeren dijn tienden ende dijn premicien. Deerstegheborene van dinen sonen sulstu my gheven
ende du selest oec doen vanden ossen ende vanden scapen, vii daghe salt met sijnre moder wesen ende ten achtensten daghe sulstuut my gheven.
Ghi sult mi heileghe manne wesen, tvleechs dat van beesten voer es ghesmaect, dat en suldi niet eten, mer ghi selet den honden werpen.
Du en suls niet ontfaen die stemme der loeghenen noch du en suls dijn hant niet voeghen, dattu over den quaden valsche orconscap spreken suls.
Du en sels die scare niet volghen om quaet te doene, ende in veelre lude vonnissen en salstu niet vallen aen die sentencie om te dolene vander waerheit.
Inden orbere soe sulstu oec des arms menschen ontfermen.
Coemstu te ghemoete dijns viants osse of esele die verdoelt, so brinctse weder te hem.
Sietstu sgheens esel die di haet, ligghen onder last, soe en sulstu niet overliden, mer du suls met hem op lichten.
Du en sulst in des arms menschen vonnisse niet afhelden.
Du suls loghene vlien. Den onnoselen ende den gherechtighen en sulstu niet doeden, want ic ben den quaden contrarie.
En ontfanc gheen ghiften  die welke die gherechtighe oec verblinden, ende si verkeren oec der gherechtigher woerde.
Du en suls dien vreemden niet poersam wesen, want ghi kent der vreemder sielen, want ghi waert oec vreemde inden lande van Egipten.
vi jaer sulstu dijn lant sayen ende vergaderen sijn vrocht,
mer inden sevenden jare selstuut laten ligghen ende latent rusten, dat die vrocht dijn arm volc ete, ende soe watter over blijft, dat selen eten die beesten vanden velde . Also sulstu doen in dinen wijngaert ende in dinen olyvegaert.
vi daghe sulstu werken, inden sevenden daghe sulstu ledich wesen, dat rusten moghe dijn osse ende dijn esel, ende dat hercomen moghe dijns joncwijfs kint ende die toecomelinc.
Hoedt alle dat ic u gheseit hebbe, ende bider eweliker gode namen en suldi niet sweren noch men en saels niet hoeren uut uwen monde.
Ghi sult my te drien tiden elcs jaers feesten vieren.
Du suls wachten die feesten vanden derven, vii daghe sulstu derf broet eten, also ic dy beval, inden tide der maent vanden nuwen, als du uut Egipten ghinghes. Du en suls in mijn aenscuwen niet ydel openbaren.
Ende du sels vieren die feeste vanden eersten dijns wercs, dattu ghesayt suls hebben opt velt , ende die feeste oec int uutgaen vanden jare, als du suls hebben vergadert alle dijn vrochten vanden velde.
Driwerven bynnen den jare soe sal al dijn manlijcheit openbaren voer den Here, dinen God.
Op heefsel en suldi niet offeren dbloet dijnre victymen, noch dat ruete mijnre feesten en sal niet blyven tot smorghens.
Deerste vander vrochte dijns lants sulstu draghen in sHeren dijns Gods huys. Du en suls niet sieden een hueken in sijnre moder melc.
Siet, ic sende mynen enghel die voer di gaen sal ende die di wachten sal inden weghe, ende hi sal di leiden in die stat die ic bereet hebbe.
Wachtene ende hoere sijn stemme ende en wane niet dat hi te versmadene es, want hi en sals niet verlaten als du sonde does, ende mijn name es in hem. Eest dattu sijn stemme hores ende doestu al dat ic spreke, soe sal ic dijnre viande viant wesen ende ic sal quellen die di quellen.
Ende mijn enghel sal voer di gaen ende hi sal di in leiden ten Amorreen ende Etheen ende Phereseen ende Chananeen ende Eveen ende Jebuseen, die ic verderven sal.
Du en suls haer gode niet aenbeden noch haer werken doen, mer du sultse destrueren, ende breken haer afgode,
ende du suls dienen den Here, dinen God, dat ic benedie dinen broeden ende dinen wateren, ende dat ic wech doe van midden di siecheit.
Bynnen dinen lande en sal gheen ondrachtich wijf wesen, ende ic sal vervullen tghetal van dinen daghen.
Mynen anxt sal ic senden voer di ende ic sal doet slaen alt volc, daer du in gaen suls ende ic sal voer di keren alle dijnre  viande rugghen
ende sal wevels senden, die verjaghen selen die Eveen ende die Chananeen ende die Etheen, eer du daer in  coems.
Ic en salse bynnen enen jaer niet verdryven van dinen aensichte, dat dlant niet verwildert en werde ende dat die beesten jeghen di niet en wassen.
Ic salse al eiskene verdryven van dinen aenschine, tot dattu suls wesen ghewassen ende dlant besits.
Ende ic sal dine termyne legghen vander Roeder Zee totter Palestine Zee ende vander wildernissen totter rivieren. Ic sal in uwe hande leveren die liede die int lant woenen, ende ic salse verdryven van dinen aenschine.
Du en selest met hon gheen belofte maken noch met haren goden.
Si en selen in dijn lant niet woenen, dat si di niet en doen machschien sondighen jeghen mi, waert dattu haren goden dienes, dat di seker in lachtere wesen sal.
Oec seide die Here tot Moysen: Coem op ten Here, du ende Aaron ende Nadab ende Abiu ende die lxx ouders van Israhel ende ghi sult van verren aenbeden.
Ende Moyses sal allene op comen totten Here, ende die en selen niet naerder comen, ende tfolc en sal met hem niet op comen.
Dus quam Moyses ende vertelde den volke alle sHeren woerde ende sijn vonnissen, ende alt volc antwoerde met eenre stemmen: Alle dat ons die Here ghesproken hevet, selen wi doen. Al des Heren woerde die hi ghesproken hevet, selen wi hoeren .
Ende Moyses screef alle sHeren woerde, ende hi stoent smorghens vroech op ende stichte enen outaer ten voete van den berghe, ende xii titele na die xii gheslechten van Israel.
Ende hi sant jonghelinghe vanden kinderen van Israhel, ende sy offerden holocauste ende si doedden pacivele victymen den Here, xii calvere.
Ende Moyses nam half dbloet ende deedt in corve , mer dander deel storte hi opten outaer.
Ende hi nam den boec vander beloften, ende lassen daert volc hoerde, ende si seiden: Alle dat die Here ghesproken hevet, selen wi doen, ende wi selen ghehoersam [wesen].
Ende Moyses nam vanden bloede ende sparset inden volke ende seide: Dit es dbloet der beloften die de Here met ons ghedaen hevet op al dese redenen.
Ende Moyses ende Aaron ende Nadab ende Abiu ende di lxx ouders van Israhel ghinghen op ,
ende si saghen Gode van Israhel, ende onder sijn voete saghen si dwerc als van enen saphirus stene ende ghelijc den hemele als hi claer es.
Nochtan soe en leide hi sijn hant niet boven die kindere van Israel die verre ewech ghegaen waren, ende si sagen Gode ende si aten ende si droncken.
Ende die Here seide tot Moysen: Com op te my inden berghe,  ende du suls daer wesen, ende ic sal di geven ii steynen tafelen ende die wet ende die ghebode  die ic ghescreven hebbe, dattuse sels leren.
Ende Moyses ende Josue, sijn dieninc, stonden op. Ende doe Moyses op Gods berch ghinc,
soe seide hi ten ouders: Beidt ons hier tot dat wi weder te u comen selen. Ghi hebt met u Aaron ende Ur; soe wat saken onder u rijst, die suldi hon segghen.
Ende doen Moises op ghegaen was, soe bedecte een wolke den berch,
ende Gods glorie wandelde boven op Synay ende bedecte den berch vi daghe. Ten sevenden daghe soe riep die Here Moysenne van midden der deemsterheit.
Want die ghedaente van sHeren glorien was ghelijc bernenden viere opten tsop vanden berghe, inden aenscuwen der kinderen van Israel.
Ende Moyses ghinc int mydden den nevel ende ghinc op ten berch. Ende hi was daer xl daghe ende xl nachte.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Sech den kinderen van Israel, dat sy mi bringhen die premicien . Ghi selet ontfaen vanden mensche diese sijns willen offert.
Ende dit eest dat ghi ontfaen sult: gout ende sylver ende coper,
side blaeu ende roet ende gheel twewerf gheverwet ende wit vlas, haer van gheiten
ende weders velle gheroedt ende blauwe velle, ende hout van Sethim,
olie om die liecht vate mede te doen bernen, specien te salven ende de thymianien van goeden roeke,
onichene steenen ende gemmen om mede te verchierene een ephod ende een racionael.
Ende si selen my maken een sanctuarie, ende ic sal int midden hon luden wonen,
na al die ghelikenisse die ic di toenen sal vanden tabernakle ende van alden vaten in sijnre ofeningen. Die Here seide tot Moysenne: Dus sulstu die tabernacule maken:
Ghi sult scerien een arke van houte van Sethym ende haer lengde sal hebben ii cubite ende enen halven , ende haer wydde enen cubite ende enen halven, ende die hoechde oec enen cubijt ende enen halven,
ende du seltse vergouden bynnen ende buten met alte suveren goude, ende du selster boven maken al om ende omme een gulden croene
ende iiii gulden ringhe die du setten suls aen die iiii horneke vander arken. Die ii ringhe selen wesen aen deen side ende die twee in dander side.
Du sels oec maken ameyden van houte van Sethim ende du seltse overdecken met goude,
ende du seltse steken doer die ringhe die in die side vander arken sijn, dat mense daer mede draghen mach,
ende si selen altoes wesen in die  ringhe ende men en salse nummermeer daer uut trecken.
Ende du sels in die arke legghen die orconscap die ic di gheven sal.
Du sals oec maken van alte suveren golde i propiciatorie. Die lengde sal houden ii cubite ende enen halven ende die wydde enen cubijt ende enen halven.
Du suls oec maken twee cherubin gulden ende ghesleghen, in beiden siden vanden oracule.
Deen cherub sal wesen in deen side ende die ander in dander side. Si selen beide die siden van der propiciatorie decken,
haer vloeghele uut spreyende ende overdeckende die oracle, ende si selen deen dander scouwen, ghekeert metten aensichten ter propiciatorien wert,
daermen darke mede overdecken sal, daer du die orconscap in leggen suls die ic di gheven sal.
Van daer sal ic di ghebieden ende totti spreken boven die propiciatorie, dats te weten van myddewert dier ii cherubinne die sijn boven darke der orcontscap, al dat ic bi di ontbieden sal den kinderen van Israhel.
Du suls oec maken van houte van Sethym een tafele die twe cubite hebbe in die lengde ende in die wydde enen cubite, ende in die hoechde enen cubytus ende enen halven,
ende du selse vergulden met alte pueren golde. Ende du sulste haer maken een gulden lijste al om ende omme,
inder lijsten salstu maken een crone doergraven, die hoghe sy iiii vinghere, ende daer boven sulstu maken een ander crone aureola.
Du sals oec ghereiden iiii gulden ringhe, ende du sultse setten in die iiii horicke van deser tafelen aen elken voet.
Onder die crone selen die guldene ringhe wesen, datmenre die ameiden doersteken mach ende datmen die tafele moghe draghen.
Ende die ameiden sulstu maken van houte van Sethim ende du sulstse omlegghen met goude om onder die tafele te stekene.
Du suls oec bereiden prove nappe ende violen, wieroec vaete ende godette van alte suveren goude, daermen in offeren sal die libamente .
Ende du salst legghen op die tafele in mijn aenscouwen altoes broede der voerlegghinghen.
Du suls oec maken van alte fynen goude enen ghesmeedden candelaer ende uute dien selen comen sijn scacht ende riedekene ende nappe ende ringheskene te gader ende lielien.
vi riedekenne selen comen uut sinen siden, die iii uute eenre siden ende iii uuter anderre siden,
ende aen elc riedeken selen wesen iii nappe ghewonden als een not, ende ringheskene te gader ende lielien, ende oec selen in dander riedekene wesen iii nappe in die ghelike eenre not, ende ringheskene ende lielien, dit sal dwerc wesen vanden vi riedekenne, die men uuten schachte maken sal.
Ende den candelare selen wesen iiii nappe in die ghelike eenre not, ende telken nappe ringheskene ende lielien,
ringheskene onder ii riedekene in drien steden die te gader vi maken ende comen uut enen scachte.
Ende aldus selen uuten scachte comen di ringheskene ende di riedekene, al salment smeden van alte finen goude.
Du sals oec maken vii liechtvate ende die sulstu setten opten candelaer, dat si daer teghen liechten.
Men sal oec maken van alte finen goude iiii scaerkene ende vate, daermen in blusschen sal datmen af nijpt.
Alt ghewichte vanden candelare met alle sinen vaten sal hebben enen talent van alte finen goude.
Merc ende maect naden exempelaer die di ghetoent es inden berch.
Mer aldus salmen die tabernacule maken. Du suls maken van sidenen garne  wit ende blau, roet ende gheel, tweewerf gheverwet, x cortinen van menigherhande werke metter naelden ghewracht.
Die lengde van eenre cortinen sal hebben xxiiii cubite ende die wijdde sal wesen van iiii cubiten. Alle die tenten salmen maken van eenre maten.
Die v cortinen salmen te gader voeghen ende dander v selen oec met alsulken voeghene te gader sijn ghevoecht.
Du suls aen die siden inden soem vanden cortinen maken blauwe letsen, datmense te gader hechten mach.
Elc cortine sal in elc side hebben 1 letsen, also daer in ghemaect, dat deen letse jeghen dander letse come, soe datmen deen aen dander voeghen moghe.
Du suls oec maken 1 gulden ringheskene, daermen die decsele van den cortinen mede vergaderen sal, dat het werde een tabernacule.
Du suls oec maken xi harene flassaerden om daer mede te bedeckene dat dac vanden tabernakule.
Die lengde van enen flassaerde sal hebben xxx cubite ende die wijdde iiii cubite. Die mate van alle den flassaerden sal ghelijc wesen,
ende die vive van dien salstu te gader voegen besiden, ende die sesse salstu te gader hechten, also dattu den sesten flassaert dobbel legghest int voerhoeft vanden dake.
Ende du sels 1 letsen maken inden soem vanden enen flassaerde, datmenne metten anderen vergaderen mach, ende l letsen inden soem vanden anderen flassaerde, datmenne metten anderen hechten mach.
Ende du suls maken 1 coperne ringheskene, daer men die letse mede vergaderen sal, dat van allen een overdecsel werde.
Mer datter overblijven sal inden flassaerden, die men ghereidt ten dake, dats een flassaert die meerre es; met der helft van dien sulstu overdecken dachterste vanden tabernacule,
ende enen cubijt sal hanghen vander eenre siden ende dander cubijt vander anderre siden die inden lengden vanden flassaerden over coemt ende bedecken beide die siden vanden tabernakele.
Du suls oec den dake maken een ander overdecsel van gheroedden weders vellen ende echter een ander overdecsel boven van blauwen vellen.
Du suls oec maken staende tafelen des tabernakels van houte van Sethym,
ende elc sal hebben x cubite in die lingde, ende in die wijdde sal hebben elc enen cubitus ende enen halven.
Men sal in die side vander tafelen maken ii inhouwe, daermen deen tafele aen dander tafele vast maken sal, ende in deser manieren salmen alle die tafelen ghereiden.
Ende van desen tafelen selenre xx wesen in die suut side die suut wert staet,
ende daer toe sulstu ghieten xl sylveren voete om datmen onder elke tafele ten ii horeken ii voete legghen sal.
In dander side oec die ten Noerden wert leit, soe selen xx tafelen wesen,
ende si selen xl sylveren voete hebben, so datmen onder elke tafele ii voete legghen mach.
Mer ter west syden vanden tabernacule soe sulstu maken vi tafelen,
ende noch twee andere diemen richten sal inden horeken achter deynde vanden tabernacule.
Ende si selen ghevoecht werden van onder tot boven ende een voeghinghe sal alle de tafelen onthouden. Ende die twee tafelen die men inden horeken setten sal, selen met gheliker voeghinghen staen.
Ende te gader selent wesen viii tafelen, ende xvi silveren voete selen si hebben, soe datmen onder elke tafele ii voete sette.
Du sels oec maken van houte van Sethym v grendele om die tafelen te houden staende in deen side vander tabernaculen
ende v andere in dander side, ende also vele ter west siden
ende die salmen steken al die middewaert vanden tafelen van boven tot boven.
Ende dese tafelen sulstu vergulden ende du sulster in ghieten gulden ringhe, daermen die grendelen doersteken sal om die tafelen tonthoudene, ende die grendele sulstu overdecken met gulden platen.
Ende du suls die tabernacule richten na dexempel dat di opten berch ghetoent es.
Du suls oec maken een gordine van ghesponnenre siden blaeu, roet ende gheel, tweewerf gheverwet ende wit metter naelden ghewracht ende doerweven met scoenre menigherhande manieren ,
ende die sulstu hanghen voer iiii colunnen van houte van Sethim, ende die selen oec vergult sijn ende si selen oec gulden hoefde hebben ende sylveren voete.
Ende die gordine salre aenhanghen met ringheskene, ende bynnen der gordinen salstu setten darke der orconscap ende daer mede sal werden ghedeilt die sanctuarie ende die sanctuarie der sanctuarien.
Du suls oec legghen op darke der orconscap die propiciatorie in sancta sanctorum
ende die tafele buten der gordinen, ende jeghen die tafele sulstu den candelaer setten in die suutside, want die tafele sal staen in die noertside.
Du suls oec maken inden inganc vander tabernaculen een tente van ghesponnenre siden blaeu, roet ende gheel, tweewerf gheverwet ende wit menigerhande metter naelden ghewracht.
Ende du sels vergulden v calumpnen van houte van Sethim, daer die tente voer schieten sal, ende haer hoefde selen gulden sijn ende die voete coperen.
Du suls oec maken enen outaer van houte van Sethym, ende die sal hebben v cubite in die lengde ende in die wijde also vele, dats viercant, ende in die hoechde iii cubitus.
Ten iiii horeken selen horne uut hem comen ende du selstene overdecken met copere.
Du suls te sijnre uzasien maken ketele om dasschen tontfane ende tanghen ende crauwels daermen tfier in draghen sal. Du suls alle die vaete maken van copere,
ende enen coperen roestere ghemaect als een nette ende in sijn iiii horeken selen iiii coperen ringhe wesen,
ende die suldi legghen boven den heerde vanden outaer. Ende die roester sal wesen totter myddewaert vanden outaer.
Du suls oec maken van houte van Sethim ii hameiden vanden outaere, ende die suldi overdecken met coperen platen,
ende du sultse steken doer ringhe ende sy selen wesen in beiden siden vanden outaer om te draghene.
Du suls den outaer maken niet gheheel, mer bynnen ydel ende hol, also di inden berch ghetoent es.
Du suls oec maken een vrijthof vander tabernakelen, ende in die suutside daer af ten Suden wert soe selen wesen tenten van ghesponnen vlasse . Deen side sal houden in die lengde c cubite
ende xx columpnen met  soe vele coperen voeten, ende selen die hoefde silveren hebben met haren groveringhen.
Oec soe selen in die noertside wesen lancs tenten c cubite lanc, ende xx calumpnen ende also vele met ghetale coperen voete ende haer hoefde met haren groveringhen selen silveren wesen.
Mer in die wijdde des vrijthoefs die ten Westen wert scouwet, soe selen tenten wesen 1 cubite lanc ende x colummen ende also vele coperen voete.
Ende in die wijdde des vrijthoefs, datten Oesten wert scouwet, soe selen 1 cubite sijn.
Ende in deen side selen sijn tenten xv cubite lanc ende iii colummen ende also vele voete,
ende in dander side selen wesen tenten xv cubite lanc ende iii colummen ende also vele voete.
Mer ten inganghe vanden vrijthove salmen maken een tente xx cubite lanc van siden blaeu, roet ende gheel, tweewerf gheverwet ende wit van menigherhande werke metter naelden ghewracht, ende si sal hebben iiii colummen met also vele voeten.
Alle die colummen vanden vrijthove al om en domme selen verdect sijn met silveren platen ende hebben silveren hoefde ende coperen voete.
In die lengde sal tvrijthof beslaen c cubite ende in die wijdde 1. Ende di hoechde sal wesen van v cubite ende men saelt maken van linen lakene ende het sal hebben coperen voete.
Du suls alle die vate vanden tabernacule te sinen doene ende te sijnre usadien, beide die stecken vanden tabernacule ende vanden vrijthove, maken van copere.
Die Here seide tot Moysen: Ghebiede den kinderen van Israhel, dat si di bringhen alte puer olie van olyvebomen dat ghestoten si met enen stoetere, dat dliecht vat altoes moghe bernen
in die tabernacule der orconscap buten der gordinen die ghehanghen es in die tabernakele der orconscap. Ende Aaron ende sijn soene selense setten, dat si tot smorgens liechten voer den Here. Dit sal ewelijc oeffeninghe wesen in haer naecomelinghen vanden kinderen van Israhel.
Doe comen Aaron, dinen brueder, te di met sinen sonen van midden der kindere van Israhel, dat si paepscaps ghebrukich werden te mynen behoef: Aaron, Nadab, Abiu ende Eleasar ende Ythamar.
Ende du suls dinen brueder maken een heilich cleet in glorien ende scoenheit.
Du suls segghen alle den ghenen, die wijs sijn van herten, die ic vervult hebbe metten gheeste der wijsheit, dat si Aaronne maken cledere, daer hi in sal werden ghewihet ende mi daer in dienen.
Want dit selen die cledere sijn die sy maken selen: een racionael ende een superhumerael, enen nauwen linen roc, een mitre ende een gordel. Si selen heileghe cledere maken Aaronne, dinen brueder, ende sinen sonen, dat si mi werden ghewihet in paepscape,
ende si selen nemen gout ende side blaeu, roet ende gheel, tweewerf gheverwet ende van witter siden.
Ende si selen maken een superhumerael van goude ende siden blaeu, roede ende gheele, tweewerf gheverwet ende van witten ghesponnenen garne, al metter naelden ghewracht.
In beiden siden ten eynden soe saelt hebben ii lijsten ghevoecht, soe dat si aen een vergaderen.
Want al tgheweefte daer af ende alle die menigherhandicheit daer af van werke sal van goude ende van siden wesen blaeu, roet ende gheele, tweewerf gheverwet, ende van witten ghesponnennen gharne.
Ende du suls nemen  ii onichen steene ende du suls daer in graven met eens grovers werke ende metten gravene eens lapidarijs, Israhels sonen na Israhels sonen namen;
die vi namen inden enen steen ende vi dander namen inden anderen steen, na dordinancie haerre gheboerten.
Du sultse groveren met Israhels sone namen, ende du sultse om legghen met goude
ende du sultse setten in beyden siden des superhumeraels, in een herdenken der kindere van Israhel. Ende Aaron sal draghen haer namen voer den Here op beide die scolderen, om een herdencken.
Du suls oec van golde maken haexkene
ende ii kethenen te gader hanghende van alte finen goude, die du aen die haexkene hechten suls.
Du suls oec maken i racionael des vonnissen, metter naelden ghewracht na tghewevene vanden superhumerale, van goude, van siden blaeu, roet ende gheel, tweewerf geverwet ende van witten garne,
het sal viercant wesen ende dobbel. Het sal hebben een palme ter maten, beide in die lengde ende in die wijdde,
ende du sulster in setten iiii ordinancien van steenen. In deerste vers sal wesen sardius ende thopasius ende smaragdus,
in dander vers sal wesen carbunculus, saphirus ende jaspis,
int derde sal wesen ligirius, achates ende ametistus,
int vierde sal wesen crisolitus, onichinus ende den bril. Si selen in haren ordinancien wesen ghesloten in goude
ende si selen hebben der kindere  van Israhel [namen]. Alle die steene salmen groveren met xii namen, met elker namen naden xii gheslechten.
Du suls maken inden racionale van alte finen goude kethenen te gader hanghende
ende ii guldene ringheskene, die du setten suls op beide deynden vanden racionale,
ende du suls die kethenen voeghen in die ringskene, die in deynden vanden racionale sijn,
ende deynden vanden kethenen suldi hechten in ii haexkene in beiden siden vanden superhumerale, daert ten racionale waert scouwet.
Du suls oec maken twee guldene ringskene, ende die suldi setten op denden vanden racionale inden lijsten die jeghen superhumerael sijn ende te sinen achtersten wert scouwen,
ende oec noch twee ander guldene ringhe, die men setten sal in beide die siden vanden superhumerale beneden, daert scouwet jeghen daensicht vander nederster voeghinghen, datment hechten mach metten superhumerale,
ende men sal dat racionael met sinen ringskenen ende metten ringskenen vanden superhumerale te gader trecken met enen blauwen webbe, dat die ghewrachte voeghinghe blyve, soe dat dat racionael ende dat superhumerael deen van den anderen niet scheiden en moghen.
Ende Aaron sal Israhels sonen namen draghen op syne borst inden racionale des vonnissen, als hi in die sanctuarie gaen sal, teenen eweliken herdinkene voer den Here.
Ende du suls setten inden racionale des vonnissen leringhe ende waerheit, ende die selen in Aarons borst wesen, als hi in gaen sal voer den Here, ende hi sal der kindere van Israhel vonnisse draghen in sijn borst in sHeren aenscouwen altoes.
Du suls oec maken den roc vanden superhumerael al blaeu,
ende in sijn myddewaert sal boven een caproen wesen, ende die lijste sal gheweven wesen al omme, alsoe men pleecht te makene int achterste eynde van clederen, om dat sy niet lichtelijc scoeren en selen.
Du suls oec beneden ten voeten maken al omme ende omme van siden blaeu, roet ende gheel, tweewerf gheverwet, appelen garnaten, ende du sulster  tusschen hanghen int mydden bellekene,
aldus soe datter si een gulden belleken ende een appel garnate ende echter een ander gulden belleken ende een appel garnate,
ende daer mede sal Aaron ghecleedt wesen inder officien des diensts, soe datmen den luut hoeren mach als hi die sanctuarie in gaet ende uut coemt in des Heren aenscouwene, ende dat hi niet en sterve.
Du suls maken van alte finen goude een plate , ende daer in suldi graven met eens groevers werke theileghe den Here,
ende du sultse benden met enen blauwen webbe of groevers werke theileghe den Here, ende du hanghen voer des bisscops hoeft.
Ende Aaron sal draghen der gheenre quaetheiden, die de kindere van Israhel offeren ende heileghen selen in alle haren ghiften ende gaven. Ende dese plate sal wesen op sijn voerhoeft, dat hem die Here guedertieren wesen moet.
Ende du suls den roc toe hechten met witten garne, ende du sels maken een witte linen mitre ende i gordel, metter naelden ghewracht.
Oec suldi Aarons sonen ghereiden linen rocke ende gordele ende miters in glorie ende scoenheit,
ende met alle desen sulstu Aaron, dinen brueder, cleden ende sijn sonen met hem. Ende honre alre hande sulstu wihen, ende du sultse heileghen, dat sy mi in paepscape ghebrukich werden.
Du suls oec maken linen nedercledere, dat si overdecken tvleechs haerre vuylheit vanden lendenen totten dien,
ende die selen beseghen Aaron ende sijn sonen, als si in die tabernacule der orcontscap gaen selen of als si ten outare naken selen om te dienene in die sanctuarie, dat si van mesdadicheiden niet en sterven. Dit sal Aaronne ende sinen sade na hem ewelijc wettich wesen.
Mer dit sulstu oec doen, seide die Here tot Moysen, dat sy mi in paepscap werden ghewihet: Neem een kalf vanden vee ende ii onbesmette ramme
ende derve brode ende een keysterlinc, die sonder heefsel si, die beslaghen si met olien. Al dit suldi maken van tarwenre bloemen, ende derve pancoeken, bestreken met olien.
Ende du sultse legghen in enen paenre ende offerense, ende du suls doen comen voer di doere vander tabernaculen der orcontscap tcalf ende die ii ramme,
ende Aaronne ende sine sonen. Ende als du den vader met sinen sonen hebs ghedweghen met watere,
soe sulstu Aaron cleeden met sinen clederen, dats metten linen rocke ende metten superhumerale ende racionale
ende dat sulstu toegorden metten gordele. Ende du suls die mitre setten op sijn hoeft ende de heileghe plate boven den mitre,
ende du suls storten op sijn hoeft olie der salvingen, ende in deser manieren sal hi werden gheconsacreert.
Ende du suls oec sijn sonen doen comen ende du sultse cleden met linen rocken ende du sultse gorden metten gordele, dats Aaronne ende sine sonen,
ende du suls hon miters opt hoeft setten, ende si selen met eweliken religione mijn papen wesen. Ende na dien dattu haer hande ghewyhet hevest,
soe sulstu doen brenghen tcalf voer die tabernacule der orconscap, ende Aaron ende sijn sonen selen die hande op  sijn hoeft leggen,
ende du selest doden voer den Here neven de doere der tabernaculen der orconscap.
Ende du suls nemen van scalfs bloede ende leggen met dinen vinghere op die horeke vanden outare, mer dander bloet sulstu storten ten voeten vanden outaere.
Ende du suls nemen alle dat ruete, dat dinader overdect, ende dnetteken vander leveren ende die ii nieren ende truete datter boven es, ende du selest offeren ende verbernen opten outaer.
Mer scalfs vleechs ende sijn vel ende dmes sulstu verbernen buten den ghetelden, om dattet over die sonde es.
Du suls oec nemen den enen ram, ende Aaron ende sine sonen selen op sijn hoeft die hande legghen.
Ende als dune ghedoet hevest, soe sulstu nemen van sinen blode ende stortent omtrent den outaer,
ende du suls den ram in stucken slaen, ende du suls dwaen sijn inadere ende sijn voete ende legghense opt ghehouwen vleechs ende op sijn hoeft,
ende du suls den ram al offeren in brande opten outaer, den Here eest offerhande, dalre suetste roeke van sHeren Gods victymen.
Du suls oec nemen den anderen ram, ende Aaron ende sine sonen selen op sijn hoeft die hande legghen.
Ende alstune ghedoet hebs, soe sulstu  van sinen bloede nemen ende selest legghen op deynde van Aarons rechter oren ende sijn sonen ende op die dumen van haerre rechter hant ende voete, ende du selest bloet storten opten outaer al om en domme.
Ende alstu ghenomen hebs vanden blode, dat opten outaer es ende vander olien der salvinghen, soe selstu daer mede besparsen Aaron ende sijn cledere ende sijn sonen ende haer cleder. Ende als sy ghewyhet sijn ende haer cledere,
soe sulstu nemen truete vanden ramme ende den stert ende dvette dat over dinader es ende dnetteken vander leveren ende die twee nieren ende truete, datter boven es ende die rechtere scoudere om dattet een ram der consecracien es,
ende een broet ende i keysterlinc beslaghen met olien ende een pannekoke uten paenre vanden derven broeden die gheset es in sHeren aenscouwene.
Ende du suls al dit setten op Aarons ende sijnre sonen hande, ende du seltse heileghen opheffende voer den Here.
Ende du selest al ontfaen van haren handen, ende du seles verbernen opten outaer in holocauste van alte sueten roeke in sHeren aenscouwene, want het es sijn offerhande.
Du suls oec nemen die borst vanden ram, daer Aaron mede ghewijt es,
ende du sultse heileghen ende heffense op voer den Here ende hi sal vallen in sinen deele. Ende du suls heileghen die ghewiede borst ende die scouderen die du schiets vanden ramme, daer Aaron ende sijn sonen mede ghewihet was,
ende sy selen vallen in Aarons ende sijnre sonen deele met eweliken rechte vanden kinderen van Israhel, want het sijn dierste ende die beghinne van haren dancliken victymen, die den Here werden gheoffert.
Ende dat heileghe cleet, dat Aaron beseghen sal, selen sijn sonen hebben na hem ende daer in werden ghesalft, ende haer hande selen werden gheconsacreert.
Soe wi van sinen sonen, die na hem bisscop werden sal, hi sal vii daghe dat cleet aen hebben, ende wi in die tabernacule der orconscap gaen sal om te dienene in die sanctuarie.
Ende du suls nemen den ram der consecracien ende du suls sijn vleechs sieden in een heileghe stat,
ende dat sal Aaron ende sijn sone eten, si selen oec eten die brode die in die paenre sijn in die vestuarie der tabernaculen der orconscap,
om dat die  sacrificie bequame wesen sal ende om dat haer hande selen werden gheheilicht, diet offeren. Negheen vreemt gheborene en salre af eten, want sy sijn heilich.
Ende eest dat vanden gheconsacreerden vlesche of broede iet blijft tot smorghens, soe suldi datter overblijft verbernen metten viere. Men en saelt niet eten, want si sijn geheilicht.
Du sals al doen, dat ic die bevolen hebbe op Aaronne ende sinen sonen, vii daghe sulstu haer hande consacreren,
ende du suls elcs daechs offeren een calf voer die sonde om te suverne ende du suls den outaer suveren als du gheoffert hebs die hostie der suveringhen, ende du sulsten salven in heilicheiden,
vi daghe sulstu den outaer suveren ende heileghen ende hi sal wesen heilich der heileghen; soe wie datten tasten sal, hi sal werden gheheilicht.
Dit eest, dattu doen salst inden outare: elcs daechs ii jareghe lammere eenpaerlijc,
deen lam smorghens, dander zavonts .
Ten enen lamme sulstu offeren i tiendendeel blomen, die beslaghen si met ghestotenre olien die iii maten hebben tfierendeel van hin, ende wijn te stortene daer op die selve mate.
Mer dander lam sulstu savonds offeren naden sede der offeringhen van smorghens ende na dien dat wi gheseit hebben, in roeke der sueticheit.
Dit es den Here sacrificie met eweliker offeringhen in uwen gheslechte ter doeren vander tabernaculen der orconscap voer den Here. Daer sal ic setten totti te sprekene,
ende daer sal ic den kinderen van Israhel ghebieden, ende doutaer sal werden gheheilicht in mijnre glorien.
Ende ic sal heileghen de tabernakele der orcontscap metten outaer ende Aaron met synen sonen, dat sy mi ghebrukich werden in paepscape,
ende ic sal wandelen int midden den kinderen van Israhel ende ic sal hon God wesen,
ende si selen weten, dat ic ben die Here haer God, diese uut Egipten gheleidt hebbe, om dat ic onder hon wesen soude, ic ben die Here, haer God.
Oec sulstu maken een outaer om thymiama daer op te bernen van houte van Sethim,
ende hi sal hebben i cubitus inde lengde ende enen inde wijdde, dats viercant, ende ii cubitus in die hoechde. Horeke selen uut hem comen
ende du sulstene overdecken met alte finen goude, beide sinen roester ende sijn weeghe al om endomme ende sijn horeke.
Ende du suls hem al om en domme maken een croene aureola ende ii gulden ringhe  onder die crone in elke side, datmenre hameiden doer steken moghe ende datmen den outaer draghen moghe.
Ende die hameiden sulstu maken van houte van Sethim ende overdeckense met goude,
ende du sels den outaer setten voer die gardine, die hangt voer darke der orconscap voer die propiciatorie daer dorconscap mede ghedect es, daer sal ic metti spreken.
Ende Aaron sal daer op bernen wieroec, suetelijc riekende, smorghens. Als hi die liechtvate tesuwen sal, soe sal hi dat ontsteken.
Ende savonts, als hise setten sal, soe sal hi voer den Here onsteken ewelike thymyama in uwen gheslechten.
Ghi en sult daer op niet offeren thymyama van anderen maecsele noch offerhande noch victyme noch ghi en selter verch dinc op storten.
Ende eenwerf sjaers sal Aaron op sijn horeke  bidden inden blode, dat gheoffert wesen sal over die sonde, ende du sulster op ghepaisen. In uwen gheslachten sal dit wesen heilich der heileghen den Here.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Als du nemen suls die summe der kindere van Israhel bi ghetale, soe sal elc den Here gheven prijs voer sijn siele, ende ten sal negheen plaghe in hon wesen, als si ghetelt selen sijn.
Want dit sal elc gheven, die ten name lijt: enen halven sicle na tghewichte vanden sanctuarie , een half deel van den sicle salmen den Here offeren.
Dien men in den ghetale heeft van xx jaren ende daer boven, hi sal den prijs gheven.
Die rike en sal ten halven sicle niet toe doen ende die mate en sals niet mynderen.
Ende du sels nemen tghelt, dat bracht es vanden kinderen van Israhel ende leverent ten werke der tabernaculen der orconscap, dat het si haer herdencken voer den Here, ende dat hi haerre sielen ghenadich werde.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Du suls oec maken een eerne lavoer met sinen voeten om te dwaene, ende du suls dat setten tusschen die tabernacule der orconscap ende den outaer, ende daer in salmen water doen,
ende Aaron ende sijn sonen selenre in dwaen haer hande ende voete,
ende alsi in die tabernacule der orcontscap gaen selen ende alsi ten outaer gaen selen om daer in den Here thymiama tofferen,
dat si niet en sterven. Dit sal hem ewelijc wettich wesen ende sinen sade na hem volghende.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Nem di specien, vander eerster myrren ende uutvercorene vc sicle, ende van cynamome die helft, dats iic sicle ende 1, ende van calamo cc sicle ende 1,
ende van cassien vc sicle in den ghewichte vanden sanctuarie, ende die mate hin van olien van olyven,
ende du suls maken olie der salvynghen, heileghe salve, ghemaect metten werke eens apotecarijs,
ende du suls daer mede salven die tabernacule der orconscap ende darke des testaments
ende die tafele met haren vaten, den candelaer ende datter toebehoert, den outaer van thymiama
ende des holocausts ende al dalaem, dat te haerre behoeften behoert.
Ende du seltse alle heileghen, ende si selen sijn heilich der heileghen: diese ghenaken sal, hi sal werden gheheilicht.
Du suls Aaron ende sijn sonen salven ende heileghen, dat si mi ghebrukich werden in paepscape.
Ende du suls den kinderen van Israhel segghen: Dese olie der salvinghen sal my heilich wesen in uwen gheslechten.
Men en salre negheens menschen vleechs mede salven, ende alsoet ghemaect es, en suldi gheen andere maken, want het es gheheilicht ende het sal u heilich wesen.
Een mensche,  die alsulc maect ende gheefter enen vreemden af, men salne verderven van sinen volke.
Ende die Here seide tot Moysen: Neem die specien ende stacten ende onicha ende galbaen van goeden roeke ende vanden witsten wieroke, van allen sal wesen ghelike ghewichte,
ende du suls maken thymiama met eens apotecarijs werke ghemaect nerstelijc onder menghet ende puer ende alte werdich van heilicheiden.
Ende alstuut al ghestoten hebs in alte clein pulvere, soe sulsture af legghen voer die tabernacule der orconscap in die stat, daer ic di in openbaren sal, dit sal u wesen thymiama heilich der heileghen.
Alsulken dinc en suldi tuwen besighene niet maken, want het es heilich den Here.
Soe wat mensche di sulc dinc maect, om dat hi den roeke besegen sal daer af, hi sal vervaren van sinen volke.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Sich, ic hebbe gheropen bi namen Beseleel Huri sone, die Hur sone was, van Yudas gheslechte,
ende ic hebben vervult met Gods gheeste, met vroetscapen ende verstandenissen ende conste in alrehande motale
om te herpensene watmen maken mach ende smeden van goude, van silvere ende van copere,
ende in marmore ende in gemmen ende in menigherhande manieren van houte.
Ende ic hebbe hem enen gheselle ghegheven: Ooliab, Machimeth sone, van Dans gheslechte; ende in elcx gheleerts herte soe heb ic wijsheit ghegeven, om dat si maken selen alle dat ic di bevolen hebbe:
de tabernacule der beloften ende darke der orconscap ende die propiciatorie, die op haer es ende alle die vate vander tabernacule
ende die tafele ende haer vate, den finen candelare met sinen vaten
ende den outaer des wiroecs ende des holocausts ende al haer vate, ende dlavoer met sinen voete,
ende Aaronne den pape ende sinen sonen heileghe cledere inden dienste, dat si ghebrukich werden haerre officien inden heileghen,
ende olie der salvinghen ende thymiama van specien inder sanctuarien, al dat ic di bevolen hebbe, selen si maken.
Ende die Here sprac tot Moysen:
Sprec den kinderen van Israhel ende segt tot hon: Besiet, dat ghy mynen saterdach wacht, want hi es een teeken tusschen mi ende u in uwen gheslechte, dat ghi weten moecht, dat ic die Here ben, die u heileghe.
Wacht mynen saterdach, want hi es u heilich; diene besmet, hi sal die doet sterven, ende dier werc in doet, dies siele sal vervaren van haren volke.
Ses daghe sulstu werc doen, inden sevenden soe eest saterdach, heileghe ruste den Here, soe wie in desen daghe werc doet, hi sal sterven.
Die kindere van Israel wachten den saterdach ende si vierennen in haren gheslachten, het es een ewelijc belofte
tusschen my ende den kinderen van Israhel ende een ewelijc teeken, want in vi daghen maecte God hemel ende erde, ende inden sevenden soe cesseerde hi van werke.
Ende doe dese redenen gheeyndt waren, soe gaf God, die Here, Moises opten berch van Synay ii steynen tafelen der orconscap, die ghescreven waren met Gods vinghere.
Als tfolc sach, dat Moyses langhe merde vanden berghe te comene, so vergaderden si teghen Aaron ende seiden: Stant op, maec ons gode, die voer ons gaen, want wi en weten niet, wat gheschiet es Moysenne, dien man, die ons uut Egipten leidde.
Ende Aaron seide tot hon: Doet af die gulden in auren van uwer wyve ende uwer sonen ende uwer dochtere oren ende brinctse te mi.
Ende tfolc dede dat hi bevolen hadde ende brachten dinauren tot Aaron.
Ende doe hise ontfaen hadde, soe formeerde hi met ghesmoltenen werke ende maecter af een ghegoten calf. Ende si seiden: Israhel, dit sijn dijn gode, die di uten lande van Egipten gheleit hebben.
Ende doese Aaron ghesien hadde, soe maecte hi enen outaer daer voer, ende hi riep met eens arauts stemmen ende seide: Morghen eest sHeren feeste!
Ende si stonden vroech op ende offerden holocauste ende danckelijc hostien, ende tfolc sat te etene ende te drinckene, ende si stonden op spelen.
Ende die Here sprac tot Moisen ende seide: Ganc af; dijn volc, dattu uuten lande  van Egipten hebs gheleit, hevet ghesondicht.
Si sijn saen ghegaen vanden weghe dien du hen ghetoent hevest, ende si hebben hon ghemaect i ghegoten calf ende hebbent aenbeet, ende si hebben hem hostien gheoffert, ende si seiden: Israhel, dit sijn dijn gode, die di uuten lande van Egipten gheleidt hebben.
Ende echter sprac die Here tot Moisen: Ic aensie, dat dit volc van haerden nacke es;
laet mi, dat ic mynen toren jeghen hon vergrammen mach, ende ic salse te niete maken ende ic sal di maken in groet volc.
Mer Moises bad den Here sinen God ende seide: Here, waer om vergramt u toren jeghen u volc, dattu uut Egipten hebs gheleidt in groeter stercheit ende in vromer hant?
Ic bidde, om dat die van Egipten niet en selen moghen segghen: Hi heeffse scalkelijc uut gheleidt, om dat hise inden gheberchte doeden soude ende afdoen vanden lande. Dijn gramscap gheruste, ende wes guedertierich op dijns volcs quaetheit.
Herdencke dijnre knechte: Abrahams, Ysaacs ende Israhels, dien du bi di selven ghesworen hebs ende gheseit: Ic sal u saet menichvoldighen ghelijc den sterren des hemels, ende al dit lant, daer ic af ghesproken hebbe, soe sal ic uwen sade gheven, ende ghi selet altoes besitten.
Ende die Here waert ghepayst, soe dat hi tquaet niet doen en soude, dat hi ghesproken hadde jeghen sijn volc.
Ende Moyses keerde weder vanden berghe ende brachte in sijn hant ii tafelen der orconscap, die in beiden siden ghescreven waren
ende ghemaect met sHeren wercke, ende sHeren ghescrifte was ghegroveert in die tafelen.
Ende doe Josue hoerde tgheruchte vanden volke dat riep, soe seide hi tot Moysen : Men hoert inden ghetelden gherucht van stride.
Moyses antwoerde: En es gheen gheroep der gheenre die ten stride wert raden, noch der gheenre die dwinghen te vliene, mer ic hoere der gheenre stemme, die singhen.
Ende doe Moyses bi den ghetelden comen was, soe sach hi tcalf ende die reye, ende hi waert seer gram ende werp die tafele uuter hant ende bracse ten voete vanden berghe,
ende begreep tcalf, dat sy ghemaect hadden ende verbernet, ende braect te pulvere, ende dit spraide hi in watre ende gaf den volcke daer af drincken.
Ende Moises seide tot Aaron: Wat dede di dit volc, dattu alte groeten sonde op hem bracht hevest?
Ende Aaron antwoerde hem: Mijn here en belghe hem niet,  want du kennes dit volc, dat het bereet es tot quade.
Si seiden mi: Make ons gode, die voer ons gaen, want wy en weten niet, wat gheschiet es desen Moyses, die ons uuten lande van Egipten leidde.
Ende ic seide hon: Wie van u lieden heeft gout? Si brachtent ende gavent my ende ic werpt int vier, ende dit calf quammer uute.
Doe Moyses tfolc sach, dat het ghebloet was, want  Aaron hadt gheroeft om die scande vander smetten ende hadt bloet gheset onder die viande,
ende hi stont in die poerte vanden ghetelden ende seide: Soe wie sHeren es, hi come bi my. Ende alle Levi sonen vergaderden te hem,
ende hi seide te hon: Dit seit die Here God van Israhel: Elc man doe sijn swert op sijn die, ende gaet ende keert weder vander eenre poerten totter andere poerten midden doer die ghetelde, ende elc slae sinen brueder te doet ende vrint ende sinen naesten.
Ende Levi sonen daden na Moyses woert, ende in dien daghe warter verslaghen omtrent xxiiim menschen.
Ende Moyses seide: Ghi hebt huden uwe hande geheilicht den Here elc in sijn kint ende in sinen brueder, soe dat u sal werden ghegheven benedixie.
Ende doe dander dach quam, sprac Moyses totten volke: Ghi hebt alte groeten sonde ghesondicht, ic sal opgaen totten Here, of ic in enigher manieren sal moghen ghebidden voer u mesdaet.
Ende hi keerde weder ten Here ende seide: Ic bidde, Here, dit dijn volc hevet ghesondicht een groete sonde, want si maecten hon gulden gode,
verlate hon dese mesdaet, of, en doedijs niet, soe plaeyne my uuten boeke dien du ghescreven hebs .
Die Here antwoerde hem: Di my sondicht, dien sal ic uut mynen boeke planen.
Mer ganc du ende leidt dit volc daer ic u gheseit hebbe, want mijn enghel sal voer di gaen, mer inden daghe der wraken soe sal ic dese oec haer sonden visiteren.
Dus sloech die Here tvolc om die mesdaet vanden calve dat Aaron maecte.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide: Ganc op van deser stat, du ende tfolc dattu uuten lande van Egipten hebs gheleidt, int lant dat ic ghesworen hebbe Abraham, Isaac ende Jacob, segghende: Uwen sade sal ict gheven.
Ende ic sal senden den enghel, dinen voerghenghere, om te verdervene die Cananeen ende Amorreen ende Etheen ende Phereseen ende Eveen ende Jebuseen,
ende du suls gaen int lant, dat vloeit van melke ende van honighe. Want ic en sal metti niet opgaen, want du best volc van haerden nacke, dat ic di machschien niet en verderve inden weghe.
Doe tfolc dese alte quade woerde hoerde, soe weenet ende niemant en cleedde sijn chierheit also hi plach.
Ende die Here seide tot Moysen: Seg den kinderen van Israel: Du best volc van haerden necken. Eenwerven sal ic in di op comen ende ic sal di te niete maken . Te hant soe leg nu dijn chierheit af, dat ic weten mach, wat ic di doen sal.
Daer om leiden die kinder van Israhel haer chierheit af vanden berghe Oreb.
Ende Moyses nam die tabernacule ende recket ute buten den ghetelden verre, ende hi hiet haren name tabernacule der beloften. Ende alt volc, dat enighen orber hadde, het ghinc uuter tabernaculen der beloften buten den getelde.
Ende alse Moyses uut ghinc ter tabernaculen, soe stonden al die liede op ende elc stoent in die doere van sinen pauwelione, ende si saghen Moyses rugghe tot dat hy in die tente ghegaen was.
Ende als hi in die tabernacule der beloften ghegaen was, soe quam die calumme der wolken neder ende stont voer die doere ende sprac met Moysen,
daer sijt alle saghen dat die calumme der wolken stoent ter doren vanden tabernacule. Ende si stonden oec ende aenbeedden ten doren van haren tabernaculen.
Ende die Here sprac te Moysen van aensichte taensichte, als i mensche pleecht te sprekene tot sinen vrint. Ende als Moyses weder keerde in den ghetelden, soe en ghinc Josue, Muns sone, sijn dieninc, niet vanden tabernacule.
Ende Moises seide totten Here: Du beveels, dat ic dit volc wech leide, ende du en segs mi niet, wien du met my senden suls, sonderlinghe om dattu gheseit hebs: Ic kenne di by namen ende du heves gracie vonden voer my.
Oftic dan gracie vonden hebbe in dijn aenscouwen, so toen mi dijn aensichte, dat ic di weten mach ende dat ic gracie vinden mach voer dinen oghen. Aensie dijn volc, dese liede.
Ende die Here seide: Mijn aensichte sal voer di gaen ende ic sal di ruste gheven.
Ende Moyses seide: Oftu selve voer ons niet gaen en suls, soe en leit ons niet wech van deser stat,
want waer in selen wy moghen weten, ic ende dijn volc, dat wi gracie vonden hebben in dijn aenscouwen, en si dattu wandels met ons ende dat wy werden verheven met allen volke, dat woent boven der erden?
Ende die Here seide tot Moysen: Ende dit woert dattu ghesproken hebs, sal ic doen, want du heves gracie vonden voer mi ende di selven kenne ic bi namen.
Hi seide: Toene my dijn glorie.
Die Here antwoerde: Ic sal di alle goet toenen ende ic sal ropen in sHeren name voer di, ende ic sal ontfermen dies ic sal willen, ende ic sal guedertieren wesen inden ghenen dient my sal ghenoeghen.
Ende hi seide noch: Dune suls mijn aensicht niet moghen sien, want negheen mensche en sal my sien ende leven.
Ende noch seide hi: Sich, een stat es by mi, du suls staen boven den steen,
ende alse mijn glorie daer liden sal, soe sal ic di setten int hol vanden steen, ende ic sal di bedecken met mijnre rechter hant tot dat ic leden ben,
ende dan sal ic mijn rechter hant af doen ende du suls mijn echterste sien, mer du en suls mijn aensichte niet moghen sien.
Doe seide die Here meer: Verhouwe di ii steenen tafelen ghelijc den eersten tafelen, ende ic salre op scryven die woerde, die di tafelen hadden, die du braecs.
Du suls vroech gereet wesen, dattu te hant op comen suls opten berch van Synay, ende du suls met my staen opten sop vanden berghe van Synay.
Niemant en sal metti op comen noch men en sal niemant sien omtrent alden berch, ende die coeie ende die scapen en selenre niet jeghen weiden.
Hier om soe verhieu hi ii steenen tafelen alsodane als dierste waren, ende hi stoent bi nachte op ende ghinc opten berch van Synay, also hem die Here bevolen hadde, ende hi droech  die tafelen met hem.
Ende doe die Here neder comen was metter wolken, soe stont Moyses met hem ende aenriep sHeren name.
Ende doe die Here voer hem leet, soe seide hi: Regnere, Here God, ontfermich ende guedertierene, ghedoechsam ende van vele ontfermherticheiden ende ghewarich,
die hoeds ontfermicheit inden dusentighen, die wech does die quaetheit ende die mesdaden ende die sonden, ende niemant en es bi hem selven voer di onnosel, die ghelts der vadere quaetheit inden kinderen ende inden neven ende inden derden ende inden vierden gheslechte.
Ende Moyses haeste hem ende boechde hem langs op derde
ende aenbedende seide hi: Here, of ic gracie vonden hebbe in dijn aenscouwen, soe bidic di, dattu met ons tijts, want het es volc van haerden nacken, ende doe wech onse quaetheiden ende onse sonden ende besitte ons.
Di Here antwoerde: Ic sal belofte aengaen, daert alle lude aensien selen, ende ic sal teekene doen, die noeyt ghesien en waren boven der erden noch in neghenen luden, dat tvolc, daer du in midden best, scouwen sal sHeren vreeselijc werc, dat ic doen sal.
Behoude al dat ic di huden ghebiede. Ic selve sal voer di verdryven die Amorreen ende Chananeen ende Hetheen, die Phereseen oec ende die Eveen ende die Jebuseen.
Wachte di, dattu nummermeer metten ghenen, die in dat lant wonen, en voeghes vrinscape, die di te valle wesen soude,
mer destruere haer outare ende brec haer bielden ende houwe haer bossche af.
En wille niet aenbeden enen vreemden god. Die Here benidende of benidere es sijn name, God veronwerdere .
En aenganc gheen belofte metten lieden van dien lantscape, datsi, als sy vernoeyeert sijn met haren afgoden ende si haer beelden aenbeedt hebben, dat di niemant van hon en roepe om tetene van dien dat den afgoden gheoffert es.
Noch du en suls niet nemen negheen wijf van haren dochteren te dijnre sonen behoef, dat sy na dien, dat sy vernoeyeert selen wesen, dijn sonen niet en doen vernoeieren in haren goden.
Du en suls di niet maken ghegoten gode.
Du suls wachten die solempniteit vanden derven broden, vii daghe sulstu derf broet eten, alsoe ic di beval inden tide der maent vanden niewen, want in die maent van lententide soe ghincstu uute Egipten.
Al dat die vroulijcheit ontdoet van manliken wesene, dat sal myne sijn, van allen beesten, beide van coeyen ende van scapen soe salt myne sijn. Deerstegheborene vanden esele selstu verloessen met enen scape, mer en gheefsture negheen ghelt omme, soe salment doden.
Deerstegheborene van dinen sonen salstu verloesen, ende du en suls niet ydel openbaren in mijn aenscouwen.
vi daghe salstu werken, inden sevenden daghe salstu laten te ackeren ende te oechstene.
Du suls di doen die solempniteit vanden weken int beghinsel vanden vruchten des  terwen oechstes vanden lande, ende die solempniteit valt, als die tijt vanden jare om coemt, datment al vergadert.
Te drien tiden int jaer soe sal alle dijn manlijcheit openbaren int aenscouwen salmechtichs Heren, des Gods van Israhel.
Want alsic die heidenen verdreven sal hebben van dinen aensichte ende ic dijn termyne sal hebben ghewijdt, soe en sal niemant laghen verradelijc na dijn lant, alstu op gaen suls om te openbarene inden aenscouwene sHeren dijns Gods, driwerven int jaer.
Du en suls niet offeren op heefsel dbloet mijnre hostien noch tot smorghens en sal niet bliven vanden victymen der solempniteit van Phase.
Die premicien der vrocht van dinen lande soe sulstu offeren inden huse sHeren dijns Gods. Du en suls een hueken niet sieden in sijnre moder melc.
Ende die Here seide oec tot Moysen: Scrijf di dese woerde, die ic mede metti ende met Israhel belofte hebbe ghemaect.
Dus stoent daer Moyses metten Here xl daghe ende xl nachte; hi en at negheen broet ende hi en dranc ghenen borne, ende hi screef inden tafelen x woerde der beloften.
Ende doe Moyses af quam vanden berghe van Synay ende hi die ii tafelen der orcontscap hilt, soe en wiste hi niet, dat sijn aensichte ghehorent was vanden gheselscape van Gods redenen.
Ende doe Aaron ende die kindere van Israhel saghen, dat Moyses aensichte ghehorent was, soe ontsaghen si hon bi te coemene.
Ende doese Moyses riep, soe keerden weder te hem Aaron ende die princen vander synagoghen.
Ende na dat hi ghesproken hadde, soe quamen oec te hem alle die kindere van Israhel, ende hi beval hon al dat hi vanden Here ghehoert hadde opten berch van Synay.
Ende doe hi sijn redenen voldaen hadde, soe leide hi een decsel op sijn aensichte,
ende dat dede hi af, als hi ten Here in ghinc ende met hem sprac, tot dat hi uut quam ende hi dan sprac totten kinderen van Israel al dat hem bevolen was.
Ende si saghen Moyses aensichte, doe hi ute quam, wesen ghehorent, mer hi overdecte weder sijn aensichte, doe hi tot hon sprac.
Alse alle die menichte vergadert was vanden kinderen van Israel, soe seide Moyses tot hon: Dit eest, dat die Here gheboden hevet te doene:
vi daghe suldi werc doen, ende de sevende dach sal u wesen heilich, saterdach ende sHeren ruste , want die daer in werc doet, men salne doden.
Bynnen den saterdach soe en suldi negheen vier ontsteken in allen uwen woninghen.
Ende Moyses seide tot alder vergaderingen der kindere van Israhel: Dits die redene, die di Here bevolen hevet, segghende:
Versceit van u die primycien den Here. Elc willich ende van ghereeder herten offerse den Here, dats gout, sylver, coper,
side blaeuwe ende ghelu ende rode, tweewerf gheverwet, ende wit vlas, haer van  gheiten
ende wederen velle gheroet ende blau, hout van Sethym ende olie om die liechtvate tontsteken
ende datmen olie make ende salve ende herde suete thymiama,
onichene steene ende gemmen ter verchieringhen vanden superhumerale ende racionale.
Soe wi van u lieden wijs es, hi come ende make dat die Here bevolen hevet,
dat es die tabernacule ende sijn dac ende sijn overdecsel, die ringhe ende die tafelen metten grendels, die stecken ende die voete,
die arke ende haer hameiden, die propiciatorie ende die cortine, diemen daer voer hanghen sal,
die tafele met haren hameiden ende haren vaten ende metten broden der voerlegghinghen, den candelare om die liechte tonthoudene, sijn vate ende sijn lichtvate ende olie ten vodinghen vanden vieren,
den outaer des wieroecs ende sijn hameiden, olie der salvynghen ende thymiama van specien, de tente ter doren vanden tabernacule,
den outaer des holocausts ende sinen coperen roester met sinen hameyden ende sinen vaten, ende dlavoer ende sijn voete,
die cortinen vanden vrijthove met haren calumpnen ende haren voeten, die tente ten inghanghe des vrijthoefs,
die stecken vanden tabernacule ende vanden vrijthove met haren corden,
die cleder, diemen besighen sal inden dienste der  sanctuarien, Aarons des bisscops cleedere ende sijnre sonen, dat si ghebrukende werden des paepscaps.
Ende al die menichte der kinder van Israhel ghinc wech van Moyses aenscouwene
ende brachten met herde ghereeder devoter herten den Here die primicien om te makene dwerc vander tabernaculen der orconscap. Soe wat dat noetdorftich was ter oefeninghen ende ten heileghen clederen,
gaven die manne metten wyven: armillen ende inauren, vingherline ende dextralien . Men verschiet elc gulden vat in sHeren ghifte.
So wi dat hadde side blaewe ende roede ende gheel, tweewerf gheverwet, vlas ende gheiten haer ende ramme velle, gheroedt ende gheblaeut,
sylver ende motael van ere, si offerdent den Here; ende hout van Sethym te menigherhande orbere.
Mer die gheleerde wyve oec si gaven oec dat si gesponnen hadden: side blaeuwe, rode ende gheel, ende vlas,
gheiten haer; met haren eyghenen wille gaven sijt.
Mer die princen brachten die onichene steene ende die gemmen ten superhumerale ende ten racionale,
specien ende olie om die liechtvate mede te doen bernen ende om te ghereidene salve ende om thymiama te makene van herde sueten roeke.
Alle de manne ende de wyve offerden den Here met devoter herten, datmen die werke maken soude die de Here bevolen hadde bi Moyses hant. Alle die kindere van Israhel heilichden den Here haer willege dinghen.
Ende Moyses seide totten kinderen van Israel: Siet, die Here hevet gheroepen by namen Beseleel, sone Huri, die Hurs sone was, van Yudas gheslechte,
ende hi heeften vervult met Gods gheeste, met wijsheiden ende verstandenissen ende met consten ende met alre wetenheit,
om te herpeisene ende te makene alle werc in goude ende in sylvere ende in ere
ende in die steene te groverene ende in tymmerwerc. Soe wats datmen vinden mach op smede werc heeft hi in sijn herte ghegheven
Ooliab Achysemeths sone, van Dans gheslechte.
Hi heeftse beide gheleert met wijsheiden, dat si maken selen tymmerwerc ende gheplumeert werc ende opten vingher ghewracht van siden blaeu, roet ende gheel, tweewerf gheverwet ende van linen laken, dat sijt al weven selen ende dat sy alle nuwe dinghen vinden selen.
Beseleel maecte oec ende Ooliab ende alle die wise manne, den welken dat die Here wijsheit gaf ende verstandenisse, dat si smeden consten die werke, die noetdorftich waren ter behoeften vander sanctuarien ende dat die Here gheboden hadde.
Ende doese Moyses gheropen hadde ende elken gheleerden man, dien die Here wijsheit ghegheven hadde ende die hem selven willens ghegheven hadden om dwerc te makene,
soe leverde hi hon alle die giften der kinderen van Israhel. Ende doe si daghelijcs werkende waren, soe brachte smorgens tfolc dat si beloeft hadden,
waer bi dat die werclude ghedwonghen waren, te comene te Moysen, ende si seiden:
Tfolc bringt meer dan noetdorft es.
Hier om gheboet Moyses te ropene met een hirauds stemme: Man noch wijf en brenghe iewer meer ten werke vander sanctuarien.
Ende aldus wert ghecesseert van ghiften tofferne om dat ghenoech wesen soude aen dat gheoffert was ende om dats oec overblyven soude.
Ende alle, die wijs waren van herten te volmakene dwerc vander tabernaculen, si maecten x cortinen van vlasse gesponnen ende van siden blaeu ende roet ende gheel, tweewerf gheverwet met menigherhande werke metter naelden ghewracht,
ende deen van desen hadde xxviii cubitus inde lengde ende iiii in die wijdde, een mate was van alden cortinen.
Ende hi voechde die v cortinen deen aen dander, ende dander v soe hechte hi oec te gadere.
Hi maecde blaeuwe letsen inder eenre cortinen lijste in elke side ende in die lijste vander anderre cortinen oec,
soe dat de letse te gader comen souden ende datmense te gader voeghen soude.
Waer bi dat hi goet 1 gulden ringhe, diemen hechten soude inder cortinen letse ende dattet soe een tabernakel woerden soude.
Hi maecte oec van gheitenen hare xi flassaerde om toverdeckene tac vanden tabernacule.
Deen flassaert hadde inde  lengde xxx cubitus ende in die breidde iiii cubitus, alle die flassaerde waren van eenre maten.
Ende die vive daeraf voechde hi te gadere over een side, ende dander vi verscheiden.
Ende hi maecte 1 letse inde lijste vanden enen flassaerde ende l inde lijste vanden anderen flassaerde, datmense te gader voeghen soude,
ende l coperen ringhe daermen tac mede te gader hechten soude, soe dat van allen den flassaerden een decsel werden soude.
Hi maecte oec i overdecsel der tabernacule van weders velle gheroet ende een ander overdecsel daer boven van blauwen vellen.
Hi maecte oec die tafelen vanden tabernaculen van houte van Sethym, staende.
Die lengde der eenre tafelen was x cubitus ende die breidde hilt i cubitus ende i halven.
Twee in houwe waren aen elc tafele, datmen die een aen dander voegen soude. Dus maecte hi in alden tafelen vanden tabernacule,
vanden welker datter xx waren ter suutsiden wert jeghent Suden
met xl silveren voeten. Men leide ii voete onder elke tafele van beiden siden der horeke, daer dinhouwe vanden siden inden horeken eynden.
Ter siden vanden tabernacule die scouwet ten Noerden wert, soe maecte hi xx tafelen met xl silveren voete,
ii voete onder elke tafele.
Mer jeghen dWesten, dat was te dier siden vander tabernaculen die de see scouwet, maecte hi vi tafelen,
ende ii andere telken horeke vanden tabernacule achter,
die ghevoecht waren van onder tot boven, ende si stonden in eenre voeghinghen.
Dus maecte hi  te beiden siden ten horeken, soe datter te gader waren viii tafelen ende dat si hebben souden xvi sylveren voete, dat waren ii voete onder elke tafele.
Hy maecte oec van houte van Sethym v grendele om tonthoudene die tafelen vander eenre siden,
ende v andere om die tafelen mede te gader te voeghen vander anderre siden, ende sonder dese v andere grendele ter west siden vanden tabernacule teghen die zee.
Hi maecte oec enen anderen grendel, die te middewert vanden tafelen vanden enen horeke totten anderen horeke gaen soude.
Ende die tafelen vergulde hi ende goet haer voete silveren, ende haer ringhe maecte hi gulden, daermen die grendele doer solde moghen steken, ende die grendele overdecte hi oec met guldenen foelien.
Hy maecte oec een gordine met menigherhande werke metter naelden ghewracht, van siden blaeu, roet ende gheel, twewerf gheverwet ende van ghesponnenen vlasse met werke metter naelden ghewracht,
ende iiii calummen van houte van Sethym, die hi vergulde met haren hoefden, ende goet haer voet sylvere.
Hi maecte oec een tente inden inganghe vanden tabernacule van siden blaeuwe, roede ende ghele, twewerf gheverwet ende van ghesponnenen vlasse met menigherhande werke,
ende v columnen met haren hoefden, die hi overdecte met goude, ende haer voete goet hi coperen.
Oec maecte Beseleel een archa van houte van Sethym, die hadde in de lengde ii cubitus ende i halven, ende i cubitus ende i halven in die wijdde,
ende in die hoechde was een cubitus ende een half, ende hi deckese bynnen ende buten met herde finen goude. Ende hi maecte haer al om ende omme een gulden crone
ende goet iiii gulden ringhe te haren iiii horeken, ii ringhe in deen side ende ii ringe in dander side.
Hi maecte oec die hameiden vanden houte van Sethym, ende die decte hi met goude
ende die stac hi inde ringhe, die waren in die horeken vander arken om te draghene die arke.
Hi maecte oec die propiciatorie, dats die oracle, van alte finen goude, in die lengde ii cubitus ende enen halven ende in die breidde i cubitus ende enen halven.
Hy maecte oec ii cherubinne gesmeet van goude, ende die sette hi in beiden siden vanden propiciatorie,
deen cherub in dende vander eenre siden ende dander cherub in deynde vander anderre siden, twee cherub in beiden eynden vanden propiciatorie,
ende si strecden haer vloghele uut ende bedecten die propiciatorie ende si saghen deen op dandere ende die propiciatorie oec.
Hi maecte oec een tafele van houte van Sethym, die in die lengde hadde ii cubite ende in die breidde i cubitus, ende in die hoechde hadde sy enen cubite ende i halven,
ende hy omleidse met alte finen goude, ende hy maecte haer al om ende omme een lijste,
ende in die lijste soe maecte hi een guldene crone doer ghegroveert iiii vingher breet, ende boven dese croene soe maecte hi een ander crone aureolam.
Hi goet oec iiii gulden ringhe ende die sette hi in die iiii horeke aen elken pickel vander tafelen jeghen die crone,
ende daerin dede hi hameyden, datmen die tafele mocht draghen.
Ende dese hameiden maecte hi van houte van Sethym ende hi omleidse  met goude.
Ende hi maecte vate te menigherhande behoeften vander tafelen: nappe, violen ende godette ende wieroec vate van finen goude, daermen die versche offerhanden in offeren soude.
Hy maecte oec enen candelaer, ghesmeedt van alte finen goude. Ende uut sinen stake quamen gerdeken of riedekene, nappen, draeyende scyven ende lielien,
vi in allen siden, iii gerdekene of riedekene in deen side ende iii in dander side;
aen elc gerdeken waren iii nappe ghevonden als een not, ende draeyende scyven oec ende lielien, ende iii nappe ghevonden als een not in dander gerdeken ende draeyende scyven oec ende lielien. Dwerc vanden vi gerdekenen was ghelijc, die quamen uuten stake vanden candelere.
Mer inden stake waren iiii nappe ghevonden als een not ende draeyende scyven ende lielien oec te gadere.
Ende onder die ii gerdekene waren te drien steden draeyende scyven, die te gader vi gherdeken werden, comende uut enen stake. Ende aldus waren uten candelaer die draeyende scyven ende gherdekene, al ghesmeet van alte finen goude.
Hi maecte oec vii liechtvate met haren tanxkenen, ende vate, daermen in blusde dat men af ghenepen hadde, van alte finen goude.
Die candelaer met alle sinen vaten woech enen talent gouds.
Hy maecte oec van houte van Sethym een outaer des wieroecs, ende hi hadde in die lengde i cubitus ende i in die wijdde ende in die hoechde ii cubitus, ende uute sinen hoeken quamen horeke.
Ende hi beleidene met alte finen goude, met sinen roesteren ende sijn weeghen ende sijn horeke. Ende hi maecte hem al om en domme een crone aureola,
ende ii gulden ringhe aen elke side onder die croene, datmenre hameiden in steken soude ende datmen den outaer soude moghen draghen.
Ende dese hameiden maecte hi van houte van Sethym ende overdeckese met gulden foelien.
Ende hy maecte olie salve der heilicheiden ende tymyama van alte finen specien metten werke eens crudenaren.
Hi maecte oec van houte van Sethym den outaer des holocausts, viercant, v cubitus wijt ende iii cubitus hoghe,
ende sijn horeke quamen uut synen hoeken, ende hi overdectene met coperen platen.
Ende hi ghereide te sijnre behoeften menigherhande vaten van ere: potte, tangen, crauwels ende viervate.
Ende hi maecte sinen roester coperen oft eren also een nette ghemaect es, ende onder dien roester in die mydde wert vanden outare den haert,
ende hi goet iiii ringhe telken horeke vanden roestere enen, om hameiden daer in te stekene, den outaer daer mede te draghene.
Ende de hameiden maecte hi van houte van Sethym ende hi overdeckese met eernen platen,
ende hi stacse in die ringhe, die stonden inde siden vanden outare. Want die outaer en was niet gheheel, mer hol, van tafelen ghemaect ende bynnen ydel.
Hi maecte oec een eerne lavoer met sinen voeten vander wyven spieghelen, die laghen in die doere vanden tabernaculen.
Ende dat vrijthof, in welcs suut side waren tenten van linen lakene, c cubitus lanc,
ende xx calumnen met haren coperen voeten, ende der calummen hoefde, ende al de groveringhen haers wercs was sylveren.
Ende ter noert siden soe waren oec also vele  tenten ende calummen ende voete, ende die hoefde vanden calummen waren vander selver maten ende vandien selven werke ende van dien selven ere.
Mer in die side, die west wert was, soe waren tenten van l cubitus lanc ende x calummen met haren eernen voeten, ende der colummen hoefde waren sylveren ghegroveert.
Mer jeghent Oeste soe gereedde hi tenten l cubitus lanc,
ende in deen side soe waren tenten xv cubitus lanc met iii calummen met haren erenen voeten, ende in dander side soe waren oec tenten xv cubitus lanc met iii colummen ende met soe vele voeten,
want tusschen dese twee siden soe maecte hi den inganc vanden tabernacule.
Hi hadde alle die tenten van den vrijthove gheweven van ghesponnen  gharne.
Die voete vanden colummen waren eren, mer haer hoefde waren silveren met haren groveringhen, mer oec soe overdecte hi die colummen vanden vrijthove met sylvere.
Ende hi maecte inden inganc vanden tabernacule een tente van siden blauwe, rode ende ghele, tweewerf gheverwet, ende van ghesponnenen vlasse met menigherhande werke, die xx cubitus hadde in de lengde, ende die hoechde was van v cubitus, na die mate die alle die tenten vanden vrijthove hadden.
Ende inden inganc waren iiii colummen met eernen voeten, ende haer hoefde ende haer groveringhen waren sylveren.
Hi maecte oec motalen alle die stecken vanden tabernacule ende vanden vrijthove al om en domme.
Dit sijn die instrumente vanden tabernacule der orcontscap, die ghetelt waren by Moyses gheboden inder Leviten oeffeninghen by Ychamars, Aarons spapen sone, hant,
die Beseleel, Hurijs sone, die Hurs sone was, van Yudas gheslechte, volmaect hadde, also die Here bevolen hadde by Moysen,
met synen gheselle Ooliab, Achisemechs sone, van Dans gheslechte, die oec een voerbarich wercman was van houte ende een plumeerre ende metter naelden werkende menigherhande werc van syden blaeu ende roet ende gheel, tweewerf gheverwet, ende van linen garne.
Alt gout dat verdaen wert inden werke der sanctuarien ende dat in ghichten gheoffert wert, was xxix talente ende dcc ende xxx sycle ter maten vander sanctuarien.
Ende tghetal vanden sylvere van des volcs giften was c talente ende m ende dcc ende lxxv sicle ter maten vanden sanctuarie,
een half sicle van elken hoefde. Want het was gheoffert van dien, di ten ghetale leden van xx jaren out ende daer boven, van vic ende iiim, ende van d ende l mannen van wapenen.
Al sonder dit waren c talente sylvers, daer die voete vanden sanctuarie af ghegoten waren, ende vanden inganghe, daer die gordine hanghet. c vote waren ghemaect van c talenten, telken voete enen talent gherekent.
Mer vanden dusentighen dcc ende lxxv sicle soe maecte hy die hoefde vanden colummen, die hi oec cleedde met silvere.
Daer waren oec gheoffert viic ende iim talente eers ende daer boven cccc sicle,
ende daer waren af ghegoten die voeten inden inganghe der tabernaculen der orconscap ende die coperen outaer met sinen roestere ende alle die vate, die te sinen besyghene behoerlijc waren,
ende die voete vanden vrijthove beide al om en domme ende inden inganc, ende die stecken vanden tabernacule ende vanden vrijthove al om ende omme.
Van siden blaeu ende roet ende gheel, tweewerf gheverwet ende van linen, soe maecte hi cleedere, die aen doen soude Aaron, als hi diende inden heilghen, also die Here Moysen beval.
Hy maecte een superhumerael van goude ende van siden blaeu ende roet ende gheel, tweewerf gheverwet ende van linen met menigherhande werke,
ende hi sneet gulden foeldien ende dunnet in draden, datmense mochte draeyen metten webbe vanden eersten verwen,
ende hi maecte twee lijsten, die te gader quamen ten eynden in beide de siden,
ende een gordel van desen selven verwen, also die Here Moysenne bevolen hadde.
Hi ghereidde oec ii onichene steene, beslaghen ende besloten in goude, ende ghegroveert alsomen pleghet te gravene, metten namen der kindere van Israhel,
ende hi settese inden siden vanden superhumerale, vi in deen side ende vi in dander, na dordinanchie haerre gheslechten, in herdencken der kindere van Israhel, also die Here Moysenne bevolen hadde.
Hy maecte oec met den werke vander naelden een racionael van goude ende van siden blaeu ende roet ende gheel, tweewerf gheverwet ende van linen,
viercant ende dobbel van eenre palmen mate,
ende daer in sette hi iiii ordinanchien van steenen:
in deerste vers was sardius, topasius ende smaragdus, in dander carbunculus, saphirus ende jaspis,
int derde ligirius, achates ende ametistus,
int vierde crisolitus, onichinus ende berillus. Dese waren ghesloten ende om leet in gout na haerre ordinancien.
Ende dese steene waren ghegraven metten namen der xii gheslechten van Israhel, dats elc steen hadde enen name.
Si maecten oec inden racionale ketenken van finen goude, die aen een hinghen,
ende ii haexkene ende also vele gulden ringhe. Oec setten si ringhe in elke side vanden racionale, daer ii gulden kettenen uut hinghen,
die si hechten inden  haexkenen, die inden horeken boven stonden aent superhumerael.
Dese vergaderden si voer ende achter, datment superhumerael ende tracionael daer mede te gader hechtede,
aent gordel nauwe te gader ghedwonghen, ende noch stertelkene te gader ghevoecht metten ringhen, die sy te gader bonden met enen blauwen webbe, dat si niet slappelijc riden en souden ende deen vanden anderen niet en souden scheiden, also die Here Moysen beval.
Sy maecten oec den roc vanden superhumerale al blaeu,
ende enen capruyn jeghen die myddewaert boven. Ende sy maecden i soem al om en domme den capruyn gheweven.
Ende sy maecten beneden aen die voete appele garnate van siden blaeu, roet ende gheel, tweewerf gheverwet ende van ghesponnenen vlasse,
ende bellekene van alte finen goude, die sy setten tusschen dappele garnaten beneden aenden soem al om en domme den roc, na elc gulden belleken een appel garnate,
ende met desen dinghen dus verchiert ghinc die busscop in, als hi sijns diensts plach, also die Here Moysen beval.
Sy maecten oec witte linen rocke Aaronne ende sinen sonen,
ende miters van linen laken met haren cronen
ende oec linen witte nedercleder.
Mer tgordel maecten si van linen lakene ende van siden blaeu, roet ende gheel, tweewerf gheverwet met menigherhande werke, also die Here Moysene beval.
Si maecten oec die gouden plate der heiligher eersamheit van alte finen goude,
ende si screvenre in, also men pleghet stene te groverene, theileghe sHeren,
ende si dwonghense metten blauwen mitre, also die Here Moisenne gheboden hadde.
Dus was volmaect alt werc vanden tabernacule ende vanden dake der orcontscap,  ende die kindere van Israhel daden al dat die Here gheboden hadde Moysenne.
Ende si offerden den tabernakel ende sijn dac ende alle allaem, die ringhe, die tafelen, die grendels, die colummen ende die voete
ende doverdecsele vanden gheroedden weders vellen, ende dandere overdexele vanden blaeuwen vellen, die gordine,
darke, die hameiden, die propiciatorie,
die tafele met haren vaten ende metten broeden der proposicien,
den candelare, die liechtvate ende haer allame metter olien,
den guldenen outaer ende die salve, dat tymyama vanden specien, die tente inden inganghe vanden tabernacule,
die eerne outaer, den roestere, die ameiden ende alle syne vate, dlavoer met sinen voeten, die tenten vanden vrijthove ende die colummen met haren voten,
die tente inden ynganc vanden vrijthove ende sijn corden ende die stecken, ende niet en ghebracker vanden vaten, die gheboden waren te makene inden dienste der tabernaculen ende inden dake der beloften,
ende die heileghe cledere, die di papen beseghen in die sanctuarie, dats te wetene Aaron ende sijn sone,
offerden die kindere van Israhel, alsoe die Here bevolen hadde.
Ende do Moyses alle dese dinghen volmaect sach, soe ghebenedide hi hem.
Die Here sprac tot Moysenne ende seide:
In deerste maent, opten eersten dach vander maent, soe sulstu de tabernacule der orconscap richten,
ende du sulster darke in setten
ende du sulster die gordine voer hanghen, ende du sulster die tafele in brenghen ende legghenre op dat gheboden es naden seden. Die candelaer sal staen met sinen liechtvaten
ende die gulden outaer daermen den wieroec op bernt voer darke der orconscap. Du suls hanghen die tenten inden inganghe vanden tabernacule
ende daer voer sulstu setten den outaer des holocausts,
ende dlavoer sulstu setten tusschen den outaer ende der tabernaculen,
ende dat sulstu vol waters doen. Ende du seles tvrijthof omhanghen met sinen tenten ende sinen inganc.
Ende du seles nemen olie der salvinghen ende du suls salven die tabernacule met sinen vaten, dat sy werden gheheilicht.
Du suls salven den outaer des holocausts ende alle sijn vate,
dlavoer met sinen voeten, du sulstse alle wyhen metter olien der consecracien, datse sijn heilich der heileghen.
Ende doe comen ten doren vander tabernaculen der orconscap Aaron ende sijn sonen, ende alsi ghedwoghen sijn met watere,
soe sulstuse cleden met heileghen clederen, dat siere [mi] in dienen ende dat haer salvinghe profitelijc werde in ewelijc paepscap.
Ende Moyses dede al dat die Here gheboden hadde.
Dus waert ghericht die tabernacule in deerste maent vanden anderen jare, inden eersten daghe vander maent.
Ende Moyses richtet ende sette die tafelen ende die vote  ende die grendels,
ende hi sette die colummen ende hi spreidde tac boven die tabernacule ende hi leidet boven doverdecsel, also die Here bevolen hadde.
Ende hi leide dorconscap in darke ende dede onder die ameiden daer in ende hi leider die oracle boven.
Ende doe hi darke bracht hadde inden tabernakel, soe hinc hi die gordine daer voer, om dat hi sHeren ghebot voldoen soude.
Ende hi sette die tafele inden tabernakel der orconscap ter noert siden buten der gordinen
ende hi leider op die broede der proposicien, also die Here Moysenne bevolen hadde.
Hi sette oec den candelaer in der tabernacule der orconscap jeghen die tafele inde suutside
ende sette die liechtvate in haren ordinancien, na sHeren ghebot.
Hi sette oec den guldenen outaer ondert dac der orconscap jeghen die gordine
ende hi verbrande daer op wieroec van specien, also die Here bevolen hadde.
Hi hinc oec die tente inden inganc vanden tabernacule,
ende den outaer des holocausts in de vesterie der orconscap ende offerder in holocauste ende sacrificien, alsoe die Here bevolen hadde.
Ende dlavoer sette hy tusschen den tabernakel der orconscap ende den outaer ende deedt vol waters.
Ende Moyses ende Aaron ende sijn sonen dwoghen daer in haer hande ende haer voete,
als si gaen souden binnen den dake der beloften ende si ten outare souden gaen, also die Here bevolen hadde.
Hi richte oec tvrijthof al om en domme den tabernakel ende den outaer ende hincker al om en domme die tente.
Na dien dat het al voldaen was, soe overdecte den tabernakel der orconscap een wolke ende sHeren glorie vervullet,
ende Moyses en mochte niet gaen bynnen den dake der beloften, want een wolke hadt al overdect ende sHeren moghentheit blicde daer.
Wanneer dat die wolke den tabernakel liet, soe tijdden die kindere van Israhel wech met haren scaren,
bleef sy daer boven hanghende, soe bleven si in die selve stat,
want des daechs soe was sHeren wolke boven die tabernacule ende i vier snachts, daert die kindere van Israhel saghen van alle haren woninghen.
Ende die Here riep Moysenne vanden tabernacule der orconscap ende seide:
Sprec den kinderen van Israhel, ende du suls tot hon segghen: Een mensche van u luden, die den Here offert een offerande ende offert een victyme van quicke, dats van ossen of van scapen,
eest, dat sijn offerande holocaust sijn sal ende van vee, soe sal hi offeren ter doren vanden tabernacule der orcontscap een onbesmet manneken om hem den Here ghenoechlijc te makene,
ende hi sal die hande legghen op sijnre hostien hoeft, ende hi sal ghenoechlijc sijn ende profitelijc in sijnre suveringhen.
Ende hi sal tcalf doden voer den Here, ende Aarons spapen sonen selen sijn bloet offeren ende stortent al om en domme den outaer, die es voer die doere vanden tabernacule.
Ende si selen tfel af trecken vander offeranden ende houwen die lede in stucken,
ende si selen tfier ondersteken inden outaer, mer daer voer soe selen siere in legghen i hoep houts,
ende daer boven selen si legghen die lede, die ghehouwen sijn, dats te weten thoeft ende al dat aen die levere hanghet,
mer dat bynnenste ende die vote selen si dwaen met watere ende die pape saelt verbernen opten outaer in holocaust ende in soeten roeke den Here.
Ende die offerande van quicke, dat van scapen of van gheiten holocaust es, soe sal hi offeren een jarich lemmeken sonder smette,
ende hi saelt doden ter siden vanden outare, die ten Noerden wert scouwet voer den Here . Ende Aarons spapen sonen selen  sijn bloet storten al om en domme opten outaer,
ende si selen die lede deilen, thoeft ende allen, dat aen die levere hanghet, ende si selent legghen op dat hout, daermen tfier onder steken sal.
Mer dinnader ende die voete selen si dwaen met watere, ende alst al gheoffert es, soe saelt die pape al verbernen opten outaer in holocauste ende herde sueten roeke den Here.
Mer es die offerande des holocausts van voghelen, van tortelen of van duven jonghen ,
soe salse die pape offeren ten outare, ende hi sal thoeft ten halse wert trecken ende scoeren een wonde ende sal dbloet doen lopen opten cant vanden outaer.
Mer den crop vander stroten ende die plumen sal hi werpen ter oest siden biden outaer in die stat, daer men dasschen in pleghet uut te storten, ende hi sal haer vloghele breken, ende hi en salse niet sniden noch met ysere deilen ,
ende hi salse verbernen opten outaer ende steken tfier onder thout: dits holocaust ende offerande van herde sueten roeke den Here.
Een siele, die offeren sal den Here offerande van sacrificien, bloeme sal sijn haer offerande ende si salre olie op storten ende legghenre wieroec op,
ende si saelt draghen tot Aarons spapen sonen, ende een van hon luden saels nemen een hant vol vander bloemen ende vander olien ende alle den wieroec, ende hi sal therdencken legghen opten outaer in herde sueten roeke den Here.
Mer datter overblijft vander sacrificien, dat sal Aarons sijn ende sijnre sonen, heilich der heileghen den Here vanden offeranden.
Ende als du suls offeren sacrificie ghebacken inden oven van bloemen, dat is te wetene broede sonder heefsel ghekneden of beslaghen met olien, of derve coecken, met olyen bestreken.
Sal dijn offerande sijn uut eenre pannen van bloemen, ghekneden met olien ende sonder heefsel,
soe sulstuse in cleynen stucken breken ende storten daer op olie.
Mer sal di sacrificie sijn van enen roester, soe salmen oec die bloeme met olien kneden.
Ende alse du dit den Here offers, soe sulstuut leveren in spapen hande, ende als hijt gheoffert heeft, soe sal hi vander sacrificien nemen therdinken
ende verbrandent opten outaer inden roeke der sueticheit den Here.
Mer soe wat datter overblijft, sal Aarons sijn ende sijnre sonen, heilich der heileghen van sHeren offeranden.
Alle die offerande, die men den Here offert, salmen doen sonder heefsel ende men en sal niet gheheefselt noch ghehonicht verbranden in sHeren sacrificie.
Allene soe suldi offeren die primicien daer af ende ghiften, mer men salse niet legghen opten outaer in roeke der sueticheit.
Soe wat sacrificien du offeren sulst, du sulstse cunden met soute, ende du en suls niet aftrecken van dijnre sacrificien tsout des Heren dijns Gods beloften, in allen sacrificien salstu sout offeren.
Mer eest dattu offeren suls ghichten den Here dierste van dinen vrochten van aren, die noch groeyen, soe sulstuse singhelen biden viere ende brekent ontwee in die ghelike van mele, ende aldus sulstu dijn primicien den Here offeren,
ende du sulster olie op ghieten ende wieroec oplegghen, want hets Heren offerande.
Ende hier af sal die pape verbranden therdencken der ghichten een deel vanden ghebrokenen mele ende vander olien.
Es sijn offerande hostie van payselijcheiden ende wilt hi offeren van ossen, soe sal hy offeren voer den Here een manneken of een wijfken onbesmet.
Ende hi sal sijn hant legghen op sijnre victymen hoeft ende men salse doeden inden inganghe vanden tabernacule, ende Aarons spapen sonen selen sijn bloet storten al om en domme den outaer,
ende si selen  offeren vander hostien der payselijcheiden den Here in offeranden tvette, dat over dinader es, ende alle tvette, datter bynnen es,
di twee nieren metten ruete, daer die nieren mede ghedect sijn, ende dnetteken vander leveren metten nierkenen.
Ende hi saelt verbranden opten outaer ende tfier ondert hout steken, in offeranden van herde sueten roeke den Here.
Mer eest dat sijn offerande es van scapen ende die hostie van payselijcheiden,  weder hi offert een manneken of een wijfken, si selen sijn onbesmet.
Offert hi een lam voer den Here,
soe sal hi sijn hant legghen op sijnre victymen hoeft ende men salse doden voer den inganc vander tabernaculen der orconscap, ende Aarons sonen selen sijn bloet storten al om en domme den outaer,
ende si selen offeren vander hostien der payselijcheit den Here sacrificie: truete ende alle den stert metten nieren ende die vetheit die den buyc overdect hevet ende alle dinader,
ende beide de nieren metten ruete dat neven die nieren es, ende dnetteken vander leveren metten nierkenen,
ende die pape salse verbranden opten outaer in voetsele des viers ende van sHeren offeranden.
Ende es een gheit sijn offerande ende offert hise den Here,
soe sal hi sijn hant legghen op haer hoeft ende hi salse doden in den inganghe vanden tabernacule der orconscap, ende Aarons sonen selen haer bloet storten al om en domme den outaer,
ende si selenre af nemen in voetsele van sHeren viere dat ruet, dat die buyc overdect heeft ende dat alle dinader dect,
beide die nierkene metten nettekene, dat neven die nieren es ende di vetheit vander leveren metten nierkenen,
ende die pape salse verbranden opten outaere inden voetsele des viers ende van herde sueten roeke den Here.
Alle ruete sal sHeren sijn met eweliken rechte in uwen gheslechte ende in alle uwen woninghen, ende ghi en sult albedalle niet eten ruet noch bloet.
Die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Sprec den kinderen van Israhel: Een siele, die ghesondicht hevet bi roekeloesheiden ende van al sHeren gheboden die hi gheboden heeft, datmen niet doen en soude, iet heeft ghedaen,
eest een pape, die ghesalvet es, die ghesondicht heeft ende doet hy tfolc mesdoen, soe sal hy over sijn sonden offeren een onbesmet calf den Here,
ende hi saelt brenghen ter doeren vanden tabernacule der orconscap voer den Here, ende hi sal die hant op sijn hoeft legghen ende hi saelt den Here offeren.
Ende hi sal sceppen van dies calfs bloede ende draghent inden tabernacule der orconscape.
Ende als hi sinen vingher heeft ghenettet int bloet, soe sal hi hem vii werven bespersen voer den Here jeghen die gordine vander sanctuarien,
ende hi sal van dien selven bloede legghen op de horeke vanden guldenen outaer, die den Here herde bequame es inden tabernacule der orconscap, mer al dander bloet sal hi storten ten voeten vanden outaere des holocausts voer den inganc vanden tabernacule.
Ende hi sal scalfs ruete offeren over die sonde, beide dat over dinadere es ende al datter bynnen es,
die twee nierkene ende dnetteken, datter boven es neven die niere, ende truete vander leveren metten nierkene,
alsoe ment offert vanden calve der hostien van payselijcheiden, ende hi salt verbranden opten outaer des holocausts.
Mer tfel ende al tvleechs, metten hoefde ende metten voeten ende metten inaderen ende metten meste
ende met alden anderen lichaem sal hi draghen buten den ghetelden in een suver stat, daermen die asschen uut pleecht te storten, ende daer soe sal hijt al verbernen op enen hoep houts, ende dit salmen verbranden inde stat, daermen dasschen uut stort.
Ende eest, dat alle die scare van Israhel verroekeloest heeft ende bi ongheleertheiden hevet ghedaen dat jeghen sHeren ghebot es, ende si daer na haer sonde  verstaet,
soe selen si offeren een calf over die sonde ende si selent brenghen ter doeren vanden tabernacule.
Ende douders vanden volke selen die hande legghen op sijn hoeft voer den Here, ende alst calf ghedoedt es in sHeren aenscouwen,
soe sal een pape, die ghesalvet es, draghen van sinen bloede in die tabernacule der orcontscap,
ende hi sal sinen vingher daer in netten ende bespersen vii werven jeghen die gerdinen,
ende hi sal van dien selven bloede legghen op die horeke vanden outare, die voer den Here es in die tabernacule der orconscap, mer dander bloet soe sal hi storten neven den voet vanden outaer des holocausts, die ter doeren es vanden tabernacule der orconscap,
ende hi sal nemen al sijn ruete ende verbrandent opten outaer,
ende hi sal doen met desen calve, also hi eerst dede. Ende als die pape over hon bidt, soe sal die Here hon guedertieren sijn.
Mer tcalf sal hi draghen buten den ghetelden ende verbernent, also hi dat eerste calf dede, dat voer der menichten sonde es.
Eest dat een prince heeft ghesondicht ende hi hevet by roekeloesheiden ghedaen een dinc van  velen, dat in sHeren wet verboden es, ende hi daer na sijn sonde verstaet, soe sal hi den Here offeren een hostie, enen onbesmetten ram boc vanden gheiten,
ende hi sal legghen [sijn hant] op sijn hoeft, ende als hine gheoffert heeft in die stat, daer men dolocaust pleecht te doedene voer den Here om dat het over die sonde es,
soe sal die pape netten sinen vingher inder hostien bloet voer die sonde ende tasten daer mede die horeke vanden outaer des holocausts, ende dander sal hi storten te sinen voeten.
Mer dat ruete sal hi opten outaer verbranden, also men pleghet te doene vanden hostien van payselijcheiden, ende die pape sal bidden over hem ende over sijn sonden, ende si sal hem werden verlaten.
Eest dat een siele vanden volke vanden lande heeft ghesondicht, soe dat si doet iet van dien di in sHeren wet verboden sijn ende sy mesdoet,
ende si bekent haer sonde, soe sal sy offeren een onbesmette gheit,
ende si sal die hant legghen opter hostien hoeft die over die sonde es, ende si salse offeren in die stat des holocaust.
Ende die pape sal nemen vanden bloede aen synen vingher ende hi sal tasten die horeke vanden outaer, ende dander bloet sal hi storten te sinen voeten.
Ende hi salre af nemen alt ruet alsoment te nemen pleecht vander victymen van payselijcheiden ende hi salt verbranden opten outaer in roeke der sueticheit den Here, ende hi salre over bidden, ende het sal haer verlaten werden.
Mer offert hi van quicke die victyme over die sonde, dats te wetene een onbesmet scaep,
soe sal hi de hant legghen op sijn hoeft ende offerent indi stat, daermen pleghet te houwen die hostien van holocauste.
Ende die pape sal nemen vanden bloede aen sinen vingher ende salre mede tasten die horeke vanden outaer des holocaust, ende dander bloet sal hi storten te sinen voeten.
Ende hi sal alt ruete daer af nemen, alsoment ruet pleghet te nemene vanden ramme dien men offert voer payselijcheit, ende hi salt verbranden opten outaer in sHeren brande, ende hi sal voer hem ende voer sijn sonden bidden, ende het sal hem verlaten werden.
Sondicht een siele ende heeft si ghehoert den luut eens die swoer, ende es sijs orconde dat sijt sach of wist, <ende> en seit sijt niet, soe sal si haer quaetheit draghen.
Ende die tast iet onsuvers of dat ghedoedt es van eenre beesten of bi hem selven doet es of enich ander crupende dier, ende verghetet si haer onsuverheit, soe sal sijs mesdadich sijn ende si mesdoet.
Ende tast si iet van smenschen onsuverheit nader onreynicheit, daermen mede pleecht besmet te werdene, ende sijt verghetet ende daer na bekint, soe sal si der sonden sculdich sijn.
Een siele , die ghesworen heeft ende uut haren leppen heeft laten gaen, dat si iet quaets of goeds doen soude, ende hevet si dat met ede versekert ende met woerden,
ende verghet sijs ende verstaet si daer na haer sonde, si sal penetencie doen voer haer sonde
ende si sal offeren een lam of een gheet vanden cudden, ende die pape sal voer haer ende voer haer  sonde bidden.
Mer en mach si gheen quic offeren, soe sal si offeren twee tortelen of ii duven jonghe den Here, die een voer die sonde ende dander in holocauste,
ende si salse den pape gheven, ende hi sal deerste offeren voer die sonde, ende hi sal haer hoeft wringhen ten vloeghelen wert, also dat het aenden hals blive hanghende ende dat hijs albedalle niet af en trecke.
Ende metten bloede sal hi bespersen die wande vanden outaere, mer soe wat bloede datter overblijft, dat salmen doen drupen ten fondamente vanden outare, want het es voer die sonde.
Mer dander duve sal hi verbranden inden holocauste, alsomen pleghet, ende die pape sal voer hem ende voer sijn sonden bidden, ende sy sal hem werden verlaten.
Ende en vermach sijn hant niet tofferen ii tortelen of ii duven jonghe, soe sal hi offeren voer die sonden een tiendendeel van ephi bloemen. Si en salre engheen olie in doen noch negheenen wieroec op legghen, want het es voer die sonde.
Ende si saelt den pape leveren, ende hi salre een hant vol af sceppen ende verbrandent opten outaer in sgheens herdencken, diet offerde,
ende bidden over hem ende suverne. Mer dander deel sal hi in giften hebben.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Een siele, eest dat si breect die oeffeninghen ende si sondicht inden dinghen die Gode gheheilicht sijn bi roekeloesheiden, sy sal voer haer mesdaet offeren i onbesmetten ram vanden cudden, diemen copen mach om ii sicle na tghewichte vanden sanctuarie,
ende hi sal die scade wederkeren, die hi ghedaen heeft, ende hi salre deen vijftendeel oplegghen ende leverent den pape, ende hi sal over hem bidden, den ram offerende, ende het sal hem werden verlaten.
Eest dat een siele sondicht by roekeloesheiden ende si een dinc doet, dat in sHeren wet verboden es, ende verstaet si haer mesdaet quaetheit, dat si der sonden sculdich es,
si sal enen onbesmetten ram vanden cudde offeren den pape na die mate ende dmicken vander sonden, ende hi sal over haer bidden, om dat sijt onwetende dede,
ende het sal haer werden verlaten, want si mesdede inden Here bi onwetene.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Een siele, die sondicht ende den Here versmaet ende loechent sinen naesten sijn depoest , dies men gheloefde sijnre  trouwen, of die met crachte iet heeft ontdwonghen of onrecht ghedaen,
of die vonden hevet een dinc die verloren was ende des mesdadich es, ende hem daer en boven versweert of enich ander dinc ghedaen heeft van velen, daer die menschen in pleghen te sondighen,
woert hi verwonnen vander mesdaet, si sal al gheheel weder gheven den here dien si di scade ghedaen heeft, al dat si bi loesheiden wilde onthouden
ende hier en boven soe sal sire tfijftendeel toedoen.
Mer over haer sonde soe sal si offeren enen onbesmetten ram vanden cudde, ende si salne den pape gheven na die mate ende dmicken vander mesdaet.
Ende hi sal over haer bidden voer den Here, ende het sal haer verlaten werden voer elc dat si doet daer si in sondicht.
Die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Bevele Aaronne ende sinen sonen: Dits die wet vanden holocauste: men saelt verbranden inden outare alle den nacht tot des morghens, ende tvier sal uuten selven outaer sijn.
Ende een [pape] sal aendoen enen roc ende dlinen nedercleet, ende hi sal dasschen uut doen, die dbernende vier verteert heeft, ende hi salse setten neven den outaer,
ende hi sal di eerste cledere uut doen ende hi sal andere cledere aendoen ende draghense buten den ghetelden, ende hi salse in een herde suver stat doen verbranden te gheysteren.
Want tvier sal altoes inden outaer bernen ende alle daghe sal di pape dat voeden, smorghens hout onder stekende, ende hi salre dolocaust boven legghen ende verbrandent ruete vanden payseliken hostien.
Dit vier sal ewelijc wesen ende en sal nummeer ghebreken inden outaer.
Dits die wet vander  sacrificien ende vanden lybamente, die Aarons sonen souden offeren voer den Here ende voer den outaer:
Die pape sal nemen een hant vol vander bloemen, die beslaghen of ghekneden es met olien, ende al den wieroec, die op die bloemen gheleit es, ende hi sal dat verbranden inden outaer, in een herdenken van herde sueten roeke den Here.
Mer dander deel vander bloemen sal eten sonder heefsel Aaron met sinen sonen, ende hi saelt eten in een stat vanden sanctuarie der tabernaculen.
Want hier om en salment niet heefselen, om datmen een deel daer af offert in sHeren brande. Het sal sijn heilich der heileghen als over die sonde ende mesdaet.
De manne van Aarons gheslechte selen allene dit eten. Dit sal wettelijc ende ewelijc wesen in uwen gheslechten van sHeren sacrificien, soe wie hem ghenaken sal, hi sal werden gheheilicht.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Dits Aarons ende sijnre sonen offerande, die si den Here selen offeren inden daghe haerre consacreringhen: si selen offeren een tiendendeel bloemen van ephi in deewelijc sacrificie, deen helft smorghens ende dander helft savonts,
ende men salse beslaen met olien ende fritense inde panne.
Ende die pape, die na den vader volghen sal, hi salse offeren al werm den Here in roeke der sueticheit, ende men salse al verbranden inden outaer,
want alder papen sacrificie salmen metten viere verbernen, ende niemen en salre af eten.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Spreec Aaron ende sinen sonen: Dits die wet vander hostien over die sonde: in die stat, daermen dolocaust offert, daer sal mense doeden voerden Here, hets heilich der heilegen.
Die pape, diese offert, hi salse  eten in een heileghe stat, inden vrijthove vander tabernaculen.
Soe wat sijn vleechs ghenaect, sal werden gheheilicht; wert een cleet met haren blode besmet, soe salment dwaen in die heileghe stat.
Ende een erden vat, daer mense in siedet, salmen breken, mer eest een eeren vat, soe salment scueren ende dwaen met watere.
Elc man vanden papeliken gheslechte sal van dien vlesche eten, want hets heilich der heileghen.
Want di hostie die men houwet over die sonde, daer men dbloet af draghet in die tabernacule der orconscap om te suverene in die sanctuarie, die en salmen niet eten, mer men salse verbernen metten viere.
Dits oec die wet vander hostien over die mesdaet: Si es heilich der heileghen.
Hier om, daer men doedt dolocaust, daer salmen oec doden die victyme over die mesdaet, ende haer bloet salmen storten al omtrent den outaer.
Si selenre af offeren den stert ende truete, dat dinader overdect heeft,
die ii nierkene ende die vetheit die neven die nieren es, ende dnetteken vander leveren metten nierkenen.
Ende die pape salse verbranden opten outaer, hets sHeren brant over die mesdaet.
Elc man vanden papen gheslechte sal van desen vlesche eten in die heileghe stat, want hets heilich der heileghen.
Alsomen di ostie offert over die sonde, also offert mense over die mesdaet, van desen ii hostien sal een wet sijn, ende sal behoren ten pape, diese offeren sal.
Die pape, die di victyme vanden holocauste offert, hi sal haer vel hebben.
Ende alle die sacrificie van blomen, datmen inden oven bact, ende watmen ghereit opten roestere of in die panne van blomen, sal dies papen sijn, diet offert,
weder si beslaghen sijn met olien of droeghe sijn, alle Aarons sonen salmen effene mate deilen elken sonderlinghe.
Dits die wet der hostien van payselijcheiden, die men den Here offert:
Eest dat dofferande wesen sal om lof ende danc, soe selen si offeren broede sonder heefsel, beslaghen met olien, ende derve coeken met olien bestreken, ende ghebacken bloeme ende pannecoken beslaghen met mynghelinghen van olien,
ende oec geheefselde broede metter hostien van dancke, diemen offert over payselijcheit,
ende van dien offertmen een over primicien den Here, ende het sal spapen sijn, die der hostien bloet storten [sal].
Ende daer af soe salmen tfleechs eten optien selven dach ende niet soe en saels blyven tot smorghens.
Eest dat iemant van beloften of al willens een hostie offert, men salse oec op dien selven dach eten, mer eest dats iet tot smorghens blijft, men maecht eten,
mer soe wat die derde dach vint, dat sal tfier verteren.
Soe wie opten derden dach eten sal vanden vlesche der hostien van  peyselijcheiden, sijn offerande sal te niete werden ende niet vorderen den ghenen, diese offerde, mer meer sal alsulke siele mesdadich wesen der overdaet, die haer met dusdaenre spisen besmetten sal.
Tfleechs, dat iet onreyns ghenaect heeft, en salmen niet eten, mer men salt verbernen metten viere.
Een onbesmette siele, die gheten heeft van den vlesche der hostien van payselijcheiden, die den Here gheoffert es, si sal  vervaren van haren volke,
ende die ghetast heeft eens menschen of eenre beesten onsuverheit, of van enigher dinc, die besmetten mach, ende etet van dusdanighen vleessche, si sal vervaren van haren volke.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Spreec den kinderen van Israhel: Ghi en sult niet eten ruete van coeyen noch van scapen noch van gheiten,
mer ghi sult hebben in alrehande orbere truete vanden ghestorvenen corre ende van dier beesten, die ghedoedt es van eenre anderre beesten.
Soe wie eten sal truete, datmen sculdich es tofferen in sHeren brande, hi sal vervaren van sinen volke.
Dbloet van negheenre beesten en suldi oec niet nemen te spisen noch van scapen noch van quicke .
Soe wat sielen, die bloet eten sal, si sal vervaren van haren volke.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Sprec den kinderen van Israhel: Die den Here offert victyme van payselijcheiden,
hi salre mede offeren sacrificie, dat sijn sine lybamente. Hi sal in die hande houden der hostien ruete ende die borst, ende als hise beide offerende den Here hevet gheconsacreert, soe sal hise den pape leveren,
ende hi sal truete verbranden opten outaer, mer die borst sal Aarons sijn ende sijnre sonen.
Ende oec sal in spapen voerdeel vallen vanden hostien der payselijcheiden die rechte scoudere,
soe wie van Aarons sonen, die offeren sal dbloet ende truete, hi sal hebben te sinen deele de rechte scoudere,
want ic hebbe ghenomen vanden kinderen van Israhel van haren payseliken hostien die borst der opheffinghen ende die scoudere der afscheidinghen, ende ic hebse ghegheven Aaronne, den pape, ende sinen sonen in eweliker wet van alden volke van Israhel.
Dits Aarons consecracie ende sijnre sonen in sHeren oeffeninghen inden daghe, datse Moyses offerde, dat si paepscaps ghebrukich souden werden,
ende dat hon die Here gheboet te gheven vanden kinderen van Israhel met eweliken religione in haren gheslechten.
Dits die wet vanden holocauste ende vander sacrificien over die sonde ende die mesdaet ende over die consecracie ende over die victymen van paiselijcheiden,
die de Here Moysenne beval opten berch van Synay, doen hi den kinderen van Israhel ontboet inder wildernissen van Synay, dat si den Here haer offerande offeren souden.
Tot Moysen sprac die Here ende seide:
Nem Aaron met sinen sonen, ende haer cledere, ende olie der consecracien, i calf over die sonde, ii ramme, enen paenre met derven broeden,
ende du suls alt volc vergaderen ter doeren vanden tabernacule.
Moyses dede  also die Here gheboden hadde, ende hi vergaderde al de menichte voer die doere
ende seide: Dits die redene, die de Here geboden hevet te doene.
Ende te hant soe offerde hi Aaronne ende sinen sonen.
Ende doe hise gedwoghen hadde, soe cleedde hi den busscop met enen hymde ende gordene toe metten gordele, ende hi dede hem den blauwen roc aene ende dede daer boven superhumerael.
Ende  hi gordet toe met enen gordele ende setter dat racionael aen, daer in was leringhe ende waerheit,
ende hi decte hem thoeft metten mitre ende daer boven dede hi de gulden plate, gheconsacreert in heilicheiden, also hem die Here bevolen hadde.
Ende hi nam olie der consecracien ende daer mede salfde hi die tabernacule met al sinen alame.
Ende doe hi den outaer heileghende vii werf hadde ghesperst, soe salvede hine ende alle sijn vate ende hi heilichde dlavoer met sinen voete metter olien.
Ende hi storte dolie op Aarons hoeft  ende salfdene ende consacreerdene.
Ende doe hi sijn sonen gheoffert hadde, soe cleedde hyse met linen rocken ende gordese met i gordele, ende sette hem miters opt hoeft, also die Here bevolen hadde.
Ende hi offerde i calf voer die sonde. Ende doe Aaron ende sijn sonen op sijn hoeft die hande gheleit hadden,
soe doedde hijt ende sciep vanden bloede ende hi netter sinen vingher in ende taste die horeke vanden outaer al om endomme. Ende als hine ghesuvert hadde ende gheheilicht, so storte hi dander bloet te sinen fondamente.
Mer truete dat over dinnader was, ende dnetteken vander leveren ende die ii nierkene met haren ruette verbernde hi opten outaer
ende verbrande buten den ghetelden tcalf metten velle ende vleesche ende metten meste, alsoe die Here bevolen hadde.
Hi offerde oec in holocauste enen ram, ende als Aaron ende sijn sonen op sijn hoeft die hande gheleet hadden,
soe doedde hine ende hi storte sijn bloet al om en domme den outaer.
Ende hi hieu den ram in stucken, sijn hoeft ende die lede ende truete verbrande hi metten viere,
mer hi dwoech te voeren dinader ende die voete met watere ende hi verbernde den ram altemael opten outaer, om dat het was holocaust van herde sueten roeke den Here, also hem die Here bevolen hadde.
Hi offerde oec den anderen ram inder papen consecracien, ende Aaron ende sijn sonen leiden die hande op sijn hoeft.
Ende doene Moyses ghedoedt hadde, soe nam hi vanden bloede ende taster mede deynde van Aarons rechter oren ende den dume van sijnre rechter hant ende oec vanden rechten voete.
Hi offerde oec Aarons sonen, ende doe hi metten blode des rams, dier ghedoedt was, ghetast hadde deynde van elcs rechter oren ende de dumen vander rechter hant ende vanden rechten voete, soe storte hi dander bloet al om en domme den outaer,
mer dat ruete ende den stert ende alle tfette, dat over dinnader was, ende dnetteken vander leveren ende die ii nieren met haren vetten ende metter rechter scouderen leide hi bisiden.
Ende Moyses nam uten paenre metten derven broeden, die voer den Here was, een broet sonder heefsel ende enen wastel, beslaghen met olien, ende enen derven coeke, ende dit leide hi opt ruete ende op die rechte scoudere,
ende hi leveret al te gadere Aaron ende sinen sonen. Ende doe sijt gheheven hadden voer den Here,
soe naemt Moyses weder uut haren handen ende verbrandet opten outaer des holocausts, om dat het was offerande vander consecracien in roke van herde sueten sacrificien den Here.
Hi nam oec die borst te sinen deele vanden ramme der consecracien ende hiefse op voer den Here, also hem die Here bevolen hadde.
Ende Moyses nam salve ende bloet, dat opten outaer was , ende hi spraidet op Aaronne  ende op sijn cledere ende op sijn sonen ende op haer cledere. Ende als hise gheheilicht hadde in haren cledere, soe gheboet hi hon ende seide:
Siedet vleechs voer die doere vanden tabernacule ende daer etet ende et oec die broede, die inden paenre ligghen der consecracien alsoe mi die Here gheboden hevet, segghende: Aaron ende sijn sonen selen eten.
Mer so wat datter overbliven sal vanden vleesche ende vanden broede, dat sal tfier verteeren.
Ghi en sult oec niet gaen uuter doeren vander tabernacule binnen vii daghen voer dien dach, daer in voldaen sal werden die tijt van uwer consecracien, want in vii daghen soe eyndet die consecracie alsoet nu ghedaen es,
om dat die sede vander sacrificien sal werden voldaen.
Dach ende nacht suldi blyven in die tabernacule, wachtende sHeren wachten, dat ghi niet en sterft, want aldus soe eest mi bevolen.
Ende Aaron ende sine sonen daden al, dat die Here sprac bi Moises hant.
Mer doe die achstende dach quam, soe riep Moyses Aaron ende sijn sonen ende die meeste van gheborten ute Israhel,
ende hi seide tot Aaronne: Nem vanden vee een calf over die sonde ende enen ram in holocauste, beide onbesmet, ende offere di voer den Here.
Ende du suls segghen totten kinderen van Israhel: Bringt enen boc over die sonde ende i calf ende een eynjarich lam ende sonder smette, in holocaust,
ende enen osse ende i ram over hostien van paiselijcheiden, ende offertse voer den Here, ende tot elken soe offert bloeme, beslaghen met olien in sacrificie, want huden soe sal u die Here openbaren.
Dus brachten si al dat Moyses gheboden hadde ter doren vanden tabernacule. Ende doe daer alle die menichte bistont, soe seide Moyses:
Dits die redene, die de Here bevolen heeft: doedt ende u sal sijn glorie openbaeren. Ende hi seide tot Aaronne: Ganc ten outare ende offere over dijn sonde,
ende offert holocaust, ende bidde over di ende overt volc. Ende als du des volcs hostie heves ghedoedt, soe bidde over hon, also die Here gheboden hevet.
Ende te hant ghinc Aaron totten outaer ende offerde i calf over sijn sonde,
ende sijn sone brachten hem dbloet daer af ende hi stacker sinen vingher in ende taste die horeke vanden outare, ende dander stortte hi te sinen voete.
Ende truete ende die nierkene ende dnetteken vander leveren, die over die sonde sijn, offerde hi opten outaer, also die Here Moisenne bevolen hadde.
Mer tfel ende tfleechs daer af verbernde hi metten viere buten den ghetelden .
Hi doedde oec die victyme vanden holocauste ende sine sone brachten haer bloet ende hi stortet al om ende omme den outaer.
Si brachten hem oec dese  hostie in stucken ghehouwen, metten hoefde ende met alden leden, ende hi verbrandet al opten outaer metten viere,
mer si dwoghen te voeren met watere dinader ende die voete.
Ende hi offerde over svolcs sonden ende doedde den boc,
ende doe hi den outaer ghesuvert hadde , soe dede hi dolocaust,
ende  deder toe die libamente in sacrificien dimenre mede offerde, ende hi verbrandet opten outaer al sonder die costume vanden morghen holocauste.
Hi doedde oec den osse ende den ram, des volcs hostien van payselijcheiden, ende sine sone brachten hem dbloet, ende hi stortet opten outaer al om endomme.
Ende truete vanden osse ende den stert vanden ramme ende die nierkene metten ruete ende dnetteken vander leveren leidense op haer borste,
ende doe truete verbrant was inden outaer,
soe verschiet Aaron haer borste ende haer rechte scouderen ende hiefse op voer den Here, alsoe hi Moysenne bevolen hadde.
Ende hi stac sijn hant uute totten volke wert ende benedide hem, ende doe hi dus voldaen hadde die hostien voer die sonde ende die holocauste ende die payselike hostien, soe quam hi neder.
Ende doe Moyses ende Aaron in die tabernacule der orcontscap ghegaen waren ende weder uut comen, soe benediden si den volke, ende sHeren glorie openbaerde alder menichten.
Ende siet, vier quam uute vanden Here ende verteerde die holocauste ende truete, die opten outaer waren, ende doe dat die scaren saghen, soe loefden si den Here ende vielen op haer aensichten ter neder.
Nadab ende Abiu namen haer wierroec vate ende dadenre vier in ende leidenre wieroec boven ende offerden voer den Here vreemt vier, dat hon niet bevolen en was.
Ende vanden Here quam vier uut ende verberdese, <ende> si bleven doet voer den Here.
Ende Moyses seide tot Aaron: Dit eest, dat die Here ghesproken heeft: Ic sal werden gheheilicht in hon die mi ghenaken ende ic sal werden gheeert inden aenscouwene van alden volke. Doe dat Aaron hoerde, soe sweech hi.
Ende Moyses riep Mysael ende Helsaphan, Oziels, Aarons oems sonen, ende seide tot hon: Gaet ende draecht uwe broedere vanden aenscouwene der sanctuarien ende draechse buten den ghetelden.
Ende si ghinghen te hant ende namense also si laghen, ghecleet met lynen rocken, ende worpense daer buten, alsoe hon bevolen was.
Ende Moyses sprac tot Aaronne ende Eleasar ende Ythamar, sinen sonen: En wilt uwe hoefde niet ontdecken ende en wilt uwe cledere niet scoeren, dat ghi masschien niet en sterft, ende dat op alle die vergaderinghe negheen bolghenscap en werde; uwe bruedere ende al thuis van Israel beweenen den brant, dien die Here verwecte.
Mer en gaet ghi niet uuter doeren vanden tabernacule, anders suldi vervaren, want die olie der heilegher salvinghen es op u. Ende si dadent al na Moyses ghebot.
Ende die Here seide tot Aaron:
Wijn ende al dat dronken mach maken, en suldi niet drincken, du ende dijn sonen, als ghi gaen sult in die tabernacule der orcontscap. Want hets ewelijc gebot in uwen gheslechten,
dat ghi hebben moghet const te onderscheidene tusschen heilich ende onnutte, ende tusschen besmet ende suver,
ende dat ghi leren moecht den kinderen van Israhel alle mijn wette, die di Here tot hon ghesproken heeft by Moyses hant.
Ende Moyses sprac tot Aaronne ende Eleasar ende Ychamar, sinen sonen, die  overbleven waren: Neemt die sacrificie, die overbleven es van sHeren offeranden, ende eet die sonder gheheefselt broet neven den outaer, want hets heilich der heileghen.
Ghi selet eten in die heileghe stat, dat di ende dinen sonen ghegheven es van sHeren offeranden, also mi bevolen es.
Ghi sult oec eten in een herde suver stat, du ende dijn sonen ende dijn dochteren metti,
die borst, die gheoffert es, ende die scoudere, die verscheiden es, want dese sijn di ende dinen kinderen op gheleit vanden salichliken hostien der kinderen van Israhel, om dat si op gheheven hebben voer den Here die borst ende de scoudere ende truet, datmen verbrant inden outaer, ende om dat si te di ende te dinen sonen behoeren met eweliker wet, also die Here bevolen hevet.
Hier en bynnen, doe Moyses sochte den boc, die gheoffert was over die sonde, soe vant hine verborren. Ende hi wert vergramt jeghen Eleasar ende Ythamar, Aarons sonen, die bleven waren, ende hi seide:
Waer bi en hebdi niet gheten in die heileghe stat die hostie, die over die sonde was? Want sy es heilich der heileghen ende si es u ghegheven, dat ghi draghen sult der menichten quaetheit ende dat ghi voer hon bidden sult in sHeren aenscouwene,
sonderlinghe om dat van dien bloede niet en was ghedragen in die sanctuarien ende ghise sout hebben gheten in die sanctuarie, alsoet mi bevolen es.
Aaron antwoerde: Heden es gheoffert voer den Here victyme over die sonde, ende holocaust, mer mi es gheschiet dattu sies. Ho mochticse gheten, ofse den Here ghenueghen inden costumen met droever herten?
Doe dat Moyses hoerde, soe ontfinc hi ghenoech doen.
Die Here sprac tot Moysenne ende Aaronne ende seide:
Segt den kinderen van Israhel: Wacht al, dat ic u gheset hebbe, dat ic u God sijn mach. Dit sijn die beesten, die ghi eten sult van alden beesten der erden;
al dat die clauwe ghedeilt hevet ende ederict inden quicke, dat suldi eten.
Mer so wat dat ederict ende clauwe heeft ende die niet ghedeilt en heeft, ghelijc den kemel ende sijns ghelijc, dat en suldi niet eten, ende ghi sultse onder donsuver achten.
Die cirogril, die ederict ende en deilt die clauwen niet, hi es onsuver.
Die hase oec, die ederict ende die clauwe niet en deilt.
Tferken, al deil thet die clauwe, en ederict niet.
Deser vleechs en suldi niet eten noch haren corren ghenaken, want si sijn onsuver.
Dit sijn die int water sijn, die gheorloft sijn tetene. Alle dat vemmen ende scellen hevet, beide in die zee ende inden ryvieren ende in vivers, dat suldi eten.
Mer so wat dat vemmen ende scellen niet en hevet van dien, die int water leven ende berueren, dat sal u te veronwerdene sijn, ende te vereisene, haer vleechs en suldi niet eten,
ende ghi sult haer corren scouwen,
alle die negheen vemmen  noch scellen en hebben int water, si selen besmet sijn.
Dit sijn si, die ghi vanden voghelen niet eten en sult ende si sijn u te scuwene: den grijp, den aer, dwater hoen
ende [den] wouwe ende den ghier na sinen gheslechten,
ende alt gheslechte vanden ravene in sijnre manieren,
den struus, die vledermuus ende dbrant voghelken ende den havic na sijn gheslechte,
den ule
ende tukelaerken
ende den odevare ende den swaene ende die heeft eens esels hoeft onocrokel ende den pellicaen ende den herodioen ende caradioen na sijn gheslechte, den nachtule, die opiupre.
Ende al vanden voghellen, dat op iiii voete gaet, sal u te veronwerdene sijn.
Soe wat dat oec gaet over iiii voete, mer dat achter die been langher heeft, daert mede springhet,
dat en suldi niet eten, also die balen sijn in haer gheslechte ende achatus ende opimachus ende de spelthane, elc na sijn maniere.
Want soe wat dat van den voghelen iiii voete heeft, dat sal u te veronwerdene sijn,
ende soe wie haren doden corren ghenaket, hi sal besmet werden ende sal onsuver sijn totten avonde.
Ende eest noet, dat hi iet van desen doet moet draghen, soe sal hi sijn cledere dwaen ende hi sal onsuver sijn totter avonde sonnen onderganc.
Want elc beeste, die clauwen hevet ende diese niet en deilt noch en ederict, dat sal onsuver sijn, ende soe wat dat si ghenaect, sal werden besmet.
Dat over sijn hande gaet van allen beesten die gaen over iiii voete, dat sal onsuver sijn; die haren doden corren ghenaect, hi sal werden besmet totten avonde,
ende die dusdane corren draghet, hi sal sijn cleder dwaen ende onsuver sijn totten avonde, want alle dese sijn u onsuver.
Dese salmen oec rekenen onder die onsuvere van dien, die berueren inder erden: de muushont ende de muys ende dat cokentrijs, elc na sijn gheslechte,
[die] mygael ende [die] cameloen ende [die] stelloen ende die lasarde ende de mol,
dese sijn alle onsuver. Die haren doden corren ghenaect, hi sal onsuver sijn totten avonde,
ende op soe wat dat iet van haren corren valt, dat sal werden besmet, beide holten vaten ende cledere ende vodersel ende haer, ende haer in soe wat datmen [werc] doet, men salt dwaen met watre ende si selen onsuver sijn totten avonde, ende aldus selen di daer na werden ghesuvert.
Mer een erden vat, daer iet van desen in valt, dat sal werden besmet, ende hier om salment breken.
Alle spise, die ghi etet, worter water op ghestort, soe sal si onsuver sijn, ende alle versscheit, die men drinct uut enighen vate, sal onsuver sijn.
Ende soe wat dat van dusdanen doden corren daer op valt, het sal onsuver sijn, ende weder het ovene sijn of fornaysen, men salse breken ende si selen onsuver sijn.
Mer fonteynen ende cisternen of putten ende alle vergaderinghe van watre sal suver sijn. Die haere doede corren ghenaect, hi sal werden besmet.
Valt het op saet, ten sal niet besmetten.
Mer beghietet yemant tsaet met watre ende dan daer na tsaet woert genaect met haren corren, soe saelt te hant besmet werden.
Stervet een beeste die u gheorloft es tetene: die haren corren ghenaect, hi sal onsuver wesen totten avonde,
ende dier iet af gheten heeft of ghedraghen, hi sal sijn cleder dwaen ende onsuver sijn totten avonde.
Al dat cruypt boven der erden, dat sal u te veronwerdene sijn, ende men saelt niet nemen te spisen.
Soe wat dat met iiii voeten gaet ende cruypt over die borst ende vele vote heeft of dat hem selven over derde trect, dat en suldi niet eten, want het es te veronwerdene.
En wilt uwe sielen niet besmetten ende en ghenaect niet van dien, dat ghi niet onsuver en sijt.
Want ic ben die Here, u God, ghi sult heilich sijn, want ic ben heilich. En besmet uwe sielen niet in negheen crupende dier, dat in derde  beruert.
Want ic ben die Here, die u gheleit hebbe uuten lande van Egipten, om dat ic u God soude sijn: ghi sult heilich sijn, want ic ben heilich.
Dit es der beesten wet ende der voghelen ende van elker levender sielen, die beruert wert int water ende die cruypt inder erden,
om dat ghi onderscheit kennen sult tusschen suver ende onsuver, om dat ghi sult moghen weten, wat ghi sult eten ende wat ghi sult veronwerden.
Ende die Here sprac tot Moisene ende seide:
Eest dat een wijf van sade, dat si ontfaen heeft, een knapelken ghebaert, soe salse onsuver sijn vii daghe naden daghe der versceidinghen eenre vrouwen, die haer maent suveringhe hevet.
Ende inden achstenden daghe salmen tkindeken besniden,
mer si sal blyven xxxii daghe inden bloede haerre suveringhen, si en sal negheen heilich dinc ghenaken noch in die sanctuarie gaen.
Mer ghebaert si een wijf, soe sal si onsuver sijn twee weken naden sede des lopens vander maentsuveringhen, ende si sal blyven lxvi daghe inden bloede haerre suveringhen.
Ende als voldaen selen sijn die daghe haerre suveringhen voer i sone of voer een dochter, soe sal si draghen in holocauste een jarich lam ende een duve jonc of een tortele over die sonde ter doeren vanden tabernacule der orconscap ende si salt den pape leveren.
Ende hi salt voer den Here offeren ende hi sal over haer bidden, ende aldus sal si werden ghesuvert vanden voer vloeyne haers bloets. Dit es die wet eenre vrouwen, die ghebaert een cnapelken of i meisken.
Mer eest, dat haer hant niet vinden en mach ende en mach si negheen lam offeren, soe sal sy nemen twee tortelen of ii duven jonghe, die ene in holocauste ende dander over die sonde, ende die pape sal over haer bidden, ende aldus sal si werden ghesuvert.
Die Here sprac tot Moysenne ende Aaron ende seide:
Een mensche, in wies vlesche of huut riset menigerhande verwe of puuste of iet dat blickende schijnt, dat es te wetene die plaghe van laserien, men salne bringhen tot Aaronne, den pape, of tot enighe van sinen sonen.
Ende alse hi ghesien hevet die lasarie in die huut ende thaer verwandelt in witte verwe ende dat die ghedaente der lasarien nederre es dan dander huut ende dander vleechs, dats die plaghe vander lasarien, ende na spapen wille salmenne uut wisen.
Mer es in die huut bleckende witheit ende niet nederre dan dander vleechs ende thaer es vander eerster verwen, soe salne die pape vii daghe besluten.
Ende inden sevenden daghe sal hine besien, ende en es dan die lasarie niet voert ghewassen ende en eest over sijn eerste stede niet ghegaen in die huut, soe sal hine noch vii ander daghe besluten.
Ende inden sevenden daghe sal hine besien, es dan die lasarie donckerre ende en es si niet meer ghewassen in die huut, soe sal hine suveren, want hets scorftheit. Ende die mensche sal dwaen sijn cledere, ende hi sal suver sijn.
Mer eest na dien dat hi vanden pape ghesien was ende weder ghegheven  es ter suverheit, dat die lasarie weder wast, soe salmenne tot hem brenghen
ende men salne wisen ter onsuverheit.
Eest dat in enen mensche es die plaghe van lasarien, soe salmenne bringhen ten pape, ende hi salne besien.
Ende als in die huut witte verwe es ende si shaers verwe verwandelt heeft ende tfleechs levende schijnt,
soe salment vonnissen herde oude lasarie ende in die huut gheboren. Ende die pape salne ontreynen ende en salne niet besluten, want het es claerlijc onsuverheit.
Mer eest dat ghebloeit es die lasarie al om lopende in die huyt ende si alt vleechs overgaen heeft, vanden hoefde totten voeten, wat onder tsien valt,
so salne die pape besien ende  sal vonnissen, dat hi ghehouden es met herde suverre lasarien, om dat si al in witheit verwandelt es, ende hier om sal die mensche suver sijn.
Mer wanneer dat in hem tfleesch levende schijnt , dan sal hi werden ontsuvert
met spapen vonnisse ende men sallene onder die onsuvere rekenen, want levende vleechs, dat met lasarien bestort woert, es onsuver.
Mer verwandelt si weder in witheiden
ende over gaet si alden mensche, soe salne die pape besien, ende hi salne wysen suver sijnde.
Tfleechs ende die huut, daer een swere in gheresen es ende ghenesen es,
ende inder sweren stat i litteken es wit of onder roet, men sal dien mensche brenghen totten pape.
Ende als hi siet, dat die stat vander lasarien nederre es [dan] dander vleechs ende dat thaer wit worden es, soe sal hine ontreynen, want die plaghe van lasarien es gheresen inden swere.
Mer es thaer vander eerster verwen ende dlitteken doncker, ende het niet nederre en es dan tfleesch daer omtrent, soe sal hine vii daghe besluten.
Ende eest dat si dan ghewassen es, soe sal hine vonnissen lasers,
mer staet het in sijn stat, so es dlitteken vanden swere, ende men sal den mensche suveren.
Tfleesch ende die huut, die tfier verbernt heeft ende ghenesen es, ende heeft een witte of onder roet litteken, die pape saelt besien,
ende eest verwandelt in witheit ende die stat nederre es dan dander vleesch, soe sal hine onsuver uut wisen, want int litteken es gheresen die plaghe van lasarien.
Mer en es die verwe vanden haere niet verwandelt, ende en es die plaghe niet nederre dan dander vleesch ende die ghedaente vander lasarien doncker es, soe sal hine besluten vii daghe,
ende inden sevenden dach sal hinen besien. Es die lazarie ghewassen in die huut, soe sal hine onsuver uut wisen,
mer blijft die witheit staende in haer stat niet claer ghenoech, soe eest die wonde vanden brande, ende hier om salmenne suveren, want het es dlitteken vanden brande.
Een man of een wijf, op wies hoeft of in wies baert die lasarie groeyt,
die pape salne besien, ende es die stat nederre dan dander vleechs ende thaer bleec es ende cleynre dant pleecht, hi salse onsuver uut gheven, want het es die lasarie vanden hoefde ende vanden baerde.
Mer siet hi dat die stat vander smetten ghelijc es den vlesche daer neven ende thaer swert, soe sal hine vii daghe besluten.
Ende inden sevenden daghe salmenne besien, ende en es die smette niet ghewassen ende es thaer van sijnre verwen ende der plaghen stat ghelijc den anderen vlesche,
soe salmen den  mensche sceren inder smetten stat ende men salne vii ander daghe besluten.
Sietmen inden sevenden daghe dat die plaghe blijft staende in haer stat ende en es si niet nederre dan dander vleechs, soe sal hine suveren, ende als hi sijn cleder ghedwoghen hevet, soe sal hi suver sijn.
Mer eest dat na sijnre suveringhen echter die smette wast in die huut,
soe en sal hi nummeer sueken weder thaer dat in bleker verwen es verwandelt, want hi es openbaer onsuver.
Mer blijft die smette staende ende es thaer swert, soe sal hi weten, dat die mensche ghenesen es, ende hi salne sekerlijc ghesont uut gheven.
Een man of een wijf, in wies huut claerheit openbaert,
die pape salne besien, wert hi ghewaer datter onder inde huut schijnt doncker bleecheit, soe sal hi weten dattet gheen lasarie en es, mer hets een smette van witter verwen, ende die mensche es suver.
Een man, uut wies hoefde thaer valt, hi es calu ende suver,
ende wasset haer uuten voerhoefde, soe es hi voer calu ende suver.
Mer eest dat in die voer caluheit of in die achter caluheit verrijst witte of rode verwe
ende die pape dat siet, soe sal hine uut wisen sonder twyvel vander lasarien, die gheresen is in die caluheit.
So wie dat besmet es metter lasarien ende met spapen wille uut ghewijst es,
hi sal hebben omnaeyde cledere ende sijn hoeft bloet ende sinen mont met enen clede overdect ende sal hem selven ropen vuyl ende besmet .
Alle den tijt, dat hi lasers es ende onsuver, soe sal hi allene wonen buten den ghetelden.
Een wollen of een linen cleet, dat die lasarie heft
int werp oft int wevel of een vel of watmen maect vanden velle,
es die smette wit of roet, dier aen es, soe salment lasarie rekenen ende men saelt den pape toenen.
Ende hi salt besien ende besluten  vii daghe,
ende ten sevenden daghe sal hijt weder besien. Vint hi, dat het ghewassen es, soe eest een gheduerighe lasarie
ende hi salt cleet onsuver uutgheven, ende hier om salment verbernen metten viere.
Mer siet hi, dat si niet ghewassen en es,
soe sal hijt bevelen, ende si selen dwaen dat daer die lasarie in es, ende hi saelt weder besluten vii ander daghe.
Ende siet hi, dat deerste ghelikenisse niet en es weder ghekeert ende nochtan die lasarie niet gewassen en es, soe sal hijt onsuver uut wisen ende verbernent metten viere, om dat het ghesprait es int bovenste vanden clede oft al over al met lasarien.
Mer es die stat der lazarien donckerre na dien dat tcleet ghedweghen was, soe sal hijt af scoeren ende sceiden vanden gheheelen.
Mer eest dat voert meer in dien steden, die te voren ombesmet waren, openbaert lopende ende onghestedighe lazarie, soe salmense metten viere verbernen.
Mer houtse op, soe sal hi anderwerven dwaen, datter suver es, ende het sal onbesmet sijn.
Dit es die wet der lasarien van wollen ende van linen clederen ende van wevele ende van werpten ende van alamme van pelsen, hoement suveren sal ofte besmetten.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Dit es eens lasers sede: alsmenne  suveren sal, soe sal menne bringhen totten pape,
ende hi sal te hem uut gaen buten den ghetelden, ende als hi vonden heeft, dat die lazarie ghesuvert es,
soe sal hi hem bevelen, diemen suvert, dat hi voer hem offere ii levende musschen, die gheorloft sijn tetene, ende cedren hout ende i roeden draet ende ysope.
Ende hi sal ghebieden, een van dien musschen te dodene boven levende water in een erden vat .
Mer dander mussche sal hi levende benden metten cedren houte ende metten drade ende metter ysopen ende nettent inder ghedoedder musschen bloet,
ende hi sal den ghenen, diemen suveren sal, daer mede vii werven besparsen, dat hi na rechte werde ghesuvert, ende hi sal die levende mussche laten, dat si inden acker ewech vlieghe.
Ende als dese mensche sijn cleder ghedweghen heeft, soe sal hi sceren alt haer van sinen lichaem ende men salne met water dwaen, ende ghesuvert sal hi comen in den ghetelden, also nochtan, dat hi vii daghe blyve buten sijn huys.
Ende ten sevenden daghe sal hi thaer van sinen hoefde sceren ende den baert ende de wijnbrauwen ende alt haer van sinen lichaem. Ende als hi echter ghedweghen heeft syne cledere ende sinen lichaem,
soe sal hi ten achtensten daghe met hem nemen twee onbesmette lammere ende een jarich scaep sonder smette ende dri tiendedeel blomen in sacrificien, die beslaghen si met olien ende besiden i sestendeel olien.
Ende als die pape, die den mensche suveren sal, hem ende al dit heeft geset voer den Here in die doere der tabernaculen der orconscap,
soe sal hi deen lam nemen ende offerent over die mesdaet ende tsestendeel olien. Ende als hijt al voer den Here gheoffert hevet,
soe sal hi doeden deen lam, daerment pleecht te dodene die hostie voer die sonde ende dolocaust, dat es in die heileghe stat, want ghelijc dat voer die sonde also behoert oec voer die mesdaet die hostie den pape toe, want si es heilich der heileghen.
Ende die pape sal nemen vander hostien blode, die ghedoet es voer die mesdaet, ende hi salt legghen op dende van des gheens rechter oren, dien men suvert, ende opten dume vander rechter hant ende vanden rechten voete.
Ende hi sal doen in sijn slinchant vanden sestendeel olien
ende hi salre sinen rechten vingher in netten ende hi salne vii werven bespersen jeghen den Here.
Mer datter over blijft vander olien in die slincke hant, dat sal hi storten op deynde sgheens rechter oren, diemen suvert, ende opten dumen vander rechter hant ende vanden rechten voete ende op dbloet, dat uutghestort es voer die sonden,
ende op sijn hoeft, ende hi sal over hem bidden voer den Here ende hi sal die sacrificie doen over die sonde.
Ende dan sal hi doden dolocaust
ende legghent inden outaer met sinen lybamenten. Ende aldus sal die mensche naden sede werden ghesuvert.
Mer es hy erm ende en mach sijn hant niet vinden dat hier gheseit es, soe sal hi nemen een lam over die mesdaet ter offeranden, dat die pape over hem bidde ende een tiendendeel blomen besleghen met olien in sacrificien ende een sestendeel olien,
ende ii tortelen of ii duven jonghe, vanden welken die een sal sijn over die sonde ende dander in  holocauste.
Ende hi salse offeren opten achten dach sijnre suveringhen den pape, ter doren vanden tabernacule der orconscap voer den Here.
Ende hi sal ontfaen dlam over die mesdaet ende tsestendeel olien ende heffent te gader op,
ende als hi dlam ghedoedt hevet, soe sal hi van sinen blode legghen op sgheens  diemen suvert, rechter ore ende opten dumen van sijnre rechter hant ende van sinen rechten voete.
Mer hi sal doen in sijn slincke hant een deel vander olien,
ende daer in sal hi netten den vingher van sijnre rechter hant ende bespersen vii werven jeghen den Here,
ende hi sal tasten deynde van sijnre rechter ore sgheens diemen suvert ende die dumen vander rechtere hant ende vanden rechten voete, in die stat, daer hi dbloet leide, dat uut ghestort was over die mesdaet.
Mer dander deel vander olien, dat in die slincke hant es, dat sal hi doen op sgheens hoeft, die ghesuvert wert, dat hi den Here ghenueghe over hem.
Ende deen tortele of deen duven jonc
sal hi offeren over die mesdaet, ende dander in holocaust met sinen libamenten.
Dit es des lasers sacrificie die el niet hebben en mach te sijnre suveringhen.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende Aaron ende seide:
Als ghi comen sult sijn int lant van Chanaan, dat ic u gheven sal in possessien, eest dat inden husen es die plage van lasarien,
soe sal die ghene gaen dies thuys es ende boetscapent den pape ende seggen: My dunct, dat in mijn huus es die plaghe van lasarien.
Ende die pape sal bevelen, dat sijt al uuten huse draghen, eer hier in coemt om te besiene of het die lasarie si, dat si alle niet onsuver en werden, die int huys sijn ende daer na sal hier in comen om shuys lasarie te besiene.
Ende als hi ghesien heeft aen de wande ghelijc puttekene, die leelijc sijn van bleecheiden of van roetheiden ende nederre dan dandere,
soe sal hi uuter doren vanden huys gaen ende te hant sal hijt vii daghe besluten.
Ende ten sevenden daghe sal hi weder comen ende besient. Vint hi, dat die lasarie gewassen es,
soe sal hi bevelen die steene uut te werpene, daer die lasarie in es, ende si selense werpen buten der steden in een onsuver stat,
ende hi sal thuys bynnen doen scaven al om ende omme, ende tghemul vander scavinghen sal hi werpen buten der stede in een onsuver stat.
Ende hi salre ander steene doen weder legghen over die, die ewech ghedaen sijn, ende hi sal thuys doen placken met anderen mortre.
Mer eest dat na dien dat die steene uutgheworpen sijn ende tghemul wech ghedraghen es ende thuys met anderre erden gheplact es,
alse die pape daer in coemt ende siet, dat die lasarie weder ghekeert es ende die wande besperset met smetten, soe eest een gheduerighe lazarie ende een onsuver huys.
Ende si selent te hant breken, ende sijn steen ende thout ende alt gemul selen si buten der poerten werpen in een onsuver stat.
Die int huys coemt, alst ghesloten es, hi sal onsuver sijn totten avonde,
ende die daer in slaept of iet eet, hi sal sijn cledere dwaen ende hi sal onsuver sijn totten avonde.
Mer als die pape daer in coemt, siet hi dat die lazarie niet ghewassen en es int huys na dat het anderwerf gheplact es, soe sal hijt suveren ende ghevent weder ghesont,
ende in sijn suveringhe soe sal hi nemen ii musschen ende cedrinen hout ende enen roeden draet ende ysope,
ende hi sal die een mussche doeden in een erden vat boven levende water,
ende hi sal nemen dat cedrinen hout ende die ysope ende den draet ende die levende mussche, ende hi saelt al netten inder ghedoedder musschen bloet ende in die levende watere ende hi sal thuys vii werf bespersen,
ende hi salt suveren beide inden blode der ghedoedder musschen ende inden levenden watere, ende inder levender musschen ende inden cedrinen houte ende der ysopen ende inden roden drade.
Ende als hi die mussche heeft laten wech vlieghen inden ackere vri, soe sal hy over thuys bidden, ende het sal na rechte ghesuvert werden.
Dit es die wet van alre lasarien ende van allen slaghen,
der lasarien van clederen ende van husen,
van den littekenen ende van uutbrekenden puusten, van lichtender smetten ende daer die verwen in menigherhande ghedaenten verwandelt sijn,
om datmen sal weten moghen, te wat tide yet suver of onsuver sal sijn.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende Aaronne ende seide:
Sprect den kinderen van Israhel ende segt hon: Een man, die ghedoecht tfloeien sijns saets, hy sal onsuver sijn.
Ende dan salmenne vonnissen, dat hi onder dit ghebrec leit, alst telker malen aen sijn vleeschs cleeft ende die vule erscheit daer mede wast.
Elc bedde, daer hi op slapen sal, dat sal onsuver sijn ende soe waer dat hi sit.
Soe wat mensche sinen bedde genaect, hi sal sijn cledere dwaen, ende als hi gedwoghen es met watere, soe sal hi onsuver sijn totten avonde.
Eest dat hi sit, daer die geseten hadde, soe sal hi oec sijn cledere dwaen, ende als hi ghedwoghen es met watere, soe sal hi onsuver sijn totten avonde.
Die sijn vleesch ghenaect, hi sal sijn cledere dwaen, ende als hi ghedweghen es met watere, soe sal hi onsuver sijn totten avonde.
Eest dat dusdane mensche spekel op hem werpt, die suver es, soe sal hi sijn cleet dwaen, ende als hi met watre ghedwoghen es, soe sal hi onsuver sijn totten avonde.
Een basse, daer hi op gheseten heeft, sal onsuver sijn,
ende soe wat dat onder hem wesen sal, die ghedoeghet tfloeyen sijns saets, dat sal onsuver wesen totten avonde. Soe wie dat iewet van desen ghedraghen heeft, hi sal dwaen sijn cleet, ende als hi ghedweghen es met watere, soe sal hi onsuver wesen totten avonde.
Elke, die ghenaken sal desen, die dusghedaen es, in dien dat hi sijn hande voer niet ghedwoghen en heeft, hi sal sijn cledere dwaen, ende als hi ghedwoghen es met watre, soe sal hi onsuver wesen totten avonde.
Een erden vat, dat hi ghetast heeft, dat salmen breken, mer een houten vat, dat salmen dwaen met watere.
Wert hi ghenesen, die dusdane es ende dese passie ghedoecht, soe sal hi vii daghe tellen na sijn suveringhe, ende als hi sijn cledere ende alle sinen lichaem ghedwoghen heeft in levende water, soe sal hi suver wesen.
Mer ten achtensten daghe soe sal hi nemen ii tortelen of ii duven jonghe, ende hi sal in sHeren aenscouwene comen ter doeren vanden tabernacule der orconscap, ende hi salse den pape offeren.
Ende hi sal deen doen over die sonde ende dander in holocaust, ende hi sal over hem bidden den Here, dat hi mach werden ghesuvert vander vloet sijns saets.
Een man, daer uut coemt saet sijnre natueren, hi sal alle sinen lichaem dwaen met watere ende hi sal onsuver sijn totten avonde.
Tcleet ende de pellem vedere, die hi heeft, sal hi met watre dwaen ende hi sal onsuver wesen totten avonde.
Een wijf, daer hi bi gheleghen heeft, salmen dwaen met watre ende si sal onsuver sijn totten avonde.
Een wijf, di ten omkerene vander maent ghedoecht tfloien haers bloets, men salse vii daghe verscheiden. Elc, die haer ghenaken sal, hi sal onsuver wesen totten avonde.
Daer si in slapen sal of sitten inden daghe der verscheidinghen, dat sal besmet werden.
Die haren bedde ghenaken sal, hi sal sijn cledere dwaen, ende als hi ghedwegen sal  wesen met watere, soe sal hi onsuver wesen totten avonde.
Elc vat, daer si op sitten sal,
so wie dat hem ghenaken sal, hi sal sijn cleder dwaen, ende als hi ghedweghen es met watere, soe sal hi onsuver wesen totten avonde.
Eest dat een man met haer slaept inden tide haerre maent suveringhen, soe sal hi onsuver wesen vii daghe, ende elc bedde, daer hi in slapen sal, dat sal werden besmet.
Een wijf, die vele daghe ghedoeghet tvloeyen vanden bloede niet inden tide vander maent suveringhen of die nader maent suveringhen niet en cesseert bloet te vloeiene, also langhe als si onder dese passie es, soe sal si onsuver wesen ghelijc inden tide der maentsuveringen.
Elc bedde, daer si in slapen sal, ende tfat, daer si op sitten sal, dat sal besmet sijn.
Soe wie haer ghenaken sal, hi sal sijn cleder dwaen, ende als hi ghedwoghen es met watere, soe sal hi onsuver wesen totten avonde.
Eest dat dbloet blijft staende ende cesseert te vloeyene, soe sal si vii daghe tellen haer suveringhe
ende inden achtensten dach soe sal si voer haer den pape offeren ii tortelen of twee duven jonghe ter doren vanden tabernacule der orconscap.
Ende hi sal die ene doen over die sonde ende dander in holocaust, ende hi sal over haer bidden voer den Here over die vloet haerre onsuverheit.
Dus suldi leeren die kindere van Israhel, dat si hon wachten van onsuverheiden, ende dat si niet en sterven in haren smetten, als si besmet selen hebben mijn tabernacule, dat int midden hon es.
Dit es die wet sgheens, die ghedoeghet tfloeyen vanden sade ende die besmet wert met natuerliken sade,
ende die inden tide der  maent suveringhen wert verscheiden oft die met eenperliken bloede vloeyt, ende eens mans, die dan met haer te doen heeft.
Na Aarons ii sonen doet, doe si vreemt vier offerden ende si ghedoet werden,
soe sprac die Here tot Moysen ende gheboet hem ende seide: Sprec tot Aaronne, dinen brueder, dat hi tallen tiden niet en gae in die sanctuarie, dat binnen der gordinen es voer die propiciatorie, daer darke mede ghedect es, dat hi niet en sterve, want ic sal in eenre wolken boven die oracle openbaren,
hi en doe dit te voren: hi sal offeren een calf over die sonde ende enen ram in holocauste.
Hi sal enen linen roc aen doen, ende hi sal sijn scamelheit bedecken met linen nederclederen, ende men salne gorden met enen linen gordele, ende hi sal enen linen mitre op sijn hoeft setten, want dit sijn heileghe cledere, als hi ghedweghen wesen sal, soe sal hi met alle desen clederen werden ghecleet.
Ende hi sal ontfaen van al der menichten der kindere van Israhel ii bocke over die sonde ende enen ram in holocaust.
Ende als hi tcalf sal hebben gheoffert ende hi heeft ghebeden over hem ende over sijn huys,
soe sal hi doen staen die ii bocke voer den Here in die doere vanden tabernacule der orconscap
ende werpen op beide lot, deen den Here ende dander den boc uut sendere.
Opten welken dlot valt van den Here, dien sal hi offeren over die sonde,
ende welc lot valt ten boc uut sendere, dien sal hi levende doen staen voer den Here, om dat hi bedinghe sal storten op hem ende dat hine senden sal inder wildernissen.
Als hi dit dus ghedaen heeft, soe sal hi tcalf offeren ende biddende over hem ende  over sijn huys, ende hi salt doden,
ende hi sal nemen i wieroec vat, dat hi ghevult heeft met colen uuten outare, ende hi sal sceppen metterhant ghemaect tymiama ten wieroeke . Ende hi sal gaen bynnen der gordinen int sanctum sanctorum,
om dat die roeck ende die nevel vanden specien, die opt vier gheleit waren, die oracle overdecken sal, die over dorconscap leit ende dat hi niet en sterve.
Ende hi sal draghen van scalfs blode ende sal vii werven bespraeyen metten vingere teghen die propiciatorie oestwert.
Ende als hi den boc ghedoedt heeft over des volcs sonde, soe sal hi sijn bloet draghen binnen der gordinen, alsoet bevolen es van scalfs bloede, om dat hijt spraeien sal jeghen die oracle.
Ende hi sal suveren die sanctuarie vanden kinderen van Israhel onsuverheiden ende van haren overdaden ende van alle haren sonden. Na dese maniere soe sal hi doen den tabernacule der orconscap, dat onder hem luden es in midden die lotte van haren woninghen.
Negheen mensche en sal inder tabernaculen wesen, als die bisscop gaet in die sanctuarie, om dat hi bidden sal over hem ende over sijn huys ende over alle die vergaderinghe van Israhel, voer dat hi uut coemt.
Ende als hi uut comen es ten outare, die voer den Here es , soe sal hi over hem bidden,
ende hi sal nemen dat bloet vanden calve ende vanden bocke ende stortent op sijn horeke al om en domme. Ende hi salne metten vinghere vii werven besprayen ende suverne ende heileghene vander kindere van Israhel onsuverheiden.
Ende als hi die sanctuarie sal hebben ghesuvert ende die tabernacule ende den outaer, dan sal hi den levenden boc offeren,
ende hi sal beide sijn hande op sijn hoeft legghen ende hi sal belien alle die quaetheiden der kindere van Israhel ende alle haer mesdaden ende haer sonden. Ende hi sal bidden op sijn hoeft ende hi salne uut senden inder wildernissen met enen mensche, die daer toe ghereet sal sijn.
Ende alse die boc heeft ghedraghen haer quaetheit int woeste lant ende hi es laten gaen inder wildernissen,
soe sal Aaron weder keren in die tabernacule der orconscap, ende hi sal af legghen die cledere, die hi te voeren aen hadde, doe hi in die sanctuarie ghinc, ende hi salse daer laten.
Ende hi sal zijn vleechs dwaen in die heileghe stat ende hi sal sijn cledere weder aen doen , ende als hi uut coemen es ende hi sijn holocaust gheoffert heeft ende des volcs, soe sal hi bidden over hem selven ende voer tvolc,
ende sal dat ruet, dat gheoffert es voer die sonden, opten outaer verbranden.
Mer die ghene, die den boc uut sendere heeft laten gaen, hi sal sijn cledere dwaen met watere ende sinen lichaem, ende alsoe sal hy bynnen den ghetelden comen.
Mer tcalf ende den boc, die over die sonden waren geoffert ende daermen dbloet af bynnen droech, datmen die suveringhe doen soude binnen der sanctuarien, die selen si draghen buten den ghetelden ende verbernense metten viere, beide haer velle ende haer vleechs ende haer mest.
Ende soe wie datse verbernen sal, hi sal sijn cledere  ende sijn vleechs dwaen metten watre, ende alsoe sal hi comen bynnen den ghetelden.
Ende dit sal u luden ewelijc wettich wesen: inde sevende maent, inden x-den daghe vandier maent suldi uwe sielen quellen ende ghi en sult negheen werc doen, weder hi in gheborene es of toecomelinc, die onder u vreemde es.
In desen daghe sal die suveringhe van u luden wesen ende tferclaren ende ghi sult werden ghesuvert voer den Here uwen God van alle uwen sonden.
Want het es die vierte van rusten, ende ghi sult uwe sielen quellen met eweliken religione.
Want die pape, die gheconsacreert sijn sal ende wies hant gheconsacreert es, dat hi spaepscaps ghebrukich es over sinen vader, hi sal de suveringhe doen,
ende hi sal enen linen roc aen doen ende die heileghe cledere, ende hi sal die sanctuarie suveren ende di tabernacule der orconscap ende den outaer, ende die papen ende alt volc.
Ende dit sal u luden ewelijc wettelijc wesen, dat ghi bidden sult over die kindere van Israhel ende over alle haer sonden eenwerven binnen den jaer. Dus dede hi, alsoe die Here Moysene bevolen hadde.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Sprec tot Aaron ende tot sinen sonen ende sech tot hon: Dits die redene, die di Here bevolen hevet, segghende:
Elc mensche vanden huyse van Israhel, die dodet osse of scape of gheite binnen den ghetelden of buten den ghetelden,
ende hi die offerande niet en brinct den Here ter doeren vanden tabernacule , hi sal sbloets mesdadich wesen, als of hi bloet ghestort hadde, soe sal hi vervaren van midden sinen volc.
Hier omme soe selen die kindere van Israhel bringhen den pape haer hostien, die si doeden inden velde, om dat si selen werden gheheilicht den Here voer die doere vander tabernaculen der orconscap ende dat sise offeren selen den Here hostien van paiselijcheiden.
Ende die pape salt bloet storten opten outaer ter doren vander tabernaculen der orconscap ende hi sal truete verbranden in roeke der sueticheit den Here,
ende si en selen voertmeer haer hostien niet offeren den duvelen, daer si mede vernoeieert waren. Dit sal hon ewelijc wettelijc wesen ende haren nacomelinghen.
Ende du suls tot hon segghen: Een mensche van Israhel ende vanden toecomelinghen, die onder u sijn, die offeren sal holocaust of victyme,
ende diese niet en brinct ter doren vanden tabernacule der orconscap om den Here tofferen, hi sal vervaren van sinen volke.
Elc mensche van den huyse van Israhel ende vanden toecomelinghen, die onder hem wonen, eet hi bloet, soe sal ic mijn aenschijn besluten jeghen sijn siele ende ic salse verderven van haren volke.
Want des vleechs siele es inden blode, ende ic hebt u ghegheven, dat ghijt offeren sult over uwe sielen op minen outaer ende om dat dbloet sal wesen voer der sielen mesdaet.
Hier om soe heb ic den kinderen van Israhel gheseit: Negheen van u luden en sal bloet eten noch vanden toecomelinghen, die onder u wonen.
Elc mensche vanden kinderen van Israhel ende vanden toecomelinghen, die onder u wonen, eest dat hi met jachte of met vlieghene een beeste of enen voghel ghevaen heeft, dien men eten mach, sal haer bloet uut laten ende overdeckent met erden.
Want die siele van allen vlesche es int bloet, ende daer bi soe heb ic den kinderen van Israel gheseit: Ghi en sult negheen bloet eten van neghenen vlesche, want des vleechs siele es inden blode, ende soe wiet eten sal, hi sal vervaren.
Een siele, die gheten heeft van enen corre, die ghestorven es of ghevaen van eenre beesten, beide van ingheborenen ende van toecomelinghen, hi sal sijn cleder dwaen ende hem selven met watere, ende hi sal onsuver wesen totten avonde, ende in deser manieren sal hi suver werden.
Mer en dwaet hi sijn cleder niet of sinen lichaem, soe sal hi sijn quaetheit draghen.
Die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Spreec totten kinderen van Israhel, ende du suls tot hon segghen: Ic ben die Here u God.
Ghi en sult niet doen na die ghewoente des lants van Egipten, daer ghi in ghewoent hebt, ende ghi en sult niet doen naden sede slantscaps van Chanaan, daer ic u in leiden sal, ende ghi en sult in haer wettelijcheit niet wandelen.
Ghi sult doen mijn vonnissen ende houden mijn ghebode ende daer in wandelen: Ic ben die Here, u God.
Wacht mijn wet ende mijn vonnissen; wat mensche diese doet, hi salre in leven: Ic ben die Here.
Negheen mensche en sal toegaen ter naester sijns vleechs noch haer vulheit ontdecken: Ic ben die Here.
Du en suls niet ontdecken die vulheit dijns vader ende dijnre moder, het es dijn moder, du en suls haer vulheit niet ontdecken.
Du en suls niet ontdecken die vulheit van dijns vader wyve, want het es dijns vader vulheit.
Du en suls niet ontdecken die vulheit dijnre suster, van dinen vader of van dijnre moder, die thuys of daer buten ghewonnen es.
Du en suls niet ontdecken die vulheit dijns soens dochter noch dijnre nichten  van dijnre dochter, want het es dijn vulicheit.
Du en suls niet ontdecken die vulheit dijns vaders wijfs dochter, die si dinen vader ghebaert heeft ende es dijn suster.
Du en suls dijns vader suster vulheit niet ontdecken, want het es dijns vader vleechs.
Du en suls niet ontdecken dijnre moder suster vulicheit, om dat het dijnre moder vleechs es.
Du en suls dijns oems vulicheit niet ontdecken noch du en suls te sinen wive niet gaen, die di met maechscape ghevoecht es.
Du en suls niet ontdecken dijnre behuweder dochter vuelicheit, want si es dijns soens wijf, noch du en suls haer scamelheit niet ontdecken,
ende niemant en sal nemen sijns brueder wijf. Du en suls niet ontdecken die vuelicheit van dijns brueder wyve, want het es dijns brueder vuelheit.
Du en suls niet ontdecken die vuelheit dijns wijfs ende haerre dochter. Du en suls niet nemen haers soens dochter noch haerre dochter dochter om haer vuelheit tontdeckene, want si sijn hare, ende dusdane vergaderinghe es onnuttelijcheit.
Du en suls niet nemen dijns wijfs suster te haren lachtere noch du en suls haer vuellicheit niet ontdecken.
Du en suls met dijns naessten wijf niet gaens hebben noch te haer werden ghevoecht metter vergaderinghen dijns saets .
Du en suls van dinen sade niet gheven, datment consacrere den afgode Moloch noch du en suls dijns Gods name niet besmetten. Ic ben die Here.
Du en suls di niet mynghelen met enen man, alsoe men met enen wyve pleghet te sine, want het es te veronwerdene.
Du en suls met negheenre beesten niet te doen hebben natuerlijc noch di besmetten met hem. Een wijf en sal onder een beeste niet gaen ligghen noch daer mede te doene hebben, want het es overdaet.
En wert niet besmet in alle desen, daer die heidene mede besmet sijn, die ic verdryven sal voer u aenscouwen,
ende daert lant mede besmet es, wies quaetheiden ic visenteren sal, soe dat het uut werpen sal die op haer wonen.
Wacht mijn wet ende mijn vonnissen, ende ghi en sult niet doen van alle desen onwerdicheiden, beide ingheborene ende eertwenne, die woent onder u luden,
want alle dese onwerdicheiden daden die lantwennen vanden lande, die voer u waren, ende si besmetten dlant.
Daer om wacht u oec, dat het u niet uut en werpe als ghi sulke dinghen hebt ghedaen, also si die lude uutgheworpen heeft, die voer u waren.
Elke siele, die iet doet van desen onwerdicheiden, si sal vervaren van midden haren volke. Wacht mijn ghebode
ende en wilt niet doen, dat dese deden, die voer u waren ende en werter niet in besmet. Ic ben die Here, u God.
Die Here sprac tot Moysen ende seide:
Sprect tot alle der vergaderinghen der kinderen van Israhel, ende du suls tot hon segghen: Weest heilich, want ic ben heilich, die Here, u God.
Elc ontsie sinen vader ende sijnre moder. Wacht mynen saterdach. Ic ben die Here, u God.
Ende en wilt niet werden ghekeert totten afgoden noch ghi en sult u negheen ghegoten gode maken. Ic ben die Here, u God.
Offerdi een hostie van payselijcheiden den Here, dat si bequame si;
in dien daghe, dat ghise gheoffert hebt ende in den anderen daghe suldise eten, mer watter overblijft inden derden daghe, dat suldi metten viere verbranden.
Soe wi daer af eten sal naden anderen dach, hi sal onsuver wesen ende mesdadich van der quaetheit,
ende hi sal sijn quaetheit, draghen, want hi heeft tsHeren heileghe besmet ende die siele sal vervaren van midden haren volke.
Alse ghi sult hebben gheoechst tcoren van uwen lande, soe en suldijt niet af sniden totten gronde vander erden boven, noch du en suls niet vergaderen die are, die daer bliven,
noch in dinen wijngaert die druven ende die besien, die nedervallen, en sulstu niet vergaderen, mer du seltse laten te snidene den ermen ende den vreemden. Ic ben die Here, u God.
Ghi en sult negheen diefte doen. Ghi en sult niet lieghen, noch niemant en sal sinen naesten bedrieghen.
Du en suls niet versweren in minen name, noch du en suls  sHeren dijns Gods name niet besmetten. Ic ben  die Here.
Du en suls negheen overdaet doen dinen naesten noch du en sulstene niet met crachte niet verduwen. Dwerc dijns ghehuerts knapen en sal bi di niet blyven tot smorghens.
Du en suls den doven niet vloeken, noch du en suls voer den blinden niet legghen, daer hi hem aen stoete, mer du suls den Here, dinen God, ontsien, want ic ben die Here.
Du en suls niet doen dat onrecht is, noch ongherechtelijc vonnissen. Du en suls niet merken des arms menschen persoen, noch du en suls niet eren des mechtichs menschen aensichte. Vonnisse gherechtelijc dinen naesten.
Du en suls niet wesen inden volke overdadich ende runende. Du en suls niet staen jeghen dijns naestes bloet. Ic ben di Here.
Du en suls dinen brueder niet haten in dijn herte, mer berespene openbaerlijc, dattu van hem negheen sonde en hevest.
Du en suls negheen wrake sueken, noch du en suls niet herdenckich wesen zonrechs dijnre poerters. Du suls dinen vrint mynnen ghelijc di selven. Ic ben die Here.
Wacht mijn wette. Du en suls dijn vee niet doen springhen met beesten van anderre manieren. Du en suls dinen acker niet zayen met menigherhande sade. Een cleet, dat van twee manieren gheweven es, en salstu niet aendoen.
Eest dat een man slaept met enen wyve ende natuerlijc es met haer, die joncwijf es noch te huwene, ende si nochtan niet verloest en es met ghelde noch der vriheit ghegheven, soe sal mense beide slaen ende si en selen niet sterven, want si en was niet vri.
Mer voer sijn mesdaet soe sal hi offeren ter doren vanden tabernacule der orconscap enen ram,
ende die pape sal over hem bidden ende over sijn mesdaet voer den Here, ende hi sal hem guedertieren werden, ende hem sal die sonde verlaten werden. Als ghi int lant comen sult wesen ende ghi plant hout, dat appel draecht, soe suldi wech doen haer eerste drachte. Die appele, die si draeghen selen, si selen u iii jaer onreyne wesen  ende ghi en sulter niet af eten.
Int vierde jaer sal alle haer vrocht lovelijc den Here gheheilicht werden.
Mer inden vijften jare suldi haer vrocht eten ende vergaderen di appele, die si bringhen. Ic ben die Here, u God.
Ghi en sult tvleechs metten blode niet eten. Ghi en sult niet toveren noch droeme houden.
Noch ghi en sult u haer niet ront sceren noch uwen baert sceren.
Ende om der  doder wille en suldi u in u vlesche niet sniden noch ghi en sult u negheen fygueren noch littekene maken. Ic ben die Here.
Du en suls dijn dochter int bordeel niet setten, dat dlant niet en werde besmet ende vervult met mesdaden.
Wacht mijn saterdaghe ende ontsiet mijn sanctuarie. Ic ben die Here.
En gaet ten waersaghers niet noch en vraecht vanden waersaghers niet, dat ghi bi hem niet en wert besmet. Ic ben die Here, u God.
Stant op voer een graeu hoeft ende ere des outs menschen persoen, ende ontsich den Here, dinen God. Ic ben die Here.
Eest dat in uwen lande woent een toecomelinc ende woent hi onder u, en verwijt hem niet,
mer hi sal onder u wesen als een inneborene, ende ghi sultene mynnen ghelijc u selven, want ghi waert oec toecomelinghe int lant van Egipten. Ic ben die Here, u God.
En wilt niet onrechts doen in vonnissen, in reghelen noch in ghewichte noch in maten.
Die waghe sal wesen gherecht ende die ghewichten ghelijc ende dmodeken sal sijn gherecht ende tsestendeel ghewarich. Ic ben die Here, u God, die u gheleidt hebbe uuten lande van Egipten.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Dit selstu segghen den kinderen van Israhel: Een mensche vanden kinderen van Israhel ende vanden toecomelinghen, die in Israhel wonen, soe wie  dat gheven sal van sinen natuerliken sade den afgode Moloch, hi sal die doet sterven, tfolc vanden lande salne steenen.
Ende ic sal mijn aensichte jeghen dien setten ende ic salne ghegheven, ende mijn sanctuarie heeft besmet ende om dat hi minen heileghen name heeft af corten van midden mynen volke, om dat hi van sinen sade Moloch heeft ghegheven, ende mijn sanctuarie heeft besmet ende om dat hi minen heileghen name heeft ontreynt.
Ende eest dat tfolc vanden lande verrokeloest ende also luttel mickende op mijn ghebot laet dien mensche gaen, die ghegheven heeft van sinen sade Moloch, ende en willen sijs niet doden,
soe sal ic mijn aensichte setten op dien mensche ende op sijn maesscap, ende ic salne af corten ende alle die ghene, die met hem hielden, dat hi vernoyeren solde met Moloth, van midden minen volke.
Een siele, die haer ghekeert hadde aen gokelaers ende waersaghers ende met hem vernoyeert wert, ic sal mijn aensichte jeghen hem setten ende ic salse doden van midden mynen volke.
Wert heilich ende weest heilich, want ic ben heilich, die Here, u God.
Wacht mijn ghebode ende doetse. Ic ben die Here, die u heileghe.
Die sinen vader of sijnre moder vloeken sal, hi sal die doet sterven; die vader of moder vloeken sal, sijn bloet sal wesen op sijn hoeft.
Heeft iemant oncuysheit ghedaen met eens anders wyve ende overspel ghedaen met sijns naests wyve, si selen die doet sterven, die putier ende die overspelinne.
Die slapen sal met sijnre stiefmoder ende sijns vader scamelheit ontdoet, si selen beide die doet sterven, haer bloet si op hon.
Soe wie slaept met sijns soens wyve, si selen beide sterven, want si hebben overdaet ghedaen, haer bloet sy op hon.
Die slaept met enen man also men natuerlijc es met enen wyve, si hebben quaet beide ghedaen, si  selen die doet sterven; haer bloet si op hen.
Die boven die dochter, die sijn wijf es, neemt haerre moder, hi heeft overdaet ghedaen, hi sal levende met haer bernen, ende soe groeten overdaet en sal int midden u luden niet blyven.
Die met enen quecke of beesten natuerlijc mesdoet, hi moet sterven, ende men sal die beeste oec doden.
Een wijf, die onder enighe beeste gaet ligghen, si sal metter beesten ghedoet werden, haer bloet si op hem.
Die neemt sijnre suster, sijns vader dochter ende sijnre moder, ende haer scamelheit siet, hi heeft een quaet dinc ghedaen, si selen voert volc werden ghedoet, om dat si onderlinghe haer onreynicheit hebben ontdect, ende si selen haer quaetheit draghen.
Die leghet met enen wyve int vloyen van haerre maentsuveringhen ende haer vulicheit ontdect, ende si ontdoet die fonteyn haers bloets, si selen beide werden ghedoet van midden haren volke.
Du en suls niet ontdecken die vuylicheit dijnre moder suster noch dijns oems wijf; die dit doet, hi heeft die scamelheit sijns vleechs ontdect, si selen beide haer quaetheit draghen.
Die leghet bi sijns oems soens wijf of bi sijns oems wijf ende ontdect die scamelheit sijnre maechscap, si selen beide haer sonden draghen ende selen sonder kindere sterven.
Die sijns brueder wijf neemt, hi doet een ongheorloft dinc, hi heeft sijns brueder scamelheit ontdect, si selen sonder kindere wesen.
Wacht mijn wetten ende mijn vonnissen ende doetse, dat u dlant oec niet uut en werpe, daer ghi in gaen sult ende wonen.
En wilt niet wandelen in die wettelijcheiden dier gheslechten, die ic verdryven sal voer u, want si hebben al dit ghedaen, ende ic hebse veronwert.
Mer u luden soe seg ic: Besittet haer lant, dat ic u gheven sal in erfachticheit, dlant, dat vloeit van melc ende van honighe. Ic ben die Here, u God, die u verscheiden heb vanden anderen volke.
Daer om verscheit ghi donsuvere beeste vander suverre ende dien suveren voghel vanden onsuveren, dat ghi uwe sielen niet en besmet inden beesten ende inden voghelen ende in allen dien, die beruert werden inder erden ende in al dien, die ic u ghetoent hebbe wesen besmet.
Ghi sult mi heilich wesen, want ic, die Here, ben heilich, ende ic hebbe u verscheiden vanden anderen volke om dat ghi mi wesen sout in volc.
Een man of een wijf, daer die gheest des phitoens  of van waersagherien in es, hi sal die doet sterven, si selense bewerpen met steenen, haer bloet sal wesen op haer hoeft.
Oec seide die Here tot Moysen: Sprec totten papen, Aarons sonen, ende du suls tot hon segghen: Een pape en sal hem niet besmetten  in die doet sijnre portre,
sonder alleen in sinen maghen ende in sinen neven, dat es opten vader ende op die moder, opten sone ende op [die] dochter, opten brueder
ende op die suster, die maghet es, die negheenen man en hevet,
mer hi en sal oec niet werden besmet in den prince sijns volcs.
Si en selen haer hoeft noch haren baert niet sceren noch si en selen in haer vleechs negheen snede maken.
Si selen heilich wesen den Here, haren God, ende si en selen  sinen name niet besmetten, want si offeren sHeren wieroec ende die brode haers Gods.
Een lichtwijf ende een oneerlijc bordeel vrouwe en sal hi te wyve niet nemen noch ene, die versteken es van haren man, want hi es sinen Gode gheconsacreert
ende hi offert die broede der voerlegghingen. Daer om sal hi heilich sijn, want ic, de Here, ben die u heileghe.
Woert eens papen dochter begrepen in oncuyscheiden ende heeftse haers vaders name besmet, soe salmense metten viere verbernen.
Die bisscop, dats die alre meeste pape onder sijne brueders, op wies hoeft ghestort es die olie der consecracien, wies hande gheconsacreert sijn ende di ghecleet es metten heileghen clederen, hi en sal sijn hoeft niet ontdecken ende sijn cleder niet scoren
ende hi en sal albedalle te neghenen doden in gaen, hi en sal hem niet besmetten op vader noch op moder.
Noch hi en sal uuten heileghen niet gaen, dat hy Gods sanctuarie niet en besmette , want die olie vander heilegher consycracien sijns Gods es op hem. Ich ben die Here.
Hi sal een maghet te wyve nemen,
een weduwe ende die versteken es ende besmet ende een lichtwijf en sal hi niet nemen, mer een joncfrouwe van sinen volke,
dat hi tgheslechte van sijnre coemsten niet en vermenghele metten volke sijns volcs, want ic ben die Here, diene heileghe.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Sprect tot Aaronne: Een mensche van dinen sade vanden famielien, di een smette heeft, hi en sal sinen Gode negheen broede offeren, noch en sal te sinen dienste gaen,
es hi blent, es hi manc, es hi met cleynen of met groeten of met crommen nosen,
es sijn hant of sijn voet ghebroken
of heeft hi den bult of es hy leep of hevet hi dwitte in doghe of inden lichaem eenpaerlijc scorftheit of litteken of es hi ghescoert.
Elc van Aarons sade, die smette heeft, hi en sal niet voertgaen sinen Gode hostien tofferen noch brode synen Gode.
Nochtan sal hi eten vanden broden, diemen offert in die sanctuarie,
also nochtan, dat hi binnen der gordinen niet en ga noch dat hi ten outaer niet en gae, want hi heeft een smette ende hi en sal mijn sanctuarie niet besmetten. Ic ben die Here, die u heileghe.
Dus sprac Moyses tot Aaron ende sinen sonen ende tot al Israhel al dat hem bevolen was.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Sech tot Aaronne ende sinen sonen, dat sy wachten van dien, die gheconsacreert sijn vanden kinderen van Israhel, ende si en selen niet besmetten den name der dinghen, die mi gheheilicht sijn, die si offeren. Ic ben die Here.
Seg tot hon ende tot haren nacomelinghen: Elc man van uwen gheslechten, die toegaen sal te dien, die gheconsacreert sijn ende die de kindere van Israhel den Here gheoffert hebben, inden welken onsuverheit in es, hi sal vervaren voer den Here. Ic ben die Here.
Een man van Aarons sade, die lasers sijn sal of ghedoeghen tfloeien van sade, hi en sal niet eten van dien die mi  gheheilicht sijn voer dat hi ghenesen wert. Die ghenaect enen onsuveren van enen doden, ende daer uut coemt saet als oft natuerlijc waer,
ende die ghenaect enen worm ende elc onreyn dinc, wies ghenaken onsuver es,
hi sal onsuver wesen  totten avonde, ende hi en sal niet eten van dien, die gheheilicht sijn, mer als hi sijn vleechs sal hebben ghedwoghen met watere
ende die sonne onder ghegaen es, dan sal hi ghesuvert eten vanden gheheilichden, want het is sijn spise.
Si en selen niet eten van ghestorvenen corren of dat ghevaen es van eenre beesten noch daer in werden besmet. Ic ben die Here.
Si selen wachten mijn ghebode, dat si onder die sonden niet en vallen ende dan sterven in die sanctuarie, alsijt besmet hebben. Ic ben die Here, diese heileghe.
Negheen vreemde en sal eten vanden gheheilichden; spapen ingheborene ende huercnapen en selenre niet af eten.
Mer dien die pape ghecocht heeft ende die dienst knape van sinen huys is, dese selenre af eten.
Eest dat spapen dochter yemanne vanden volke te huwelijc ghegheven es, si en sal niet eten van dien, die gheheilicht sijn ende vanden primicien.
Mer eest dat si weduwe of versteken of sonder kindere weder te haers vaders huys ghekeert is, also si plach, doen si joncfrouwe was, soe salmense voeden met haers vader spisen. Negheen vreemde en heeft macht daer af tetene.
Die bi onwetende heeft gheten van den gheheilichden, hi sal tfijftendeel daer toe doen met dien, dat hi at ende ghevent den pape in die sanctuarie.
Ende si en selen der kindere van Israel heilicheit niet besmetten, die si den Here offeren,
dat si machschien niet en ghedoghen die quaetheit haerre mesdaet, als si die gheheilichde eten. Ic ben die Here, die u heileghe.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Spreec tot Aaron ende tot sinen sonen ende tot alden kinderen van Israhel ende du suls tot hem segghen: Een mensche vanden huyse van Israhel ende vanden toecomelinghen, die met u woenen, di sijn offerhande offert, sijn beloften gheldende oft al willens offerende, soe wat dat hi offert in sHeren holocaust, dat het bi u luden werde gheoffert,
dat sal een onbesmet manneken wesen van ossen of van scapen of van gheiten.
Heeft het enighe smette, soe en suldijt niet offeren noch en sal niet ontfanclijc wesen.
Een mensche, die offert victyme van payselijcheiden den Here, sijn beloften gheldende oft al willens offerende, beide van ossen of van scapen, soe sal hijt onbesmet offeren, dat het ontfanclijc si, negheen smette en salre in wesen.
Eest blent ofte te broken of heeftet litteken of pocken of scorftheit of enighe vlecke, soe en suldijs niet offeren den Here noch en sulter niet af verbranden op sHeren outaer.
Een osse of scaep, di oren of sterte af hebben, dat moechstu willichlijc offeren, mer hier mede en mach men belofte niet ghelden.
Elc beeste, die gegaden heeft ghewreven of ghescoren of ghesneden oft al uute, dat en suldi den Here niet offeren, ende in uwen lande soe en doet dit albedallen niet.
Van eens vreemts hant en suldi uwen Gode negheen broede offeren ende soe wat dat hi el gheven wilt, want si sijn alle onsuver ende besmet, ghi en sultse niet ontfaen.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Die osse, scaep ende die gheite, als si gheboren sijn, si selen vii daghe wesen onder hoerre moder uder, want ten achtensten daghe ende daer na soe salmense den Here moghen offeren.
Weder het een coe of een scaep es, men en salse in enen daghe met haerre drachte niet offeren.
Eest dat ghi den Here offert een hostie te dancke ende te love, dat si bequamelijc moghe wesen,
soe seldise inden selven daghe eten, daer en sal niet af bliven tot smorghens vanden anderen daghe. Ic ben die Here.
Wacht mijn ghebode ende doetse. Ic ben die Here.
En besmet minen heileghen name niet, dat hi gheheilicht werde in midden der kindere van Israhel. Ic ben die Here, die u heileghe,
ende ic hebbe u gheleit uuten lande van Egipten, om dat ic u in God wesen soude. Ic ben die Here.
Tot Moyses sprac die Here, ende seide:
Spreec den kinderen van Israhel ende du suls tot hon segghen: Dit sijn sHeren daghe, die ghi sult heiten heylich.
Ses daghe suldi werc doen, den sevenden dach, want hi ruste es des saterdaechs, soe salmen heilich heiten; negheen werc en suldire in doen. Het es sHeren saterdach  in alle uwen woninghen.
Dit sijn dan sHeren heileghe daghe, die ghi vieren sult te haren tide .
In de eerste maent, inden viertienden daghe vander maent, savons soe eest sHeren Phase.
Ende inden vijftienden daghe van deser maent soe eest die feeste van den derven broeden, vii daghe suldi derve broede eten.
Ende dierste dach sal u sijn herde seer te vierene ende heilich, negheen dienstelijc werc en suldire in doen.
Mer ghi sult inden viere den Here sacrificie offeren vii daghe. Ende die sevende dach sal meer te vieren sijn ende heileghere, ende negheen dienstelijc werc en suldire in doen.
Ende die Here sprac tot Moysene ende seide:
Spreec den kinderen van Israhel ende du sels tot hon segghen: Als ghi comen sult sijn int lant dat ic u sal gheven ende ghijt coren hebt gheoechst, soe suldi bringhen santen van aren, die eerste uus oechstes, totten pape,
ende hi sal dbundelken op heffen voer den Here, dat het ontfanclijc sal wesen over u, inden anderen saterdaghe, ende hi sal dat heileghen.
Ende in dien selven daghe, dat dese sante wert gheheilicht, soe salmen houden een jarich lam onbesmet in sHeren holocauste,
ende men sal die libamente daer mede offeren: twee tiendendeel bloemen, beslaghen met olien in sHeren brant ende in herde sueten roeke, ende verssche offerande van wyne, tfierendeel van hyn.
Ghi en sult vanden corne niet eten broet noch pappe noch wellinghe voer dien daghe, dat ghier af offeren sult uwen Gode. Dits een ewelijc ghebot in uwen gheslechten ende in al uwen woninghen.
Vanden anderen daghe na saterdach, daer ghi in offert die sante van uwen primicien, suldi tellen sevene vulle weken
totten anderen daghe na dat die sevende weke volmaect wert, dats vijftich daghe. Ende aldus suldi nuwe sacrificie offeren den Here: \
uut allen uwen woninghen, twee broede van primicien van twee tiendendeel bloemen, gheheefselt die ghi backen sult in sHeren primicien.
Ende ghi sult metten brode offeren vii onbesmette jareghe lammere ende een kalf van den vee ende twee ramme, ende si selen wesen in holocausten met haren lybamenten in herde sueten roeke den Here.
Ghi sult oec doen enen boc over die sonde ende ii jarighe lammere onbesmet in hostien van paiselijcheiden.
Ende alse die pape hevet op gheheven voer den Here metten broden der primicien, soe selen si vallen te sinen deele.
Ende <ghi> sult desen dach heiten alte seer te vierene ende herde heilich; negheen dienstelijc werc en suldire in doen. Dit sal ewelijc wittelijc wesen in al uwen woninghen ende uwen gheslechten.
Want als ghi sult oexsten tcoren van uwen lande, soe en suldijt niet af sniden totter erden noch ghi en sult niet vergaderen die are, die daer bliven, mer ghi seltse laten den ermen ende den vreemden. Ic ben die Here, u God.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Sprec den kinderen van Israhel: In die sevende maent, inden eersten daghe van der maent, soe saelt u sijn een herdinckich vierte ende ghi sult blasen met trompen, ende men salne heilich heiten.
Negheen dienstelijc werc en seldire in doen, ende ghi selt den Here offeren holocaust.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Die tiende dach van deser sevender maent es die dach der suveringhen, ende hi sal wesen herde seer te vierene ende men salne heilich heiten; ende ghi sult uwe sielen quellen daer in, ende ghi sult den Here offeren holocaust.
Negheen werc en suldi doen inden tide des daechs, want het es die dach der guedertierenheit, dat u die Here, u God, guedertieren werden sal.
Soe wat sielen in desen daghe niet en sal werden ghequelt, si sal vervaren van haren volke,
ende die enich werc doen sal, die sal ic af doen van haren volke.
Daer om en suldire niet wercs in doen: het sal u ewelijc wettelijc wesen in al uwen gheslechten ende in uwen woninghen.
Hets vierte der rusten ende ghi sult uwe sielen quellen. Vanden neghenden daghe deser maent, vanden avonde totten avonde, soe suldi u vierte vieren.
Ende die Here sprac tot Moysene ende seide:
Spreec den kinderen van Israhel : Vanden vijftienden daghe van deser vii-der maent soe selen wesen die daghe vander tabernaculen, vii daghe den Here.
Die eerste dach sal herde seer te vierene heiten ende heilich, negheen dienstelijc werc en suldire in doen,
ende vii daghe suldi den Here offeren holocaust. Ende die achtenste dach sal oec wesen herde seer te vierene ende herde heilich, ende ghi selt den Here offeren holocaust, want het es [een] dach der menichten ende der vergaderinghen, negheen dienstelijc werc en suldire in doen.
Dit sijn sHeren daghe, die ghi heiten sult herde seer te vierene ende herde heilich, ende ghi sulter in offeren sHeren offerhande, holocauste ende lybamente naden sede van elken daghe,
uutghedaen sHeren saterdaghe ende uwen ghiften ende dat ghi offeren sult van beloften ende dat ghi al willens gheeft den Here.
Daer om vanden vijftienden daghe vander sevender maent, als ghi al die vrocht van uwen lande sult hebben vergadert, soe suldi sHeren vierte vieren vii daghe, inden eersten daghe ende inden achtensten daghe soe saelt vierte wesen, dat es ruste.
Ende ghi sult nemen in den eersten daghe die vrocht van enen herde scoenen boeme ende daden van palmen ende telgheren vanden houte met dicken loveren ende wilghen van eenre ryvieren, ende ghi sult verbliden voer den Here, uwen God.
Ende ghi sult dese feeste vieren vii daghe sjaers eenwerven: het sal ewelijc wettelijc wesen in uwen gheslechten. In die sevende maent suldi die feeste vieren,
ende ghi sult wonen in hutten vii daghe; elc die vanden gheslechten van Israhel es, sal wonen in hutten,
om dat u nacomelinghe selen leren, dat ic die kindere van Israhel dede wonen in hutten, doe icse leidde uuten lande van Egipten, ic, die Here, u God.
Ende Moises seide van sHeren feeste totten kinderen van Israhel.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Ghebiede den kinderen van Israhel, dat si di bringhen herde fine ende claer olie van oliven om die liechtvate eenpaerlijc te doen bernen buten der gordinen in die tabernacule der beloften.
Ende Aaron salse setten van savons tot smorghens voer den Here met eweliken seden ende costumen in uwen gheslechten.
Men salse altoes altoes setten opten alte finen candelaer in sHeren aenscouwen.
Du suls oec nemen bloeme ende daer af sulstu backen xii broede ende elc sal hebben ii tiende deel,
ende du seltse legghen die sesse jeghen die vi, deen jeghen dander op herde fijn tafelen voerden Here.
Ende du salster boven legghen herde claren wieroec, om dat dbroet sal sijn in een herdencken van sHeren offeranden.
Alle saterdaghe salmense verwandelen voer den Here ende ontfaense vanden kinderen van Israhel met eweliker wet,
ende si selen Aarons ende sijnre sonen wesen, ende sy selense eten in die heileghe stat, want het es heilich der heileghen van sHeren sacrificien met eweliken rechte.
Siet, het ghinc uut eens wijfs sone van Israel, dien si ghebaert hadde enen man van Egipten onder die kindere van Israel, ende hi waert sceldende inden ghetelden met enen man van Israhel.
Ende doe hi sHeren name hadde gheblasfameert ende hine ghevloken hadde, soe bracht menne tot Moysenne. Ende sijn moder hiet Salumith, Dabri dochter, van Dans gheslechte.
Ende si dadene in enen kerker tot dat si weten souden, wat die Here bevelen soude.
Ende hi sprac tot Moysenne ende seide:
Leydt den blasfameerdere buten den ghetelden ende allen, di dat hoerden, selen haer hande op sijn hoeft legghen, ende alt volc salne steenen.
Ende du sels totten kinderen van Israhel seggen: Een mensche die sinen God vloeken sal, hi sal sijn sonde draghen,
ende die sHeren name sal blasfameren, hi sal die doet sterven; al die menichte vanden volke salne met steenen bewerpen, weder hi poertre wesen sal of tocomelinc. Die sHeren name blasfameren sal, hi sal die doet sterven.
Die enen mensche slaet, die doet sal hi sterven.
Die een beste slaet, hi sal alsodane weder gheven, dats siele om siele.
Die yemant van sinen porters enighe smette gheeft, men sal hem doen, also hi ghedaen heeft:
dat es breken over breken, oge om oghe, tant om tant sal hi weder gheven; alsulke smette als hi ghegheven heeft, alsodane salmenne dwinghen te ghedoghene.
Die een beeste gheslaghen heeft, hi sal een ander weder gheven; die enen mensche gheslaghen hevet, men salne castien.
Gherecht vonnisse sal onder u luden wesen, weder een vreemde of een portere ghesondicht heeft. Ic ben die Here, u God.
Moyses seide dit totten kinderen van Israhel, ende si leiddenen uut buten den ghetelden dier gheblasfameert hadde, ende si worpenen doet met steenen, ende die kinder van Israhel daden also die Here Moysenne bevolen hadde.
Ende die Here sprac tot Moysenne opten berch van Synay ende seide:
Sprec totten kinderen van Israhel ende du suls tot hem segghen: Als ghi comen sult wesen int lant dat ic u gheven sal, soe viert sHeren vierte. vi jaer sulstu dinen acker saeyen
ende vi jaer sulstu dinen wijngaert sniden ende sijn vrocht vergaderen,
mer inden sevenden jaer soe saelt die vierte vanden lande wesen van sHeren rusten: du en suls dinen acker niet sayen noch dinen wijngaert sniden.
Dat derde al willens groeyen sal, dat en salstu niet oexsten, ende du en suls niet vergaderen die druven van dinen primicien alsoe men den wijngaert leest, want het es djaer vans lants rusten;
mer dit sal u luden sijn in spisen, di ende dinen knechten ende dinen joncwyven ende den huercnape  ende den toecomelinc, die met u woent,
ende al dat groeit, sal spise gheven dinen beesten ende dinen quicke.
Du suls di oec tellen vii weken van jaren, dats vii werven vii, die te gader maken xlix jaer,
ende inder sevender maent soe sulstu trompen met basuynen inden tienden daghe vander maent, inden tide der guedertierenheiden in al dinen lande.
Ende du sulste tfijftichste jaer heileghen ende du selest heiten verlanesse alle den ghenen, die bynnen dinen lande wonen, want dat es djaer jubeleus. Een man sal wederkeren te sijnre possessien ende elc sal weder keren te sijnre eerster famielien,
want het es jubileus ende tfijfticste jaer. Ghi en sult niet saeyen noch oexsten dat al willens inden acker wast, ende ghi en sult niet vergaderen die premicien vanden wijngaerde
om die heilicheit van jubeleo, mer te hant als mense u brinct, suldise eten.
Int jaer van jubeleo soe selen alle menschen te haren possessien wederkeren.
Als du enighen van dinen poerters yewet suls vercopen of van hem copen, soe en sulstu dinen brueder niet beserighen,
mer du seles van hem copen na tghetal der jare van yubeleo, ende hi saelt di vercopen na die scattinghe vanden vrochten.
Also vele als der jaere meer selen blyven na jubeleum, also vele sal die prijs oec wassen, ende alsoe vele als du men vanden tide suls tellen, also vele salment te men coepen, want hi sal di vercopen den tijt vanden vrochten.
En wilt niet quellen di van uwen gheslclechten sijn, mer elc ontsie sinen God, want ic ben die Here, u God.
Doet mijn ghebode ende wacht mijn vonnissen ende voldoetse, dat ghi int lant moecht woenen sonder vrese,
ende dat u die erde groeye haer vrocht, daer ghi af eten sult te satheiden, niemants gheruchte ontsiende.
Eest dat ghi segt: Wat selen wi inden sevenden jare eten, of wi niet en saeyen noch onse vrocht en vergaderen,
soe sal ic u inden sesten jaer gheven mijn benedixie ende dat jaer sal u bringhen die vrocht van iii jaren,
ende ghi sult inden achtenden jaer saeyen ende ghi sult doude eten, tot dat die nuwe wassen.
Men en sal oec dlant niet ewelijc vercopen, want hets myne, ende ghi sijt mijn toecomelinge ende mijn ertwenne,
ende hier bi soe salmen al dlantscap van uwer possessien vercoepen onder die voerwaerde van verloestene.
Eest dat dijn brueder van commere vercoept sijn possessien ende wilt sijn naeste, soe mach hi verloesten dat die vercocht heeft.
Mer en heeft hi neghenen naesten ende hi niet en mach vinden den prijs mede te verloestene,
soe salmen die vrocht rekenen vanden tide, dat hijt vercochte, ende dat daer boven es, dat sal hi den copere weder gheven, ende aldus sal hi sijn possessie weder ontfaen.
Mer en can sijn hant niet vinden, dat hi den prijs wedergheven mach, soe sal die coepere hebben dat hi ghecocht hevet totten jare jubeleum, want in dien jare soe keert alle comenscap te haren heren ende totten eersten besittere.
Die een  huus vercoept bynnen den mueren van eenre poerte, hi sal orlof hebben dat te loessene tot dat een jaer voldaen woert,
mer en loest hijt niet, ende die loep vanden jare om coemt, soe saelt die ghene diet ghecocht heeft ende sine na comelinghe besitten ewelijc, ende men en saelt niet moghen loesten, oec in jubeleo.
Mer es thuys in een dorp, dat negheenen muere en heeft, soe salment vercoepen na  trecht van ackers. Mer en verloest ment niet, soe saelt keren te sinen here in jubileo.
Der Leviten huse, die bynnen poerten sijn, die machmen altoes verloesten,
mer en verloestmense niet, soe selen si wederkeren te haren heren in jubeleo, want die huse, die de Leviten bynnen poerten hebben, sijn over possessien onder die kindere van Israhel.
Mer haer buten lant en selen si niet vercopen, want het es ewelijc possessien.
Eest dat dijn brueder becommert wert ende cranc inder hant ende ontfaestune als enen toecomelinc ende enen vreemden ende leeft hi metti,
soe en sulstu negheen perseme van hem nemen noch meer dan du ghegheven heves. Ontsich den Here dinen God, dat dijn brueder metti leven mach.
Du en suls hem dijn ghelt niet gheven te persemen ende du en suls van hem niet heischen dovercomen vanden vrochten.
Ich ben die Here, u God, die u gheleidt hebbe uuten lande van Egipten, om dat ic u gheven solde dlant van Chanaan ende dat ic u soude wesen u God.
Eest dat dijn brueder, van armoden ghedwonghen, hem di vercoept, soe en salstune niet verladen met knechten dienste,
mer hi sal wesen als een huercnape ende een lantwinne. Hi sal bi di werken totten jare van jubileo,
ende daer na sal hi uut gaen met sinen kinderen, ende hi sal weder keren ter maesscap ende ter possessien sijnre vadere.
Want het sijn mijn cnapen ende ic hebse gheleit uuten lande van Egipten, si en selen niet werden vercocht na condicien van dienstcnechten
noch du en sulstene niet quellen bi machte, mer du suls dinen God ontsien.
Knechte ende joncwyve selen u sijn vanden gheslechten, die omtrent u sijn selen
ende vanden toecomelinghen, die onder u wonen of die van desen gheboren selen wesen in uwen lande.
Dese suldi hebben te knechten ende met erfeliken rechte suldise voertsenden te uwen nacomelinghen, ende ghi sultse ewelijc besitten, mer uwe brodere, die kindere van Israel, en verduwet niet by machte.
Eest dat onder u eens toecomelinx ende eens vreemds hant soe machtich woert ende dijn brueder soe becommert woert, dat hi hem dien vercoept of iemant van sinen gheslechte,
men machene loessen na tfercopen. Die willen sal van sinen brueders, hi salne loesten,
sijn oem ende sijns oems soen ende sijn neve ende sijn maech. Mer mach hi selve, hi mach hem selven loessen,
mer hi sal rekenen die jare vander tijt, dat hi hem vercochte, totten jare van jubileo, ende hi sal tghelt, daer hi om vercocht was, rekenen na tghetal vanden jaren ende na die rekeninghe eens huercnapen.
Sijn der jare meer, die blyven totten jubileo, daer na sal hi den prijs weder gheven;
esser luttel, soe sal hi rekenen met hem na tghetal vanden jaren ende gheven den coeppere datter over es,
gherekent daer mede den loen van den jaren, daer hi hem voer in diende; hi en salne niet quellen anxtelijc in dinen aensiene.
Mer en mach hi hier bi niet gheloest werden, soe sal hi int jaer van jubileo uut gaen met sinen kinderen,
want die kinder van Israhel sijn mijn knechte, die ic uuten lande van Egipten gheleidt hebbe,
Ic, die Here, u God: Ghi en sult u negheenen afgod maken noch bielde noch calvere verheffen, noch  ghi en sult bynnen uwen lande neghenen voerbarighen steen setten om [hem] te aenbedene, want ic ben die Here, u God.
Wacht mijn vierte ende ontsiet mijn sanctuare, ic ben die Here.
Eest dat ghi wandelt in mijn ghebode ende ghi wacht mijn ghebode ende doetse,
soe sal ic u gheven reghen te sinen tide, ende dlant sal haer groeysele groeyen ende die bome selen werden vervult met appelen;
ende die dorschinghe vanden oechste sal begripen dwijngaert lesen ende dwijngaert lesen sal tsaeyen veronledighen, ende ghi sult u broet eten in saedden, ende sonder sorghe suldi wonen binnen uwen lande.
Ic sal pays gheven bynnen alle uwen termynen, ghi sult slapen, ende niemant en sal wesen die u vervaren sal. Ic sal die quade beesten wech doen, ende tswert en sal niet liden bynnen uwen termynen.
Ghi sult u viande na volghen ende si selen voer u vallen,
v van u luden selen jaghen hondert vreemde, ende hondert van u luden x dusentich;  u viande selen in uwen aenscouwene vallen metten swerde.
Ic sal u aenscouwen ende doen wassen; ghi sult werden ghemenichvoldicht, ende ic sal mijn belofte vast maken met u luden. Ghi sult dalre outste vanden ouden eten
ende ghi sult doude wech werpen om dat u die niewe op comen selen.
Ic sal mynen tabernakel in midden u luden setten ende mijn siele en sal u niet verwerpen.
Ic sal onder u wonen ende wesen u God, ende ghi sult wesen mijn volc.
Ic ben die Here, u God, die u gheleidt hebbe uutten lande diere van Egipten, om dat ghi hem niet dienen en sout, ende die ghebroken hebbe die bande van uwen necken, om dat ghi recht gaen sout.
Mer eest dat ghi my niet en hoert ende doedi alle mijn ghebode niet,
eest dat ghi mijn wette veronwert ende versmaeddi mijn vonnissen, soe dat ghi niet en doet, die van mi gheset sijn, ende bringdi mijn belofte te niet,
soe sal ic u dit oec doen: Ic sal u haestelijck visiteren in armoden ende hitten, die u oghen sal doen drenten ende u sielen verteren, te vergheefs suldi saet saeien, dat die viande verteren selen.
Ic sal mijn aensichte jeghen u setten, ghi sult vallen voer u viande ende ghi sult tonder werden ghedaen den ghenen, die u haten, ghi sult vlien sonder yemants na volghen.
Mer en wildi my noch aldus niet onderdaen sijn, soe sal ic toe doen te uwen correxicien vii vout om u sonden
ende ic sal verterden die hoverdie uwer haertheit, ende ic sal u den hemel boven gheven ghelijc ysere ende die erde mottalen,
u pine sal werden verteert sonder profijt ende die erde en sal negheen groeysel voertbrenghen noch die boeme en selen negheen appele gheven.
Eest dat ghi jeghen mi wandelt ende en wildi mi niet horen, soe sal icker u plaghen toe doen vii voudich om u sonden,
ende ic sal onder u uut senden die beesten vanden velde, die u ende u quic verteren selen ende si selent al ten cleynen ghetale maken, ende u weghe selen woest werden.
Mer en wildi aldus oec negheen discipline ontfaen, mer wandeldi wederkeert jeghen mi,
soe sal ic oec jeghen u in comen ende ic sal u vii werven slaen om u sonden,
ende ic sal op u bringhen tswert, den wrekere mijnre wet. Ende als ghi ghevlouwen sult sijn inden poerten, soe sal ic die sterfte midden u luden senden ende ghi sult werden ghelevert in uwer viande hande,
alsic ghebroken sal hebben den stoc uus broets, also dat x wyve in enen oven selen backen haer broet ende si selent gheven weder met ghewichte, ende ghi sult eten ende niet werden ghesaedt.
Mer eest dat ghi mi oec niet hier bi en hoert, mer wandeldi jeghen my,
soe sal ic oec in comen jeghen u in wedersporeghen torne ende ic sal u casteien met vii plagen om u sonden,
also dat ghi eten sult uwer sonen ende uwer dochteren vleechs.
Ic sal uwe hoecheide destrueren ende uwe afgode breken. Ghi sult vallen onder die valle van uwen afgoden, ende mijn siele sal u veronwerden
alsoe sere, dat ic uwe poerte woest maken sal, ende ic sal uwe sanctuarien wilt maken ende ic en sal voertmeer niet ontfaen den alte sueten roeke.
Ic sal oec u lant verderven ende u viande selenre op verwonderen alsi daer in woenen selen.
Mer u lieden soe sal ic stroyen inden heidenen ende ic sal achter u tswert uuter sceiden trecken, ende u lant sal wesen woest ende u steden ter nedergheworpen.
Dan sal den lande sijn vierte ghenueghen allen die daghe sijnre woestheiden, als ghi wesen sult in uwer viande lant, soe saelt vieren ende het sal rusten inden vierten sijnre woestheiden,
om dat het niet en sal hebben gherust in uwen vierten, doe ghi daer in woenet.
Ende die van u luden blyven selen, ic sal hon anxt gheven in haer herten in haerre viande lant; die luudt een loefs, dat vlieghen sal, dat salse vervaren ende alsoe selen sy tswert vlien; si selen vallen sonder yemans na volghen.
Ende elc sal vallen op sinen brueder als of si den stride vlouwen. Niemant van u luden en sal dorren den vianden wederstaen.
Ghi sult vervaren onder die heidenen ende der viande lant sal u verteren.
Ende eest dat enighe van desen overblyven, si selen versmelten in haren quaetheiden in haerre vianden lant, ende si selen werden ghequelt om haerre vadere sonden ende om die hare tot dat sy haere sonden selen belihen
ende tot dat si haerre quaetheit selen ghedencken daer sy mede overdaet hebben ghedaen jeghen my ende hebben wederkeert jeghen my ghewandelt.
Hier om sal ic oec jeghen hon wandelen ende salse bringhen in haerre viande lant tot dat haer  scamen sal haer onbesnedene herte. Dan selen si bidden over haer quaetheiden,
ende ic sal herdencken mijnre beloften, die ic ghesedt hebbe met Jacob ende Ysaac ende Abraham, ic sal oec slants herdencken,
dat hem selven ghenoeghen sal in sinen vierten alst van hon ghelaten sal wesen, dat sijn woestheit ghedoeghen sal om haren wille. Mer si selen bidden over haer sonden om dat si mijn vonnissen verworpen hebben ende mijn wet veronwert.
Mer nochtan, doe si waren in der viande lant, soe en verwerpicse altemael niet noch ic en versmaedse soe niet, dat  si al verteert woerden ende dat ic mijn belofte met hon te niete maecte, want ic ben di Here, haer God.
Ende ic sal mijnre eerster beloften herdencken, doe icse uuten lande van Egipten leidde inder heidenen aenscouwen, om dat ic haer God wesen soude, ic, die Here. Dit sijn die ghebode ende die vonnissen ende die wette, die de Here gaf tusschen hem ende die kindere van Israhel op den berch van Synay by Moyses hant.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Sprec ten kinderen van Israhel ende du sels tot hem segghen: Een mensche, die belofte ghedaen heeft ende Gode sijn siele beloeft heeft, na die ghissinghe soe sal hi den prijs gheven:
eest een man van xx jaren tot lx jaren, so sal hi gheven l sicle silvers ter maten vanden sanctuarie,
eest een wijf xxx sicle.
Een man vanden vijften jare totten xx-sten jare sal gheven xx sicle ende i wijf x,
van eenre maent totten vijften jare soe salmen voer dmanneken gheven v sicle ende voer dmeisken drie.
Een man van lx jaren ende daer boven sal gheven xv sicle ende dwijf x.
Es hi een arm mensche ende en mach hi na die scattinghe niet gheven, soe sal hi voer den pape staen, ende also vele als hi scatten sal ende hi siet, dat hi sal moghen gheven, also vele sal hi gheven.
Soe wi een beeste beloeft, diemen den Here offeren mach, si sal heilich wesen
ende men en salse niet moghen wisselen, dats men en mach gheen beter over tquade gheven noch gheen quade overt goede. Eest dat hijt wisselt, soe saelt den Here gheconsacreert werden, wat datter verwisselt es ende dat oec, daert om verwisselt es.
Eest dat iemant beloeft een onsuver beeste, diemen den Here niet offeren en mach, so salmense bringhen voer den pape,
ende hi sal vonnessen, weder dattet goet of quaet es, ende hi sal den prijs setten.
Ende wilne die ghene gheven, diese offert, soe sal hier toedoen boven die scattinghe tfijftendeel .
Hevet een mensche sijn huys beloeft ende gheheilicht den Here, die pape saelt besien, weder het goet of quaet es, ende men saelt vercopen naden prijs, dat hijt scatten sal.
Ende eest dat de ghene loesten wil, dijt beloefde, soe sal hi tfijftendeel vander scattinghen daer boven gheven ende hi sal thuys hebben.
Ende heeft hi beloeft i acker van sijnre possessien ende den Here gheheilicht, soe salmen den prijs scatten na die mate vanden sade: saytmen dlant met xxx muddeken ghersten, soe salment vercopen l sicle silvers.
Eest dat hi den acker beloeft heeft te hants van dien jare, dat yubeleus beghint, also vele als hi werdt wesen mach, also vele salmenne scatten.
Mer eest daer na i tijt, soe sal die pape tghelt scatten na tghetal vanden jaren, die over selen sijn tot yubileum, ende men saelt aftrecken vanden prise.
Mer wilde hi den acker loesten, diene beloefde, soe sal hier tfijftendeel toe doen vanden ghescatten ghelde, ende hi salne besitten.
Mer en wilt hijs niet loessen ende menne yemant el vercoept, voert en salne niet loesten moghen di ghene diene beloefde,
want alse die dach van yubileo comen sal, soe sal hi den Here gheheilicht wesen ende die gheconsacreerde possessien hoert ter papen rechte.
Es die acker ghecocht ende niet den Here gheheilicht vander meerre lude possessien,
soe sal die pape den prijs scatten na tghetal vanden jaren tot jubileum, ende die ghene, diene beloefde den Here, sal dien prijs gheven.
Mer in jubeleo soe sal hi weder keren ten eersten here, diene vercocht hadde ende diene hadde ghehadt in den deele sijnre possessien.
Alle scattenghe salmen weghen metten sicle vander sanctuarien. Die sicle heeft xx hallinghe.
Die eerste gheborene, die den Here toe behoren, en mach niemant heileghen noch beloven, weder het osse of scaep es, si sijn sHeren.
Ende es die beeste onsuver, soe salse die ghene, diese offerde, loessen na haer scattinghe, ende hi salre  tfijftendeel toe doen vanden prise, ende en wilt hijt niet lossen, soe salment enen anderen vercopen also vele alst voere ghescat es.
Al dat den Here wert gheheilicht, weder het mensche es of beeste of acker, men en salt niet vercopen noch men macht niet lossen, wat dat eenwerven gheconsacreert es, dat sal den Here wesen heilich der heileghen.
Ende alle consecracie, die van enen mensche woert gheoffert, die en salmen niet loesen, mer si sal die doet sterven.
Alle tienden vanden lande, beide van vrochten ende vander bome appelen, sijn sHeren ende hem sijn si gheheilicht.
Mer soe wie sijn tiende loessen wille, hi salre toe doen tfijftendeel van alle sinen tienden.
Die coeye [ende] die gheite, die onder sherden roede liden, soe wat dat ten tiensten coemet, dat sal den Here gheheilicht werden .
Men sal niet uute kiesen tgoede noch tquade noch om een ander verwisselen. Soe wi dat verwisselt, datter verwisselt es ende daert om verwisselt es, sal den Here werden gheheilicht ende men en saelt niet loessen.
Dit sijn die ghebode, die di Here bi Moysenne gheboet den kinderen van Israhel opten berch van Synay.
Die Here sprac tot Moysenne inder wildernissen van Synay in die tabernacule der beloften opten eersten dach vander anderre maent inden anderen jare, na dat si uute Egipten ghegaen waren, ende seide:
Neemt die summe van alder vergaderinghen der kindere van Israhel na haren maesscapen ende haren famielien ende bi elcx name, soe wat van mans maecsele es,
vanden twintichsten jaer ende daer boven, alle der sterker manne van israhel, ende ghi sultse tellen bi haren scaren, du ende Aaron.
Ende met u selen wesen die princen vanden gheslechten ende vanden huysen in haren maechscappen,
vanden welken dit die namen sijn: van Rubens gheslechte Elysur, Sedeurs sone;
van Symeon Salamihel, Suri Sadday sone;
van Yuda Naason, Aminadabs sone;
van Ysachar Nathanael, Suar sone;
van Sabulon Elyab, Helons sone;
ende van Josephs kinderen: van Effraym Elysama, Amiuds sone; van Manasse Gamaliel, Phad Dasurs sone;
van Benjamin Abidan, Gedeons sone;
van Dan Abieser, Amysadday sone;
van Aser Phagiel, Ochrams sone;
van Gad Eliasaph, Duels sone;
van Neptalim Ahira, Henans sone.
Dit sijn dalre edelste princen der menichten in haren gheslechten ende maechscapen ende die hoefde sheers van Israhel.
Ende dese namen Moyses ende Aaron met alder menichten vanden volke,
ende si vergaderdense inden eersten daghe vander anderre maent ende teldense na die maechscapen ende huse ende famielien ende die hoefde ende die namen van elken, van xx jaren out ende daer boven,
also die Here Moysenne gheboden hadde. Ende si waren ghetelt inder wildernissen van Synay.
Van Ruben, Israhels eerstgheborenen sone soe waren ghetelt bi gheslechten ende famielien ende haren huysen ende die namen  van elkere hoefde al dat van mans maecsele was, vanden twintichsten jare ende daer boven, die ten stride gaen souden
xlvim ende d.
Van Symeons kinderen soe waren ghetelt bi gheslechten ende famyelien ende den husen van haren maechscapen biden namen ende den hoefden van elken al dat van mans maecsele was, vanden twintichste jare ende daer boven, die ten stride gaen souden
lixm ende ccc.
Van Gads kinderen waren ghetelt bi gheslechten ende famielien ende den huysen van haren maechscapen bi elkere namen, van xx jaren ende daer boven, alle die ten stride souden gaan
xlvm dc ende l.
Van Judas kinderen waren ghetelt bi gheslechten ende famielien ende biden husen van haren maechscapen bi elker namen, vanden twintichsten jare ende daer boven, alle die ten stride gaen mochten
lxxiiiim ende dc.
Van Ysachars kinderen waren ghetelt bi gheslechten ende famielien ende biden huysen van haren maechscappen bi elkere namen, vanden twintichsten jaer ende daer boven, alle die ten stride gaen souden,
liiiim ende cccc.
Van Sabulons kinderen waren ghetelt bi gheslechten ende famielien ende biden husen van haren maechscapen bi elkere namen, vanden twintichsten jare ende daer boven, alle die ten stride mochten gaen
lviim ende cccc.
Van Josephs kinderen ende van Effrayms kinderen waren ghetelt bi gheslechten ende famielien ende biden husen van haren maechscapen bi elkere namen, vanden twintichsten jare ende daer boven, alle die ten stride mochten gaen
xlm d.
Ende van Manasses kinderen waren ghetelt bi gheslechten ende by famielien ende biden huysen van haren maechscapen bi elkere namen, van den twintichsten jare ende daer boven, allen die ten stride mochten gaen
xxxiim ende cc.
Van Benjamins kinderen waren ghetelt bi gheslechten ende famielien ende biden husen van haren maesscapen bi elkere namen, van den twintichsten jare ende daer boven, alle di ten stride mochten gaen
xxxvm cccc.
Van Dans kinderen waren ghetelt bi gheslechten ende famielien ende biden huysen van haren maechscapen bi elkerer namen, vanden twintichsten jare ende daer boven, alle die ten stride gaen mochten
lxiim dcc.
Van Asers kinderen waren ghetelt bi gheslechten ende famielien ende biden huysen van haren maechscapen bi elkere namen, vanden twintichsten jare ende daer boven, alle di ten stride gaen mochten
xlim d.
Van Neptalims kinderen waren ghetelt bi gheslechten ende famielien ende biden husen van haren maechscapen bi elkere namen, vanden twintichsten jare ende daer boven, alle die ten stride gaen mochten
liiim cccc.
Dit sijn die Moyses ende Aaron ende die xii princen van Israhel telden, elke biden huysen van haren maesscapen.
Ende der kindere van Israhel waren bi haren huysen ende famielien, vanden twintichsten jare ende daer boven die ten stride mochten gaen,
dciiim d ende l manne.
Mer die Levite en waren met hem niet ghetelt inden gheslechte van haren famielien.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
En wille Levi gheslechte niet tellen noch en legghe haer somme metten kinderen van Israhel niet,
mer setse boven die tabernacule der orconscap. Si selen draghen alle sijn vate ende soe wat datter oeffeninghen behoert, die tabernacule ende alle sijn alaem, ende si selen in den dienste wesen, ende si selen tenten slaen omtrent die tabernacule.
Als men voert tiden sal, soe selen die Levite die tabernacule af doen, ende als men tenten slaen sal, soe selen sijt richten. Soe wie datter van anderen gheslechten toe gaet, men salne doeden.
Want die kindere van Israhel selen tenten slaen ieghelijc bi sinen scaren ende bi sinen hoepe ende sinen heere,
mer die Levite selen al omtrent die tabernacule tenten slaen, dat negheen gramscap en werde op die menichte der kindere van israhel, ende si selen aweyt doen inder hoeden vanden tabernacule der orconscap.
Dus daden die kindere van israhel na al dat die Here bevolen hadde Moysenne ende Aaronne.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende Aaronne ende seide:
Elke vanden kinderen van Israhel selen haer tenten slaen bi haren scaren, teekenen ende standaerden ende biden huysen van haren maechscappen al omtrent die tabernacule der beloften.
Ten Oesten sal Judas tenten slaen biden scaren van sinen heere ende die prince van sinen kinderen sal wesen Naason, Aminadabs sone,
ende al die  summe van sinen gheslechten, die vechten mochten, was lxxiiiim dc.
Neven hon sloegen tenten van Ysachaers gheslechte, welker prince was Nathanael, Suars sone,
ende al sijnre vechters ghetal was liiiim cccc.
In Zabulons gheslechte was prince Eliab, Elons sone,
ende alt heer van sinen gheslechte der vechters waren lviim cccc.
Alle die in Judas gheteldde ghetelt waren, dier waren cm lxxxvim cccc, ende dese selen eerst gaen bi haren scaren.
Ter suutsiden in Rubens kindere gheslechte sal prince wesen Elisur, Sedeurs sone,
ende alt heer van sinen vechters, die inden ghetelden ghetelt waren, xlvim dc.
Neven hon sloeghen tenten van Symeons gheslechte, welker prince was Salamihel, Surisaday sone,
ende alt heer van sinen vechters, die inden ghetelden ghetelt waren, lixm ccc.
In Gads gheslechte was prince Eliasaph, Duels sone,
ende alt heer van sinen vechters, die ghetelt waren xlvm dc ende l.
Alle, die in Rubens ghetelden ghetelt waren, cm lim cccc ende l. Dese selen tiden met haren scaren in dander stat.
Want die tabernacule der orconscap sal werden ghericht bider Leviten dienste ende bi haren scaren. Also ment richten sal, also salment oec vellen. Elke selen tiden na haer ordinancie.
Ter west siden selen Effrayms kindere tenten wesen, welker prince was Elisama, Amiuds sone,
ende alt heer van sinen vechters, die ghetelt waren xlm d.
Ende met hon sloech tenten tgheslechte van Manasses kinderen, welker prince was Gamaliel, Phadassurs sone,
ende alt heer van sinen vechters, die ghetelt waren xxxiim cc.
Inden gheslechte van Benyamins kinderen was prince Abidan, Gedeons sone,
ende alt heer van sinen vechters, die ghetelt waren xxxvm cccc.
Alle die ghetelt waren in Effrayms ghetelden waren cm viiim c. Dese selen in die derde stat tiden bi haren scaren.
Ter noert siden sloeghen tenten Dans kindere, welker prince was Abieser, Amisaday sone,
ende alt heer van sinen vechters, die ghetelt waren lxiim dcc.
Neven hon sloeghen tenten van Asers gheslechten, welkere prince was Phegiel Ochrams sone,
ende alt heer van sinen vechters, die ghetelt waren xlim d.
Van Neptalims kinderen gheslechte was prince Ahira, Henans sone,
ende alt heer van synen vechters, die ghetelt waren xxxiiim cccc.
Alle, die ghetelt waren in Dans ghetelden, dier waren cm lviim vic. Dese selen tachterst tiden.
Dit es tghetal der kindere van israhel, biden huysen van haren maechscapen ende biden scaren van haren ghedeilden heere, sesse hondert duysentich dri dusentich vijfhondertich ende l.
Mer die Levite en waren niet ghetelt onder die kindere van Israhel, want also hadt die Here Moysenne bevolen.
Ende die kindere van Israhel daden na al dat die Here gheboden hadde, ende si sloghen tenten bi haren scaren ende tyden naden famielien ende haerre vadere huyse.
Dit sijn Aarons ende Moyses gheslechten in dien daghe, dat die Here tot Moysenne sprac opten berch van Synay.
Ende dit sijn Aarons sone namen: sijn eerstegheborene was Nadab ende daer na Abiu, Eleasar ende Ythamar.
Dit sijn Aarons sonen der  papen namen, die gheconsacreert waren, ende welker hande ghevult ende gheconsacreert waren, dat si paepscaps souden ghebrukich werden.
Mer Nadab ende Abiu woerden ghedoet, doe si vreemt vier souden offeren in sHeren aenscouwen inder wildernissen van Synay, sonder kindere. Ende Eleasar ende Ythamar woerden ghebrukich des paepscaps voer Aaron, haren vader.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Doch comen Levijs gheslechte ende doetse staen in Aarons spapen aenscouwen, dat si hem dienen
ende dat si wachten ende houden soe wat datter oeffeninghen behoert van alder menichten voer die tabernacule der orconscap,
dat si wachten die vate vanden tabernacule, dienende in sinen dienste.
Ende du suls den Leviten gheven in  ghiften Aaronne ende sinen sonen, ende si sijn hon ghegheven vanden kinderen van Israhel.
Mer Aaronne ende sinen sonen sulstu setten op de oeffeninghe vanden paepscape. Een vreemde, diere toe gaet om te dienene, sal sterven.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Ic heb die Leviten ghenomen vanden kinderen van Israhel over alle dierstegheborene, di de vrouwelijcheit ontdoet inden kinderen van israhel, ende die Leviten selen mijn sijn,
want alle eerstgheborene es myne. Van diere tijt, dat ic sloech alle dierstegheborene int lant van Egipten, soe heb ic my gheheilicht, soe wat dat in Israhel eerst woert gheboeren, vanden menschen totten quicke, sy sijn mijn. Ic ben die Here.
Ende die Here sprac tot Moysenne inder wildernissen van Synay ende seide:
Telle Levi kindere biden husen haerre vadere ende famielien, alle manne van eenre maent ende daer boven.
Ende Moyses teldese, also die Here bevolen hadde
ende men vant Levi sonen bi haren namen: Gersen ende Caath ende Merari,
Gerson sonen: Lobni ende Semey,
Caaths sonen waren Amram ende Hisuar, Hebron ende Oziel.
Merari sonen waren Moeli ende Musi.
Van Gerson waren twe famielien van Lobni kinderen ende Semei kinderen,
vanden welken tfolc ghetelt es, van mans maecsele van eenre maent ende daer boven viim d.
Dese selen tenten slaen achter die tabernacule ter west siden
onder den prince Eliasaph, Jahels sone,
ende si selen dayweyt hebben inden tabernakele der beloften, dats si selen wachten die tabernacule ende sijn overdecsele ende die tente, die men schiet voer die doere des daecs der beloften
ende der gordinen vanden vrijthove ende die tente oec, diemen hangt inden inganc des vrijthoefs vanden tabernacule, ende soe wat datter oeffeninghen vanden outare to behoert, die corden vanden tabernacule ende alle sijn alaem.
Caaths gheslechte sal hebben tfolc van Amrams maechscapen ende van Hebrons ende Osiels gheslechte. Dit sijn die famielien van Caath,
die ghetelt waren by haren namen, alle die van mans maecsele waren, van eenre maent ende daer boven out, viiim dc. Si selen dayweyt hebben vanden sanctuarien
ende sy selen tenten slaen ter suut siden.
Ende haer prince sal wesen Elisaphan, Oziels sone,
ende si selen wachten darke ende die tafele ende den candelare, die outare ende die vate vander sanctuarien, daermen in dient, ende die gordine ende aldus dane alame.
Mer het sal prince wesen boven den princen vanden Leviten Eleasar, Aarons spapen sone, ende hi sal wesen boven die wachters vander sanctuarien hoederen.
Mer van Merari selen wesen tvolc van Mooli ende Musi,
ende si waren ghetelt van  eenre maent ende daer boven bi haren namen al dat van mans maecsele was vim cc.
Haer prince was Suriel, Abiahiels sone. Dese selen tenten slaen ter noert siden,
ende onder haer hoede selen sijn die tafelen vanden tabernacule ende die grendele
ende die calumpnen ende haer vote ende al dat te al dusdaenre oeffeninghen behoert, ende die colummen vanden vrijthove al om en domme met haren voeten, ende die stecken met haren corden.
Moyses ende Aaron met haren kinderen selen tenten slaen voer die tabernacule der beloften, dats ter oest siden ende selen hebben die hoede vander sanctuarien in midden den kinderen van Israel. Soe wie vreemde es datter toe gaet, hi sal sterven.
Al der leviten, die Moyses ende Aaron telden na sHeren ghebot bi haren famyelien in mans gheslechten, van eenre maent out ende daer boven, waren xxiim.
Ende die Here seide tot Moysenne: Telle dierstegheborene vanden kinderen van Israhel, die van mans maecsele sijn, van eenre maent out ende daer boven, ende du suls haer ghetal hebben
ende du suls my die Levite nemen over alle dierstegheborene der kindere van Israhel. Ic ben die Here, ende haer quic over alle dierstegheborene vanden  quicke der kinderen van Israhel.
Ende Moyses telde, also die Here bevolen hadde, dierstegheborene der kinderen van israhel
ende der manne, die waren van eenre maent out ende daer boven, bi haren namen xxiim cc ende lxxiii.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Nem die Levite over dierstegheborene der kindere van Israhel ende der Levite quic over haer quic ende die Levite selen mijn wesen. Ic ben die Here.
Mer du suls nemen in prise van den tween honderden ende lxxiii, die vanden eerstegheborenen der kindere van Israhel comen,
overt ghetal vanden Leviten vive sicle van elken hoefde ter maten vanden sanctuarien, die sicle heeft xx hallinghe.
Ende du suls tghelt gheven Aaronne ende sinen sonen den prijs van dien dier over sijn.
Dus nam Moyses tghelt van dien dier over waren, die sy verloest hadden vanden Leviten
over dierstegheborene der kindere van israhel, mccclxxv sicle ter maten vanden sanctuarie,
ende hi gaeft Aaronne ende sinen sonen, na dwoert, dat hem die Here gheboden hadde.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Neem van mydden den Leviten die summe van Caaths kinderen bi haren huysen ende famielien,
vanden dertichsten jare ende daer boven totten vijftichsten jare haerre alre, die in gaen om te dienen ende te staen inder tabernaculen der beloften.
Dit es die sede van Caaths sonen. Als men die ghetelde porren sal, soe sal Aaron ende sijn sonen gaen in die tabernacule ende int sanctum sanctorum
ende si selen die gordinen af doen, die voer die dore hanghet ende selenre in wenden darke der orconscap,
ende si selense echter overdecken met enen decsele van blauwen vellen ende si selenre overhanghen enen mantel al blaeu ende doen die hameiden daer in
ende selen oec die tafele vander voerlegghinghen wenden in enen blauwen mantel ende si selen  daer mede legghen die wieroec vate ende die mortierkene ende die godette ende die nappe, daermen die versche offerande mede ghiet. Ende die broede selenre altoes op ligghen,
ende daer boven selen si spreiden enen roeden mantel ende daer boven selen si echter spreiden een blaeu decsel, ende si selen die ameyden in steken.
Si selen nemen enen blauwen mantel, daer si den candelaer mede over decken selen met sinen liechtvaten ende sinen scaerkenen ende met sinen bluschvaten ende met alden vaten vander olien, die noetdorftich sijn om die liecht vate mede te houdene.
Ende boven al selen si legghen een overdecsel van blauwen vellen ende si selen die ameyden in steken.
Si selen oec den guldenen outaer wenden in een blaeu cleet ende si selenre boven spreiden een overtoghe van blauwen vellen ende sy selen die ameyden daer in steken.
Alle die vaten, daermen mede dient in die sanctuarie, selen sy wenden in een blauwe cleet ende si selenre over spreiden een overtoghe van blauwen vellen ende si selen die ameiden daer in steken.
Mer den outaer selen sy suveren vanden asschen ende si selenen wenden in een roet cleet,
ende si selenre mede legghen alle die vaten, die men besicht in sinen dienste, dats die vier vate, die crauwels, die vorken, die hake ende die vierpannen, ende alle die vate vanden outare selen si overdecken met enen overtoghe van blauwen vellen, ende si selenre die ameiden in steken.
Si selen draghen alle die vate, daer men mede dient in die sanctuarie. Ende als Aaron ende sine sonen die sanctuarie selen hebben bewonden ende alle sijn vate int rueren vanden ghetelden, dan selen Caaths sonen daer in comen om te draghene dat bewonden es, ende si en selen die vate vander sanctuarien niet ghenaken, dat sy niet en sterven. Dit sijn Caaths sonen laste inden tabernacule der beloften.
Ende boven hon sal wesen Eleasar, Aarons spapen sone, ende te sijnre sorghen behoert die olie om die liechtvate bernende te houdene ende die ghemaecte wieroec ende die sacrificie, die men altoes offert, ende die olie der consacreringhen ende soe wat dat behoert ter oeffeninghen vanden tabernacule ende van alden vaten, die inder sanctuarien sijn.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende Aaronne ende seide:
En wilt niet verliesen tfolc van Caath van midden den Leviten,
mer doet hon dit, dat sy leven moghen  ende dat sy niet en sterven, eest dat si ghenaken die heileghe der heileghen. Aaron ende sijn sone selenre in gaen ende si selen elker last neder legghen ende si selen deilen wat elc draghen sal,
mer dandere en selen met negheenre nernsticheit besien dat in die sanctuarie es voer dat si bewonden sijn. Anders selen si sterven.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Nem oec die somme van Gersons sonen biden huysen ende famielien ende haren maesscapen,
van xxx jaren out ende daer boven tot vijftich jaren, alle die ingaen ende dienen in die tabernacule der beloften.
Dit es die officie vander famielien van Gersen,
dat si draghen die cortinen vanden tabernacule ende dat dac der beloften, dander overdecsel ende boven alle di blauwe overtoeghe ende die tente, die hangt inden inganc der tabernaculen der beloften,
die cortinen vanden vrijthove ende die cortine inden inganc, die voer die tabernacule es ende al dat den outaere toebehoert, die corden ende die vate vanden dienste.
Dit selen Gersons sonen draghen alst hon Aaron ende sijn sonen bevelen. Ende elc sal weten, te wat laste hi toe behoert.
Dits Gersons sonen oeffeninghe inden tabernacule der beloften, ende si selen wesen onder Ythamars, Aarons spapen sone, hant.
Du suls oec tellen Merarijs sonen biden famielien ende den husen haerre vadere,
van xxx jaren out ende daer boven tot vijftich jaren, alle, die ingaen ter officien vanden dienste ende ter oefeninghen vander beloften der orcontscap.
Dit sijn haer laste: Si selen draghen die tafelen vanden tabernacule ende sijn grendele ende die colummen ende haer voete,
ende die colummen oec vanden vrijthove al om en domme met haren voeten ende metten stecken ende den corden, alle die vate ende dallaem selen si met ghetale ontfaen ende also selen sijt draghen.
Dit es die officie van Merarijs sonen famielien ende die dienst inden tabernacule der beloften, ende sy selen wesen onder Ythamars, Aarons spapen sone, hant.
Dus soe telden Moyses ende Aaron ende die princen vander synagoghen Caaths sonen na haren maechscapen ende haerre vadere huyse,
van xxx jaren out ende daer boven totten vijftichsten jare, alle, die in ghingen ten dienst vander tabernaculen der beloften.
Ende men vanter tweeduysent, dcc ende l.
Dit es tghetal van Caaths volke, dat inder tabernaculen der beloften gaet. Dese telden Moyses ende Aaron na sHeren ghebot by Moises hant.
Gersoens sonen waren oec ghetelt na haren maechscapen ende haerre vadere huyse,
van xxx jaren out ende daer boven totten vijftichsten jare, alle, die in ghinghen om te dienene inden tabernacule der beloften.
Ende men vanter twee duysentich dcxxx.
Dit es tfolc van Gersens sonen, die Moyses ende Aaron telde na sHeren ghebot.
Ende Merari sonen waren oec ghetelt naden maescapen ende haerre vadere huyse,
van xxx jaren out ende daer boven totten vijftichsten jare, alle, die inghinghen om te voldone den sede vanden tabernacule der orconscap,
ende men vanter dridusentich cc.
Dit es tghetal van Merari sonen, die Moyses ende Aaron telden na sHeren ghebot by Moyses hant.
Alle die vanden Leviten ghetelt waren ende die Moyses ende Aaron ende die princen van Israhel ten name deden na die mascap ende haerre vadere huse,
van xxx jaren out ende daer boven totten vijftichsten jare, die in ghinghen ten dienste vanden tabernacule ende om last te draghene,
waren te gadere viiim d ende lxxx.
Na sHeren woert soe tellese Moyses yegheliken na sijn officien ende sijn laste, also hem die Here bevolen hadde.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Bevele den kinderen van Israhel, dat si uute den ghetelden doen gaen elken laserschen ende die van sade vloyt ende die besmet es van enen doden,
beide man ende wijf doet gaen buten den ghetelden, dat sise niet en besmetten, als si met u wonen.
Ende die kindere van Israhel daden also ende verdrevense buten den ghetelden, also die Here Moysenne seide.
Ende die Here sprac tot Moisenne ende seide:
Een man of wijf, alsi ghedaen hevet van alden sonden, die den menschen pleghen te ghevallene ende si bi roekeloesheiden hebben sHeren ghebot te broken ende hebben mesdaen,
so selen si haer sonden belien ende selen alsulken hoeft weder gheven ende tfijfte deel daer boven den ghenen, daer si jeghen mesdaen  hebben.
Mer en es niemant, diet ontfaet, soe selen sijt den Here gheven ende het sal spapen wesen, uutghenomen enen ram, diemen offert over die suveringhe, dat het si een ontfanclijc offerande.
Alle die premicien oec, die de kindere van Israel offeren, behoren den pape toe,
ende soe wat dat elc offert in die sanctuarie ende datmen spapen hande levert, dat sal sijn wesen.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Spreck totten kinderen van Israhel ende du suls tot hon segghen: Een man, wies wijf ghedoelt heeft ende haren man veronwerdende
met enen anderen man gheleghen heeft ende haer man dies niet ghewaer werden en mach, mer dat overspel heymelijc es, soe datment niet wroeghen en mach met orconden, om datmense niet vonden en heeft in dat onreyne werc:
eest dat die gheest van wantrouwelheiden den man port jeghen sijn wijf, die besmet es of die men ane vert met valscher waninghen,
hi salse bringhen totten papen, ende hi sal over haer offeren een offerande, een tienden deel van satim gherstens meels. Hi ne salre negheen olie op ghieten noch wieroec op legghen, want het es sacrificie van wantrouwelheiden ende offerhande ondersuekende overspel.
Dus salse die pape offeren ende settense voer den Here,
ende hi sal heilich water nemen in een erden vat ende alluttel erden vanden pavymente der tabernaculen sal hi werpen int water.
Ende als dwijf in sHeren aenscouwene staet, soe sal hi haer hoeft ontdecken ende hi sal op haer hande setten die sacrificie sherdinckens ende die offerhande der wantrouwelheit, mer hi sal houden dbitter water, daer hi die vloecke in ghedaen hevet.
Ende hi salse besweren ende segghen: En hevet negheen vreemde man metti gheleghen ende en bestu niet besmet latende dijns mans bedde, soe en selen di dese bittere watere niet nosen, daer ic die vloke in hebbe ghedaen,
mer bestu ghekeert van dinen man ende bestu besmet ende hebstu met enen anderen man gheleghen,
soe sulstu wesen onder dese vloeke. God moet di gheven in malendixien ende in exempel van alle menschen in sinen volke, hi moet dijn die doen rotten ende dinen buuc moet heffen ende bersten
ende die vermalendide watere moeten in dinen buuc gaen, ende dijn buuc moet heffen ende dijn die rotten. Ende dwijf sal antwoerden: Amen, Amen!
Ende die pape sal dese vloeke scryven in enen brief ende hi salse afdoen metten bitteren wateren, daer hi die vloeke in ghedaen heeft,
ende hi saelt haer drincken gheven.
Ende alsijt uut ghedroncken heeft, soe sal die pape van haerre hant nemen die sacrificie der wantrouwelheit ende hi salse opheffen voer den Here ende hi saelt legghen opten outaer,
ja aldus, dat hi eerst daer af neme een hant vol vander sacrificien diemen offeret ende verbrant opten outaer, ende dan sal hi den wyve gheven drincken die bittere watere.
Ende als sijt ghedroncken hevet, es sy besmet ende es si des overspeels sculdich haren man veronwerdende, soe selen die watere deser vermalendijtheit doer haer gaen ende haer buuc sal swellen ende haer die rotten, ende dwijf sal wesen in maledixien ende in exemple alden volke.
Mer en es sy niet besmet, soe en saelt haer niet deren ende sy sal kinder draghen.
Dits die wet van wantrouwelheiden. Eest dat haer een wijf keert van haren man ende es si besmet
ende haer man wort gheport metten gheeste van wantrouwelheiden, ende brincse in sHeren aenscouwen ende haer die pape doet na al dat hier ghescreven es,
die man sal sonder mesdaet wesen ende si sal haer quaetheit ontfaen.
Die Here sprac tot Moysen ende seide:
Sprec totten kinderen van Israhel ende du suls tot hon segghen: Een man of een wijf, als si een belofte hebben ghedaen, om dat sy selen werden gheheilicht ende si hon willen den Here consacreren,
soe selen si derven van wyne ende van allen dien, dat droncken maken mach; si en selen niet drincken asijn van wine ende van alrehande drancke noch niet datmen uuter druven perst noch si en selen niet eten versche druven
noch bynnen alle dien daghen, dat sy van beloften den Here werden gheconsacreert; soe wat dat van den wijngaerde wesen mach, vander gheperster druven totten wijn besie steenken, en selen si niet eten.
Binnen allen dier tijt, dat hi verscheiden es, soe en sal scaers op sijn hoeft comen voer dat die dach voldaen woert, dat hi den Here wert gheconsacreert, hi sal heilich wesen ende thaer sijns hoefts sal wassende wesen.
Bynnen alle der tijt van sijnre consecracien soe en sal hi te neghenen doeden in gaen
noch oec werden besmet van sijns vader ende sijnre moder ende sijns brueders ende sijnre sustere lijc, want sijns Gods consecracie es op sijn hoeft.
Alle die daghe sijnre consecracien sal hy heilich wesen den Here,
mer eest dat yemant haestelijc voer hem sterft, soe sal thoeft sijnre consecracien te hant werden besmet ende dat sal hi te hant sceren in dien selven daghe sijnre suveringhen, ende echter opten sevenden dach.
Ende inden achtensten dach sal hi offeren twee tortelen of twee duven jonghe den pape inden inganc vanden tabernacule der gheloften vander orconsscap.
Ende die pape sal die ene doen over die sonde ende dander in holocaust, ende hi sal voer hem bidden, dat hi ghesondicht heeft op enen doeden. Ende in dien daghe sal hi sijn hoeft heileghen
ende consacreren den Here die daghe sijnre afscheidinghen ende offeren een jarich lam over di sonde, also nochtan, dat dierste daghe te nieute blyven, want sijn heilicheit waert besmet.
Dit es die wet vander consecracien: als die daghe selen werden voldaen, die hi van beloften beloeft hadde, die pape salne bringhen ter doeren vanden tabernacule der beloften
ende hi sal den Here offeren sijn offerande een jarich lam in holocaust ende een jarich scaep over die sonde ende enen onbesmetten ram te eenre hostien van payselijcheiden
ende enen penre met derven broden, die besleghen sijn met olien, ende breede coeken sonder heefsel, ghesalft met olien, ende elke versche offerande.
Ende die pape salse offeren voer den Here ende hi salt doen beide voer die sonde ende in holocaust,
mer den ram sal hi offeren hostie van danclijcheiden den Here ende offerenre mede den penre metten derven broeden ende de libamente, die men sculdich es van costumen.
Dan sal men desen nasareus sceren voer die doere vander tabernaculen der beloften thaer sijnre consecracien, ende die pape sal sijn haer nemen ende legghent opt vier, dat onder die sacrificie van danclijcheiden ghesteken es.
Ende die pape sal nemen die ghesodene scouwere vanden ram ende uuten paenre een broet sonder heefsel ende enen breden wastel ende hi salt leveren in des nasareus hande na dien dat sijn hoeft ghescoren sal wesen,
ende hi salt weder van hem ontfaen ende heffent op voer den Here. Ende gheheilicht selen si spapen wesen, ghelijc der borst die gheboden es te verscheidene, ende de die. Hier na sal dese nasareus wijn drinken.
Dit es eens nasareus wet, als hi sijn offerande heeft beloeft den Here inden tide sijnre consecracien, dien uutghenomen die sijn hant vinden sal. Na dat hy met herten beloeft hadde, aldus sal hi doen ter  volmaectheit sijnre heilicheit.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Seg Aaronne ende sinen sonen: Dus suldi den kinderen van Israhel benedien ende sult hon segghen:
Die Here moet di benedien ende di behueden,
die Here moet di sijn aensichte toenen ende dijns ontfermen,
die Here moet sijn aensichte te di waert keren ende hi moet dy pays gheven.
Si selen mynen name aen ropen op die kindere van Israhel, ende ic sal hon benedien.
Ende het gheschiede in dien daghe, daer Moyses in die tabernacule volmaect hadde ende hine richde ende hine salvede ende heilichde met alle sinen vaten ende den outaer oec met sinen vaten,
soe offerden die princen van Israhel ende die hoefde vanden famielien, die in elc gheslechte waren, der gheenre voerbarichste, die ghetelt waren, ghiften voer den Here, vi overdecte waghene met xii ossen.
Die twee princen offerden enen waghen ende elc enen osse, ende si brachtense voer die tabernacule.
Ende die Here seide tot Moysene:
Ontfancse van hon luyden, dat si dienen inder tabernaculen dienste. Ende du sultse leveren den Leviten na die ordinancie haers diensts.
Ende doe Moyses dus die waghene ontfaen hadde ende die ossen, soe leverde hise den Leviten.
Gersons sonen gaf hi twee waghenen ende iiii ossen na dat sire te doen hadden.
Mer dandere iiii waghene ende die viii ossen gaf hi Merarijs sonen na haerre officien ende na haerre oeffeninghen onder Ythamars hant, Aarons spapen sone.
Mer Caaths sonen en gaf hi negheen waghenen noch ossen, want si dienen in die sanctuarie ende si draghen haer laste met haren halsen.
Die princen offerden dus haer offeranden voer den outaer inder consecracien vanden outaer opten dach, dat hi ghesalvet was.
Ende die Here seide tot Moysenne: Elc prince sal offeren ghiften inder consecracien vanden outare op enen sonderlinghen dach.
Opten eersten dach offerde sijn offerande Naason, Aminadabs sone, van Judas gheslechte,
ende daer in was een silveren plateele, di woech c ende xxx sicle ende een silveren viole, die lxx sicle hadde ter maten vander sanctuarien, beide vol blomen beslaghen met olien in sacrificien,
ende een gulden mortierken van x siclen vol wieroecs,
enen osse vanden vee ende enen ram ende een jarich lam in holocaust
ende enen boc over die sonde,
ende in sacrificien van danclijcheiden ii ossen, v ramme, v bocke, jarighe lammere v. Dit es Naasons, Amynadabs soens offerande.
Ten anderen daghe soe offerde sijn offerande Nathanael, Suars sone, van Ysachars gheslechte,
een silveren plattele, die woech c ende xxx sicle, een silveren viole, die hadde lxx sicle ten ghewichte vanden sanctuarie, beide vol blomen beslaghen met olien in sacrificien,
een gulden mortierken, dat x sicle hadde, vol wieroecs,
enen osse vanden vee ende enen ram ende een jarich lam in holocaust
ende enen boc over die sonde,
ende in sacrificien van danclijcheiden ii ossen ende v ramme ende v bocke, v jarighe lammere. Dit was Nathanaels, Suars soens offerande.
Ten derden daghe soe offerde die prince van Sabulons kinderen Heliab, Helons sone
een sylveren platteele, die woech c ende xxx sicle, een silveren viole, die lxx sicle hadde ten ghewichte vander sanctuarien, beide vol blomen beslaghen met olien, in sacrificien,
een gulden mortierken, dat woech x sicle, vol wieroecs,
enen osse vanden vee ende enen ram ende een jaerich lam in holocaust,
ende enen boc over  die sonde,
ende in sacrificien van danckelijcheiden twee ossen ende v ramme ende v bocke ende v jarighe lammere. Dit was Heliabs, Helons soens, offerande.
Ten vierden daghe offerde die prince van Rubens kinderen Helisur, Sedeurs sone,
een silveren plattele, die woech c ende xxx sicle, een silveren viole, die lxx siclen hadde van ghewichte vanden sanctuarie, beide vol blomen beslaghen met olien, in sacrificien,
een gulden mortierken, dat x sicle hadde, vol wieroecs,
enen osse vanden vee ende enen ram ende een jarich lam in holocaust
ende enen boc over die sonde,
ende in sacrificien van danclijcheiden ii ossen, v ramme, v bocke, v jarighe lammere. Dit was Helisurs, Sedeurs soens, offerande.
Ten vijften daghe soe offerde die prince van Symeons kinderen, Salamiel, Surisadday sone,
een silveren plateele, die woech c ende xxx sicle, een silveren viole, die hadde lxx sicle ten ghewichte vanden sanctuarie, beide vol blomen beslaghen met olien, in sacrificien,
een gulden mortierken, dat hadde x sicle, vol wieroecs,
enen osse vanden vee ende enen ram ende een jarich lam in holocaust,
ende enen boc over die sonde,
ende in sacrificien van danclijcheiden ii ossen, v ramme, v bocke, v jarighe lammere. Dit was Salamihels, Surisadday soens, offerande.
Ten sesten daghe offerde die prince van Gads kinderen Heliasaph, Duels sone,
een silveren platele, die woech c ende xxx sicle, i silveren viole, die lxx siclen hadde ten ghewichte vanden sanctuarie, beide vol blomen beslaghen met olien, in sacrificien,
een gulden mortierken, dat x sicle woech, vol wieroecs,
enen osse vanden vee ende enen ram ende een jarich lam in holocaust,
ende enen boc over die sonde,
ende in sacrificien van danclijcheiden twee ossen, v ramme, v bocke, v jarighe lammere. Dit was Heliasaphs, Duels soens, offerande.
Ten sevenden daghe offerde die prince van Effrayms kinderen Helisama, Amiuds sone,
een sylveren plateele, die woech c ende xxx sicle, een viole, die hadde lxx sicle ten ghewichte vander sanctuarien, beide vol blomen, in sacrificien, beslaghen met olien,
een gulden mortierken, dat x sicle woech, vol wieroecs,
enen osse vanden vee ende enen ram ende i jarich lam in holocaust,
ende enen boc over die sonde,
ende in sacrificien van danclijcheiden ii ossen, v ramme, v bocke, v jarighe lammere. Dit was Helisama, Amiuds soens, offerande.
Ten achtensten daghe offerde die prince van Manasses kinderen Ghamaliel, Phadassurs sone,
een silveren plateele, die woech c ende xxx sicle, een viole, die hadde lxx sicle ten ghewichte vanden sanctuarie, beide vol blomen beslaghen met olien, in sacrificien,
een gulden mortierken, dat woech x sicle, vol wieroecs,
enen osse vanden vee, enen ram ende een jarich lam in holocaust,
ende enen boc over die sonde,
ende in sacrificien van danclijcheiden ii ossen, v ramme, v bocken ende v jarighe lammere. Dit was Gamaliels, Phadassurs soens, offerande.
Ten neghenden daghe offerde die prince van Benjamins kinderen Abidan, Gedeons sone,
een sylveren plateele, die woech c ende xxx sicle, een silveren viole, die lxx sicle  hadde ten ghewichte vanden sanctuarie, beide vol bloemen beslaghen met olien, in sacrificien,
een gulden mortierken, dat woech x sicle, vol wieroecs,
enen osse vanden vee, enen ram, een jarich lam in holocaust,
ende enen boc over die sonde,
ende in sacrificien van danclijcheiden ii ossen, v ramme, v bocke, v jarighe lammere. Dit was Abidans, Gedeons sone, offerande.
Ten x-den daghe offerde die prince van Dans kinderen Abyezer, Amysaday sone,
een silveren plateele, die woech c ende xxx sicle, een sylveren viole, die hadde lxx sicle ten ghewichte vanden sanctuarie, beide vol bloemen beslaghen met olien, in sacrificien,
een gulden mortierken, dat x sicle woech, vol wieroecs,
enen osse vanden vee, enen ram ende een jarich lam in holocaust
ende enen boc over die sonde,
ende in sacrificien van danckelijcheiden ii ossen, v ramme, v bocke, v jarighe lammere. Dit was Phagiels, Ochrams soens, offerande.
Ten twelften daghe offerde die prince van Neptalims kinderen Ahira, Henans sone,
een silveren plateel, die woech c ende xxx sicle, een silverne viole, die hadde lxx sicle ten ghewichte vanden sanctuaria, beide vol blomen beslaghen met olien, in sacrificien,
een gulden mortierken, dat woech x sicle, vol wieroecs,
enen osse vanden vee, enen ram ende een jarich lam in holocaust,
ende enen boc over die sonde,
ende in sacrificien van danclijcheiden ii ossen, v ramme, v bocke, v jarighe lammere. Dit was Ahira, Enans soens, offerhande.
Dese dinghen waren gheoffert vanden princen van Israhel inder consecracien vanden altaer inden daghe, dat hi gheconsacreert was: xii silveren plateele, xii silveren violen, xii gulden mortierkene,
ja ende elc platteel hadde c ende xxx sicle silvers, ende elc viole lxx sicle, dat es over al int ghemeyne van al den vaten van silvere iim cccc sicle sylvers ten ghewichte vander sanctuarien,
ende xii gulden mortierkene vol wieroecs, vanden welken elc x sicle woech nae tghewichte vanden sanctuarie, dat es te gader c sicle ende xx,
xii ossen vanden vee in holocauste ende xii ramme ende xii jarighe lammere ende haer libamente ende xii bocke over die sonde
ende in hostien van danclijcheiden xxiiii ossen ende lx ramme ende lx bocke ende lx jarige lammere. Dese dinghen waren gheoffert in der wyinghen vanden outare, doe hi gheconsacreert was.
Als Moyses in die tabernacule der beloften ghinc om den Here te rade te gaen, soe hoerde hi sijn stemme sprekende tot hem vander propiciatorien, dat op darke der orconscap was tusschen die twee cherubynne van waer dat hi tot hem sprac.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Sprec tot Aaronne  ende seg tot hem: Als du die vii liechtvaten setten suls, soe salmen den candelaer setten in die  suutside. Hier om soe ghebiede, dat die liechtvate jeghen dNorden scouwen recht jeghen die tafele vanden broden der proposicien, ende si selen liechten jeghen die side, die ten candelare wert scouwet.
Ende Aaron deet ende settede die liechtvate opten candelaer, alsoe die Here Moysenne bevolen hadde.
Want dit was dmaecsel vanden candelaer: hi was al van ghesmeedden goude, beide die middelste stake ende al, dat uute beiden siden vanden gherdekine quam, na den exempelaer, die de Here Moysenne toechde, also was die candelaer ghemaect.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Neem die Leviten van midden den kinderen van Israel, ende du seltse suveren in deser manieren:
Men salse metten watere besparsen der suveringhen, ende si selen sceren alt haer van haren vlesche. Ende alsi haer cleder hebben ghedweghen ende sy ghesuvert selen wesen,
soe selen sy nemen enen osse vanden vee ende sijn lybamente, bloeme ghekneden met olien, ende du suls enen anderen osse vanden vee nemen over die sonde.
Ende du sels die Levite doen comen voer di tabernacule der beloften ende vergaderen alle de menichte dier kindere van Israhel.
Ende als die Leviten voer den Here sijn selen, soe selen die kindere van Israhel haer hande op hon legghen,
ende Aaron sal die Leviten offeren te ghiften in sHeren aenscouwene vanden kinderen van Israhel, dat si dienen selen in sinen dienste.
Ende die Levite selen oec haer hande legghen op der ossen hoeft, vanden welken du den enen suls doen over die sonde ende den anderen in sHeren holocaust, om dattu bidden suls over hem.
Ende du sels die Leviten setten in Aarons ende sijnre sonen aenscouwene, ende alsi gheoffert sijn, sulstuse consacreren den Here.
Ende du selstse versceiden van midden den kinderen van Israhel, dat sy mijn sijn.
Ende daer na selen si gaen in die tabernacule der beloften, dat si my dienen selen. Dus sultuse suveren ende consacreren in sHeren offerande,
want sy sijn mi ghegheven in ghiften van den kinderen van Israhel. Over die eerst gheborne, die ontdoen alle vrouwelijcheit in Israhel, soe heb icse ontfaen.
Want alle die eerstegheborne der kindere van Israhel sijn myne, beide van menschen ende van beesten. Van dien daghe, dat ic sloech alle de eerste gheborene int lant van Egipten, soe heb icse mi gheheilicht,
ende ic hebbe die Leviten ghenomen voer alle die eerste gheborne der kindere van Israhel,
ende ic hebse in ghiften ghegheven Aaronne ende sinen sonen, om dat sy mi dienen selen in die tabernacule der beloften over die kindere van Israhel, dat inden volke negheen plaghe en werde, woerden si soe coene, dat si te mijnre sanctuarien toe ghinghen.
Ende Moyses ende Aaron ende al die menichte der kindere van Israhel daden op die Leviten dat die Here Moysenne beval.
Ende si woerden ghesuvert ende dwoghen haer cledere,
ende Aaron verhiefse in sHeren aenscouwene ende bat over hon, dat sy ghesuvert souden moghen gaen in die tabernacule der beloften om haer officien te doene voer Aaron ende sinen sonen. Alsoe die Here Moysenne beval vanden Leviten, also dedemen.
Ende de Here sprac tot Moysen ende seide:
Dit es der Leviten wet: van xxv jaren out ende daer boven selen si gaen in die tabernacule der beloften om mi te dienene,
ende als sy tfijftichste jaer van haerre outheit hebben leden, soe selen si ophouden te  dienene
ende si selen haerre bruedere dieninghe wesen inden tabernacule der beloften, ende si selen hoeden dat hon bevolen sal werden, mer si en selen dwerc niet doen. Dus sulstu die Leviten ordineren in haren hoeden.
Inden anderen jare na dien dat si uut Egipten ghegaen waren in dierste maent, soe sprac die Here tot Moysenne inder wildernissen van Synay ende seide:
Die kindere van Israhel, si selen doen Phase te sinen tide
inden xiiii-sten daghe van deser maent zavonts na alle sijn oeffeninghen ende sijnre heilicheiden.
Ende Moyses beval den kinderen van Israhel, dat si Phase daden,
ende si dadent te sinen  tide opten xiiiisten dach vander maent tsavonts aenden berch van Synay. Na al, dat die Here Moysenne bevolen hadde, so daden die kindere van Israhel.
Siet, enighe die onsuver waren om enichs menschen siele, diet Paesschen niet doen en mochte in dien daghe, quamen tot Moysenne ende Aaronne
ende seiden hon: Wi sijn onsuver om eens menschen siele. Waer om verbietmen ons, dat wi den Here niet en moghen offeren offerande te sinen tide onder die kindere van Israhel?
Ende Moyses antwoerde hon: Staet, dat ic te rade mach gaen, wat die Here van u luden ghebieden sal.
Ende die Here sprac tot Moysen ende seide:
Sprec den kinderen van Israhel: een mensche van u luden, die onsuver sijn sal om eens menschen siele of die verre sal wesen in enen weghe, hi sal den Here Phase doen
in dander maent opten viertiensten dach vander maent savonts ende si selent eten met derven broede ende met wilder latuwen,
si en selenre niet af laten tot smorghens ende syne been en selen sy niet breken, si selen alden sede van Phase houden.
Mer soe wy suver es ende in negheen weghe en was ende nochtan niet en heeft ghedaen Phase, men sal die siele verderven van haren volke om dat si den Here negheen sacrificie en offerde in sinen tide, hi sal sijn sonde draghen.
Een vreemde ende een toecomelinc, die met u sijn sal, hi sal Phase doen na sijn oeffeninghe ende sijn gherechticheiden, want een ghebot sal onder u wesen, beide den toecomelinc ende den ingheborenen.
Opten dach dat die tabernacule gherecht was, soe overdecket een wolke, want van savonts tot smorghens was [si] boven die tente als een ghedaente van viere
ende also gheschiet eenpaerlijc: sdaechs so overdecket een wolke ende snachts als een ghedaente van viere.
Ende als die wolke af trac, die de tabernacule bedecte, dan tijdden die kindere van Israhel ewech, ende in die stat, daer die wolke bleef staende, daer slogen si tenten.
Bi sHeren ghebode soe tijdden sy wech ende te sinen ghebode soe rechten sy die tabernacule. Alle die daghe, dat die wolke op die tabernacule stoent, soe bleven si in die stat.
Ende alst gheschiede, dat si vele tide daer boven duerde, soe waren die kindere van Israhel int sHeren aweite ende si en tijdden niet ewech,
hoe vele daghe dat die wolke boven die tabernacule was. By sHeren ghebode soe richten si haer tenten ende bi sinen ghebode soe velden sise.
Als die wolke daer boven was van  tsavonts tot smorghens ende liet si thant inder dagheraet di tabernacule, soe tijdden si voert, ende ghinc sy ewech na enen dach ende i nacht, soe scieden si hon tenten.
Ende was si ii daghe of een maent of langhere tijts boven die tabernacule, soe bleven die kindere van Israhel in die selve stat ende si en tijdden niet voert, mer te hant als die wolke vanden tabernacule was gegaen, soe ruerden si die ghetelde.
Bi sHeren woerde soe setten si die ghetelde ende bi sHeren woerde soe tijdden si voert, ende si waren in sHeren aweite na sijn ghebot by Moyses hant.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Maec di ii silveren ghesmeedde trompen, daer du de menichte mede suls moghen vergaderen als men die ghetelde porren sal.
Ende als du sels trompen metten trompen, soe sal die scare tot di vergaderen ter doeren vander tabernaculen der beloften.
Eest dattu een werven tromps, soe selen totti comen die princen ende die hoefde vander menichten van Israhel.
Mer als die luut langher ende grover trompt, soe selen deerste, die ter oestsiden sijn, haer ghetelde porren.
Ende inden anderen luut ende in also danen  gheluut vander trompen selen tenten heffen die ten Suden wert ligghen, ende na deser manieren selen dander doen int voert tiden als die trompen luden.
Mer als men tfolc vergaderen sal, soe saelt i sympel luut wesen vanden trompen ende sy en selen niet grofelijc luden.
Ende Aaron spapen sonen selen trompen metten trompen ende dit sal ewelijc wettich wesen in uwen gheslechten.
Eest dat ghi gaen sult ten stride uut uwen lande jeghen u viande, die orloghen jeghen u, soe suldi metten trompen blasen, ende het sal een herdencken sijn van u lieden voerden Here, uwen God, dat ghi sult werden bescermt van uwer viande hande.
Of wanneer dat ghi sult hebben werscap ende heileghe daghe ende kalenden, soe suldi blasen met trompetten op u holocauste ende u danckelijc victymen, om dat het u sal sijn een herdencken sHeren, uus Gods. Ic ben die Here, u God.
In dander jaer ende in dander maent, opten xx-sten dach vander maent soe waert die wolke gheheven vander tabernaculen der beloften,
ende die kindere van Israel tijtden voert by haren scaren vander wildernissen van Synay. Ende die wolke bleef staende inder wildernissen van Pharan.
Ende na sHeren ghebot by Moyses hant soe porrenden eerst haer ghetelde
Judas kindere bi haren scaren, welker prince was Naason, Amynadabs sone.
In Ysachars kinder gheslechte was prince Nathanael, Suars sone.
In Zabulons gheslechte was prince Eliab, Helons sone.
Ende die tabernacule dedemen af ende Gersons ende Merarijs kindere ghinghen uut ende droghent.
Ende Rubens kindere tijtden voert bi haren scaren ende na haerre ordinancien, welker prince was Helisur, Sedeurs sone.
In Symeons kindere gheslechte was prince Salamiel, Surisaday sone,
ende in Gads gheslechte was prince Eliasaph, Duels sone.
Caathts kindere tijtden oec voert ende droghen die sanctuarie. Men droech die tabernacule also langhe tot dat si quamen ter stat, daerment rechten soude.
Effrayms kindere porden oec haer ghetelden bi haren scaren, in welker heere prince was Elisama, Amiuds sone.
Ende in Manasses kindere gheslechte was prince  Gamaliel, Phadassurs sone.
Ende in Benjamins gheslechte was prince Abidan, Gedeons sone.
Ende in dachterste van alden ghetelden soe tijdden Dans kindere voert bi haren scaren, in welker here prince was Abieser, Amysaday sone.
In Asers kindere gheslechte was prince Phegiel, Ochrams sone,
ende in Neptalims kindere gheslechte was prince Ahira, Enans sone.
Dit sijn der kindere van Israhel ghetelde ende haer voerttidinghen, doen si voert trocken.
Ende Moyses seide Obab, Raguels sone van Madian, sinen swagher: Wi tiden ter stat wert, die ons die Here gheven sal, com met ons ende wi selen di wel doen, want die Here heeft Israhelle goede dinghen gheloeft.
Ende hi antwoerde: Ic en sal metti niet gaen, mer ic sal wederkeren in mijn lant, daer ic in gheboren ben.
Ende Moyses seide: En wille ons niet laten, want du wetes, in wat steden inder wildernissen wi tenten setten selen, ende du suls onse leidsman wesen.
Ende als du met ons comen sijs, soe wat dat alre best wesen sal vanden rijcheiden, die ons die Here gheven sal, dat selen wi di gheven.
Dus tijdden si wech van sHeren berghe den wech van drien daghen, ende die arke van sHeren beloften ghinc voer hon dri daghe doer ende voersach die stat vanden getelden.
Ende sHeren wolke was boven hon sdaechs als si ghinghen.
Ende doemen darke ophief, soe seide Moyses: Stant op, Here, ende dijn viande moeten werden ghescheiden, ende die di haten, moten vlien van dinen aensichte.
Ende doemen die arke nedersettede, soe seide hi: Here, kere weder ter menichten van dinen heere.
Hier en bynnen soe rees een murmereringhe ondert volc jeghen den Here, als of si rouwe hadden ghehadt om die pine. Doe die Here dat hoerde, soe waert hi gram ende sHeren vier waert in hon ontsteken ende verbernde dechterste deel vanden ghetelden.
Ende doe tfolc aen Moysenne riep, soe bat hy den Here, ende tfier versanc.
Ende hi hiet den name van dier stat ontstekinghe, om dat sHeren vier daer jeghen hon ontsteken was.
Ende tghemynghelde volc, dat met hon comen was, wert ontsteken met begherten van vlesche ende sat ende weende, ende met hon waren di kindere van Israhel te gader ghevoecht, ende si seiden: Wie sal ons vleechs tetene gheven?
Wi herdencken der vissche, die wi in Egipten te dancke aten; ons coemen in die ghedachten die cucumeren ende die cabuscolen ende die pareide ende die andiven ende dloec.
Onse siele es droeghe, onse oeghen en sien el niet sonder man.
Want Man was als coriander saet, van verwen alst bdellum.
Ende tfolc ghinc om ende gaderet ende braect met enen stene of wreeft in enen mortier ende biect in enen pot ende maecter brodekene af, dat smaecte als gheolijt broet.
Ende als snachts die dou boven den ghetelden neder quam, soe quammer oec Man mede neder.
Ende Moises hoerde tfolc weenende bi haren famylien, elken voer die doere van sijnre tenten. Ende sHeren toren waert seer gram, mer het dochte Moysenne oec  een onverdrachlijc dinc.
Ende hi seide totten Here: Waer bi hevestu dinen knecht ghequelt? waer om en vindic gheen gracie voer di? ende waer bi soe hevestu dlast van al desen volke op mi gheleit?
Heb ic al dese menichte ghewonnen oft ontfaen in den buuc, dattu my segs: Draechse in dinen scoet, alsoe een voester pleghet een kindeken te draghene, ende draechse int lant, daer ic haren vaders af ghesworen hebbe?
Wannen sal mi vleechs comen, dat ic gheven mach dus groeter menichten? Si weenen voer mi ende segghen: Ghif ons vleechs, dat wijt eten moghen.
Ic en mach allene alle dit volc niet ghedoeghen, want het es my te swaer.
En duncket di anders niet, soe bidic, dattu mi doeds ende ic sal moghen vinden gracie in dinen oghen, dat ic dus vele quaets niet en ghedoeghe.
Ende die Here seide tot Moysenne: Vergadert mi lxx manne vanden outsten van Israhel, die du wetes, dat doutste vanden volke sijn ende meesters, ende du seltse leiden ter doren der tabernaculen vander beloften, ende du selse daer metti doen staen.
Ende ic sal neder comen ende spreken te di, ende ic sal nemen van dinen gheeste ende ghevenen hon, om dat si metti selen ghedoeghen dlast vanden volke, ende dattu allene niet en werdest verlast.
Du suls oec totten volke segghen: Wert gheheilicht, morghen suldy vleechs eten, want ic heb u ghehoert segghen: Wi sal ons spise van vlesche gheven? Ons was wel in Egipten. Omdat u die Here vleesch gheven sal, dat ghijt eten sult,
niet enen dach noch ii noch v of x noch oec xx,
mer tot eenre maent van daghen, tot dat het doer u naseloken comen sal uute ende werden verkeert in walghinghen, om dat ghi den Here hebt versteken, die in midden u luden es, ende hebt gheweent voer hem, al segghende: Waer om sijn wi uut Egipten ghegaen?
Ende Moises seide totten Here: Des volcs es vim man te voet ende du segs: Ic sal hon geven spise van vlesche een gheheel maent.
Salmen slaen een menichte van ossen ende van scapen, datter ghenoech sal moghen sijn te spisen? Of selen alle die vissche der see in een vergaderet werden, dat sise saden moeghen?
Ende die Here antwoerde hem: Es sHeren hant ommachtich? Thant sulstu nu sien ofte mijn redene sal werden voldaen.
Dus quam Moyses ende vertelde den volke sHeren woerde, ende vergaderde di lxx manne vanden ouders van Israhel, ende hi deedse staen omtrent die tabernacule.
Ende die Here quam neder metter wolken ende sprac tot hem ende nam vanden gheeste, die in Moysenne was, ende gaffen den lxx mannen. Ende doe die gheest in hon gherust was, soe propheteerden si, ende voertmeer en hielden si niet op.
Mer inden ghetelden waren twee mannen bleven, vanden welken die een hiet Heldad ende dander Medad, ende op hon soe rustede oec die gheest, want si waren oec bescreven, mer si en waren niet uut ghegaen ten tabernacule. Ende doe sy propheteerden inden ghetelden,
soe liep een kint ende boetscappet Moysenne ende seide: Heldad ende Medad propheteren inden ghetelden.
Ende te hants soe seide Josue, Nuns sone, Moyses dieninc, die uuten velen ghecoren was: Moyses, here mijn, verbiedt hon.
Ende Moyses seide: Wat benijdstuut om mynen wille? Wie sal gheven, dat alt volc prophetere ende dat hem die Here sinen gheest gheve?
Ende Moyses ende die meeste van gheboerten in Israhel keerden weder inden ghetelden.
Ende een wint quam uut vanden Here ende begreep die pertrisen over die zee ende brachtse ende deedse neder vallen inden ghetelden al om en domme van allen  siden vanden ghetelden also verre weghes alsmen in enen daghe gaen mach, ende si vloghen in die locht ii cubitus hoghe boven der erden.
Ende tfolc stont op al dien dach ende dien nacht ende sanderdaechs ende vergaderde een menichte van desen pertrisen ende si ghereidenre x choros reioetten ende droechdense al om en domme den ghetelden.
Noch was tfleesch binnen haren tanden ende dese spise hadde hem niet ghebroken, ende siet, sHeren toren waert verwect in den volke ende sloecht met herde groeter plaghen.
Ende die stat waert gheheiten grave der begherten, want daer groeven si dat volc, dat vleesch beghert hadde, ende tijdden ewech vanden grave der begherten ende quamen in Azeroth ende bleven daer.
Maria ende Aaron spraken jeghen Moysenne om sijns wijfs wille, der Morinnen,
ende seiden: Heeft die Here allene by Moysenne ghesproken? en heeft hi ons oec niet ghesproken? Doen dit die Here ghehoert hadde, soe waert hi gram,
want Moyses was die alre sachtmodichste man boven alle menschen, die woenden int lant.
Ende te hant sprac die Here tot hem ende tot Aaronne ende Marien: Ghi iii allene coemt uut der tabernaculen der beloften. Ende doe si uut comen waren,
soe quam die Here neder in die calummen vander wolken, ende hi stoent inden inganc vander tabernaculen ende riep Aaronne ende Marien. Ende doe sire ghegaen waren,
soe seide hi tot hon: Hoert mine redenen. Soe wie dat onder u sijn sal sHeren prophete, dien sal ic openbaren in visione, of by drome sal ic hem toespreken.
Mer mijn knecht Moyses en es soedaen niet, die in alle mynen huse dalre ghetrouweste es.
Want metten monde soe sprekic hem te sinen monde ende openbaerlijc, want hi en siet niet by ghelikenissen ende bi sHeren fygueren. Waer om dan soe en ontsaechdi u niet achter te spreken mynen knecht Moysenne?
Ende die Here waert vergramt jeghen hem ende ghinc wech.
Ende die wolke ghinc wech, die boven die tabernacule was, ende siet, Maria scheen lasers, blickende als die snee. Ende doense Aaron besien hadde ende hi sach, datse doergoten was met lasarien,
soe seide hi tot Moysenne: Ic bidde, here mijn, dattu ons dese sonde niet aen en legts, die wi sottelijc ghedaen hebben,
dat dese niet en werde als een dode ende als onvruchtelijc saet, dat gheworpen waert uuter moder vroulijcheit; siet, te hants es half haer vleechs verteert met lasarien.
Ende Moyses riep aen den Here ende seide: Here God, ic bidde, dattu se gansest.
Ende die Here antwoerde hem: Ofte haer haer vader int aensichte ghespouwen hadde, en soudsi niet ten mynsten sculdich wesen vii daghe haer te scamene met roetheiden? Men verscheidse vii daghe buten den ghetelden ende daer na salmen se weder roepen.
Dus waert Maria vii daghe buten den ghetelden ghesloten, ende tfolc en porde van dier stat niet, voer dat Maria weder gheroepen waert.
Van Aseroth tijdde tfolc voert ende sloeghen tenten inder wildernissen van Pharan.
Ende daer sprac die Here tot Moysenne ende seide:
Sende die manne, die besien dlant van Chanaan, dat ic den kinderen van Israhel gheven sal, uut elken gheslechte enen vanden princen.
Ende Moyses dede dat die Here gheboden hadde, ende hi sant vander wildernissen van Pharan manne, princen,
welker dit die namen sijn: van Rubens gheslechte Sammia, Saturs sone,
van Symeons gheslechte  Saphat, Hurijs sone,
van Judas gheslechte Caleph, Jephone sone,
van Ysachars gheslecht Ygal, Josep sone,
van Effrayms gheslechte Ozee, Nuns sone,
van Benyamins gheslechte Phalti, Raphu sone,
van Sabulons gheslechte Gheddihel, Sodi sone,
van Josephs gheslechte van Manasses heerscapie Gaddi, Susi sone,
van Dans gheslechte Amihel, Gamalli sone,
van Asars gheslechte Scur, Mychael sone,
van Neptalems gheslecht Naabi, Naphsi sone,
van Gads gheslechte Guhel, Machi sone.
Dit sijn der manne namen, die Moyses sant om dlant te besiene, ende hi hiet Ozee, Nuns sone, Josue.
Dus santse Moyses om dlant te besien van Chanaan, ende hi seide tot hem: Gaet op al die suut side, ende als ghi sult comen ten moentandien,
soe merket lant, hoe daen dat het es, ende tfolc, datter in woent, weder dat het sterc of cranc sy, luttel of vele van ghetale,
ende dlant, weder het goet es of quaet, hoedaen die poerte sijn, ghemuert of sonder muere,
die gront weder hi vet es of ondrachtich, boemachtich of sonder boeme. Wert vrome ende bringt ons vanden vrochten vanden lande, want het was de tijt, datmen die broessche druven eten mochte.
Ende doe sire op ghegaen waren, soe bespieden si dlant ende besaghent vander wildernissen van Sin tot Raab den ghenen, die in Emach gaen.
Ende si ghinghen opwaert ten Suden ende quamen in Ebron, daer waren Achiman ende Sysay ende Tolmay, Enach sonen. Want Ebron was vii jaer ghesticht voer Thanim, di poert van Egipten.
Ende si tijden voert totter valleien vanden druven ende si sneden enen wijngaert scote af met sinen druven, ende ii manne droghenen aen een ameide, ende si droeghen oec vanden appel garnaten ende vanden fyghen van dier stat,
die gheheiten waert Nehelescol, dat es vloet des druven, om dat die kindere van Israhel een wijndruve van daer ghedraghen hadden.
Ende die spires keerden weder na xl daghe , doen si alt lant besien hadden ende om gaen,
ende sy quamen tot Moysenne ende Aaronne ende tot alder vergaderinghen der kinder van Israhel inder wildernissen Pharan,  die in Cades es,
ende si seiden hem ende alder menichten ende toechden hon die vrocht vanden lande, ende seiden: Wi quamen ten lande daer ghi ons toe sont, dat waerlijc vloeyt van melc ende van honighe, also men bekennen mach aen dese vruchte,
mer het hevet alte sterke oefenaers ende groete poerten ende ghemuert. Wi saghen daer tgheslachte van Enach;
Amelech woent in die suutside ende die Etheen ende die Jebuseen ende die Amorreen inden montaendien, mer die Chananeus woent neven die zee ende neven die ryvieren vander Jordanen.
Onder dese soe bedwanc Caleph svolcs murmeracie, die begonste te werdene onder tfolc jeghen Moysenne, ende hi seide: Gaen wi op ende laet ons dlant besitten, want wi selent wel moghen behouden.
Mer dander, die met hem gheweest hadden, seiden: Wi en selen negheens sins te desen volke moghen op comen, want het es sterker dan wy.
Ende si lasterden voer die kindere van Israhel dlant, dat si ghesien hadden, ende seiden: Dlant, dat wi doergaen hebben, verteert die ghene, dier in wonen, want tfolc, dat wi ghesien hebben, es van groten maecsele.
Wi saghen daer eenrehande onghiere menschen van Enachs kinderen vander gigante gheslechte ende wi gherekent teghen hem, soe schynen wi als spelthanen.
Hier om soe riep al die menichte ende weende alle dien nacht,
ende murmereerden jeghen Moysenne ende Aaronne alle die kindere van Israhel ende seiden: Vergave God, dat wi doet waren in Egipten ende niet in deser woester wildernissen! Vergave God, dat wy verdorven
ende dat ons die Here niet en leidde in dit lant, dat wi niet en vallen metten swerde ende dat onse wyve ende onse kindere niet en werden gheleit ghevanghen! En eest niet beter, dat wi weder keren in Egipten?
Ende deen seide totten anderen: Laet  ons setten ons luden enen leidsman, ende keren wi weder in Egipten.
Doe dit Moyses ende Aaron hoerden, soe vielen si langs op die erde voer alle die menichte der kindere van Israhel.
Mer Josue, Nuns sone, ende Caleph, Jephone sone, die oec dlant besien hadden, scoerden haer clederen
ende si spraken totter menichten der kindere van Israhel: Tlant, dat wi omgaen hebben, es herde goet.
Es ons die Here guedertieren, soe sal hire ons in leiden ende leveren ons den gront, die vloeit van melc ende van honighe.
En wilt niet rebel wesen jeghen den Here, noch en ontsiet niet tfolc van desen lande, want ghelijc broede moghen wise verteren, want alle troest es van hon ghegaen, mer die Here es met ons, en wilt niet vresen.
Ende do alle die menichte riep ende woudse met steenen verderven, soe openbaerde sHeren glorie boven den dake der beloften, daert alle die kindere van Israel saghen.
Ende die Here seide tot Moisenne: Hoe langhe sal mi dit volc lachteren? In hoe langhen en salt my niet gheloeven in alle den teekenen, die ic voer hem ghedaen hebbe?
Hier om sal icse slaen met sterften ende verterense, mer di soe sal ic maken prince boven groete lude ende die sterker sijn dan dese.
Ende Moyses seide totten Here: Dat die van Egipten hoeren moghen, van onder welkere middewert du dit volc hebst uut gheleit,
ende die ghene, die woenen in desen lande, die ghehoert hebben, dattu, Here, in desen volke sijs, ende datmen di siet van  aensichte te aensichte ende datse dijn wolke bedect ende dattu sdaechs voer hon gaes in een colomme van wolken ende snachs in een calumme viers,
dattu dus groten menichte ghedoet hevest ghelijc enen mensche, ende dat sy dan segghen moghen:
Hi en hadde niet moghen gheleiden tfolc int lant, daer hi af ghesworen hadde;
hier omme soe heeft hise ghedoet inder wildernissen. Hier om soe moet sHeren stercheit verheven werden, also du ghesworen heves ende gheseit:
Die Here es ghedoechsam ende van vele ontfermicheiden, ewech doende die quaetheit ende di mesdaden ende negheen onnosele latende, die der vadere sonden visiteerst inden kinderen int derde ende tfierde gheslechte.
Ic bidde: verlaet dijns volcs sonde na die groetheit dijnre ontfermicheit, als soe du guedertieren waers, doe si uut Egipten ghinghen tot in desen daghe.
Ende die Here seide: Ic hebt hon verlaten na dijn woert.
Levic, soe sal sHeren glorie vervult werden in al dlant.
Mer nochtan alle die menschen, die mijn moghentheit ghesien hebben ende die tekenen, die ic dede in Egipten ende inder wildernissen ende die mi becoert hebben te hant x werf ende niet ghehoersam gheweest en hebben mynen woerden,
si en selen dlant niet sien, daer ic haren vaders af ghesworen hebbe, noch niemant van dien, die my lachterden, en sal dat lant sien.
Mer ic sal mynen knecht Caleph, die van enen anderen gheeste vol es ende mi volchde, leiden in dat lant, dat hi omgaen hevet, ende sijn saet saelt besitten.
Omme dat die Amelech ende die Chananeen wonen inden nederen lande, soe ruert morghen ghetelde ende keert weder inder wildernissen al doer den wech vander Roeder Zee.
Ende die Here sprac tot Moysen ende Aaronne ende seide:
Hoe langhe sal dese alte quade menichte jeghen mi murmereren? Ic hebbe ghehoert die claghen der kindere van Israhel.
Daer om seg hon: Levic, seit die Here, also ghi gesproken hebt daer ict hoerde, also sal ic u doen.
In deser wildernissen selen u corren ligghen. Allen die ghetelt sijn van xx jaren ende daer boven ende die ghemurmeert hebt jeghen my,
ghi en sult int lant niet gaen, daer ic mijn hant op gheheven hebbe, dat icker u in soude doen wonen sonder Caleph, Jhephone sone, ende Josue, Nuns sone.
Mer u cleyn kindere, daer ghi af gheseit hebt, dat si der viande roef souden wesen, salicker in leiden, dat si dlant sien selen, dat u niet en ghenuechde.
Mer uwe corren selen ligghen inder wildernissen
ende u kindere selen vlochtich wesen doer die wildernisse xl jaer, ende si selen draghen uwe vernoeyeertheit tot dat haerre vadere corren verteert werden inder wildernissen
na tghetal van xl daghen inden welken ghi dlant merket. Een jaer sal voer enen dach werden gherekent, ende xl jaer suldi uwe quaetheit ontfaen ende ghi sult uwe wrake weten,
want also ic ghesproken hebbe, also sal ic deser alte quader menichten doen, die jeghen mi opverriset. In deser wildernissen selen si ghebreken ende sterven.
Hier omme woerden ghedoet ende gheslaghen in sHeren aenscouwe
alle die manne, die Moyses ghesonden hadde omme  dlant te besiene ende die de kindere van Israhel daden murmereren, doe si weder comen waren ende dlant lachterden, dat het quaet was.
Mer Josue, Nuns sone ende Caleph, Jephone sone, leefden van alle den genen, die ghetijdt waren om dlant te besien.
Ende Moyses sprac alle dese woerde totten kinderen van Israhel ende tfolc weende sere.
Ende siet, in dierste morghenstonde stonden si op ende ghinghen opten sop vanden berghe ende seiden: Wi sijn ghereet op te gane ter stat, daer die Here af ghesproken hevet, want wi hebben ghesondicht.
Ende Moyses seide hon: Waer om gadi over sHeren ghebot, dat u te profite niet comen en sal?
En wilter niet opgaen, want die Here en es met u luden niet, dat ghi niet en valt voer uwe viande.
Die van Amalech ende die Chananeen sijn voer u, met welker swerde ghi vallen sult, om dat ghi den Here niet en hoert. Ende die Here en sal met u niet sijn.
Mer si, die verdonckert waren, ghinghen opten tsop vanden berghe, mer darke van sHeren testamente ende Moyses en ghinghen vanden ghetelden niet.
Ende die van Amalech ende die Chananeen, die opten berche woenden, quamen neder, ende si sloeghense ende hiewense ende volchden hon na tot Horma.
Die Here sprac tot Moysen ende seide:
Sprec totten kinderen van Israhel ende du suls tot hon segghen: Als ghi comen sult wesen int lant uwer woninghen, dat ic u gheven, sal,
ende ghi den Here offerande doen sult in holocaust ofte victymen van danclijcheiden ende ghi uwe beloften ghelt of al willens offert ghiften den Here of als ghi in uwen solempniteiten verbranden sult den Here roeke der sueticheit, soe suldi offeren van ossen of van scapen: soe wie dat victyme offeren sal,
hi sal gheven telken lamme ende telken ramme sacrificie van bloemen een tiendendeel van ephi, die beslaghen sal wesen met olien , die in maten sal hebben een vierendeel van hyn,
ende hi sal wijn gheven vander selver maten om die versche offerande te scinckene in den holocauste oft ter victymen.
Ende hi sal offeren in roeke der sueticheit den Here sacrificie van twee tiendendeel bloemen, die beslaghen sal wesen met een derdendeele van hyn olien,
ende wijn te lybamente een derdendeel vander selver maten.
Mer alstu van ossen holocaust doen suls ofte ostie omme dijn beloften te voldoene of danckelijc victymen,
soe sulstu telken osse gheven dri tiendendeel blomen, beslaghen met olien, die hebbe half die mate hin,
ende wijn om die verssche offerande te scinckene vander selver maten in offerande van herden sueten roeke den Here.
Dus suldi doen telken osse ende lammere ende ramme
ende telken hoekene .
Beide in gheborene ende vreemde
die selen die sacrificien offeren na enen sede.
Een ghebot sal wesen ende een vonnisse, beide u ende den toecomelinghen vanden lande.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Sprec totten kinderen van Israhel ende du suls hon segghen:
Als ghi comen sijt int lant, dat ic u gheven sal,
ende ghi eten sult vanden brode van dien lande, soe suldi van uwen spisen verscheiden die primicien den Here.
Ghelijc dat ghi vanden dorschvloeren den Here die primicien sult verscheiden,
also suldi van uwen ghesodenen spisen dierste den Here gheven.
Eest  dat ghi bi roekeloesheiden yewet overlijdt van dien, dat  die Here ghesproken hevet tot Moysene
van dien daghe, dat hi begonste te ghebiedenne ende voert meer
ende die menichte dat verghetet te doene, soe sal si offeren een calf vanden vee te holocauste in herde sueten roke den Here ende sijn sacrificien ende die libamente, also die oeffeninghen heesschen ende enen boc over die sonde.
Ende die pape sal over al die menichte der kindere van Israhel bidden, ende het sal hon werden verlaten, want si en sondichden al willens niet. Want in dien dat si offeren brant den Here over hon ende over haer sonden ende haer dolinghe,
soe saelt alden volke der kindere van Israhel werden verlaten, ende den toecomelinghen, die vreemde sijn onder u, want het es al svolcs mesdaet by roekeloesheiden.
Eest dat een siele onwetende ghesondicht heeft, so sal si over haer sonde offeren een eenjarighe gheite,
ende die pape sal over haer bidden, dat si sonder weten ghesondicht hevet voerden Here ende hi sal haer ghenade bejaghen, ende het sal haer werden verlaten.
Beide ingheborenen ende tocomelinghen sal een wet wesen, die onwetende ghesondicht hebben.
Mer een siele, die bi hoverden iet ghedaen hevet, weder dat een portre es of een vreemde, om dat hi jeghen den Here rebel was, soe sal hi vervaren van sinen volke,
want hi versmaedde sHeren woert ende hi maecte sijn ghebod te nieute. Hier om salmenne afdoen ende hi sal sijn sonde draghen.
Het gheschiede, doen die kindere van Israhel waren inder wildernissen, dat si vonden enen man, hout rapende inden saterdaghe,
ende si brachtenen Moysenne ende Aaronne ende alder menichten
ende si beslotenen in enen kerkere, om dat si niet en wisten wat si met hem doen souden.
Ende die Here seide tot Moysenne: Dese man sal die doet sterven, al die menichte bewerpene met steenen buten den ghetelden.
Ende doe sine uutgheleidt hadden, soe beworpen sine met steenen, ende hi es doet, also die Here gheboden hadde.
Ende die Here seide tot Moysenne:
Sprec ten kinderen van Israhel ende du suls tot hon segghen, dat sy maken frendien ten iiii horeken van haren mantels ende dat sire in doen blauwe snoere
ende als si die sien selen, soe selen si herdencken alle sHeren ghebode, ende si en selen haren ghepeynsen niet volghen noch haren oghen te menigherhande dinghen wert vernoeyerende,
mer si selen te meer sHeren ghebode herdencken ende doense ende si selen haren Gode heilich wesen.
Ic ben die Here, u God, die u uuten lande van Egipten gheleidt hebbe, om dat ic u God wesen soude.
Ende siet, Chore, Ysuars sone, die Caaths sone was, Levys sone, ende Dathan ende Abiron, Heliabin sonen, ende Hon, Phelets sone van Rubens sonen,
stonden op jeghen Moysenne, ende andere kindere van Israel oec, cc ende I voerbareghe manne vander synagoghen ende die men by namen riep inden tide van rade.
Ende doe si stonden jeghen Moysenne ende Aaronne, soe seiden si: Laet u ghenoeghen, dat al die menichte der heileghen es ende die Here es in hon luden. Waer omme waerdi verheven boven sHeren volc?
Doen dit Moyses hoerde, viel hi lancs op sijn aensichte,
ende hi sprac tot Chore  ende tot alder menichten, ende hi seide: Morghen sal die Here kenlijc maken, wie tot hem behoeren, ende die heileghe sal hi te hem wert haelen, ende die hi verkiesen sal, si selen hem naken.
Hier om doet dit: Elc neme sijn wieroec vat, du Chore ende alle dijn raet,
ende morghen scept vier ende legter thymyama boven voer den Here. Ende soe wien hi kiesen sal, hy sal heilich wesen. Levi sonen, ghi verheft u sere.
Ende hi seide echter tot Chore: Hoert, Levi sonen!
Eest u een cleyn dinck, dat u God van Israhel heeft verscheiden van alden volke ende heeft u te hem ghevoecht, dat ghi hem dienen sout inder oeffeninghen vander tabernaculen, ende dat ghi staen sout voer alle tfolc ende hem dienen?
Dede hi di tot hem comen ende allen dijn brueders, Levi sonen, om dat ghi u oec aentrecken sout tpaepscap
ende dat al dijn hoep staen sal jeghen den Here? Want wat es Aaronne, dat ghi jeghen hem murmereert?
Hier om sant Moyses om te ropene Dathan ende Abiron, Eliabs sonen. Ende si antwoerden: wi en comenre niet.
Eest di een cleyn dinc, dattu ons gheleit hebs uuten lande, dat melc ende honich vloeide, om dattu ons doeden souts in der wildernissen, en si dattu oec heerscapie heves boven ons?
Waerlijc hevestu ons gheleit int lant, dat vloeyet ryvieren van melke ende van honighe, ende du hevest ons ghegheven possessien van ackers ende van wijngaerden. Wiltu oec ons oghen uut steken? Wi en comenre niet.
Ende Moyses waert herde gram ende seide totten Here: En aenscouwe haer sacrificie niet, du wetes, dat ic noyt een eselken van hon en nam ende dat ic noyt niemanne van hon luden ghemoyt en hebbe.
Ende hi seide te Chore: Du ende al dijn vergaderinghe staet besiden voer den Here morghen, ende Aaron oec verscheiden.
Neemt elc uwe wieroec vat ende legter wieroec boven ende offert den Here cc ende l wieroec vate. Ende Aaron sal oec sijn wieroec vat houden.
Doen si dat ghedaen hadden, daer Moyses ende Aaron stonden
ende si jegen hon hadden vergadert al die menichte ter doeren vander tabernaculen, soe openbaerde hon allen sHeren glorie.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende Aaronne ende seide:
Versceidt u van mydden deser vergaderinghen, dat icse haestelijc mach verderven.
Ende si vielen langs op haer aensichten ende seiden: Alre stercste God der gheesten van allen vleesche, als een sondicht, sal dijn gramscap teghen hon allen vallen?
Ende die Here seide tot Moysenne:
Bevele alden volke, dat si hon verscheiden van Chore ende Dathan ende Abiron tenten.
Ende Moyses stoent op ende ghinc wech tot Dathan ende Abiron, ende daer hem doutste van Israhel volchden,
soe seide hi totter scaren: Gaet wech vander quader menschen tenten, ende en wilt niet ghenaken dat hon toebehoert, dat ghi in haren sonden niet en wert ghewonden.
Ende doe si van haren tenten al om en domme wech ghegaen waren, soe quamen Dathan ende Abiron uute ende stonden inden inganc van haren tenten met wyven ende kinderen ende met al haren ghesinde .
Ende Moyses seide: Hier in suldi weten, dat my die Here ghesonden heeft, dat ic doen solde, dat ghi siet, ende dat ict uut mijnre properre herten niet en doe.
Eest dat dese verderven metter menschen doet die pleghen te doedene, ende visiteertse die Here  metter plaghen, daer dander mede pleghen te werden ghevisenteert, soe en hevet mi die Here niet ghesonden.
Mer doet die Here een nuwe dinck, soe dat derde haren mont ontdoet ende versincse ende al, dat hon toebehoert, ende daelen sy neder levende in die helle, soe suldi weten, dat si den Here hebben gheblasfameert.
Ende staphants, doe hi op hilt te sprekene, soe wert die erde ghescoert onder haer voete
ende si ontdede haren mont ende slindese met haren tenten ende met alle haren goede.
Ende sy daelden neder levende in die helle, overdect metter erden, ende si vervoeren van mydden der menichten.
Ende alle die van Israhel, die al omme stonden, vlouwen om den roep der gheenre, die verdorven ende seiden: Dat ons derde oec niet en verswelghe.
Mer oec quam uute vier van den Here ende doedde die cc ende l manne, die den wieroec offerden.
Ende die Here sprac tot Moysene ende seide:
Bevele Eleasare, Aarons spapen sone, dat hi neme die wieroec vate, die ligghen inden brande ende dat hi tfier hier ende daer stroeye, want si sijn gheheilicht inder sondaren doet,
ende dat hier platen af make ende nichelse aenden outaer, om datter den Here in gheoffert was wieroec ende om dat si gheheilicht sijn, om datse die kindere van Israhel aensien selen te enen teeken ende teenen herdenkene.
Dus nam Eleazar die pape die coperen wieroec vate, daer si wieroec in gheoffert hadden, die tfier verbernde, ende hi maecter platen af  ende men nicheldese aenden outaer,
om dat die kindere van Israhel daer na hebben souden, daer si by vermaent souden werden, dat negheen vreemde ende die van Aarons sade niet en waren, soude voert comen omme den Here wieroec te offeren, dat hi niet en ghedoeghe als Chore ende alle sijn maechscap ghedoechde biden Here, die dat tot Moysen seide.
Al die menichte der kindere van Israhel murmereerden sanderdaechs jeghen Moysenne ende Aaronne ende seiden: Ghi hebbet sHeren volc ghedoet.
Ende doen tparlement rees ende tgherucht wies,
soe vlouwen Moyses ende Aaron ten tabernacule der beloften. Ende doe sy daer inghegaen waren, soe overdecte een wolke die tabernacule ende sHeren glorie openbaerde.
Ende die Here seide tote Moysenne ende Aaron:
Gaet wech van midden deser menichten, nu sal icse oec afdoen. Ende doen si op derde laghen,
soe seide Moyses tot Aaron: Nem een wieroec vat ende scep vier uuten outare ende legter wieroec boven ende ganc totten volke, dattu bids over hon, want di gramscap es te hant uut ghegaen vanden Here ende die plaghe es ghewassen.
Doen dat Aaron ghedaen hadde ende hi ghelopen was totter myddewert vander menichten, die de brant te hant verderfde, soe offerde hi thymyama,
ende hi stont tusschen die dode ende die levende ende bat over tfolc, ende die plaghe cesseerde.
Der gheenre, die gheslaghen sijn, waren xiiiim ende dcc menschen al sonder die ghene, die verdorven in Chore gheruchte.
Ende Aaron keerde weder tot Moysenne ter doeren vander tabernaculen der beloften na dien dat die verderfenisse gherustede.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Sprec totten kinderen van Israhel  ende nem van elken sonderlinghe roeden na haerre maechscapen, van alden princen xii roeden, ende elcs naem suldi scryven op sijn roede,
mer Aarons name sal wesen aen Levi roede, ende een roede sal alle die famielien bisiden onthouden.
Ende du seltse legghen in die tabernacule der beloften voer die orconscap daer ic totti spreken sal.
Dien ic van desen kiesen sal, sijn roede sal groeyen, ende ic sal van my verbieden der kindere van Israel claghen, daer si mede jeghen mi murmereren.
Ende Moyses sprac totten kinderen van Israel, ende alle die princen van elken gheslechte gaven hem roeden, ende der roeden waren xii al sonder Aarons roede.
Ende do se Moyses voerden Here gheleidt hadde in die tabernacule der orconscap,
sanderdaechs doe hier in quam, soe vant hi, dat Aarons roede in Levi huus ghegroeyt was ende daer die botkene uut spruten, waren blomen uut comen, ende si hadden haer bladerkine ghespreit ende waren gheformeert in amandelen.
Daer om brachte Moyses alle di roeden voert van sHeren aenscouwene voer alle die kindere van Israhel, ende si saghent ende elc ontfinc sijn roede weder.
Ende die Here seide tot Moysenne: Drach Aarons roede weder in die tabernacule der orcondscap, dat si daer werde ghehouden in een teeken der rebelre kindere van Israhel, dat haer claghen van mi rusten, dat si niet en sterven.
Ende Moyses dede also die Here bevolen hadde.
Ende die kindere van Israhel seiden tot Moisenne: Sich, wi sijn verteert, wy verderven alle.
Soe wie totten tabernacule der orconscap gaet, hi sterft. Selen wi alle af werden ghedaen totter doet?
Tote Aaronne seide die Here: Du ende dine sonen ende dijns vaders huys metti, ghi sult draghen di quaetheit vander sanctuarien ende du ende dijn sonen, ghi sult te gader ghedoeghen die sonden uus paepscaps.
Mer du suls nemen metti dijn bruedere, Levi kindere ende theerscap van dijns vaders huys, ende si selen ghereet sijn, dat si di dienen. Mer du ende dijn sonen, ghi sult dienen inder tabernaculen der beloften,
ende die Leviten selen wacker wesen te dinen gheboden ende tallen den werken vanden tabernacule, alsoe nochtan, dat sy niet toe en gaen ten heileghen vaten noch ten outaere, dat si oec niet en sterven, ende dat ghi oec daer mede verderft.
Mer si selen metti wesen ende si selen wacker wesen inden hoeden vanden tabernacule ende in alle sinen oeffeninghen. Negheen vreemde en sal met u werden ghemenghelt.
Sijt wacker inder sanctuarien hoede ende ten dienste vanden outare, dat opten kinderen van Israhel negheen onwerdicheit en werde.
Ic hebbe u ghegheven u bruedere, die Leviten, van mydden den kinderen van Israhel, ende ic hebse te ghiften den Here ghelevert, om datsi dienen selen inden dienste sijnre tabernaculen,
mer du ende dijn sonen wacht uwe paepscap ende alle datter oeffeninghen vanden outare behoert, ende dat bynnen den gordinen es, sal biden papen werden ghedient. Soe wie vreemde daer toe gaen sal, men salne doden.
Ende die Here seide tot Aaronne: Sich, ic hebbe di ghegheven die hoede vanden gheboden ende van mynen primicien. Alle dinghen, die gheheilicht werden vanden kinderen van Israhel, heb ic di ghelevert ende dinen sonen ewelijc, wittelijc over den  papeliken dienst.
Daer om sulstu dit ontfaen van dien, die gheheilicht werden ende den Here sijn gheoffert; alle offerande ende sacrificie ende wat datmen mi gheeft over die sonde ende die mesdaet, ende dat valt int heileghe der heileghen, dat sal dine wesen ende dijnre sonen.
In der sanctuarien suldi dat eten. Die manne selenre allene af eten, want het es den Here gheconsacreert.
Mer die primicien, die de kindere van Israhel beloven selen ende offeren, die heb ic dy ghegheven ende dinen sonen ende dinen dochteren met eweliken rechte. Die suver wesen sal in dijn huus, salre af eten.
Ic heb di ghegheven alle dmerch van olien ende van wyne ende van terwen, ende soe wat van primicien dat die kindere van Israhel den Here offeren,
alle die primicien vanden vruchten, die de erde groeyet ende diemen hier brenghet, selen vallen te dinen behoef; die suver es in dinen huse salre af eten.
Al dat die kindere van Israhel van beloften gheven selen, dat sal dine wesen.
Ende soe wat dat eerst comen sal uuter vrouwen vrouwelijcheit van alre vleesche, dat die kindere van Israhel offeren den Here, beide van ossen ende van quicke, dat sal dijns rechts wesen, also nochtan, dattu voer eens menschen eerstegheborene suls ghelt nemen, ende alrehande beeste, die onsuver es, suls doen verloessen,
ende tferloesten daer af sal wesen na een maent met v siclen silvers na tghewichte vander sanctuarien. Een sicle heeft xx hallinghe.
Mer dierste gheborene vander coe ende vanden scape ende vander gheit en sulstu niet doen verloesten, want sy sijn den Here gheheilicht. Allene sulstu haer bloet storten opten outaer ende truete sulstu verbranden in herde sueten roeke den Here.
Mer tfleechs sal te dijnre usazien vallen, also dijn selen wesen die borst der consecracien ende die rechte scoudere.
Alle die primicien vander sanctuarien, die de kindere van Israel den Here offeren, heb ic di ende dinen sonen ende dinen dochteren ghegheven met eweliken rechte. Et es ewelike belofte des pays voer den Here, di ende dinen sonen.
Ende die Here seide tot Aaronne: In haren lande en suldi niet besitten ende ghi en sult onder hon luden en gheen deel hebben. Ic sal wesen u deel ende u erfachticheit in midden den kinderen van Israhel.
Mer Levi sonen soe heb ic ghegheven al Israhels tienden in possessien  om den dienst,  daer sy mi mede dienen in die tabernacule der beloften,
dat die kindere van Israhel voert meer niet gaen en selen in die tabernacule ende dat si negheen doetlike sonde en doen.
Want Levi sonen alleen selen my dienen inder tabernaculen ende draghen svolcs sonde. Dit sal ewelijc wettelijc wesen in uwen gheslechten, ende si en selen niet el besitten
ende hon laten ghenoeghen metter offeranden vanden tienden, die ic versceiden hebbe te haren behoeften ende te haerre noet.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Bevele den Leviten ende sech hon: Als ghi ontfaen hebt vanden kinderen van Israhel die tienden, die ic u ghegheven hebbe, soe offert daer af die primicien den Here, dat es dat tiendedeel vander tienden,
dat het u werde gherekent over offerande van primicien, beide vanden dorsch vloeren ende vanden wijnpersen.
Ende van al dien, dat ghi ontfaen sult, offert den Here die  primicien ende gheefse Aaronne den pape.
Al dat ghi offert vanden tienden ende in sHeren ghiften versceidt, die selen die alre beste wesen ende uteghecoren.
Ende du suls tot hem segghen: Eest dat ghi die voerbarichste ende al die beste offert vanden tienden, soe salment u rekenen als of ghi gaeft die primicien vanden derschvloren ende vander wijnperssen,
ende ghi sultse eten in al uwen steden, beide ghi ende uwe messeniede, want het es die loen over den dienst, dien ghi dient in die tabernacule der beloften.
Ende ghi en sult daer op niet sondighen, die voerbarichste ende die vetste te uus selfs behoef houdende, dat ghi niet en besmet der kindere van Israel offeranden ende dat ghi dan sterft.
Die Here sprac tot Moysenne ende Aaronne ende seide:
Dits die wet der victymen, die di Here gheset hevet. Bevele den kinderen van Israel, dat sy tote di bringhen een roede coe van volre outheit , daer engheen smette aen en si ende die negheen joc ghedraghen en hevet,
ende ghi sultse leveren Eleasare den pape ende hi salse leiden buten den ghetelden ende dodense in haerre alre aenscouwen,
ende hi sal sinen vingher netten in haer bloet ende hi salre mede besparsen vii werven jeghen die doere vanden tabernacule
ende hi salse verbernen daer sijt allen aensien selen, ende hi sal den viere leveren haer vel ende haer vleechs ende bloet ende dmest.
Ende die pape sal werpen in die vlamme, die de coe verteert, cedrinen hout ende ysope ende enen roeden draet, tweewerf gheverwet.
Ende dan sal hi echter dwaen sijn cledere ende sinen lichaem ende gaen in die ghetelde, ende hi sal besmet wesen totten avonde,
mer die diese verbernt heeft, sal sijn cledere dwaen ende sinen lichaem, ende hi sal onsuver wesen totten avonde.
Ende een suver man sal vergaderen dasschen vander coe ende hi salse storten buten den ghetelden in een herde suver stat, om dat si der menichten der kindere van Israhel selen sijn in hoeden ende in sparse watere, want die coe es over die sonde verbernet.
Ende als die ghene, die der coe asschen ghedraghen heeft, sijn cledere ghedwoghen hevet, soe sal hi onsuver wesen totten avonde. Dit selen die kindere van Israhel ende die toecomelinghe, die onder u wonen, hebben over heilich met eweliken rechte.
Die eens menschen corre ghenaect heeft ende daer om onsuver es vii daghe,
men salne besparsen met desen watere opten derden ende opten sevenden dach, ende also sal hi ghesuvert werden . Eest dat hi opten derden dach niet besparset en es, soe en mach hi niet werden ghesuvert ten vii-den daghe.
Soe wie dat van menscheliker sielen sal ghenaken den doeden ende niet besparset en woert met deser ghemyngheltheit, hi sal sHeren tabernacule besmetten ende hi sal vervaren uut Israhel om dat hi niet besparset en was met den wateren der suveringhen. Hi sal onsuver wesen ende sijn onreynheit sal op hem blyven.
Dit es eens menschen wet die sterft in die tabernacule: Alle die in sijn tente comen ende al datter bynnen es, selen onsuver wesen vii daghe.
Een vat, dat gheen overdecsel en heeft noch bant boven, dat sal onsuver wesen.
Soe wie inden acker ghenaken sal eens menschen corre, die doet gheslagen es of bi hem selven doet of sinen mont of sijn graf, hi sal vii daghe onsuver wesen.
Si selen nemen vanden asschen der verberninghen ende der sonden ende si selenre boven ghieten levende water in een vat,
ende daer in sal een suver mensche ysope netten ende sal daer mede besparsen al die tente ende al dalaem ende die menschen, die met deser onsuverheit besmet sijn.
Ende in deser manieren sal een suver den onsuveren hersuveren des derden daechs ende des sevenden daechs, ende dier ghesuvert woert, hi sal opten sevenden dach hem ende sijn cleder dwaen, ende hi sal onsuver wesen totten avonde.
Soe wie dat in deser manieren niet en sal werden ghesuvert, sijn siele sal vervaren van midden der vergaderinghen, want hi hevet sHeren sanctuarie besmet ende hi en es niet besparsen metten water der suveringhen.
Dit sal u ewelijc wettelijc wesen. Hi oec, diet water sparsede, sal sine cledere dwaen. Elc die ghenaken sal dien water der suveringhen, hi sal onsuver wesen totten avonde.
Soe wat dat een onsuver mensche ghenaect, dat sal onsuver werden, ende een siele, die iet van dien ghenaect, sal onsuver wesen totten avonde.
Ende die kindere van Israhel ende al die menichte quamen in de erste maent inder wildernissen van Syn, ende tfolc bleef in Chades. Ende Maria sterf daer, ende si es begraven in die selve stat.
Ende doe den volke waters ghebrac, soe quamen si jeghen Moysenne ende Aaronne,
ende si verkeerden in parlemente ende seiden: Vergave God, dat wi voer den Here verdorven waren onder onse brueders!
Waer om hebdi sHeren menichte uut geleit inder wildernissen, dat wi ende onse beesten sterven selen?
Waer om daeddi ons op comen uut Egipten ende hebt ons gheleidt in dese alte quade stat, die men niet sayen en mach, die oec negheenen vigheboem en groeyt, noch wijngaert noch appel garnaten, ende die boven dit en heeft gheen water te drinckene?
Ende Moyses ende Aaron lieten alle die menichte ende ghinghen in die tabernacule der beloften ende vielen langs op der erden, ende si riepen aenden Here ende seiden: Here God, hoer des volcs roep ende ontdoet hon dinen tresoer, die fonteyne van levenden watere, dat haer murmuracie cesseren moten als si ghesaedt sijn. Ende sHeren glorie openbaerde boven hem.
Ende die Here sprack tot Moysenne ende seide:
Neem die rode ende vergadere  tfolc, du ende Aaron, dijn brueder, ende spreke den steenen toe voer hon luden, ende hi sal water gheven. Ende als du sels hebben doen comen water uuten steene, soe sal al die menichte drincken ende haer beesten.
Dus nam Moyses die roede die in sHeren aenscouwene was, also hi hem bevolen hadde,
daer die menichte vergadert was voer den steen, ende hy seide hem: Hoert, ghi rebelle ende onghelovige, selen wi u moghen uut desen steen water doen comen?
Ende doe Moyses die hant opghehaven hadde ende den steen metter roeden tweewerf gheslaghen, soe quammer alte overvlodelijc water ute, also dat tfolc dranc ende die beesten.
Ende die Here seide tot Moysenne: Om dat ghy mi niet en hebt gheloeft, dat ghi mi gheheilicht hadt voer die kindere van Israhel, daer om en suldi dit volc niet leiden int lant dat ic hon gheven sal.
Dit es dwater der wedersegghinghen, daer die kindere van Israhel scouden jeghen den Here, ende hi waert in hem gheheilicht.
Hier en bynnen sant Moyses boden van Cades totten coninc van Edom, die segghen souden: Dit ontbiet dijn brueder Israhel: Du wets al die pine, die ons begrepen hevet,
hoe onse vaders neder ghinghen in Egipten ende hoe wi daer ghewoent hebben vele tijds ende hoe ons die die van Egipten quelden ende onse vaders
ende hoe wi aenden Here riepen ende hi hevet ons ghehoert, ende hoe hi sinen enghel hevet ghesonden ende hevet ons gheleit uut Egipten. Siet, wi ligghen in die poert Chades, die in dechterste eynde es van dinen lande
ende wy bidden, dat wy moghen liden doer dijn lant. Wi en selen niet gaen doer dackers noch doer die wijngaerde, mer wi selen gaen den openbaren wech ende niet daer af keren ter rechter hant noch ter slinckerhant voer dat wi leden selen wesen dijn termyne.
Edom antwoerde hem: Ghi en sult doer my niet liden of anders sal ic jeghen di ghewapent comen.
Ende die kindere van Israhel seiden: Wy selen al den ghetordenen wech gaen, ende drincken wi ende onse beesten dijn water, soe selen wy gheven dat recht es. Negheen pilecheit en sal inden prise wesen in dien dat wi allene vollic moghen daer over liden.
Ende hi antwoerde: Ghi en sulter niet liden. Ende te hant voer hi uut jeghen hem met eenre onvertalliker menichten ende met sterker hant.
Ende hi en wilde niet ghehoeren den ghenen, die hem bat, dat hi hem orloven wilde dliden doer sijn lant, ende om dese sake soe keerde hem Israhel van hem.
Ende doe si ghetelde gheporrent hadden van Cades, soe quamen si ten berghe Hor, die in deynde vanden lande van Edom es,
ende daer sprac die Here tot Moysenne:
Aaron sal varen te sinen volke, want hi en sal int lant niet gaen, dat ic den kinderen  van Israhel ghegheven hebbe, om dat hi onghelovich was mynen monde, ten wateren der wedersegghinghen.
Neem Aaron ende sinen sone met hem, ende du selstse leiden opten berch Hor.
Ende alse du den vader ontcleedt hevest van sinen clederen, soe sulsture Eleazare, sinen sone, mede cleden. Ende Aaron sal werden vergadert ende sterven daer.
Moyses dede also die Here bevolen hadde, ende si ghinghen opten berch Hor voer allen die menichte.
Ende doe Moyses Aaronne ontcleet hadde van sinen clederen, soe cleedde hi daer mede Eleazarre, sinen sone.
Ende als Aaron ghestorven was opten tsop vanden berghe, soe quam Moyses neder met Eleazarre.
Ende doe al die menichte sach, dat Aaron doet was, soe weenden si over hem xxx daghe al haer famielie dore.
Doe die Chananeus, die coninc Arad, hadde ghehoert, die ten Suden woende, biden weghe van spieres, dat Israhel comen was, soe vacht hi jegen hem ende hi verwan ende voerde enen roef van hem.
Ende Israhel verbant hem met beloften aen den Here ende seide: Eest dattu dit volc in mijn hant leverst, soe sal ic sijn poerten afdoen.
Ende die Here ghehoerde Israhels bedinghe ende leverde hem die Chananeen, ende hi doeddese ende werp sijn poerten averecht, ende hi hiet den name van dier stat Horma, dat es verghijft.
Ende si tijdden vanden berghe Hor den  wech, die ter Roeder Zee wert leidt, om dat si dlant van Edom omgaen souden, ende den volke begonste te verdrietene sweechs ende der pinen.
Ende si spraken jeghen den Here ende Moysenne ende seiden: Waer om leidestu ons uut Egipten, om dat wi sterven souden inder wildernissen? Broet ghebrict ons ende wi en hebben negheen water. Onse siele walghet te hant op dese lichte spise.
Om dese sake so sant die Here int volc viereghe serpenten, ende om die wonden van desen serpenten ende om die doet veelre lude
soe quamen sy totte Moysenne ende seiden: Wi hebben ghesondicht, om dat wi ghesproken hebben jeghen den Here ende jeghen di; Bidde, dat hi die serpenten van ons wech doe. Moyses bat over tfolc,
ende die Here sprac tote hem: Make een eerne serpent ende settet teenen teekene; die ghesteken es ende dat aensiet, hi sal leven.
Dus maecte Moyses een eeren serpent ende settet teenen teekene, ende alst aensaghen die ghesteken waren, soe worden si ghenesen.
Ende die kindere van Israhel tijdden voert ende sloeghen tenten in Oboth,
ende si ghingen van daer ende setten tenten in Jeabarim inder wildernissen, die Moab scouwet jeghen die oestside.
Ende van daer porrende soe quamen si ter vloet Jared,
ende si lietense ende sloghen tenten jeghen Arnon, die inder wildernissen es ende strect haer in deynde vanden Amorreen, want Arnon es die termijn van Moab ende scheit di van Moab ende van Amon.
Ende daer bi seitmen inden boeke van sHeren striden: Also hi dede in die Roede See, also sal hi doen inden vloeden van Arnon.
Doverhanghende roken vanden vloeden daelden neder om dat si rusten souden in Arnon ende dat si souden werscapen in deynden dier van Moab.
Van dier stat openbaerde de putte, daer die Here tot Moysenne af sprac: Vergadert tfolc, ende ic sal hon water gheven.
Doen sanc Israhel dit liedeken. Si songhen:
Die putte coeme op, die putte, die de princen groven ende die leetsmanne der menichten ghereiden inden wetghevere ende in haren stocken. Ende si tijdden voert vander wildernissen Mathana,
van Mathana in Nahaliel, van Nahaliel in Bathmoth.
Bathmoth es een valleye in Moabs lande inden tsop van Phasga , dat scouwet jeghen die wildernisse.
Ende Israhel sant boden tot Seon, den coninc vanden Amorreen, ende seide:
Ic bidde, dat ic doer dijn lant liden mach. Wi en selen niet af keren in dackers noch inden wijngaerden, wi en selen dwater niet drincken uuten putten, wi selen den conincliken wech gaen tot dat wi dinen lande leden sijn.
Ende hi en wilde niet orloven, dat Israhel doer sijn lant liden soude, mer liever soe vergaderde hi een heer ende ghinc uut jeghen hem inder wildernissen, ende quam in Jasa ende hi vacht jeghen Israhel.
Ende hi waert van Israhel verslaghen int swerts mont ende men besat sijn lant van Arnon tot Raboc ende Amons kinderen, want Amons kinderen lant was beset met sterken salcoerse.
Dus nam Israhel al Seons steden, ende si woenden in der Amorreen poerten, dat was in Esebon ende in haren dorpen.
Die poert Esebon was Seons, sconincs vanden Amorreen, die jeghen Moab ghevochten hadde ende nam hem al dlant, dat sijns rijcs was van Arnon.
Hier by seitmen in bispele: Coemt in Esebon, datment stichte ende datmen Seons stede make.
Een vier quam uut Esebon, een vlamme uut Seons poert, ende verteerde der Moabiten Arnon ende die oeffenaers vanden hoecheiden in Arnon.
Wee di, Moab, Chamos volc, du best vervaren. Si gaf haer sonen in vlocht ende haer dochteren in ghevankenissen den coninc Seon vanden Amorreen.
Haer joc es vervaren van Esebon tote Dibon, si quamen mode tot in Jope ende tote Medaba.
Ende dus woende Israhel inder Amorreen lant.
Ende Moyses sant spieers, die Jazer bespien souden, wies dorpe sy wonnen, ende besaten die ghene, dier in woenden.
Ende si keerden hon ende ghinghen op al den wech te Basan wert, ende Og, die coninc van Basan, quam jeghen hem met al sinen volke om te vechtene in Edray.
Ende die Here  seide tot Moysenne: En ontsichene niet, want ic hebbene ghelevert in dijn hant ende allen sijn volc ende sijn lant. Ende du suls hem doen, also du ghedaen heves Seon, den coninc van den Amorreen, die woende in Esebon.
Ende Israhel versloech desen oec met sinen sonen ende al sijn volc tot dat het al doet was, ende si besaten sijn lant.
Si tijdden voert ende sloeghen ghetelde inden campaendien van Moab, daer over die Jordane Jericho staet.
Doen Balach, Sephors sone, sach al dat Israhel den Amorreen ghedaen hadde
ende dattene di van Moab vervaert hadden ende dat si Israels aenstoet niet en souden moghen ghedraghen,
soe seide hi totten meesten vanden gheslechten van Madian: Dit volc sal af doen alle die ghene, die bynnen onsen lande wonen, alsoe een coe  pleghet tcruut af te bitene totter wortelen. Want te dien tiden soe was hi coninc van Moab.
Hier om sant hi boden tote Balaam, Beors sone, den waersaghere, die woende op die riviere van Amons kinderen lande, dat sine roepen souden ende segghen: Sich, volc es comen uut Egipten, dat dlant overdect hevet ende sittet jeghen mi.
Daer omme coem ende vloec dit volc, want het es sterker dan ic, oft ict in enigher manieren gheslaen mach ende verdriven uut mynen lande, want ic weet, dat hy ghebenedijt si, dien du ghebenedies ende vermalendijt, daer du die malendixie jeghen does.
Die ouders van Moab ende die meeste van geslechte van Madian tijdden derwert ende hadden die ghifte vander waersagherien in de hande. Ende doe si tot Balaam comen waren ende si hem al Balachs woerde vertelt hadden,
soe antwoerde hi: Blijft hier te nacht, ende ic sal u antwoerden soe wat dat mi die Here segghen sal. Ende doe si met Balaam bleven,
soe quam die Here ende seide tot hem: Wat willen dese lieden van di?
Hi antwoerde: Balach, Sephors sone, die coninc van Moab, heefse te my ghesonden, segghende:
Sich, volc dat uut Egipten comen es, hevet dlant overdect, coem ende vloect, oft ict in enigher manieren vechtende verdriven mach.
Ende die Here seide tot Balaam: En wille met hem niet gaen noch en vloeke tfolc niet, want het es ghebenedijt.
Ende hi stoent vroech op ende seide totten princen: Gaet in u lant, want God heeft mi verboden met u te comene.
Die princen keerden weder ende seiden tot Balach: Balaam en wilde met ons niet comen.
Ende Balach sander echter vele meer ende edelre dan hi te voeren ghesonden hadde.
Ende doe si totte Balaam comen waren, so seiden si: Dus seit Balach, Sephors sone: En merre niet, te my te comene,
die ghereet ben di te erene, ende soe wat dattu suls willen, sal ic di gheven; coem ende vermalendie desen volke.
Balaam antwoerde: Al gave my Balach sijn huys vol silvers ende gouts, ic en soude niet moghen verwandelen sHeren mijns Gods woert, dat ic yewet meer of myn sal moghen spreken.
Ic bidde u, dat ghi hier blijft oec desen nacht, dat ic weten mach, wat my die Here echter antwoerden sal.
Ende snachts soe quam God tot Balaam ende seide: Ofte di dese liede sijn comen halen, soe stant op ende ganc met hem, ja nochtan dattu does, dat ic di bevelen sal.
Ende Balaam stoent vroech op ende hi ghereidde sijn eselinne ende tijdde met hon.
Ende God waert gram ende sHeren enghel stoent inden wech jeghen Balaamme, die op deselinne sat, ende twee kindere met hem.
Doe deselinne sach den enghel inden wech staende met enen bloeten swerde, soe kerese haer vanden weghe ende ghinc alt velt. Ende doense Balaam sloech ende woudse ten weghe wert bringhen,
soe stoent dinghel int gat vanden twee tunen, daer die wijngaert mede omloken was.
Ende doene die eselinne sach, soe drancse haer jeghen den tuun ende wranc sinen voet die op haer sat, ende hi sloechse weder.
Ende dinghel ghinc over ter nauster stat ende stoent jeghen haer daer, soe dat si niet en mochte af gaen ter rechterhant noch ter luchterhant.
Ende doe die eselinne den enghel staen sach, so viel si onder sijn voete dier op sat, ende hi wert vele grammere ende sloech haer siden met enen stocke.
Ende die Here ontdede der esellinnen mont, ende si sprac: Wat heb ic di ghedaen? waer om slaestu mi sich nu derdewerf?
Balaam antwoerde: Om dattuus verdient hebs,  ende mi bespot. Vergave God, dat ic een swert hadde, dat ic di doet slaen mochte!
Ende die esellinne seide: En ben ic dijn beeste niet, daer du altoes heves pleghen op te sittene tot in desen daghe? Sech, wat dede ic di oyt des ghelike? Ende hi seide: Noyt niet.
Ende staphants ontdede die Here Balaams oghen ende hi sach den enghel inden weghe staen, hebbende in  die hant een bloet swert, ende hi aenbeeddene langs op derde.
Ende dinghel seide hem: Waer om sloechstu derdewerf dijn esellinne? Ic ben comen om di jeghen te sine, want dijn wech es verkeert ende mi jeghen.
Ende en hadde die esellinne haer vanden weghe niet ghekeert ende mi niet stat ghegheven, diese wederstoent, ic soude di ghedoedt hebben, ende si soude leven.
Ende Balaam seide: Ic hebbe ghesondicht, want ic en wiste niet, dattu jeghen mi stonts, ende nu, eest di leet, dat icker gae, soe sal ic weder keren.
Dinghel seide: Ganc met desen ende wachte di, dattu el niet en sprekes dan dat ic di bevelen sal. Dus ghinc hi metten princen.
Doe Balach hoerde, dat Balaam quam, soe ghinc hi uute, hem te ghemoete in een poerte van Moab, die in dechterste eynde van Arnon ghesticht es,
ende hi seide tot Balaam: Ic sant boden om di te ropene. Waer bi en quaemstu niet staphants te my? Oft en mach ic den loen van dijnre coemsten niet gheven?
Ende hi antwoerde hem: Sich, ic ben hier. Mach ic el yewet spreken sonder dat God settet in mynen mont?
Dus voeren sy te gadere in die poerte, die in dechterste eynde van sinen lande was.
Ende doe Balach ossen ende scaep hadde ghedoedt, soe sant hi tot Balaam ende totten princen, die met hem waren, ghiften.
Ende doent smorghens woerden was, soe leidde hine totten hoechsten van Baal ende hi sach dechterste deel vanden volke.
Ende Balaam seide tote Balach: Make my hier vii outare ende ghereedde also vele calvere ende also vele ghetale van ramme.
Ende doe hi ghedaen hadde na Balaams woert, soe setten si opten outaer te gadere een calf ende enen ram.
Ende Balaam seide tot Balach: Stant elluttelken neven dijn holocaust, tot dat ic ghegae of mi machschien die Here yewet te ghemoete comen sal, ende soe wat dat hi mi bevelen sal, dat sal ic dy spreken. Ende doe hi haestelijc wech ghegaen was,
soe quam hem God te ghemoete. Ende Balaam seide tot hem: Ic heb vii outare ghemaect ende ic hebber boven gheset een calf ende enen ram.
Ende die Here settede dwoert in synen mont ende seide: Keer weder tot Balach ende dit sulstu spreken.
Ende hi keerde weder ende vant Balach staende neven sijn holocaust ende alle die princen vanden Moabiten,
ende hi hernam  sijn parabole ende seide: Balach, die coninc vanden Moabiten heeft my ghehaelt van Aran vanden berghe van Oest. Hi seide: Coem ende vloeke Jacob, haeste di ende lastere Israhelle.
Hoe sal ickene ghevloecken, dien God niet en heeft ghevloect? Ende met wat redenen sal icken lasteren, dien die Here niet en lastert?
Ic sal sien vanden hoechsten steenen ende vanden berghen sal icken merken. Tfolc sal allene wonen ende men salt onder dien heidene niet micken.
Wie sal moghen ghetellen Jacobs ghemul ende bekennen tghetal van Israhels gheslechte? . Mijn siele  moet sterven met deser liede doet ende mijn achterste moet deser lude achterste ghelijc werden.
Ende Balach seide tot Balaam: Wat eest dattu doest? Om dattu mijn viande vermalendien souts, heb ic di gheroepen ende wederkeert soe benedijstu hem.
Ende Balaam antwoerde hem: Maghic el yewet spreken dan dat mi die Here bevolen hevet?
Daer om soe seide Balach: Coem met my in een ander stat, daer du een deel van Israel moghes sien ende van daer dattuut niet al en moghes sien, ende van daer sulstune vloeken .
Ende doe hine tot eenre hogher stat gheleidt hadde opten tsop sberchs van Phasga, soe stichte Balaam vii outare, ende doe hire die calvere ende die ramme op gheset hadde,
soe seide hi tot Balach: Stant hier neven dijn holocauste tot dat ic te ghemoete ben ghegaen.
Ende doe hem die Here te ghemoete comen was ende hi dwoert in sinen mont gheset hadde, soe seide hi: Keer weder tot Balach ende dit sulstu hem spreken.
Ende hi keerde weder ende vanten staende neven sijn holocaust. Ende Balach seide tot heme: Wat heeft die Here gheseit?
Ende Balaam hernam sijn parabole ende seide: Balach, stant ende hurke, hoere, Sephors sone!
God en es niet als een mensche, dat hi lieghen mach noch als eens menschen sone, dat hi verwandelen mach. Heeft hijt dan gheseit ende en sals niet doen, heeft hijt ghesproken ende en sals niet voldoen?
Om te benediene soe ben ic hier bracht. Ic en mach die benedixie niet beletten.
Negheen afgod en es in Jacob noch men siet negheen beelde in Israhel. Die Here God es met hem, ende tgheluut van sconincs seghe es met hem.
Die Here heeftene geleidt uut Egipten, wies stercheit es als eens eenhorens.
Negheen waersagherie en es in Jacob noch gheradinghe in Israhel. Te sinen tide salment Jacob ende Israhelle segghen, wat die Here ghewracht.
Siet, tfolc sal opverstaen alse een leewinne, ende het sal werden opghericht als een leeu, ende sal niet nederleghen voer dat het den roef verslint hevet ende voer dat het sal drincken der gheenre bloet, die verslaghen sijn .
Ende Balach seide tot Balaam: En vloecse niet noch en benedise niet.
Ende Balaam seide: En heb ic di niet gheseit: Soe wat dat mi God ghebieden soude, dat ict doen soude?
Ende Balach seide tot hem: Coem ende ic sal di leiden tot eenre anderre stat, of machschien Gode lief mach wesen, dattuse van daer vloekes.
Ende doe hine gheleit hadde opten tsop sberchs Phogor, die ter wildernissen waert scout,
soe seide hem Balaam: Maect mi hier vii outare ende ghereide also vele calvere ende alsoe vele ghetale ramme telken outare.
Balach dede, also Balaam gheseit hadde, ende hi settede die calvere ende die ramme op elken outaer.
Als Balaam sach, dat den Here ghenuechde, dat hi tfolc benedide, soe en ghinc hi niet, alsoe hi te voeren ghedaen hadde om die waersagherie te vraghene, mer hi  keerde sijn aensichte ter wildernissen wert,
ende doe hi sijn oghen ophief, soe sach hi Israhel duerende in sinen tenten bi haren famielien, ende Gods gheest viel in hem,
ende hi hernam sijn parabole ende seide: Balaam, Beors sone, seide, een man seide, wies oghe gheloken was,
een hoerrere van Gods redenen seide, die des almechtichs visioen aensach, die valt ende also werden sijn oghen ontdaen :
O Jacob, hoe schoene sijn dijn woninghen ende dijn tenten, Israhel,
ghelijc valleyen vol groenre bossche, ghelijc lochtennen, die versch sijn neven rivieren ligghende, ghelijc den tabernaculen, die di Here gheset heeft, gelijc cedren neven watere.
Water sal vloeyen uut sinen emere ende sijn saet sal wesen in  vele wateren. Sijn coninc sal werden afghedaen om Agags wille ende sijn rike sal werden ghenomen .
Die Here heeftene gheleit uut Egipten, wies stercheit es ghelijc eens eenhorens. Die liede selen sijn viande verslinden ende si selen haer beenre breken ende doerschietense met ghescutten.
Ligghende soe sliep hi als een leewe ende als een leeuwynne, die niemant en sal dorven wecken. Die di benedien sal, hi sal wesen ghebenedijt, ende die di sal vloeken, die sal in maledixien werden gheacht!
Ende Balach wert gram jeghen Balaam ende sloech sijn hande te gader ende seide: Ic heb di gheroepen om mijn viande te vermalendiene ende wederkeert heefstuse derdewerf ghebenedijt.
Keer weder te dijnre stat wert, want ic hadde di gemeynt groetelijc te erene, mer die Here hevet di beroeft vander eren, die ic ghemict hadde.
Balaam antwoerde tot Balach: Ende en seidic dinen boden niet, die du te mi sonds:
Al gave mi Balach sijn huys vol silvers ende gouds, ic en sal niet moghen overliden sHeren mijns Gods woert, soe dat ic iet goets of quaets sal moghen spreken uut mijnre herten,
mer soe wat dat my die Here seggen sal, dat salic spreken? Mer als ic te mynen volke wert varen sal, soe sal ic raet gheven, wat dijn volc desen volke doen sal inden achtersten tide.
Ende hi hernam aldus sijn parabole echter ende seide: Balaam, Beors sone, seide, i man seide, wies oghe gheloken was,
een hoerre van Gods redenen seide, die weet des oppersten leringhe, die des almechtichs visioen aensach, die vallende de oghen ontdaen heeft:
Ic salne sien, mer nu niet, ic salne scouwen, mer niet bi, een sterre sal verrisen uut Jacob ende een mensche sal op staen uute Israhel, ende hi sal slaen die princen van Moab ende hi sal woesten al Seths kindere,
ende Ydumea sal wesen sine possessie, Seirs erve sal vallen sinen vianden, mer Israhel sal sterckelijc doen.
Van Jacob sal hi wesen, die regneren sal, ende hi sal verliesen die overblyve vander stede.
Ende doe Balaam Amalech sach, soe hernam hi sijn parabole ende seide: Dbeghinsel vanden heidenen Amalech, wies achterste verloren werden selen.
Hi sach oec Cyneum ende hi hernam sijn parabole ende seide: Dijn woninghe es vast, mer al hevestu inden steen dinen nest gheleit,
ende al bestu vercoren van Cyneus gheslechte, hoe langhe sulstu mogen ghedueren? want Assur sal di vaen.
Ende hi hernam sijn parabole ende sprac echter: Ay, ende wie sal leven, als God dit doen sal?
Si selen comen van Ytalien in scepe, si selen die van Assirien verwennen, si selen die Hebreusche woesten.
Ende Balaam stont op ende keerde weder in sijn stat, ende Balach keerde oec weder al dien wech daer hi comen was.
Te dien tiden soe lach Israhel in Sethym ende Israhel waert vernoeyeert metten dochteren van Moab,
diese riepen te haren sacrificien. Ende si aten ende aenbeedden haer gode.
Ende Israhel waert geconsacreert Beelphegor ende die Here wert gram
ende seide tot Moysenne: Nem alle die princen vanden volke ende hancse aen galghen jeghen die sonne, dat mijn gramscap kere van Israhel.
Ende Moyses seide totten richters van Israhel: Elc slae doet sinen naesten, die gheconsacreert sijn Beelphegor.
Ende siet, een man van Israhel ghinc in voer sine brueders tot enen lichten wyve van Madian, daert Moyses sach ende al die scare der kindere van Israhel, die weenden voer die doren vanden tabernacule.
Doe dat Phinees, Eleazars sone, die Aarons spapen sone was, ghesien hadde, soe stont hi op van middewert der menichten, ende hi begreep een steec swert,
ende hy ghinc int bordeel naden man van Israhel ende doerstacse beide te gader, den man ende dwijf in haer beghernisse. Ende die plaghe cesseerde vanden kinderen van Israhel,
ende het waren verslaghen xxiiiim menschen.
Ende die Here seide tote Moysenne:
Finees,  Eleazars sone, die Aarons spapen sone was, heeft mijn gramscap ghekeert vanden kinderen van Israhel, want hi waert met mynen toerne jeghen hem beruert, dat ic in minen torne die kindere van Israhel niet afdoen en solde.
Hier om sprec tot hem: Siet, ic gheve hem den pays mijnre beloften
ende het sal beide hem ende sinen sade wesen die ewelijc belofte des paepscaps, want hi heeft toren ghehadt over sinen God, ende hi heeft ghesuvert die mesdaet der kindere van Israhel.
Ende des mans van Israhel, die ghedoedt was metten wyve van Madian, sijn name was Zambri, Salu sone, die prince vander maechscappe ende gheslechte Symeons.
Mer dwijf van Madian, diere mede ghedoet was, hiet Corbi, Surs dochter, eens herde edels princen van Madian.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Die van Madian moeten ghevoelen, dat ghi haer viande sijt, ende slaese,
want si hebben viandelec jeghen u ghedaen ende hebben u bedrogen met verradenissen biden afgode Phogor ende bi Corbi, des princen dochter van Madian, di gheslaghen was inden daghe der plaghen om die vermeensamicheit van Phogor.
Na dien dat der mesdadighere bloet ute ghestort was, soe seide die Here tot Moysenne ende tot Eleazare, Aarons spapen sone:
Telt alle die summe der kindere van Israhel, van xx jaren ende daer boven, biden husen ende haren maechscapen, ende alle die ghene, die te stride gaen moghen.
Ende Moyses ende Eleasar, die pape, spraken aldus inden campaendien van Moab op die Jordane jeghen Jericho totten ghenen, die waren
van xx jaren ende daer boven, also die Here bevolen hadde, van welken dit tgetal es:
Ruben was Israhels eerstegheborene, des sone was Enoc, vanden welken di familie was van Enochs kinderen, ende Phallu, vanden welken was die famielie van Phallu  kinderen,
ende Esrom, vanden welken was die famielie van Esroms kinderen, ende Charmi, vanden welken was die famielie van Charmi kinderen.
Dit sijn die famielien van Rubens gheslechte, vanden welken tghetal vonden es xliiim dcc ende xxx.
Phallu sone was Heliab.
Dies sonen waren Namuhel ende Dathan ende Abiron. Dit waren Dathan ende Abiron, de princen vanden volke, die op stonden jeghen Moysenne ende Aaronne in Chore geruchte, doe si jeghen den Here streden,
ende die erde ontdede haren mont ende verslinde Chore doer vele sterf alst vier verberrende die cc ende l manne. Ende het gheschiede groet wonder,
doe Chore verderft waert, dat sijn kindere niet en storven.
Symeons sonen by haren maechscapen Namuhel, van desen was die famielie van Namuhels kinderen, Jamin, van desen was die famielie van Jamins kinderen, Jachin, van desen was die famielie van Jachins kinderen,
Zare, van desen was die famielie van Zare kinderen, Saul, van desen was die famielie van Sauls kinderen.
Dit sijn die famielien van Symeons gheslechte, vanden welken alt gheslechte was xxiim cc.
Gads sonen biden maechscapen ende haerre vadere huse: Sephon, van desen was die famielie van Sephons kinderen, Aggi, van desen was die famielie van Aggi kinderen, Suni, van desen was die famielie van Suni kinderen,
Osni, van desen was die famielie van Osni kinderen, Her, van desen was die famielie van Hers kinderen,
Harod, van desen was die famielie van Harods kinderen, Arihel, van desen was die famielie van Arihels kinderen.
Dit sijn die famielien van Gad, vanden welken alt ghetal was xlm d.
Juda sonen waren Her ende Onan, die beide storven int lant van Chanaan.
Ende Juda sonen waren bi haren maechscapen Sela, vanden welken was die famielie van Sela kinderen, Phares, vanden welken was die famielie van Phare kinderen, Sare, vanden welken was die famielie van Sare kinderen.
Oec waren Phares sonen bi haren maechscapen Esrom, vanden welken was die famielie van Esroms kinderen, Amul, vanden welken was die famielie van Amuls kinderen.
Dit sijn Judas famielien, vanden welken alt ghetal was lxxm d.
Ysachar sonen waren bi maechscapen ende haerre vadere huse Thola, vanden welken was die famielie van Thola kinderen, Phua, vanden welken was die famielie van Phua kinderen,
Jasub, vanden welken was die famielie van Jasubs kinderen, Semram, vanden welken was die famielie van Semrams kinderen.
Dit sijn Ysachars maechscapen, vanden welken tghetal was lxiiiim ccc.
Sabulons sonen waren  biden maechscapen haerre vadere Sared, vanden welken was die famielie van Sareds kinderen, Heloms, vanden welken was die famielie van Heloms kinderen, Jahiel, vanden welken was die famielie van Jahiels kinderen.
Dit sijn Sabulons maechscapen, vanden welken tghetal was lxm d.
Josephs sonen by haren maechscapen waren Manasses ende Effraym.
Van Manasses waert Maechir gheboren, vanden welken was die famielie van Machirs kinderen. Machir wan Galaad, vanden welken was die famielie van Galaads kinderen.
Galaad hadde sonen Hieser, vanden welken was die famielie van Hiesers kinderen, ende Helech, vanden welken was die famielie van Helechs kinderen,
ende Asriel, vanden welken was die famielie van Asriels kinderen, Sechem, vanden welken was die famielie van Sechems kinderen, Epher, vanden welken was die famielie van Ephers  kinderen,
Semida, vanden welken was die famielie van Semida kinderen.
Ende Epher was Salphaads vader, die engheen sonen en hadde, mer hi hadde allene dochteren, vanden welken dit die namen sijn: Maala, Noa ende Egla ende Melcha ende Thersa.
Dit sijn die famielien van Manasses, ende haer ghetal was liim dcc.
Dit waren Effrayms sonen bi haren maechscapen: Suthalla, vanden welken was die famielie van Suthalla kinderen, Bether, vanden welken was die famielie van Bethers kinderen, Tehen, vanden welken was die famielie van Tehen kinderen.
Suthalla sone was Heran, vanden welken was die famielie van Herans kinderen.
Dit sijn Effrayms maechscapen, vanden welken tghetal was xxxiim d. Dit sijn Josephs sonen bi haren famielien.
Benjamin sonen inden maechscapen haerre vadere waren Bale, vanden welken was die famielie van Bale kinderen, Asbel, vanden welken was die famielie van Asbels kinderen, Ahiram, vanden welken was die famielie van Ahirams kinderen,
Supham, vanden welken was die famielie van Suphams kinderen, Uphan, vanden welken was die famielie van Uphans kinderen.
Bale sonen waren Hered ende Noeman. Van Hered was die famielie van Hereds kinderen, van Noeman was de famielie van Noemans kinderen.
Dit sijn Benjamins kindere bi haren famielien, vanden welken tghetal was xlvm dc.
Dans sonen waren bi haren maechscapen ende haren husen Suhan, vanden welken was de famielie van Suhans kinderen. Dit sijn Dans maechscapen bi haren famielien,
si waren alle van Suhan, vanden welken ghetal was lxiiiim cccc.
Asers sonen bi haren maechscapen ende haerre vadere huse waren Jemna, vanden welken was die famielie van Jemna kinderen, Jessin, van den welken was die famielie van Jessin kinderen, Brie, vanden welken was die famielie van Brie kinderen.
Brie sonen waren Haber, vanden welken was die famielie van Habers kinderen, Melchiel, vanden welken was die familie van Melchiels kinderen.
Ende Asers dochter name was Sara.
Dit sijn die maechscapen van Asers sonen, ende haer ghetal was liiim cccc.
Neptalim sonen biden maechscapen haerre vadere waren Jessihel, vanden welken was die famielie van Jessihels kinderen, Guni, vanden welken was die famielie van Guni kinderen,
Jeser, vanden welken was die famielie van Jesers kinderen, Selleri, vanden welken was die famielie van Sellerijs kinderen.
Dit sijn die maechscape van Neptalims sonen bi haren famielien ende vanden welken tghetal was xlvm cccc.
Dits die summe der kindere van Israhel, die ghetelt waren dcm ende oec een dusentich dcc ende xxx.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Desen sal men dlant deelen na tghetal van haren namen in haren possessien.
Der meester menichten salstu dmeeste deel gheven ende der mynster menichten dmynste deel. Elken alsoe si nu ghetelt sijn, salmen die possessie leveren,
also nochtan, dat dlot dlant deilen sal den gheslechten ende den famielien.
Soe wat dat metten lotte vallen sal, dat selen die meeste of die mynste nemen.
Dit es oec tghetal  van Levi kinderen biden famielien ende haerre vadere huse: Gerson, vanden welken was die famielie van Gersons kinderen, ende Caath, vanden welken was die famielie van Caaths kinderen, Merari, vanden welken was die famielie van Merarijs kinderen.
Dit sijn die famielien van Levi: die famielie van  Lobni, die famielie van Hebrom, die famielie van Musi, die famielie van Chori, Caath wan Amram,
die te wyve hadde Jocabeth, Levi dochter, die gheboren was in Egipten. Dese ghebaerde Amramme haren man sonen Aaronne ende Moysenne ende Marien haerre suster.
Van Aaron woerden gheboren Nadab ende Abiu ende Eleazar ende Ythamar,
vanden welken Nadab ende Abiu storven, doe si vreemt vier offerden voer den Here.
Ende alle diere ghetelt waren, dier waren xxiiim van mans maecsele van eenre maent out ende daer boven, die niet getelt en waren onder die kindere van Israhel, noch hem en was metten anderen negheen possessie ghegheven.
Dit es tghetal der kindere van Israhel, die bescreven waren van Moysenne ende Eleazare, den pape, inden campaendien van Moab op die Jordane jegen Jericho,
inden welken niemant en was van den ghenen, die ghetelt waren van Moysenne ende Aaronne inder wildernissen van Synay,
want die Here hadt voerseit, dat si alle sterven souden inder woestinen. Ende niemant en duerde van hem luden sonder Caleph, Jephone sone ende Josue, Nuns sone.
Salphaads dochtere, Ephers Galaaths sone, Machirs sone, Manasses sone, die Josephs sone was, quamen voert, vanden welken dit die namen sijn: Maala ende Noa ende Egla ende Melcha ende Thersa,
ende si stonden voer Moysenne ende Eleazare, den pape ende voer alle die princen vanden volke ter doren vanden tabernacule der beloften ende seiden:
Onse vader es doet inder wildernissen ende hi en was inden gheruchte niet, dat gheporrent was jeghen den Here onder Chore, mer hi es doet in sijnre sonden . Dese en hadde neghenen manne tot sonen.
Waer om doet men sinen name af sijnre famielien, om dat hi negenen sone en hadde? Gheeft ons possessie onder ons vader maghe.
Ende Moyses droech haer sake tot sHeren vonnisse.
Ende die Here seide tot hem:
Salphaads dochtere heischen een gherecht dinc. Gheeft hon possessie onder haers vaders maghe ende si selen hem na volghen in derfachticheit.
Ende du suls dit segghen totten kinderen van Israhel: Als een man ghestorven es sonder sone, soe sal sijn erfachticheit gaen te sijnre dochter,
ende en heeft hi negheen dochter, soe sal hi te na volghers hebben sijn brueders, ende
en hevet hi negheen brueders, soe suldi derfachticheit gheven sijns vaders bruederen,
mer en heeft hi oec negheen oemen van svader weghen, soe salmen sijn erfachticheit gheven den ghenen, die hem naest sijn. Ende dit sal den kinderen van Israhel heilich wesen met eweliker wet, also die Here Moysenne bevolen hevet.
Ende die Here seide tot Moysenne: Ganc op desen berch Abarim ende merke van daer dlant, dat ic gheven sal den kinderen van Israhel.
Ende alstuut sels hebben ghesien, soe sulstu oec gaen te dinen volke, also Aaron dijn brueder ghinc,
want ghi verbolcht mi inder wildernissen Sin inder wedersegghinghen vander menichten ende ghi en wout mi niet heileghen voer hem ten watere der wedersegghinghen. Dit sijn die watere der wedersegghenghen te Chades inder wildernissen Sin.
Ende Moyses antwoerde hem:
Die Here God der gheeste van allen vlesche, hi voersie dan enen man, die sijn mach boven dese menichte,
ende die ingaen ende uutgaen mach voer hem ende diese mach inleiden ende uutleiden, soe dat sHeren volc niet en si als scape sonder heerde.
Ende die Here seide tot hem: Neem Josue, Nuns sone, enen man, daer Gods gheest in es, ende lech dijn hant op hem,
ende hi sal staen voer Eleazare, den pape, ende voer alle die menichte, ende ic sal hem gebode gheven, daer sijt alle sien selen,
ende een deel van dijnre glorien, om dattene alle die synagoghe der kindere van Israhel hoeren sal.
Voer desen, eest dat yewet te doen wesen sal, soe sal Eleasar, die pape, den Here te rade gaen. Te sinen woerde soe sal ingaen ende uutgaen hi ende alle die menichte ende alle die kindere van Israhel.
Moyses dede, also die Here bevolen hadde, ende doe hi Josue ghenomen hadde, soe sette hine voer Eleazare, den pape, ende voer alle die vergaderinghe vanden volke,
ende hi leide  sine hande op Josue hoeft ende herseide al dat die Here bevolen hadde.
Ende die Here seide tot Moysene:
Bevele den kinderen van Israhel ende du sels segghen tot hon: Offert te sinen tide mijn offerande ende mijn broet ende den brant vanden sueten roeke.
Dit sijn die sacrificien, die ghi offeren sult: daghelijcs suldi offeren twee onbesmette jareghe lammere,
deen suldi offeren smorghens ende dander savonts,
een tiendendeel van ephi bloemen, die beslagen sy met herde puerre olien, die tfierendeel heb van hin.
Het es deenpaerlec holocaust dat ghi offert ten berghe van Synay in herde sueten roeke van sHeren brande.
Ende ghi selt van wine schincken tfierendeel van hin telken lamme in sHeren sanctuarie.
Dander lam suldi oec savonts offeren na alden seden vander sacrificien van smorghens ende sine libamente in offeranden van herde sueten roeke den Here.
Ende inden saterdaghe suldi offeren twee onbesmette jareghe lammere ende twee tiendendeele bloemen, beslaghen met olien in sacrificie
ende die lybamente, die men naden sede schinct elcs saterdaechs in eweliken holocaust.
Inden kalenden, dats inden beghinsele van den maenden suldi den Here offeren holocaust twee calvere vanden vee, i ram ende vii onbesmette jareghe lammere
ende telken calve in sacrificien iii tiendendeel bloemen, die beslaghen sy met olien, ende telken ramme twee tiendendeel bloemen, besleghen met olien
ende een tiendendeel vanden tiendendeele bloemen, beslaghen met olien, in sacrificien telken lamme, het es holocaust van sueten roeke ende van brande den Here.
Ende die lybamente vanden wyne, diemen telker victymen scincken sal, selen dit sijn: half die mate van hin telken calve ende terdendeel telken ramme ende tfierendeel telken lamme. Dit sal dolocaust wesen telker maent, die deen na dander volghen alst jaer keert.
Men sal oec enen boc offeren den Here over de sonden in eweliken holocauste met sinen lybamenten.
Ende in dierste maent, opten viertienden dach vander maent saelt sHeren Phase wesen
ende inden vijftienden daghe die feeste vanden derven, vii daghe selen sy derve  broede eten.
Die eerste dach daer af sal eersam ende heilich wesen, negheen dienstlijc werc en suldi daer in doen.
Ende ghi sult in brande den Here holocaust offeren twee calvere vanden vee ende enen ram ende vii onbesmette jareghe lammere
ende tot elken sijn sacrificie van bloemen, die met olien beslaghen sy, telken calve iii tiendendeel ende ii ten ramme
ende der tienden tiendendeel telken lamme vanden vii lammeren
al sondere dmorghen holocaust, dat ghi altoes offert,
ende enen boc over die sonde om datmenne over u suveren sal.
Aldus suldi doen elcx daechs vanden vii daghen int voetsel des viers ende in herde sueten roeke den Here, die op gaen sal vanden holocaust ende van elker offeranden.
Die sevende dach sal oec herde vierlijc wesen u luden ende heilich, ghi en sulter negheen dienstelijc werc in doen.
Die dach vanden niewen, als ghi den Here offert niewe vruchten, na dien dat die vii weken selen voldaen sijn, die sal eersam sijn ende heilich, negheen dienstelijc werc en suldire in doen.
Ende ghi sult holocaust offeren den Here in herde sueten roeke: twee calvere vanden vee ende enen ram ende vii onbesmette jareghe lammere,
ende in haren sacrificien iii tiendendeel bloemen, beslaghen met olien, telken calve ende telken ramme twee,
ende een tiendendeel des tiendendeels telken lamme, dat te gader sijn vii lammere,
ende enen boc, diemen doet over die suveringhe al sonder deewelijc holocaust ende sine lybamente.
Ghi sultse alle onbesmet offeren met haren lybamenten.
Die eerste dach vander sevender maent sal eersam ende heilich wesen u lieden, negheen dienstelijc werc en suldi daer in doen , want het es die dach des luuts ende der trompen.
Ende ghi sult holocaust offeren den Here in herde sueten roeke: een calf vanden vee, enen ram ende vii onbesmette jareghe lammere,
ende in haren sacrificien iii tiendendeel bloemen, die beslaghen si met olien telken calve ende twee telken ramme
ende een telken lamme, dat te gadere vii lammere sijn,
ende een boc over die sonde, diemen offert over die suveringhe des volcs al sonder dolocaust vanden calenden met sinen sacrificien
ende al sonder deewelijc holocaust met sinen ghewoenliken lybamente, met desen ghewoenten suldi brant den Here offeren in herden sueten roeke.
Die tiende dach oec van deser sevender maent sal u luden wesen eersam ende heilich ende ghi sult u sielen quellen, negheen dienstelijc werc en suldi daer in doen.
Ende ghi sult hem offeren holocaust in herde sueten roeke: een calf vanden vee, enen ram ende onbesmette jarege lammere vii,
ende in haren sacrificien telken calve iii tiendendeel bloemen, met olien beslaghen ende ii tiendendeel ten ramme
ende een tiendendeel des tiendendeels telken lamme, dat te gader sijn vii lammere,
ende enen boc over die sonde, al sonder datmen pleghet te offeren over die mesdaet inder suveringhen ende al sonder deewelijc holocaust ende haren lybamenten inden sacrificien.
Die vijftiende dach van deser sevender maent sal u lieden wesen eersam ende heilich. Negheen dienstelijc werc en suldi daer in doen, mer ghi sult den Here vieren die solempniteit vii dage,
ende ghi sult den Here offeren holocaust in herde sueten roeke: xiii calvere, ii ramme ende xiiii onbesmette jareghe lammere,
ende in haren  sacrificien suldi offeren telken calve iii tiendendeel bloemen, besleghen met olien, dier te gadere xiii sijn, ende ii tiendendeele telken ramme, dat es te gader den ii rammen,
ende een tiendendeel des tiendendeels telken lamme, die te gader sijn xiiii lammere,
ende enen boc over die sonde al sonder dewelijc holocaust ende sine sacrificie ende sine lybamente.
Opten anderen dach sulstu offeren xii calvere vanden vee, ii ramme ende xiiii onbesmette jareghe lammere
ende elker sacrificien ende hare lybamente, ten calveren suldi na costume offeren,
ende enen boc over die sonde al sonder deewelijc holocaust ende sijn sacrificie ende sijn lybamente.
Ten derden daghe sulstu offeren xi calvere, ii ramme ende xiiii ombesmette jareghe lammere
ende du sels na costume offeren elkere sacrificien ende libamente ten calveren, ten rammen, ten lammeren
ende enen boc over die sonde, al sonder deewelijc holocaust ende sijn sacrificie ende sijn lybament.
Ten vierden daghe sulstu offeren x calvere, ii ramme ende xiiii ombesmette jareghe lammere,
ende du suls na costume doen elkere sacrificien ende lybamente ten calveren, ten rammen ende ten lammeren
ende enen boc over die sonde, al sonder deewelijc holocaust ende sijn sacrificie ende sijn lybament.
Ten vijften daghe sulstu offeren ix calvere, twee ramme, xiiii ombesmette jareghe lammere,
ende du suls na costume doen elkere sacrificien ende libamente ten calveren, ten rammen ende ten lammeren
ende enen boc over die sonde, al sonder deewelijc holocaust ende sijn sacrificie ende sijn lybament.
Ten sesten daghe sulstu offeren viii calvere, twee ramme ende xiiii ombesmette jareghe lammere,
ende du suls na costume doen elker sacrificien ende lybamente ten calveren, ten rammen ende ten lammeren
ende enen boc over die sonde, al sonder deewelijc holocaust ende sijn sacrificie ende sijn lybament.
Ten sevenden daghe sulstu offeren vii calvere, twee ramme ende xiiii onbesmette jareghe lammere,
ende du suls na costume doen elker sacrificien ende lybamente ten calveren, ten rammen ende ten lammeren
ende enen boc over die sonde, al sonder deewelijc holocaust ende sijn sacrificie ende sijn lybament.
Ten achtensten daghe, die herde feestelijc es, negheen dienstelijc werc en suldire in doen,
ende ghi sult offeren holocaust in alte sueten roke den Here: een calf, enen ram ende vii onbesmette jareghe lammere,
ende du sels na die costume doen die sacrificien ende die lybamente  van elken, ten calveren, ten ramme ende ten lammeren
ende enen boc over die sonde, al sonder deewelijc holocaust ende sijn sacrificie ende sijn lybament.
Dese dinghen suldi den Here offeren in uwen solempniteiten al sonder uwe beloften ende al sonder uwe willeghe hostien in holocaust, in sacrificien, in libamente ende in dancliken hostien.
Moyses vertelde den kinderen van Israhel al dat hem die Here bevolen hadde,
ende hi sprac totten princen der gheslechten van Israhel: Dit es die redene die di Here bevolen hevet:
Soe wat manne den Here enege ghelofte beloeft heeft ende hem selven verbint met eede, hi en sal sijn belofte niet breken, mer hi sal al voldoen dat hi beloeft hevet .
Eest dat een wijf, die noch in haers huys [is] in eens meysens stat, iet beloeft heeft ende haer verbonden heeft met eeden,
eest dat die vader die belofte weet, diese beloeft hevet, ende den eet, daer si haer siele mede ghebonden hevet, ende swighet hi, soe sal si sculdich wesen der beloften: soe wat dat sy beloeft heeft ende ghesworen, dat sal si voldoen met werke.
Mer alst die vader hoert, eest dat hijt staphants wederseit, soe selen haer beloften ende haer eede te nieute wesen ende si en sal niet mesdadich wesen vander beloften, om dat het haer vader wederseit hevet.
Hevet si i man ende gheloeft si yewet ende eest dat dwoert, dat eens uut haren monde ghegaen es, haer siele verbonden hevet met eede,
in soe wat daghe dat haer man hoert ende en wederseit hijs niet, soe sal si sculdich wesen vander beloften ende si sal ghelden soe wat dat si beloeft hevet.
Mer eest dat als hijt hoert, dat hijt staphants wederseit ende hi te niete maect haer beloften ende die woerde, daer si haer siele mede verbonden hadde, soe sal haer God guedertieren wesen.
Een weduwe ende een verstekene, soe wat dat si gheloeft, dat sal si gheven.
Een wijf, die in haers mans huys haer verbonden hevet met beloften ende met eede,
eest dat haer man hoert ende swijcht hi ende en wederseit hi der beloften niet, soe sal si ghelden, wat dat si heeft beloevet,
mer wederseit hijt staphants, soe en sal sy niet sculdich werden ghehouden vander beloften, want haer man hevet wederseit, ende die Here sal haer goedertieren wesen.
Eest dat si beloeft heeft ende ghesworen, dat si haer siele quellen sal met vastene of bi dervene van anderen dinghen, het sal in haers mans wille wesen, weder sijt doen sal of niet doen.
Alst haer man hoert, eest dat hi swijcht ende dreghet hi daer af sijn sentencie over tot sanderdaechs, soe sal si ghelden soe wat dat  si beloeft heeft ende verghicht, want te hant als hijt hoerde, soe sweech hi.
Mer eest dat hijt wederseit als die dinc ghegaen es, soe sal hi sijn quaetheit draghen.
Dit sijn die wette, die de Here Moysenne settede tusschen den man ende dwijf, tusschen die vader ende die dochter, die noch es inder joncheit eens meiskens of die in haers vader huys woent.
Ende die Here sprac tot Moysenne ende seide:
Wreke eerst die kindere van Israhel vandien van Madian, ende also sulstu werden vergadert te dinen volke.
Ende te hant seide Moyses: Wapent uut u lieden manne ten ghevechte, die sHeren wrake moghen verhalen van dien van Madian.
Men kiese dusentich man uut elken gheslechte van Israhel, diemen te stride sende.
Ende si gavenre dusentich uut elken gheslechten, dat was xiim bereet te striden.
Ende Moises santse met Finees, Eleasers spapen sone, ende hi leverde hem die heileghe vate ende die trompen om te trompene.
Ende doe si ghevochten hadden jeghen die van Madian ende sise verwonnen hadden,
soe sloeghen si alle die manne doet ende haer coninghe Evi ende Recent ende  Sur ende Ur ende Rebee, die vive princen van dien lieden. Si sloeghen oec doet Balaam, Beors sone, metten swerde
ende si vinghen haer wyve ende haer cleyn kindere. Ende alt vee ende alt havelijc goet,
soe wat dat si mochten ghecrighen, dat woesten si, ende die vlamme verteerde die poerte ende die dorpe ende die berghe.
Ende si namen den roef ende al dat si ghevaen hadden, beide van menschen ende van beesten,
ende si brachtent tot Moysenne ende Eleazare, den pape, ende tot alder menichten der kinderen van Israhel, ende dander alame brachten si ten ghetelden inden campaendien van Moab neven die Jordane jeghen Jericho.
Ende Moyses ende Eleaser, die pape, ende alle die princen vander synagoghen ghinghen hem te ghemoete buten den ghetelden,
ende Moyses waert vergramt jeghen die princen vander menichten, jegen die dusentich heren ende jeghen die hondert heren, die vanden stride comen waren,
ende hi seide: Waer om hebdi die wyve ghehouden?
Ende en sijnse dit niet, die de kindere van Israhel bedroghen hebben bi Balaams rade ende en daden si u niet overdaet doen jeghen den Here om die sonde van Phogor, daert volc om gheslaghen waert?
Daer om dodet al dat van mans maecsele es, oec die cleyn kindere, ende die wyve, die manne natuerlijc bekint hebben,
mer die meiskene ende alle die wyve, die maghet sijn, hout te uwen behoef.
Ende blijft vii daghe buten den ghetelden. Die enen mensche ghedoedt hevet of enighen doeden ghenaect, dien salmen sderdedaechs ende tsevendedaechs suveren,
ende van alden roeve salmen suveren, weder dat het cleet es oft vat oft so wat dat ghemaect es te beseghene van gheitenen vellen ende van haren hare oft van houte.
Ende Eleazar, die pape, sprac oec aldus totten mannen vanden heere, dier ghevochten hadden: Dit es tghebot vander wet dat die Here Moysenne bevolen hevet:
gout ende silver ende eer ende yser ende teen ende loet
ende al dat doer tfier liden mach, dat salmen metten vier suveren, mer soe wat dat tfier niet ghedoeghen en mach, dat salmen heileghen metten water der suveringhen.
Ende inden sevenden daghe seldi uwe cledere dwaen, ende ghesuvert seldi daer na bynnen den ghetelden comen.
Ende die Here seide tot Moysenne:
Nem die somme van dien, datter ghevaen es vanden menschen totten beesten, du ende Eleazar die pape ende die princen vanden volke,
ende du suls effene den roef deilen tusschen die ghene, dier ghevochten hebben ende uutghinghen ten stride, ende tusschen al dander menichten.
Ende du sels een deel den Here verscheiden vanden ghenen, dier ghevochten hebben ende die inden strijt waren, een siele vanden vijfhonderden, beide van menschen ende van ossen ende van eselen ende van scapen,
ende du seltse gheven Eleazare, den pape, want het sijn sHeren primicien.
Ende van half den deele der kindere van Israhel soe selstu nemen tfichtichste hoeft vanden menschen ende van ossen ende van eselen ende van scapen ende vanden anderen beesten, ende du selstse gheven den Leviten, die aweit doen inder hoden van sHeren tabernaculen.
Ende Moyses ende Eleazar daden, also die Here bevolen hadde.
Want die roef, dien theer ghewonnen hadde, was van scapen dcm ende lxxvm,
van ossen lxxiim,
van eselen lxim,
der menschen sielen van wijfs maecsele, die negheen manne en bekenden, waren xxxiim.
Ende half deel was gegheven den ghenen, die inden stride gheweest hadden, van scapen cccm ende xxxviim  ende vijfhondert,
ende daer af waren  in sHeren deel gherekent dc ende lxxv scaep,
ende van xxxvim ossen lxxii ossen, ende van xxxm
ende van d esels lxi esels
ende van xvim menschen sielen soe vielen in sHeren deel xxxii sielen.
Ende Moyses leverde tghetal van sHeren voerdele Eleazare, den pape, also hem bevolen was,
mer van half den deele, dat al der menichten toebehoerde, dat es van cccm ende xxxviim ende d scape
ende van xxxvim ossen
ende van xxxm ende d esels
ende van xvim menschen
soe nam Moises tfichtichste hoet ende gafse den Leviten, die aweit doen in sHeren tabernacule, also die Here bevolen hadde.
Ende die princen vanden heere quamen tot Moysen, die tribune ende die hondert heren, ende seiden:
Wi, dijn cnechte, hebben ghetelt tghetal van den vechters, die wi onder onse hant hadden ende een en ghebrict ons niet.
Ende om dese sake soe offeren wi in sHeren ghiften dat elck van ons lieden inden roeve van goude mochten vinden, die perischeliden  ende die armillen ende die vingherlinc ende die rechter arm hechtsele ende die ketenkene, om dattu den Here over ons bidden suls.
Ende Moyses ende Eleazar, de pape, ontfinghen alt gout in menigherhande manieren vanden tribunen ende den hondert heren,
dat woech vanden ghewichte der sanctuarien xvm ende dcc en l sicle.
Want wat dat elc inden roef ghecreech, dat was syne.
Ende alsijt ontfaen hadden, soe leiden sijt in die tabernacule der orcontscap in een herdencken der kindere van Israhel voer den Here.
Rubens sonen ende Gads sonen hadden vele vees ende si hadden onvertallijc goet in beesten. Ende doe si hadden ghesien Jazer ende Galaad, dat het goet lant was om beesten te voedene,
soe quamen si tot Moysenne ende Eleazar, den pape, ende totten princen vander menichten ende seiden:
Asterroch ende Dibona, Jalezer ende Nembram, Esebon ende Eleale ende Saba ende Nebo ende Beon,
dlant, dat die Here gheslaghen heeft inder kindere van Israhel aenscouwene, dit sijn alte drachteghe lantscape om beesten te voedene, ende wi, dine cnechte, hebben vele vees.
Ende wi bidden, of wi gracie voer di vonden hebben, dattuut ons, dinen cnechten, gheefs in possessien ende en doe ons over die Jordane niet gaen.
Ende Moyses antwoerde hon: Selen u brueders ten stride gaen, ende ghi sult hier sitten?
Waer om verkeerdi der kindere van Israhel herten, dat si niet en selen dorren overgaen in die stat, die hem die Here gheven sal?
En daden aldus uwe vadere niet, doe icse sant van Cades Barne om dlant te bespiene?
Ende doe si comen waren totter valleien der druven, alsi alt lant besien hadden, soe verkeerden si der kindere van Israhel herten, dat si niet gaen en souden int lant, dat hem die Here gaf.
Ende hi waert vergramt ende swoer, segghende:
Dese menschen, die op coemen sijn uut Egipten, van xx jaren out ende daer boven, en selen niet sien dlant, dat ic met eede beloeft hebbe Abrahamme, Ysaacke ende Jacob ende die mi niet en wilden volghen, sonder Caleph, Jephone sone ende Josue, Nuns sone,
dese voldaden mynen wille.
Die Here, die vergramt heeft gheweest jeghen Israhelle, hi heeftse om gheleit doer die wildernisse xl jaer tot dat alt gheslechte verteert was, dat quaet ghedaen hadde in sinen aenscouwene.
Siet, nu sidi op ghestaen over uwe vaders in een toewassen der  menschen der sondaren overdaet, om dat ghi sout doen wassen sHeren gramscap jeghen Israhel.
Ende en wildi den Here niet volghen, soe sal hi tfolc inder wildernissen laten ende ghi sult sake wesen van haerre alre doet.
Ende si quamen na ende seiden: Wi selen maken coeyen ende scaepstalle den beesten, ende poerten bevreet onsen cleinen kinderen,
ende wi selve selen gaen ghewapent ende ghegort te stride voer die kindere van Israhel, tot dat wise ingheleiden te haren steden. Onse cleyn kindere ende so wat dat wy hebben moghen, selen wesen inden ghemuerden poerten om die verradenisse der gheenre, die hier woenden.
Wi en selen niet wederkeren in onsen husen voer dat die kinder van Israhel besitten selen haer erfachticheit,
ende wi en heischen niet over die Jordane, want wi hebben te hant onse possessie in die oest side vander Jordanen.
Ende Moyses seide hon: Eest dat ghi doet dat ghi gheloeft, soe gaet bereet voer den Here te stride,
ende elc man, die vechten mach, hi gae ghewapent over die Jordane tot dat die Here sijn viande ter nedergheworpen heft
ende tot dat hem al dlant tonder werde ghedaen. Dan suldi wesen sonder mesdaet voer Gode ende voer Israhel, ende ghi sult behouden voer den Here die lantscapen, die ghi wilt.
Mer eest dat ghi niet en doet dat ghy segt, soe en es niemenne twyvel ghi en sondicht jeghen den Here, ende ghi sult weten dat u uwe sonde begripen sal.
Daer om soe sticht poerten uwen cleinen kinderen, ende coeyen ende stalle uwen scapen ende uwen beesten ende voldoet dat ghi beloeft hebt.
Ende Rubens ende Gads kindere seiden tot Moysenne: Wi sijn dijn knechte, wi selen doen dat onse Here ghebiet,
wi selen laten inden poerten van Galaad onse clein kindere ende onse wyve ende onse quic ende onse beesten,
mer wi, dijn knechte, selen alle bereet tiden te stride, alsoe du spreecs, here.
Daer om gheboet Moyses Eleazare, den pape, ende Josue, Nuns sone, ende den princen vanden famielien dore de gheslechten van Israhel, ende hi seide tot hon:
Eest dat Rubens ende Gads sonen alle ghewapent met u over die Jordane gaen ten stride voer den Here ende woert u dlant tonder ghedaen, soe gheeft hon te possessien Galaad,
mer en willen si met u niet overgaen int lant van Chanaan, soe selen si steden ontfaen onder u lieden te wonene.
Ende Gads sonen ende Rubens sonen antwoerden:
Alsoe onse Here ghesproken hevet tot sinen cnechten, also selen wi doen. Wi selen ghewapent tiden voer den Here int lant van Chanaan ende wi lien, dat wi te hant possessie ontfaen hebben over die Jordane.
Dus gaf Moyses Gads kinderen ende Rubens kinderen ende half den gheslechte van Manasses, die Josephs sone was, Seons, sconincs van Amorreen, rike ende Ogs, sconincs van Basan, rike ende haer lant met haren poerten al om ende om.
Dus stichten Gads kindere Dibon ende Astraroth ende Aroer
ende Roch, Jopher ende Jaleser, Lecboa
ende Beth Nembram ende Bethara ghemuerde poerten ende coeyen haren quicke.
Ende Rubens kinder stichden Esebon ende Eleale ende Cariathiam, Nabo ende Baal Meon ende verkeerden haren namen Sabama oec,
ende si gaven die namen den poerten, die si stichten.
Machirs kindere, die Manasses sone was, si voeren in Galaad ende woestent ende sloghen den Amorreen doet, die in dat lant woenden.
Daer om gaf Moises dlant van Galaad Machirre, Manasses sone, die daer in woende.
Ende Jair, Manasses sone,  ghinc ende veronledichde haer weghe ende hi hietse Anothian, dat es Jairs dorp.
Nobe tijdde oec voert ende wan Canach met haren weghen ende hi hiet na sinen naem Nobe.
Dit sijn die gijsten der kindere van Israhel, die uut Egipten quamen bi haren scaren in Moyses ende Aarons hant,
die Moyses bescreef na die steden vanden ghetelden, die si met sHeren gheboden verwandelden.
In dierste maent, opten vijftienden dach vander eerster maent, des sanderdaechs na Phase soe tijdden die kindere van Israhel wech van Ramasse in hogher hant daert alle die van Egipten saghen,
die haer eerstegheborene groeven, die di Here verslaghen hadde, want hi hadde oec wrake ghedaen in haren goden,
soe sloghen si ghetelde in Sochot.
Ende van Sochot quamen si in Etham, dat in dachterste ende es vander wildernissen.
Si ghinghen van daer ende quamen jeghen Phiayroth, dat Beelsephon scouwet, ende si sloghen ghetelde voer Magdalum.
Ende doe si van Phiayroth tijdden, soe ghinghen si doer midden die zee inder wildernissen ende si ghinghen iii daghe doer de woestine van Ethan ende sloeghen tenten in Marach.
Ende doen si wech tijdden van Marach, so quamen si in Helim, daer xii fonteinen waren van wateren ende lxx palmen, ende daer sloegen si tenten op die Rode Zee.
Ende doe si tijdden van der Roeder Zee,
soe sloeghen si tenten inder wildernissen Sin.
Ende doe si van daer ghinghen, so quamen si in Defecha.
Ende doe si van Defecha tijdden, soe sloghen si tenten in Alus.
Doe si van Alus wech ghinghen, soe sloghen si tenten in Raphidim, daer den volke water ghebrac te drinckene.
Ende doe si wech tijdden van Raphidim, soe sloeghen si tenten inder wildernissen van Synay.
Mer doe si wech ghinghen vander wildernissen van Synai, soe quamen si ten graven der begherten.
Ende doe si wech tijdden van den graven der begherten, soe sloeghen si tenten in Aseroth.
Van Aseroth quamen si in Rethma.
Ende doe si van Rethtma tijdden, soe sloghen si tenten in Remonphares.
Ende doe si van daer ghinghen, soe quamen si in Lebna,
ende van Lebna sloghen si tenten in Resca.
Doe si van Resca wech ghinghen, soe quamen si in Ceelath.
Ende doe si van daer tijdden, soe quamen si ten berghe Sepher.
Doe si van daer ghinghen, soe quamen si in Arada.
Ende doe si van daer tijdden, soe sloghen si tenten in Maceloth
ende doe si van Maceloth tijdden, soe quamen sy in Taath.
Van Taath sloghen si ghetelde in  Thare.
Ende doe si van daer ghinghen, so setten si ghetelde in Methca.
Ende van Methca sloeghen si ghetelde in Esmona
ende do si van Esmona tijdden, soe quamen si in Maseroth,
ende van Maseroth sloghen si ghetelden in Baneiachan.
Ende doe si van Baneiachan ginghen, soe quamen si in Gadgad.
Ende doe si van daer tijden, soe sloeghen si daer tenten in Jethebatha,
ende van Jethebatha quamen sy in Ebroena.
Ende doe si van daer ghinghen, so sloeghen si tenten in Asiongaber,
ende doe sy van daer tijdden, soe quamen si inder wildernissen Sin, dit es Cades.
Ende doe si van Cades ghinghen, soe sloeghen si tenten inden berghen Hor in dachterste eynde van Edoms lande.
Ende Aaron, die pape, ghinc opten berch bi sHeren ghebode ende daer sterf hi, inden viertichsten jare na dat die kindere van  Israhel uut Egipten ghegaen waren, in die vijfte maent opten eersten dach vander maent,
doe hi out was c ende xxiii jaer.
Ende het ghehoerde die Cananeus, de coninc Arad, die ten eynden woende int lant van Chanaan, dat die kinder van Israhel comen waren,
ende doe si tijdden vanden berghe Hor, soe sloghen si tenten in Selmona.
Ende doe si van daer ghinghen, soe quamen si in Phinon.
Ende doe si van Phinon tijdden, soe sloeghen si tenten in Obod.
Ende van Obod quamen si in Jeabarim dat deynde vanden lande van Moab es.
Ende doe si van Jeabarim tijdden, so setten si tenten in Dibongad.
Ende doe si van daer ghinghen, soe sloghen si tenten in Helmon van Blathaim.
Doe si van daer ghinghen, soe quamen si ten berghe Abarim jeghen Nabo.
Ende doe si tijdden vanden berghe Abarim, soe leedense over ten campaendien van Moab op die Jordane jeghen Jericho,
ende daer sloeghen si tenten van Bethsimon tote Belsathi inden slechten steden vander Moabiten lande.
Ende daer sprac die Here tot Moysenne:
Bevele den kinderen van Israhel ende sech tot hon: Als ghi over die Jordane ghegaen sijt ende ghi int lant van Chanaan gaen sult,
soe verderft alle die ghene, die in dat lant woenen, breect haer calvere ende haer beelden slaet te stucken ende woest haer hoecheide,
ende suvere dlant ende woenter in, want ic hebt u ghegheven in possessien.
Ende ghi selet u luden deilen metten lotte: den meesten hoepe suldi dwijdste deel gheven ende den mynsten dnauste deel, men sal elken die erfachticheit gheven, also dlot vallen sal, men sal die possessie deilen den gheslechten ende den famielien.
Mer en wildi niet doeden die ghene, die int lant wonen, die daer blyven selen, si selen u wesen als naghele in die oghen ende als speren in die siden ende si selen u jeghen wesen int lant uwer woninghen,
ende wat ic hon hadde ghepeist te done, dat sal ic u doen.
Ende die Here seide tot Moisenne:
Bevele den kinderen van Israhel ende du suls tot hon segghen: Als ghi comen sijt int lant van Chanaan ende het u metten lotte in possessien ghevallen sal sijn, soe salment termynen in desen eynden.
De suut side sal beghinnen vander wildernissen van Sin, die neven Edom es, ende si sal haer termyne hebben jeghen dOesten: die Soute Zee.
Ende dese termine selen al om ende omme die suutside gaen alden opganc vanden scorpelionen, also dat si overgaen selen in Senna ende si selen int Suden comen tote Cades Barne, ende van daer selen deynden comen uutgaen te eenre poert, die Adar heet, ende sy selen strecken tot Esemona.
Ende de termijn sal al om ende om gaen van Esemona totter ryvieren van Egipten ende hi sal werden geeyndt aen doever vander groeter see.
Die termine vander oester siden selen beghinnen vander groeter zee ende in dien eynde selen si werden ghesloten.
Mer die termine ter noertsiden selen beghinnen vander groeter zee ende selen comen totten hoechsten berghe
ende van daer selen si comen in Emath totten terminen van Seddada.
Ende denden selen gaen tot Sephrona ende totter poert Henam. Dit selen die termyne wesen in die noertside.
Van daer salmen deynden slaen jeghen die oest side vander poert Henam tot  Sephama,
ende van Sephama selen die termine neder gaen in Rebla jeghen die fonteine Daphmira,
van daer selen si comen jeghen dOesten ter zee Tenereth, ende si selen hen strecken totter Jordanen ende ten echtersten selen si ghesloten werden metter Souter Zee. Dit lant suldi hebben al om ende omme bi sinen eynden.
Ende Moyses beval den kinderen van Israhel en seide: Dit lant dat latic wesen dat die Here heeft bevolen te ghevene den ix gheslechten ende  half den gheslechte van Manasses.
Want tgheslechte van Rubens kinderen bi haren famielien ende tgheslechte van Gads kinderen na haerre maechscap ende haer ghetal ende half tgheslechte van Manasses, dat sijn twe gheslechten
ende een half, dese hebben haer deel ontfaen over die Jordaen ter oest siden jeghen Jericho.
Ende die Here seide tot Moysen:
Dit sijn der manne namen, die u dlant deilen selen:
Eleazar, de pape, ende Josue, Nuns sone, ende elc prince van elken gheslechte, vanden welken dit die namen sijn:
Van Judas gheslechte Caleph, Jephone sone,
van Symeons gheslechte Samuel, Amiuds sone,
van Benjamins gheslechte Heldad, Thaselons sone,
van Dans kinderen gheslechte Botti, Jogli sone,
van Josephs kinderen van Manasses gheslechte Hanniel, Ephods sone,
van Effrayms gheslechte Thamuel, Seprans sone,
van Sabulons gheslechte Helizaphan, Pharnaths sone,
van Ysachars gheslechte Phalchiel, Ozams sone,
van Azers gheslechte Abiud, Salomi sone,
van Neptalims gheslechte Phedahel, Amiuds sone.
Dit sijn si, dien die Here beval, dat si dlant van Chanan deilen souden den kinderen van Israhel.
Oec seide die Here dit tot Moysen inden campaendien van Moab op die Jordane jeghen Jericho:
Bevele den kinderen van Israhel, dat si den Leviten gheven van haren possessien ghemuerde poerten om daer in te wonene
ende haer buten lant al om en domme, ende si selen in den poerten wonen ende die buten lande selen wesen om te voedene vee ende quic ende beesten
ende die selen hon strecken buten den mueren vanden steden al om en domme m screden verre.
Jeghen Oest soe selen si iim cubituse verre wesen ende jeghent Suden oec iim ende dese selve mate sal oec wesen ter zee wert, die west wert scouwet, ende die noertside sal in sulken termine eynden ende die poerten selen in midden wesen ende die buten lande daer buten.
Ende van dien poerten, die ghi den Leviten gheven sult, soe selenter vi versceiden sijn inder ballinghen hulpe, dat hi te dien vlien moghe, die onwillens bloet ghestort hevet,
ende al sonder dese noch andere xlii poerten, dats te gader xlviii poerten met haren buten lande.
Ende dese poerten, diemen vander kinderen van Israhel possessien gheven sal, salmen meest nemen vanden ghenen, dier meest hebben, ende dier mynst hebben, salmenre mynst nemen, want elke selen den Leviten poerten gheven na tghetal van haerre erfachticheit.
Die Here sprac tot Moysenne:
Sprec den kinderen van Israhel ende du suls tot hen segghen:
Als ghi over die Jordane sult sijn ghegaen int lant van Chanaan, soe onderscheit, welke poerte selen wesen der ballinghen vlocht, die onwillens bloet ghestort  hebben,
ende als daer een vlochtighe daer in sal sijn ghevlouwen, soe en salne niet moghen doeden sgheens maech, dier doet gheslaghen es, voer dat hi staen sal inder menichten aenscouwene ende men sijn sake vonnisse.
Ende van desen poerten, die ter vlocht vanden ballinghen wesen solen versceiden,
soe selenre iii wesen over die Jordane ende iii int lant van Chanaan,
beide den kinderen van Israhel ende den toecomelinghen ende den vreemden, dat si te dien vlien moghen, die onwillens bloet ghestort hebben.
Soe wie met ysere enen mensche slaet ende hi doet blijft, diene sloech, sal sculdich wesen der manslacht, ende hi sal oec sterven.
Werpt hi enen steen ende doedt hine daer mede, soe salmenne oec casteien.
Slaet hine met enen houte ende blijft hi doet, so sal ment wreken met sgheens blode, diene sloech.
Sgheens naeste diere doet gheslaghen es, sal den manslechtighen doet slaen; te hant als hine begrijpt, soe sal hine slaen.
Eest dat iemant by hatien enen mensche huert of bi verradenissen iewet in hem werpt,
of slaet hine metter hant om dat hi sijn viant was, ende die ghene sterft, diene sloech, sal der manslacht sculdich wesen; sgheens maech te hant als hine vint, soe sal hine doeden.
Mer doet hi iemant van desen bi mesvalle sonder hatie
ende sonder viantscap ende dat gheprueft woert daert tfolc hoert,
ende men die sake ondervindt tusschen den manslechtighen ende sgheens naesten die doet es,
soe sal die sculdighe verloest werden van sgheens hant, diet wreken soude, ende men salne weder leiden metten vonnisse ter poert, daer hi toe ghevlouwen was ende hi sal daer wonen tot dat die grote pape, die metter heilegher olien gheconsacreert es, sterft.
Mer vintmen den manslachtighen buten den termynen vanden poerten,  die den ballinghen sijn ghegheven,
ende hy gheslaghen woert vanden ghenen, die wrekere es vanden bloede, die doet slaet, hi sal sonder mesdaet wesen,
want hi was sculdich vlochtich in die poerte te blivene tot des bisscops doet. Mer als die bisscop ghestorven sal sijn, soe sal die manslechtighe weder keren in sijn lant.
Dit sal di ewelijc wettelijc wesen in al uwen woninghen.
Enen manslechtighen salmen met orconden casteien, men en sal niemanne doemen om eens mans orcontscap.
Ghi en sult gheen goet ontfaen vanden ghenen, die sbloets sculdich es, hi sal oec te hant sterven.
Die ballinghe ende die vluchtighe en selen negheen sins wederkeren moghen in haren poerten voer sbisscops doet.
Dat ghi niet en besmet dlant van uwer woninghen, dat metter onnoselre bloede wert besmet, ende en mach anders niet werden ghesuvert sonder met sgheens bloede, die eens anders bloet stort.
Ende aldus sal uwe possessie ghesuvert werden, ende ic sal met u wesen, want ic ben die Here, die wone onder die kindere van Israhel.
Het quamen die princen van Galaads famielien, die Machirs sone was, Manasses sone van Josephs sonen gheslechte, ende si spraken tot Moisenne voer den prince van Israhel ende seiden:
Die Here hevet di, onsen here, bevolen, dattu Israhelle dlant  deilen souts metten lotte ende dattu Salphaads ons brueder dochteren geven souts de possessie, die haer vader ghehadt soude hebben.
Ende eest datse andere manne uut enen anderen gheslechte te wyve nemen, sal hen haer possessie volghen ende sal si werden ghemyndert van onser erfachticheit alsi overgaet in een ander gheslechte.
Oft het sal aldus moeten wesen, dat als jubileus [, dat] es dat vijftichste jaer der verlatenissen comen sal, dat dan te broken werden sal die deilinghe vanden lotten, ende der eenre lude possessie sal overgaen totten anderren.
Moyses antwoerde den kinderen van Israhel biden bevelene vanden Here ende seide:
Tgheslechte van Josephs sonen hevet gherechtelijc ghesproken, ende dese wet es uutghegheven van den Here op Salphaads dochtre: nemen te huwelike soe wat manne dat si willen allene in haren gheslechte,
dat der kindere van Israhel possessie niet en werde ondermenghet vanden enen gheslechte in dander gheslechte, want alle manne selen wyve nemen van haren gheslechte ende haer maechscap
ende alle wyve selen manne nemen van haren gheslechte, dat derfachticheit blive inden famielien, ende die gheslechten en selen hon niet ondermenghelen,
mer si selen also blyven,
also si vanden Here ghedeilt sijn.
Ende Salphaads dochtere daden, also hon vanden Here bevolen was, ende Maala ende Thersa ende Noa ende Egla ende Melcha namen haers vader brueder sonen
van Manasses famielien, die Josephs sone was, ende die possessie, die hem ghegheven was, bleef inden gheslechte ende famielie haers vaders.
Dit sijn die ghebode ende die vonnissen, die de Here gheboet bi Moyses hant totten kinderen van Israhel inden campaendien van Moab op die Jordane jeghen Jericho.
Dit sijn die woerde, die Moises sprac tot al Israhelle over die Jordane inden campaendien wildernisse jegen die Roede Zee, tusschen die Rode See van Pharaan ende Thophel ende Laban ende Aseroth, daer vele gouds es in;
xi daghen <van> Oreb alden wech sberchs van Seir tot Cades Barne.
Inden veertichsten jare, in die elfste maent, inden eersten daghe vander maent soe sprac Moyses totten kinderen van Israhel al dat hem die Here bevolen hadde, dat hi hen segghen soude,
na dien dat hi verslaghen hadde Seon, den coninc vanden Amorreen, die woende in Esebon, ende Og, den coninc van Basan, die woende in Aseroth ende in Edray,
over die Jordane int lant van Moab. Ende Moyses beghonste di wet te verclarene  ende te segghenne:
Die Here, onse God, sprac tot ons in Oreb ende seide:
Het si u ghenoech, dat ghi in desen berghe gheduerdt hebt; keert weder ende coemt ten berghe van den Amorreen ende ten anderen campaendien ende ten montaendien, die hem naest ligghen ende ten nederen steden jeghent Suden ende neven doever vander zee ten lande vanden Chananeen ende vanden Libano  totter groter ryvieren van Eufraten.
Siet, seide hi, ic hebt u ghelevert, gaeter in ende besittet, daer die Here onsen vaderen op ghesworen heeft, Abrahamme, Ysaacke ende Jacobe, dat hijt hon gheven soude ende haren sade na hen.
Ende in dien tide seidic u:
Ic en mach u lieden niet allene ghedoeghen, want die Here u God hevet u ghemenichfuldicht ende ghi sijt huden vele ghelijc den sterren des hemels.
Die Here, uwer vadere God, moeter noch toe doen ghetal van vele dusentighen ende hi moet u benedien, alsoe hi ghesproken heeft.
In mach allene uwen orbere niet ghedraghen ende dlast ende die schildinghen.
Gheeft uut u lieden manne wijs ende welgheleert, welker wandelinghe gheprueft si in uwen gheslechten, ende ic salse u lieden te princen setten.
Doen antwoerde ghi my: Het es een goet dinc, dattu doen wils.
Ende ic nam van uwen gheslechten wise manne ende edele ende ic settese princen, dusentich heren ende c heren, l heren ende disenniers, die u alle dinc leren souden. Ende ic beval hon ende seide:
Hoertse, ende dat gherecht es, dat vonnist, weder dat het een poertre of een vreemde es.
Negheen onderscedecheit en sal wesen der persone, ghi sult enen cleynen hoeren gelijc enen groeten ende ghi en sult niemants persone uut nemen, want tfonnisse es Gods. Ende eest dat u iewet swaer dunct wesen, so bringhet te mi, ende ic saelt hoeren.
Ende ic beval al dat ghi doen sout.
Ende doe wi voert tiden van Oreb, soe leden wi doer een anxtelijc wildernisse, die ghi ghesien hebt, alle den wech neven den berch vanden Amorreen, also ons bevolen hadde die Here, onse God.
Ende doe wi comen waren in Cades Barne, soe seidic u:
Ghi sijt comen tot Amorreus berghe, dien die Here, u God, u gheven sal. Sich dat lant dat die Here, dijn God, di gheven sal, ganc ende besit, also die Here God dinen vaderen ghesproken hevet.
En wille di niet vresen noch en ontsich di niet. Ende ghi quaemt alle te mi ende seit: Senden wy manne, diet lant merken ende si verboetscapen ons al welken wech wi opgaen selen ende te wat steden tiden.
Ende doe mi die redene ghenoechde, soe sandic uut u lieden xii manne, elc uut sinen gheslechte.
Ende doe si wech ghetijdt waren ende op ghegaen inden montaendien, soe quamen si totter valleyen vanden druven, ende doen si dlant ghemerct hadden, soe namen si van sinen vrochten,
om dat si ons die drachticheit des lants toghen souden ende brachtense te ons ende seiden: Dlant es goet, dat die Here, onse God, ons gheven sal.
Ende ghi en wildeter niet op gaen, mer ghi waert onghelovich den woerden sHeren, uus Gods, ende ghi murmureerdet in uwen tenten ende seit:
Die Here haedt ons ende hier om heeft hi ons gheleidt uuten lande van Egipten, om dat hi ons leveren soude in des Amorreus hant ende afdoen.
Werwaert selen wi opgaen? Die boden hebben ons vervaert ende gheseit: Het es alte grote menichte ende si es meerre van maecsele dan wi, die poerten sijn groet ende totten hemel toe ghemuert, wi saghen daer Enachims sonen.
Ende ic seide u:
En wilt niet vresen noch en ontsietse niet;
die Here God, die u leidere es, die sal over u vechten also hi in Egipten dede, daert alle liede saghen ende also ghi selve inder wildernissen ghesien hebt. Die Here, dijn God, heeft di ghedraghen in alden weghe, daer du in ghewandelt hebts, alsoe een man sijn cleyn kint pleecht te draghene, tot dat ghi comen sijt te deser stat.
Ende noch aldus soe en hebdi niet gheloeft den Here, uwen God, die voer u ghegaen es inden wech
ende die stat wisende, daer ghi tenten in slaen sout, ende die ons snachts den wech toechde bi viere ende des daechs bider calummen eenre wolken.
Ende doe die Here ghehoert hadde den luut uwer redenen, soe waert hi gram ende swoer ende seide:
Niemant van alden menschen des alre quaetste gheslechts en sal sien tgoede lant, dat ic met eede gheloeft hebbe uwen vaders,
sonder Caleph, Jephone sone, want hi saelt sien ende hem salic dlant gheven, dat hi ghetorden hevet, ende sinen kinderen, want hi es den Here ghevolcht.
Ende sHeren onwertscap en es niet te verwonderne jeghen tfolc, om dat mi oec die Here om uwen wille vergramt es ende hevet my gheseit: Dune suls oec niet ingaen, mer over di salre ingaen Josue, Nuns sone, dijn dieninc;
desen gherade ende makene vroeme, ende hi sal Israhelle dlant deilen metten lotte.
Uwe cleyn kindere, daer ghi af gheseit hebdt, datmense ghevanghen leiden soude, ende die kindere, die huden niet en weten onderscedicheit onder goet ende quaet, si selenre in gaen ende hon salic dlant gheven ende si selent besitten.
Mer keert ghi weder ende gaet wech inder wildernissen alden wech vander Roeder Zee.
Ende ghi antwoerdet mi: Wi hebben den Here ghesondicht, wi selen opgaen ende vechten, also die Here, onse God, bevolen hevet. Ende doen ghi ghereet met wapenen opten berch tidet, so seide mi die Here:
Sech tot hon: En wilter niet op gaen noch  en vecht niet, want ic en ben met u niet, dat ghi voer u viande niet en valt.
Ic seidt u ende ghi en horeds niet, mer ghi daedt jeghen sHeren ghebot ende drentende in hoverdicheiden soe ghincdi opten berch.
Ende die Amorreus quam uute, die op die montaendien woende, ende hi quam u jeghen ende jaechde u, also men byen pleecht na te volghene, ende hi sloech u van Seyr tot Horma.
Ende doe ghi wederghekeert waert ende ghi voer den Here weenet, soe en hoerde hi u niet ende hi en wilde na u stemme niet horen.
Dus saetti vele tijts in Cades Barne.
Doen wi van daer tijdden, soe quamen wi inder wildernissen, die ter Roeder Zee wert leet, also mi die Here gheseit hadde, ende wy omghinghen langhen tijt den berch Seir.
Ende die Here seide tot mi:
Hets u ghenoech, dat ghi desen berch omgaen hebt, gaet jeghen  dNorden ende bevele den volke ende segghe:
Ghi sult liden doer uwer bruedere lant, Esaus kindere, die in Seir wonen, ende si selen u ontsien.
Daer om besiet nernstelijc, dat ghi jeghen hon niet en wert beruert, want ic en sal u van haren lande niet gheven als vele als enen voetstap van enen voete treden mach, want den berch van Seir heb ic Esau in possessien ghegheven.
Ghi sult spise van hon copen met ghelde ende etense ende ghecocht water suldi sceppen ende drinckent.
Die Here dijn God heeft di ghebenedijt in al den werken dijnre hande; die Here dijn God bekint dinen wech, hoe du doerleden best dese groete wildernisse xl jaer, doer wandelende metti, ende niet en hevet di ghebroken.
Ende doe wi onse bruedere, Esaus kindere, leden waren, die woenden in Seir, doer die campaendie wech van Helach ende van Asiongaber, soe quamen wi ten weghe, die leet inder wildernissen van Moab.
Ende die Here seide mi: Dune suls niet vechten jeghen die Moabite, noch en aenganc jeghen hon ghenen strijt, want ic en sal di van haren lande niet geven, want ic heb Loths kinderen Er in possessien ghegheven.
Want die daer eerst in woenden, was groet volc ende sterc ende alsoe lanc als gygante, soe datmen waende, dat si van Enachims gheslechte waren
ende dat si waren ghelijc Enachyms kinderen, want die Moabite heetense Emim.
In Seir woenden te voeren Horrim, ende doen si voldaen waren ende ghedoedt, soe woenden daer Esaus kinderen, ghelijc dat die kindere van Israhel woenden int lant haerre possessien, dat hon die Here gaf.
Ende doen wi op stonden om over die vloet Sareth te gane, soe quamen wi totter vloet.
Want dien tijt, die wi wandelden van Cades Barne totten overlide der vloet Zareth was xxxviii jaer, tot dat alt gheslechte vanden mannen, den vechters, verteert waert vanden ghetelden,
alsoe die Here ghesworen hadde, wies hant jegen hon was, dat si vervaren souden van midden den ghetelden.
Mer na dien dat alle die vechters ghevallen waren,
soe sprac die Here tot mi ende seide:
Du sels heden over die termine van Moab liden een poerte, di Ar heet,
ende du suls voert gaen in Amons kindere lande; wachtu, dattu jeghen hon niet en vechtes noch en beruert di te stride niet, want men sal di van Amons kinderen lande niet gheven, want ic hebt Loths kinderen ghegheven in possessien.
Het es gherekent over ghigante lant, ende daer woenden wilen gygante in, die de Amonite Zomim heeten,
vele volcs, groet ende lanc van maecsele ghelijc Enachim, die de Here afdede van haren aensichte, ende hi deedse daer wonen over die gygante, also hi Esaus kinderen hadde ghedaen, die in Seir wonen,
want hi dede die Horreen af ende gaf Esaus kinderen haer lant, dat si besitten tot in desen daghe.
Die van Capadocien verdreven die Eveen, die woenden in Asserim tot Gasa, sy quamen uut Capadocien ende dadense af ende woenden daer over hon. Ende die Here seide mi:
Staet op ende gaet over die vloet Arnon. Siet, ic heb in dijn hant ghelevert Seon, den coninc van Esebon vanden Amorreen, ende sijn lant. Beghint te besittene ende aenganc strijt jegen hon.
Heden sal ic beghinnen te sendene dijn vrese ende dinen anxt int volc, dat onder alle den hemel woent, dat si hon ontsien selen, als si dinen name hoeren, ende anxt hebben als vrouwen, die in erbeide sijn van kinde, ende si selen werden ghehouden met vresen.
Hier om sand ic boden vander wildernissen Cademoth tot Seon, den coninc van Esebon, met paiseliken woerden ende seide:
Wi selen doer dijn lant liden, wi selen den gemeynen wech gaen, wi en selenter niet af keren noch ter rechter hant noch ter slinker hant.
Vercoepe ons spise om ghelt, dat wise eten moghen, ghef ons water om ghelt ende also selen wijt drincken. Allene eest dattu ons orloves doer te lidene,
also Esaus kindere daden, die in Seir woenden, ende die Moabite, die in Ar woenden , tot dat wi comen ter Jordanen ende dat wi overgaen moghen ten lande dat ons onse Here ons God gheven sal.
Ende Seon, de coninc van Esebon, en wilde ons den overlijt niet gheven, want die Here, dijn God, hadde sinen gheest verhaert ende hadde sijn herte ghesloten, omdat hine in dijn hande leveren soude, also du nu sies.
Ende die Here seide tot mi: Sich, ic beghinne di te leverene Seon ende sijn lant; begint  te besittene.
Ende Seon quam uute ons teghemoete in stride met al sinen volke in Jasa,
ende die Here, onse God, leverdene ons ende wi sloeghenen met sinen sonen ende met al sinen volke.
Ende in dien tide soe wonnen wi alle die poerten ende doedden dieghene, dier in woenden, beide manne ende wyve ende die cleen kindere,
wyne lietenre niet bynnen sonder die beesten, die ter gheenre deele vielen, diese roefden, ende dander rove vander poerten, die wi wonnen.
Van Aroer, die op doever es vander vloet Arnon, die poert, die inder valleien staet, tot Galaad negheen stat noch dorp en was, die onsen handen ontvloe, want die Here, onse God, leverdese ons alle,
sonder Amons kindere lant, daer wi niet toegaen en wouden, ende sonder al dien, die ligghen neven die vloet Jaboc ende den poerten vanden montaendien ende sonder alle dander steden, daert ons die Here, ons God, af verboet.
Aldus keerden wi om ende ghinghen op alden wech van Basan, ende Og, de coninc van Basan, quam uut met al sinen volke ons te ghemoete om te vechtene in Edray
ende die Here seide tot mi: En ontsich niet, want hi es in dijn hant ghelevert met al sinen  volke ende sinen lande, ende du sels hem doen, also du ghedaen heves den coninc vanden Amorreen, die in Esebon woende.
Dus leverde oec die Here, onse God, in onsen handen Og, den coninc van Basan, ende alle sijn volc,
ende wi sloeghenen totter doet ende wi woesten alle sijn steden in enen tide. Negheen poert en was, die ons ontvlien mocht, lx poerten wonnen wi, alt lantscap van Argob, die van Ogs rike waren in Basan.
Alle die poerten waren ghemuert met herden hoghen mueren ende met porten ende met grendels verwerneert al sonder onvertellike porten, die sonder muer waren.
Ende wi dadense af, also wi ghedaen hadden Seon, den coninc van Esebon, ende verderveden elke stede ende die manne ende die wyve ende die cleene kindere,
mer wi namen die beesten ende die roeve vanden poerten.
Ende in dien tide namen wi dlant van ii coninghen hant vanden Amorreen, die over de Jordane waren,
vander vloet Arnon totten berghe Hermon, dien die van Sidonen Sarien heeten
ende die Amorreen Sanir, alle die steden, die ghesticht sijn int slechte lant, ende alt lant van Galaad ende van Basan tote Selcha ende Edray, die steden van Ogs sconincs rike in Basan wonnen wi.
Want Og, de coninc van Basan, was allene over bleven vander gygante gheslechte. Men toecht sijn yseren bedde, dat in Rabbath van Amons kinderen es, dat in die lengde heet ix cubite ende iiii in die breidde ter maten eens cubitus van eens manlijcs hant.
Ende in dien tide besaten wi dlant van Aroer, die es op doever der vloet van Arnon tot in die middewert der poert van Galaad, ende sine steden heb ic ghegheven Rubenne ende Gad,
mer dander deel van Galaad ende van Basan van Ogs rike heb ic ghegheven half den gheslechte van Manasses. Alt lant van Argob, al Basan heet der gygante lant.
Jair, Manasses sone, besittet alt lantscap van Argob totten termynen van Gessuri ende Mathan, ende hi heet Basan na sinen name gheheiten Anochiair, dat es Jairs poerte, tote in desen daghe.
Ic heb oec Machirre Galaad ghegeven.
Ende Rubens ende Gads gheslechte soe heb ic ghegheven dlant van Galaad totter vloet Arnon die middewaert vander vloet, ende denden totter vloet Jaboc, die deynde es van Amons kinderen,
ende tpleyne vander wildernissen totter Jordanen ende die termine van Cenereth totter zee vander wildernissen, die de Soute Zee es, ten voete vanden berghe Phasga jeghen dOesten.
Ende in dien tide beval ic u ende seide: Die Here, u God, gheeft u dit lant in erfachticheiden;
bereet, soe gaet voer u bruedere, ghi alle sterke manne, sonder u wyve ende kindere ende uwe beesten. Want ic weet, dat ghi vele vees hebt, ende si selen bliven inden poerten, die ic u ghelevert hebbe,
tot dat die Here uwen bruederen ruste gheven sal, also hi u ghegheven hevet, ende dat si oec besitten dlant, dat hon die Here gheven sal over die Jordane, dan sal elc wederkeren in sijn possessie, die ic u ghegeven hebbe.
Ic beval oec Josue in dien tide ende seide: Dijn oghen hebben ghesien, dat  die Here onse God desen twee conghen gedaen hevet; aldus sal hi doen alden riken, daer du toe overgaen suls.
En ontsiese niet, want die Here u God sal over u vechten.
Ende ic bat den Here in dien tide ende seide:
Here God, du beghins dinen knecht te toeghene dijn groetheit ende dijn alte sterke hant, want negheen ander God en es inden hemel noch inder erden, die dijn werke mocht doen ende die gherekent mocht werden jeghen dijn stercheit.
Hier omme sal ic overgaen ende sien dit alte goede lant over die Jordane ende desen voerbarighen berch ende den Lybanus.
Ende om uwen wille es mi die Here vergramt ende hine ghehoerde mi niet, mer hi seide mi: Het es di ghenoech, en spreect negheens sins te mi meer van deser dinc.
Ganc opten tsop van Phasga ende kere dijn ogen al omendomme ten Westen ende ten Noerden ende ten Suden ende ten Oesten wert ende besiet, want dune suls over dese Jordane niet liden.
Ghebiede Josue ende makene sterc ende stout, want hi sal voer dit volc gaen ende hi sal hon dlant deilen, dattu sien sels.
Ende wi bleven in die valleie jeghen Phogors tempel.
Nu Israhel, hoere die ghebode ende die vonnissen, die ic di lere, dattu maechs leven, eest dattuse does ende dattu int lant moges gaen ende besittent, dat die Here, uwer vadere God, u gheven sal.
Ghi en sult niet toe doen ten woerde, dat ic u spreke, noch ghi en sulter niet af doen; wacht sHeren, uus Gods, gheboede, die ic u ghebiede.
U oghen hebben ghesien al, dat die Here dede jeghen Beelphegor, hoe hi sijn oeffenaeren verderft heeft in midden u lieden.
Ghi, die u hout aenden Here, uwen God, ghi leeft noch alle tot in desen daghe
ende ghi weet, dat ic u gheleert hebbe die ghebode ende die gherechticheiden, alsoe mi bevolen heeft die Here, mijn God.
Also suldise doen int lant, dat ghi besitten sult, ende ghi selse houden ende voldoen met werke, want dit es uwe wijsheit ende uwe verstandenisse voer allen volke, dat alle die ghene, die dese ghebode hoeren, selen segghen: Sich, dit es verstandel volc
ende groet wijs volc ende en es negheen ander gheslechte soe groet, dat heeft gode die hem nakende sijn, also die Here, ons God, bi es tallen onsen bedinghen.
Want wat andere lude sijn soe voerbarich, die oeffeninghen hebben ende gerechte vonnissen ende al die wet, die ic heden sette voer u oghen?
Hier omme soe wachte di nernstelijc di selven ende dijn siele ende en verghete der woerde niet, die dijn oghen ghesien hebben, ende nummermeer bynnen alle den daghen dijns levens so en laetse niet uut dijnre herten gaen, du seltse dinen kinderen ende dinen neven leeren:
den dach, dattu in Oreb stondes voer den Here, dinen God, doen te mi die Here sprac ende seide: Vergadert tfolc te mi, dat het mijn woerde hoeren moghe ende dat het lere mi tontsiene al den tijt, dat het inder werelt leven sal, ende dat het sijn kindere leere.
Ende ghi quaemt totten voete vanden berghe, di bernde totten hemele, ende opten berch waeren donckerheiden, wolken ende deemsterheiden.
Ende die Here sprac tot u van midden den viere ende ghi hoeret die stemme van sinen woerden, ende ghine saecht albedallen negheen ghelikenisse.
Ende hi toechde u sijn belofte, dat hi beval, dat ghi doen sout, ende x woerde, die hi screef in twee steynen tafelen.
Ende hi gheboet mi in dien tide, dat ic u leeren soude die oeffeninghen ende die vonnissen, die ghi doen sout int lant, dat ghi besitten sult.
Ghine saecht negheen ghelikenisse in dien daghe, dat te u die Here sprac in Oreb van midden den viere, dat ghi machschien niet en sout werden bedroghen
ende maken te uwen behoef eneghe ghesnedene beelde of ghelikenisse eens mans of eens wijfs oft enighe ghelikenisse van alle beesten, die boven der erden sijn,
of vanden voghelen, die onder den hemel vlieghen,
of der crupender diere, die beruert werden inder erden, oft der vessche, die onder der erden inden water vlieten of werden beruert,
oft machschien, als du dijn oghen opheffen suls te hemele wert ende du sies die sonne of die mane ende alle die sterren des hemels, dattu dan niet en werts bedroeghen met dolinghen, soe dattuse aenbeeds ende oefenst, die de Here, dijn God, ghescapen hevet inden dienste alre liede, die onder den hemel sijn.
Want die Here hevet u uute geleidt uter yserne forneysen van Egipten om dat hi u hebben soude te erfeliken volke, alsoet in desen daghen es.
Ende die Here es  vergramt jeghen mi om uwer redenen wille ende hi hevet ghesworen, dat ic die Jordane niet liden en sal ende dat ic niet gaen en sal int alte goede lant, dat hi u gheven sal.
Siet, ic sterve in desen lande, ic en sal over die Jordane niet gaen, mer ghi sulter over gaen ende besitten dat voerbarege lant.
Wachtu, dattu nummermeer en vergetes sHeren dijns Gods belofte, die hi metti gheseit hevet, ende en make te dinen behoef neghene ghesnedene ghelikenissen van dien, die de Here verboden hevet.
Want die Here, dijn God, es een verterende vier, God die benidere.
Eest dat ghi sonen ende neven wint ende ghi woent int lant ende ghi bedroghen wert ende maecti u enighe ghelikenisse, quaet doende voer den Here, uwen God, soe dat ghine ter gramscapen verwect,
soe aenroepic heden hemel ende erde te orconden, dat ghi haestelijc vervaren sult van dien lande, dat ghi over die Jordane besitten sult, ghi en sulter niet langhen tijt in wonen,
mer die Here sal u afdoen ende stroien u in allen heidenen, ende ghi sult lettel bliven inden gheslechten, daer u die Here toe leiden sal,
ende daer suldi den goden dienen, die met menschen handen ghemaect sijn, houte ende steene, die niet en sien noch en horen noch en eten noch en gherieken.
Ende als du daer den Here, dinen God, sueken suls, soe sulstune vinden, eest nochtan dattune suekes met al dijnre herten ende met alden vernoeie dijnre sielen.
Na dien dat di vonden selen hebben alle die dinghen, die voerseit sijn, in desen lesten tide sulstu werden bekeert ten Here, dinen God, ende du suls sijn stemme hoeren.
Want dijn Here, dijn God, es donfermhertighe God, hine sal di niet laten noch alte mael af doen noch hine sal der beloften niet vergheten, daer hi dinen vaderen in hevet ghesworen.
Vraghe vanden ouden daghen, die voer di gheweest hebben van dien daghe, dat God den mensche sciep boven der erden, vanden hoghen hemele tote sinen hoechsten,
of ye dusdane dinc ghedaen was of ye bekint was, dat enich volc hoerde Gods stemme sprekende van midden enen viere,
also du hores ende saghet, ofte God ghedaen hevet, dat hi in comen es, ende nam te sinen behoef een volc vander middewaert der gheslechten bi becoringhen of proeven ende teekenen ende wonderen, bi ghevechte ende bi sterker hant ende bi uutghestrecten erme ende bi eyseliken visionen, na al dat ghedaen hevet om u lieden die Here uwe God in Egipten, daer duut saghes met dinen oghen, om dattu weten sout, dat die Here selve God es
ende dat negheen  ander en es sonder hem.
Hi dede di hoeren vanden hemele sijn stemme, om dat hi di leren soude, ende hy toende di in die eerde sijn alte groete vier, ende du horest sijn stemme van midden den viere.
Want hi mynde dine vaders ende hi heeft haer saet vercoren na hon,
ende hi hevet di uut Egipten gheleit, voer di gaende in sijn groete macht, om dat hi afdoen sal alte groete gheslechten ende sterker dan du in dinen inganghe ende om dat hi di in leiden soude ende di gheven soude haer lant in possessien, alsoe du sies in desen daghe.
Daer omme salstu weten heden ende peynst in dijn herte, dat die Here God es boven inden hemel ende in die erde beneden ende dat negheen ander en es.
Wachte sijn ghebode ende sijn wette, die ic di heden bevele, dat di wel moet sijn ende dinen kinderen na di ende dattu vele tides moets blyven op dlant, dat die Here God di gheven sal.
Doe versceidde Moyses dri steden over die Jordane ter oest siden,
dat hier mochte toe vlien die onwillens sinen naesten ghedoedt hadde, ende hi niet sijn viant en was enen dach of ii te voeren ende dat hi soude moghen ontgaen te eniger van deser poerten:
van Rubens gheslechte Sosor inder wildernissen int campaendie lant, ende Ramoch in Galaad, die van Gads geslechte es ende Golam in Basan, die in Manasses gheslechte es.
Dit es die wet, die Moises voertsettede voer den kinderen van Israhel,
ende dit sijn die oerconscape ende die oefeninghen ende die vonnissen, die hi sprac totten kinderen van Israhel over die Jordane in die valleie jeghen Phogors tempel,
int lant Seons des conincs, die woende in Esebon, dien Moyses versloech, ende die kindere van Israhel die uut Egipten quamen, besaten sijn lant,
ende Ogs sconinx van Basan lant, der ii coninghen van den Amorreen, die over de Jordane waren ter sonnen opganghe van Aroer,
die ghesticht es op doever vander vloet Arnon tot Seons  berghe, dat Hermon es,
alt pleyn lant over die Jordane ter oester siden totter zee vander wildernissen ende totten voete sberchs Phasga.
Moyses riep al Israhel ende seide tot hon: Israhel, hoere die gebode ende die vonnissen, die ic heden spreke in dinen oren; leertse ende voldoetse met werke.
Die Here, onse God, hi maecte met ons belofte in Oreb.
Hine aenghinc negheen belofte met onsen vaders, mer met ons lieden, die in deser tijt sijn ende leven.
Van aensichte te aensichte sprac hi ons toe inden berghe van midden den viere.
Ic was navolghere ende middelere in dien tide tusschen den Here ende u, dat ic u sijn woerde boetscappen soude, want ghi ontsaghet vier ende ghi en ghinct opten berch niet, ende die Here seide:
Ic ben die Here, dijn God, die di uuten lande van Egipten hebbe gheleit vanden huyse des dienstes.
Du en suls negheen vreemde gode hebben in mynen aenscouwene.
Du en sels te dinen behoef negheen beelde maken noch negheen ghelykenisse van al dat inden hemel boven es ende die in deerde beneden sijn ende die vloeten inden watere onder die erde.
Du en selse niet aen beden noch oeffenen, want ic ben die  Here, dijn God, God die benidere, gheldende der vadere quaetheit op die kindere inden derden ende den vierden gheslechte den ghenen, die mi haten,
ende doende ontfermicheit in vele dusentigen, die mi mynnen ende mijn ghebode houden.
Du en suls te vergheefs vervaen den naem sHeren, dijns Gods, want hi en sal niet onghecasteit wesen, die op een ydel dinc sinen name aen neemt.
Behoude den saterdach, dattune heilichs, also di hevet bevolen die Here, dijn God.
vi daghe selstu werken ende doen alle dijn werken;
die sevende es di saterdach, dat es sHeren, dijns Gods, raste. Du en sulster negheen werc in doen, du ende dijn sone ende dijn dochter, dijn cnape ende dijn joncwijf, osse ende esel ende elc beeste, ende die vreemde, die bynnen dinen poerten es, dat dijn knape ende dijn joncwijf ruste ghelijc di.
Herdencke, dattu oec ghedient heves in Egipten ende dat di daer uut gheleit hevet die Here, dijn God, in sterker hant ende in uut ghestrecten erme. Hier om heeft hi di bevolen, dattu den saterdach houden souts.
Ere dinen vader ende dijnre moder, also die Here, dijn God, bevolen hevet, dattu langhen tijt leven moghes ende dat di wel moet sijn int lant, dat di de Here, dijn God, gheven sal.
Du en suls niet doeden.
Du en sels negheen oncuyscheit doen.
Ende du en sels negheen diefte doen.
Noch dune sels jeghen dinen naesten negheen valsche orconscap spreken.
Dune sels niet begheren dijns naestes wijf noch sijn huys noch sinen acker noch sinen cnape noch sijn joncwijf noch sinen osse noch sinen esel noch nieut, dat sine es.
Dese woerde sprac die Here met groeter stemmen tot al uwer menichten opten berch van midden den viere ende der wolken ende der deemsterheiden ende en deder nemmeer toe, ende hi screefse in twee steenen tafelen, die hi mi gaf.
Mer na dien dat ghi hoeret die stemme van midden der donckerheiden ende ghi den berch bernen saecht, soe quaemdi tot mi, alle ghi princen der gheslechten ende die meeste van gheboerten, ende seidet:
Sich, die Here, onse God, hevet ons ghetoeghet sijn moghentheit ende sijn groetheit, wy hebben sijn stemme ghehoert van midden den viere, ende wi hebben heden gheprueft, dat die mensche es bleven levende, als God tot hem gesproken hevet.
Waer om dan selen wi sterven ende waer bi sal ons dit alte groete vier verteren? Want hoeren wi voertmeer sHeren, ons Gods, stemme, soe selen wi sterven.
Wat es alle vleechs, dat het hoeren moghe des levenden Gods stemme, die van midden enen viere sprict, also wi ghehoert hebben, ende moghen dan leven?
Du ganc meer totten Here ende hoere al dat di die Here, onse God, segghen sal, ende du sels tot ons spreken ende wi, als wijt hoeren, soe selen wijt doen.
Doe dit die Here ghehoert hadde, soe seide hi tot mi: Ic hebbe ghehoert die stemme van des volcs woerden, die si ghesproken hebben, si hebbent al wel ghesproken.
Wie gheeft hon te hebbene al sulken ghedachte, dat sy mi ontsien ende dat si wachten al mijn ghebode in alre tijt, dat hem ende haren kinderen ewelijc wel moghe sijn?
Hier omme ganc ende segghe tot hem:
Keert weder in uwen tenten. Mer stant du hier met my, ende ic sal di segghen alle mijn ghebode ende mijn oeffeninghen ende mijn vonnissen, die du hem leren suls, dat sise dat sise doen selen int lant, dat ic hon in possessien gheven sal.
Hier omme wacht  ende doet, dat u God gheboden heeft, dat ghi leven moecht ende dat u wel wesen mach, ghi en sulter niet afkeren ter rechterhant noch ter slincker hant,
mer ghi sult wandelen alden wech, die u die Here bevolen heeft, dat dijn daghe moeten werden verlengt int lant uwer possessien.
Dit sijn die ghebode ende die oeffeninghen ende die vonnissen, die di Here, u God, gheboden hevet, dat icse u leren soude ende dat ghise doen selt int lant, daer ghi to overgaet om te besittene, dat ghi ontsien sult den Here, dinen God,
ende dattu wachten sels alle sijn wette ende sijn ghebode, die ic di ghebiede, ende dinen kinderen ende dinen wyven ende dinen neven alle die daghe dijns levens, dat dijn daghe moeten werden verlingt.
Hore, Israhel, ende onthout, soe dattu does datti die Here bevolen heeft, dat di wel moet sijn ende dattu te meer ghemenichvoldicht moets werden, also di beloeft heeft die Here, dijnre vadere God, in dlant dat vloeit van melc ende van honighe.
Hoer, Israhel, die Here dijn God es een God.
Du sels mynnen den Here, dinen God, van al dijnre herten ende van al dijnre sielen ende van dijnre macht,
ende dese woerde, die ic di heden bevele, selen wesen in dijn herte,
ende du seltse vertellen dinen kinderen ende du selster om peynsen, als du in dijn huys sittes ende als du in weghe wandels ende als du slapes ende op staes.
Ende du selse binden als een teeken in dijn hant, ende si selen wesen ende werden beruert tusschen dine oghen,
ende du seltse scriven inden dorpel ende aenden doeren dijns huys.
Ende als di die Here, dijn God, in gheleidt heeft int lant, daer hi dinen vaderen af ghesworen heeft, Abrahame, Ysaacke ende Jacob, ende als hi di ghegheven heeft groete steden ende alte goet, die du niet ghesticht en heves,
huse, vol van allen goede, die du niet ghemaect en heves, ende fonteinen, die du niet ghemaect en heves, ende wijngaerde ende olyvegaerde, die du niet gheplant en heves,
ende als du gheten hebs ende du ghesaedt best,
wachte nernstelijc, dattu sHeren niet en verghetes, die di uuten lande van Egipten gheleit heeft vanden huse des dienstes. Du sels dinen Here, dinen God, ontsien ende hem allene dienen, ende bi sinen naem sulstu sweren.
Ghi en sult niet gaen na die vreemde gode van alden heidenen, die al om en domme u sijn,
want God, de benidere, es de Here dijn God int midden di, dat sHeren, dijns Gods, gramscap jeghen di niet en werde vergramt ende dat hi di dan <afdoen> van boven den lande.
Dune sels den Here, dinen God, niet becoren, also dune becores inder stat der becoringhen.
Wachte sHeren, dijns Gods, ghebode ende sijn oerkonscapen ende sijn oefeninghen, die hi di bevolen hevet,
ende doe dat ghenuechlijc ende goet es in sHeren aenscouwene, dat di wel sijn moet ende dat du ingaende besitten moets dat goede lant ende alt goet,
daer die Here dinen vaderen af ghesworen hevet, dat hi alle dijn viande af doen soude voer di, also hi ghesproken hevet.
Morghen, als di dijn kint vraghen sal ende segghen: Wat willen hon dese orconscapen ende dese oefeninghen ende dese vonnissen, die ons die Here ons geboden  hevet, soe selstu hon segghen:
Wi waren Pharaoens dienstlude in Egipten, ende die Here leidde ons in sterker hant van daer ute,
ende hi dede teekenen ende vonnissen ende groete wondere ende herde quaet in Egipten in onsen aenscouwene jeghen Pharaone ende jeghen al sijn huys,
ende hi leidde ons uute van daer, om dat hi ons in leiden soude ende gheven ons dlant, daer hi onsen vaderen af ghesworen hadde.
Ende die Here beval ons, dat wi alle dese wettelijcheiden doen moeten ende dat wi ontsien den Here, onsen God, dat ons wel moet sijn alle die daghe ons levens, alsoet huden es,
ende hi sal ons ontfermich wesen, eest dat wi wachten ende doen alle sijn ghebode voer den Here, onsen God, also hi ons bevolen heeft.
Alse di die Here, dijn God, in gheleidt heeft int lant, daer du in gaen sult om te besittene ende hi vele heidene voer di afghedaen hevet, die Etheen ende die Gergeseen  ende de Amorreen, die Chananeen ende die Phereseen ende die Eveen ende die Jebuseen, seven lude van vele meerre ghetale dan du bes ende sterker dan du,
ende also di die Here, dijn God, di ghelevert heeft, soe selstuse verslaen totter doet.  Du sels met hon gheen belofte aengaen noch du en selster niet ontfermen
noch du en suls met hen negheen huwelijc doen, du en suls dijn dochter dies volcs sone niet gheven, noch sijn dochter en selstu te dinen sone niet nemen,
want si sal dinen sone verleiden, dat hy my niet volghen en sal ende dat hi mer vreemden goden dienen sal, ende sHeren toren sal vergramt werden ende hi sal di haestelijc af doen.
Mer bat suldi hon dit doen: werpt om haer outare, breect haer beelden ende houwet af haer bossche ende die afgode verbernet.
Want du best heilich volc sHeren, dijns Gods. Die Here, dijn God, heeft di vercoren, dattu hem sijn souts hoestoelijc volc van allen volken, die boven der erden sijn.
Die Here en es u niet ghevoecht ende en hevet u niet vercoren, om dattu boven alle andre lude sijs in ghetale, als ghi myndre sijt dan alle volke,
mer die Here hevet u ghemynt ende heeft ghehuedt den eet, dien hi dinen vaderen ghesworen hevet, ende hi heeft di uutgheleit in sterker hant ende hi heeft di verloest vanden huse des dienstes ende van Pharaoens hant, sconincx van Egipten.
Ende du sals weten, dat die Here, dijn God, es die sterke God ende ghetrouwe, die wacht belofte ende ontfermicheit den ghenen, diene mynnen ende die sine ghebode houden in dusenteghen gheslechten, ende diet te hant ghilt den ghenen, diene haten,
also dat hise verderft ende dat hijt niet voert over en draecht, hon staphants gheldende dat si verdient hebben.
Daer om wachte die ghebode ende die oeffeninghen ende die vonnissen, die ic di huden ghebiede, dattuse does.
Eest dattu dese vonnissen huedes ende does na dattuse ghehoert heves, soe sal di de Here, dijn God, wachten die belofte ende die ontfermicheit, die hi dinen vaderen  ghesworen heeft,
ende hi sal di mynnen ende menichvoldighen, ende hi sal benedien die vrocht dijns buucs ende die vrocht dijns lants, dijnre terwen ende dijn wijngaerden, der olien ende dijn vee ende de cudden van dinen scapen opt lant, daer hi dinen vaderen op ghesworen heeft, dat hijt di gheven soude.
Du suls ghebenedijt wesen onder alle volc, van beiden maecselen, beide in menschen ende in dinen cudden en sal niemant bi di ondrachtich wesen.
Die Here sal van di nemen alle quellinghe, ende die alte quade siecheiden van Egipten, die du bekints, en sal hi di niet toe brenghen, mer alle dinen vianden.
Du sels verderven alt volc dat die Here, dijn God, di gheven sal, dijn oghe en spaerse niet, noch en diene haren goden niet, dat si di niet in valle en sijn.
Eest dattu segs in dijn herte: Deser liede sijn meer dan icke, hoe sal icse moghen afghedoen?
en wille niet ontsien, mer herdencke, wat die Here, dijn God, dede Pharaoene ende alle dien van Egipten:
die plaghen, die dijn oghen saghen, ende die teekene ende die wondere ende die stercke hant ende den uutghestrecten arm, om dat di die Here, dijn God, daer uut leiden soude; aldus sal hi allen volke doen, dattu ontsies.
Hier en boven sal dijn Here, dijn God, wevels in hon senden tot dat hise al afghedaen sal hebben ende verderft, die di ontfluwen selen sijn of hem mogen verberghen.
Du en suls niet ontsien, want dijn Here, dijn God, es in midden di, die groete God ende ververlijc.
Hi sal dese gheslechten verteren in dinen aenscouwene al eyskene ende bi deelen. Du en seltse alte gader niet moghen afdoen, dat die beesten vanden lande jeghen di niet en werden ghemenichvoldicht.
Ende die Here, dijn God, salse gheven in dinen aenscouwene ende hi salse doden, tot datse altemale afghedaen werden.
Hi sal haere coninghe leveren in dijn hande ende hi sal haren name verderven van onder den hemel; niemant en sal di moghen wederstaen, voer dattuse verdorven heefts.
Haer beelden selstu metten viere verbernen, dune selts niet begheren tsilver noch tgout, daer si af ghemaect sijn, ende du en selster niet af nemen, dat du niet en mesdoes, om dat het een veronwerden es sHeren, dijns Gods.
Du en sels niet van enen afgode in dijn huys draghen, dattu niet vermeensamt en werts also die afgod es, du selstet veronwerden als vulicheit ende du selstet hebben als besmet ende onsuver, want het es vermeensamt.
Alt ghebod, dat ic di heden bevele, wachtet nernstelijc, dattuut does, dattu moghes leven ende werden ghemenichvoldicht ende dat ghi ingaende moecht besitten dlant, daer die Here dinen vaderen op ghesworen heeft.
Ende du sels herdencken  aldes weghes, daer di die Here doer gheleit heeft xl jaer doer der wildernissen, om dat hi di quellen soude ende prueven ende dat openbaer werden soude dat in dijn ghedachte was, weder dattu sijn ghebode wachten souts of niet.
Hi hevet di ghequelt met breken ende hi gaf di te spisen hemelsche broet , dattu niet en wistes noch dine vaders, om dat hi di toeghen soude, dat die mensche allene niet en leeft inden brode, mer in elc  woert, dat uut sHeren monde coemt.
Dijn cleet, daer du dy mede deckes, en versleet niet van outheiden ende dijn voet en waert niet ghebladert van gaene, siet, het es tfiertichste jaer.
Om dattu herdencken suls in dijn herte, dat ghelijc dat een mensche sijn kint leert, also hevet die Here, dijn God, di geleert,
om dattu sHeren, dijns Gods, gebode wachten sels ende wandelen in sinen weghen ende dattune ontsien sels.
Want die Here, dijn God, sal di leiden int goede lant, int lant van rivieren ende van wateren ende van fonteynen, in welcs lant velden ende berghe uut springhen die gronde van ryvieren,
int lant van terwen, van ghersten ende van wijngaerden, daer in wassen die vijch bome ende dappel garnaten ende die olyve gaerde, int lant van olien ende van honighe,
daer du sonder enighe breke dijn broet eten sels ende ghebruken van allen dinghen overvlodicheit, welcs lant steene yser sijn ende uute sinen berghen graeftmen mottael van eere,
om dat, alstu gheten hebs ende du ghesaedt best, sels benedien den Here, dinen God, om tgoede lant dat hi di ghegheven hevet.
Behoude ende wachte, dattu nummermeer en verghetes sHeren, dijns Gods, ende dattu niet en verroekeloest sijn ghebode ende sijn vonnissen ende die oeffeninghen, die ic di bevele heden,
dattu na dien dattu sels hebben gheten ende du ghesaedt best ende als du scone huse sels hebben ghesticht ende daer in sels wonen,
ende als du hebben suls cudden van vee ende van scapen ende overtollicheit van sylver ende van goude ende van allen dinghen, dat dijn herte dan niet en verheffe
ende dattu niet en herdenkest dan sHeren, dijns Gods, die di uuten lande van Egipten gheleit heeft vanden huse des dienstes ende die dijn leider was inder groter eyseliker wildernissen,
daer in was tserpent bernende van ademe, scorpelioen ende dispaden , ende negheen water albedalle, die de rivieren van watere dede comen uut enen haerden steen,
ende hi heeft di ghespijst inder wildernissen met manna, dat dijn vadere niet en wisten. Na dien dat hi di ghequelt heeft ende gheprueft, ten lesten soe heeft hem dijns ontfermt,
ende sech in dijn herte niet: mijn stercheit ende die vroemheit mijnre hant hebben mi alle dese dinghen verleent,
mer du sels herdencken sHeren, dijns Gods, dat hi di die cracht ghegheven heeft om dat hi sijn belofte voldoen soude, daer hi dinen vaderen op swoer, alsoe dese dach toeghet.
Mer eest dattu verghetes sHeren, dijns Gods, ende du vreemden goden volghes ende duse oeffens ende aenbeet, sich, soe voersegghe ic di nu, dattu altemael vervaren selst,
ghelijc den heidenen, die de Here af dede in dinen incomene, also seldi oec vervaren, eest dat ghi onghehoersam sijt der stemmen sHeren, dijns Gods.
Hoere, Israhel! Du sels heden over die Joerdane gaen om te besitten alte groeten gheslechte ende sterker dan du bes, groete steden ende totten hemel toe ghemuert,
groet volc ende lanc, Enachims kindere, die du ghesien hebs ende ghehoert, die niemant wederstaen en mach.
Daer omme selstu heden weten, dat die Here, dijn  God, voer di gaen sal, een vier verslindende ende verterende, diese verderven sal ende afdoen ende verdriven haestelijc voir dinen anghesichte, also hi di ghesproken hevet.
En segt in dijn herte niet, alse die Here, dijn God, afghedaen heeft in dinen aenscouwene: om mijn gherechticheit heeft mi God hier in gheleit, dat ic dit lant besitten sal, om dat dese gheslechten afghedaen sijn om haer quaetheiden.
Want du en selster niet ingaen om dijn gherechticheiden ende om die doecht dijnre herten om te besittene haer lant, mer om dat si quaetheit ghedaen hebben, soe woerden si afghedaen, do du daer in quaems, ende om dat die Here sijn woert voldoen soude, dat hi onder eet dinen vaderen beloeft heeft, Abrahamme, Ysaacke ende Jacobe.
Hier om salstu weten, dat di die Here dit alte goede lant niet en hevet ghegheven in possessien om dijn gherechticheiden, als du volc sijs van alte haerden necke.
Herdencke ende en verghetes niet, hoe du den Here, dinen God, te gramscapen gheporrent heves inder wildernissen, van dien daghe, dattu uut Egipten ghegaen best, tot deser stat, so hevetstu altoes jeghen den Here ghesteken.
Want in Oreb soe vergrammestune, ende vergramt soe woude hi di afdoen
doe ic opten berch ghinc, dat ic ontfaen soude ii steenen tafelen, die tafelen der beloften, die di Here met ons maecde ende ic gheduerde opten berch xl daghe ende xl nachte, negheen broet etende noch negheen water drinckende.
Ende die Here gaf my twee steenen tafelen, ghescreven met Gods vinghere, ende die hielden alle die woerde, die hi ons opten berch sprac van midden den viere, doe dat volc vergadert was.
Ende doen xl daghe ende also vele nachte leden waren, so gaf mi die Here twee steenen tafelen, die tafelen der beloften,
ende hi seide mi: Stant op ende ganc neder van hier vollic, want dijn volc, dattu gheleidt hebs uut Egipten, si hebben haestelijc ghelaten den wech, dien du hen toeghes ende si hebben hon enen ghegotenen afgod ghemaect.
Ende echter seide die Here tot my: Ic merke, dat dit volc van haerden necke es,
late mi, dat ict verderve ende dat ic sinen name afdoen moghe van onder den hemel, ende ic sal di setten boven liede, die meerre ende sterker sijn dan dese.
Ende doe ic af quam vanden bernenden berghe ende ic die ii tafelen der beloften in beide die hande hilt
ende ich sach, dat ghi den Here, uwen God, ghesondicht hadt ende dat ghi hadt ghemaect een ghegoten calf ende dat ghi haestelijc hadt ghelaten sinen wech, die hi u ghewiset hadde,
soe werp ic die tafelen uut minen handen ende ic bracse in uwen aenscouwene,
ende ic viel voer den Here, alsoe ic te voeren dede xl daghe ende xl nachte, broet niet etende noch borne drinckende, om alle uwe sonden, die ghi daet jeghen den Here ende daer ghine mede te gramscapen beroeret.
Want ic ontsach sine onwerdicheit ende sijn gramscap, daer hi mede gheporrent was jeghen u, ende wolde u afdoen. Ende die Here hoerde mi oec dese werven.
Hi was oec jeghen Aaronne anxtelijc vergramt ende hi wildene verderven, ende over hem so bad ic oec.
Ende uwe sonde, dat was tcalf, die ghi gemaect hadt, dat begrepic ende verbernet ende ic wreeft in stucken ende maket al te pulvere, ende ic werpt inder vloet, die vanden berghe neder coemt.
Du berueres oec den Here inden brande ende inder becoringhen ende ten graven der begherten
ende doe ic u sant van Cadesbarne ende seide: Ganc op ende besittet dlant, dat u die Here ghegheven heeft, ende ghi veronwerdet sHeren, uus Gods, ghebot ende ghi en gheloevet hem niet noch ghine wout sijn stemme niet hoeren,
mer ghi  hebt altoes rebel gheweest van dien daghe, dat ic u begonste te kennene.
Ende ic lach voer den Here xl daghe ende xl nachte, inden welken ic hem oetmodelijc bad, dat hi u niet afdoen en soude alsoe hi ghedreicht hadde.
Ende biddende soe seidic: Here God, en verderve dijn volc niet ende dijn erfachticheit, die du verloest hebs in dijn groetheit, die du in sterker hant uut Egipten hevest gheleidt.
Herdencke dijnre knechte Abrahams, Ysaacs ende Jacobs, ende en aensich niet di haertheit des volcs ende sijn quaetheit ende sijn sonde,
dat machschien die ghene niet segghen en moghen, die int lant wonen, daer duse uut gheleidt hevest: Die Here en hadse niet mogen inleiden in dlant, dat hi hon ghelovet hadde, ende hi hatese, ende hier om leidde hise uute, om dat hise doeden soude inder wildernissen,
die dijn volc sijn ende dijn erfachticheit, die du uut hebs gheleidt in dijn groete macht ende in dinen uutghestrecten arme.
In dien tide soe seide die Here tote mi: Verhouwe di ii steenen tafelen also ghedaen als dierste waren, ende coem te mi opten berch, ende du sels di maken een houtene arke,
ende ic sal inden tafelen scryven die woerde, die waren in dien tafelen, die du te voeren braecs, ende du selse legghen in die arke.
Dus maecte ic een arke van houte van Sethim. Ende doe ic ii steenen tafelen verhouwen hadde ghelijc den eersten, soe ghinc ic opten berch ende hadse in de hande.
Ende hi screef inden tafelen na dat hi eerst ghescreven hadde x woerde, die di Here tot u sprac inden berghe van midden den viere, doent volc vergadert  was, ende hi gafse mi.
Ende doe ic weder keerde, soe quamic neder vanden berghe ende ic leide die tafelen in die arke, die ic ghemaect hadde, die tot noch daer sijn, alsoe mi die Here beval.
Ende die kindere van Israhel ruerden ghetelden van Beroth, dat Jathans kindere was, in Musera, daer Aaron doet ende begraven es, ende over hem es pape gewiet Eleazar, sijn sone.
Van daer quamen si in Gad Gad, ende doe si van daer tijden, soe sloeghen si tenten in Jethabatha, int lant vanden wateren ende vanden vloeden.
Te dien tiden verschiet hi Levijs gheslechte, dat het draghen soude darke van sHeren beloften ende dat het voer hem staen soude in dienste ende dat het sinen name benedien soude tot in desen daghe.
Om dese sake soe en hadde Levi negheen deel noch possessie met sinen bruederen, want die Here es sijn possessie, also beloeft heeft dijn Here, dijn God.
Ende ic stont opten berch, also ic te voeren dede xl daghe ende xl nachte, ende die Here ghehoerde mi oec te deser werf ende en wilde di niet verliesen.
Ende hi seide my: Ganc ende ganc voer dit volc, dat het int lant come ende besit, daer ic haren vaderen af ghesworen hebbe, dat ict hon gheven soude.
Ende nu, Israhel, wat soe heischt dijn Here, dijn God, van di sonder dattu ontsies den Here, dinen God,
ende dattu wandels in sinen weghen ende dattu mins ende diens den Here, dinen Gode, in al dijn herte ende in al dine siele ende dattu wachts sHeren ghebode ende sijn oeffeninghen, die ic di heden bevele, dat di wel moet sijn.
Sich, die hemel des hemels es sHeren, dijns Gods, ertrijc ende al datter in es,
ende nochtan so es die Here vergadert met dinen vaderen ende hi heeftse ghemindt ende  hi heeft haer saet vercoren na hem van allen luden, dat es u lieden, alsoe ment heden prueft.
Hier omme soe besnijdt doversloef uwer herten ende en verhaert nemmeer uwen necke,
want die Here, u God, es God der goden ende Here boven den heren, die grote God ende machtich ende vervaerlijc, ende hi en neemt niemants persoen uut noch ghiften,
hi doet vonnissen den weesen ende der weduwen, hy myndt den vreemden ende hi gheeft hon lijftocht ende cledere.
Daer om soe mint oec die vreemde, want ghi waert oec toecomelinghe int lant van Egipten.
Du sels ontsien den Here, dinen God, ende hem allene dienen, du sels aen hem hanghen ende bi sinen name sweren.
Hi es dijn lof ende dijn God, die di dese groete vervaerlike dinghen ghedaen heeft, die dijn oghen ghesien hebben.
In lxx sielen ghingen dijn vaders neder in Egipten, ende sich, nu heeft di dijn Here, dijn God, ghemenichvoldicht ghelijc den sterren des hemels.
Mynne hier omme den Here, dinen God, ende houde sijn ghebode ende sijn oeffeninghen ende sijn vonnissen ende sijn ghebode in alder tijt.
Bekent heden, dat uwe kindere niet en weten, die de discipline niet en hebben ghesien sHeren, dijns Gods, ende sijn groete dinghen ende sijn vrome hant ende sinen uutghestrecten erm,
sijn teekene ende sijn werke, die hi in midden Egipten dede den coninc Pharaone ende al sinen lande,
ende alden heere van Egipten ende den perden ende den waghenen, hoese dwater vander Roeder Zee overdecte, doe si u na volchden, ende hoese die Here af hevet ghedaen tot in desen daghe,
ende wat hi u ghedaen hevet inder wildernissen, tot dat ghi comen sijt te deser stat,
ende Dathanne ende Abironne, Eliabs sonen, die Rubens sone was, di de eerde verswalch, haren mont opdoende, met haren husen ende haren tenten ende met al haren goede, dat si in midden Israhel hadden.
Uwe oghen hebben ghesien alle sHeren grote werken, die hi ghedaen hevet,
om dat ghi wachten selt alle sijn ghebode, die ic u heden ghebiede, ende dat ghi moghet ingaen ende besitten dlant, daer ghi toe in gaet,
ende dat ghi er vele tijts in moecht leven, dat die Here onder eet uwen vaderen beloeft heeft ende haren sade, dat van melke ende van honighe vloeit.
Want dlant, daer du in gaen sels om te besittene, en es niet ghelijc den lande van Egipten, daer du uut comen best, daermen dwater over doet loepen om te ververschene also men over lochtune pleghet,
mer het es montaendie lant ende campaendie lant ende ontbeidt reghen vanden hemele,
ende die Here, dijn God, voersiet altoes ende sijn oghen sijn int lant vanden beghinne vanden jare totten ende vanden jare.
Eest dat ghi ghehoersam sijt mynen gheboden, die ic di heden bevele, dat ghi mynt den Here, uwen God, ende dat ghi hem dient in al u herte ende in al u siele
soe sal hi reghen gheven uwen lande tijtliken ende spadighen , dat ghi vergaderen sult terwe,  wijn ende olie
ende hoy uuten ackeren om de beesten te voedene ende dat ghi sult moghen  eten ende werden ghesaedt.
Wacht u, dat machschien u herte niet en werde bedroghen ende dat ghi dan vanden Here sceidt ende vreemde gode aenbeet ende hem dient,
ende dat dan die Here vergramt werde ende slute den hemel, dat negheen reghen neder en valle ende dat lant haer vrocht niet en gheve ende dat ghi dan haestelijc bedroeft wert vanden lande, dat u die Here gheven sal.
Legt dese mine woerde in u herten ende uwen sinnen ende ontfaese in uwe hande over een teeken ende setse tusschen uwe oghen.
Ende leertse uwen kinderen, dat sise herpeisen, als du sitten sels in dinen huse ende wandelen inden weghe ende als du ligghen suls ende opstaen,
soe selstuse scriven op die stile ende die doeren van dinen huys,
dat dine jaren moeten werden ghemenichvoldicht ende dijnre kindere int lant, dat de Here dinen vaderen gesworen heeft, dat hijt hon gheven soude also langhe als die hemel boven der eerden es.
Want eest dat ghi wacht die ghebode die ic u bevele, ende ghise doet, dat ghi mint den Here, uwen God, ende ghi wandelt in allen sinen weghen, u aen hem houdende,
soe sal die Here alle dese liede verdriven voer u aensichte, ende ghi seltse besitten, die meerre ende sterkere sijn dan ghi.
Alle stat, die u voet treden sal, die sal uwe wesen; vander wildernissen ende den Lybano, ende vander groeter vloet Eufraten totter wester zee selen uwe termine wesen.
Nieman en sal jeghen u staen; uwen anxt ende uwe vrese sal die Here, u God, gheven op al dlant dat ghi terden sult, also hi di ghesproken heeft.
Sich, ic sette heden voer dinen aensichte benediccie ende malediccie:
die benedixie eest, dat ghi ghehoersam sijt sHeren, dijns Gods, gheboden, die ic di heden bevele;
die maledixie eest, dat ghi sHeren, uus Gods, ghebode niet en hoert, mer dat ghi afgaet vanden weghe, dien ic u nu toeghe ende ghi wandelt na vreemde gode, die ghi niet en kent.
Als di de Here ingheleidt sal hebben int lant, daer du toe tijts in te wonene, soe selstu die benedixien setten opten berch Garisim ende die malediccie opten berch Hebal ,
die over die Jordane ligghen achter den wech, die gaet ter sonnen onderganghe int lant vanden Chananeen, die wonen inden campaendien jeghen Galgala, dat neven die valleie es, die gaet ende strect verre.
Want ghi sult over die Jordane gaen om te besittene dlant, dat u die Here, u God, geven sal, dat ghijt selt hebben ende besitten.
Daer om besiet, dat ghi voldoet die oeffeninghen ende die vonnissen, die ic voert sal legghen in uwen aenscouwene.
Dit sijn die ghebode ende die vonnissen, die ghi doen sult int lant, dat die Here, dijnre vadere God, di gheven sal, dattuut besitten suls alle die daghe, dattu over deerde gaen sels.
Werp omme alle die steden, daer die heidene, die ghi besitten sult, haer gode oeffenden op die hoghe berghe ende die hovele ende onder alle gheloverde hout;
werp averecht haer outare ende brect haer afgode ende houwet af haer bossche ende verberntse ende brect dafgode in stucken ende verderft haere namen van haren steden.
Ghi en sult also niet doen den Here, uwen God,
mer ter stat, die de Here, u God, kiesen sal van al uwen gheslechten, dat hi daer sinen name setten sal ende daer hi in wandelen sal, daer seldi comen
ende in dier stat suldi offeren u holocaust ende uwe victimen, de tienden ende die voerbarichste dijnre hande ende uwe beloften ende uwe ghiften, die eerstegheborene van dinen ossen ende dinen scapen.
Ende ghi selt daer eten voer den Here, uwen God , ende ghi selt verbliden te al dien, daer ghi de hant toe steect, ghi ende u huse, daer u die Here, u God, in ghebenedijt hevet.
Ghi en sult daer int lant niet doen, dat wi heden hier doen, dat elken goet dunct.
Want tot deser tijt en sidi noch niet comen te rusten ende te possessien, die u die Here, u God, gheven sal.
Ghi sult over die Jordane gaen ende woenen int lant, dat u die Here, u God, gheven sal, dat ghi rusten sult van allen vianden al om en domme, ende ghi sult wonen sonder enighe vrese in die stat, die de  Here, u God, verkiesen sal, dat sinen name daer sy.
Daer seldi offeren al dat ic u ghebiede: holocauste ende hostien ende tienden ende die primicien van uwen handen ende soe wat dat voerbarich es in uwen ghiften, die ghi den Here beloeft hebt,
ende daer suldi werscapen voer den Here, uwen God, ghi ende uwe sonen ende uwe dochteren ende uwe knapen ende uwe joncwyve ende die Levijt, die in uwen poerten woent, want hi en heeft negheen ander deel noch possessie onder u.
Wachte dy, dattu dijn holocauste niet en offers in elke stat, die du sien sels,
mer in die stat, die de Here kiesen sal in een poert van uwen gheslechten, daer selstu die hostien offeren ende daer selstu al doen, dat ic di bevele.
Mer wilstu eten ende hevestu ghenuechte in vleechs tetene, soe dode ende ete na sHeren, dijns Gods, benediccie, die hi di heeft ghegeven in dinen poerten, weder dat het besmet es, dat es cranc, of suver, dat es gheheel ende sonder smette, dat gheorloft es te offerne, als die ree ende die hert, dat selstu eten
ja sonder bloet daer mede tetene ende dat selstu uut storten op deerde als water.
Du en sels in dinen poerten niet moghen eten die tiende van terwen, van wine ende van olien ende dierstegheborene vanden vee ende vanden quicke ende al dattu beloefs ende dattu al willens offeren wils ende die primicien dijnre hande
mer du selse eten voer den Here, dinen God, in die stat, die de Here, dijn God, kiesen sal du ende dijn sonen ende dijn dochtere ende dijn cnapen ende dijn joncwijf ende die Levijt, die woent in dinen poerten; ende du sels verbliden ende werden hermaect voer den Here, dinen God, in al dien, daer du de hant to steken suls.
Wachte di, dattu den Levijt niet en lates, in negheenen tide en lates also lange als du int lant wonen sels.
Als die Here dijn termine ghewijdt sal hebben, also hi di gesproken heeft, ende du vleechs wils eten, dat dijn siele beghert,
mer eest dat die stat verre es, die de Here, dijn God, verkiesen sal, soe selstu doeden van dinen vee ende dinen quicke, dattu  hebben sels, also hi di bevolen heeft.
Alsomen de ree ende den hert etet, also selstuut eten, ende die suvere ende donsuvere selent ghemeynlec eten.
Mer allene selstu dat wachten, dattu dbloet niet eten en sels, want haer bloet es over die siele. Ende hier omme en selstu dbloet niet eten metten vlesche,
mer stort op deerde als water,
datti wel moet sijn ende dinen kinderen na di, om dattu ghedaen suls hebben, dat bequame es int sHeren oghen.
Mer dattu beloefs hebs ende gheheilicht den Here, selstu nemen ende comen ter stat, die de Here verkiesen sal,
ende du sels dijn offerande offeren, tfleechs ende dbloet opt sHeren, dijns Gods, outaer, dbloet vander offeranden selstu storten opten outaer, mer tfleechs sulstu selve eten.
Behoude ende hoere al dat ic di bevele, dat di wel moet sijn ende dinen kinderen na di ewelijc, als du does dat goet ende bequaem es inden aenscouwene sHeren, dijns Gods.
Alse die Here, dijn God, sal hebben verdreven voer dijn aensichte die liede, daer du in gaen sels om te besittene ende duse besitten sels ende du wonen sels in haren lande,
wachte, dattu haer werken niet en does na dien, dat si verderft sijn selen, als du daer in coems ende dattu niet en soecs haer oeffeninghen ende segs: Alsoe dese liede haer gode hebben gheoeffent, also sal icse oec oeffenen.
Du en suls also den Here, dinen God, niet doen, want si hebben ghedaen haren goden alle donwerdicheiden, die den Here jeghen es, ende offerden haer sonen ende haer dochteren ende verberndense metten viere.
Doe dit allene den Here, dat ic di bevele, ende en doetter niet af noch toe.
Eest dat int midden u lieden op staet een prophete of die seecht, dat hi enen droem ghesien heeft, ende voerseecht hi een teeken of een wonder
ende gheschiedet, dat hi ghesproken hevet, ende seit hi di: Coemt ende dienen wi vreemden goden, die du niet en kints, ende volghen wi hem,
soe en seltu dies propheten woerde niet horen of dies dromers, want die Here, u God, prueft u, om dat hi openbaer weten sal weder ghine mint of niet in al u herte ende in al u siele.
Volcht den Here, uwen God, ende ontsietene, hout sijn ghebode ende hoert sijn stemme, hem suldi dienen ende u aen hem houden.
Mer dien prophete of dien visierre van droemen salmen doeden, want hi heeft ghesproken, dat hi di keren soude vanden Here, uwen God, die u gheleidt hevet uuten lande van Egipten ende die u verloest heeft vanden huyse des dienstes, om dat hi di soude doen dolen vanden weghe, dien di die Here, dijn God, bevolen heeft, ende du sels tquaet wech doen van in midden di.
Wilti dijn brueder, dijnre moder sone of dijn sone of dine dochter of dijn wijf, die in dinen scoet es, oft dijn vrint, dien du myns als dijn siele, raden al heymelijc ende seit: Coemt ende dienen wi vreemden goden
alder liede al om endomme, die bi oft verre sijn, vanden beghinne van ertrijc totten eynde, die du niet en kints noch dine vaderen, en doch sinen raet niet
noch en hoeres niet noch en hoeres niet noch dijn oghe en spaerne niet, dattu sijns ontferms ofte dattune bedects,
mer du selstene te hant doeden. Dijn hant sal eerst op hem wesen ende na di salre alt volc de hant toedoen.
Men salne doeden, met steenen werpende, want hi woude di trecken van den Here, dinen God, die di  gheleidt heeft uten lande van Egipten vanden huyse des dienstes.
Dat hem al Israhel ontsie, als sijt horen, ende dat niemant van hem deser dinc iewet ghelijc doe vort!
Mer eest dattu hoers eneghen segghen in eneghe van dinen poerten, die di dijn Here, dijn God, gheven sal in te wonene:
Belials kindere sijn uut comen van midden di ende hebben afghekeert die ghene, di wonen in dijn poert ende hebben gheseit: Coemt ende gae wi dienen vreemden goden, die ghi niet en kint,
soe vraghes sorchaftelijc; ende als du die waerheit vander dinc nernstlijc ondervonden heves, vinstu dat het waer es, dat men seit ende dat dese onwerdicheit in werke voldaen es,
soe seltu te hant slaen die ghene, die in die poerte wonen, ints swerts mont ende du seltse afdoen ende al datter bynnen es totten quicke.
Ende soe wat van haveliken goede datter in es, selstu vergaderen in midden de poert ende du selest verbernen metter poert, also dattuut al sels doen verteren den Here, dinen Gode, ende het sal een ewelijc hoep wesen, men salse voert meer niet stichten,
ende van dier vermeensamheit en sal albedalle niet hanghen aen dijn hant, dat die Here werde ghekeert vander gramscap sijns torens, ende dat hi dijns ontferme ende dat hi di menichvoldighen moet, also hi dynen  vaderen ghesworen heeft,
als du ghehoert hevest sHeren, dijns Gods, stemme ende du hoeds alle sijn ghebode, die ic di heden bevele, dattu does dat ghenoechlijc es ins sHeren, dijns Gods, aenscouwene.
Sijt kindere sHeren, dijns Gods; om den doden en suldi u niet sniden noch calu maken ,
want du best heilich volc den Here, dinen God, ende die Here heeft di vercoren uute alle lieden van ertrijc, om dattu hem sels wesen hoestoelijc volc.
En et niet die beesten, die onsuver sijn.
Dit es die beeste, die ghi eten sult: den osse, tscaep ende die gheite,
den hert ende die ree ende buffels ende den traghelaphum, den pigaer ende den origeen ende die pluviere ende den pardele.
Elc beeste, die in ii stucken die clauwe deilt ende ederict, suldi eten.
Mer van dien, die edericken ende die clauwe niet en deilen, en suldi niet eten: den kemel ende den hase ende den erts, want die edericken ende die clauwe niet en deelen, die selen u onsuver wesen.
Tferken oec, want het deilt die clawe ende en ederict niet, soe eest onsuver; haer vleechs en suldi niet eten ende haren corren en suldi niet ghenaken.
Dese suldi eten van al dien, die int water wonen, di vymmen ende scellen hebben, eet;
die sonder vymmen ende scellen sijn, en eet niet, want sij sijn onsuver.
Eet alle suvere voghele;
donsuvere en eet niet, dats den aer ende den grijp ende den smerle
ende den ixoen ende den ghier ende die wuwe elc in sine maniere,
ende alle maniere vanden raven,
den struys ende den jupere ende den laer ende den sperware na sine maniere,
ende den herodium ende den swane ende den odevare
ende tukelaerken ende den pellicaen ende den hule,
den valke, den heigher ende den caradium, elc in sijn maniere ende die opecope ende die vledermuys.
Ende al dat  cruypt ende vloghele hevet, sal onsuver sijn ende men saelt niet eten.
Al dat suver es, eet.
Mer wat dat ghestorven es, en eetter niet af; ghevet den vreemden, die binnen dinen poerten es, dat hijt ete of vercoepet hem, want du best heilich volc sHeren, dijns Gods. Du en suls i hoeken niet sieden in sijnre moder melck.
Du sels verscheiden dat tiendedeel van alle dinen vrochten, die in deerde wassen elcx jaers,
ende du selse eten inden aenscouwene sHeren, dijns Gods, in die stat, die hi kiesen sal, dat menre sinen name in aenrope, die tiende van dinen corne ende van dinen wine ende vander olien ende dierstegheborene van dinen vee ende dinen scapen, dattu alre tijt leers den Here tontsiene.
Mer als die wech verre es ende de stat, die de Here, dijn God, kiesen sal, ende hi di ghebenedijt heeft ende du al dit tote daer niet draghen en moghes,
soe selstuut al vercopen ende te ghelde maken, ende du selest draghen in dijn hant ende du sels tiden ter stat, die de Here, dijn God, kiesen sal,
ende du sels mettien ghelde copen soe wat dat di ghenoghet, of van vee of van scapen ende wijn ende claerheit ende al dat dijn siele begheert, ende du sels eten vore den Here, dinen God, ende werscapen, du ende dijn huys,
ende die Levijt, die binnen dinen poerten es, wachte, dattune niet en lates, want hine heeft negheen ander deel in dijnre possessien.
Inden derden jare selstu een ander tiende verscheiden van al dien, dat di wasset te dien tide ende du seltse oplegghen binnen dinen doeren,
ende die Levijt sal comen, die negheen ander deel noch possessie en heeft metti, ende die vreemde ende die weese ende die weduwe, die bynnen dinen poerten sijn, ende si selense eten ende werden ghesaedt, dat di de Here, dijn God, benedien moet in alden werken dijnre hande, die du doen suls.
Ten sevenden jare selstu verlatenisse doen, ende die suldi doen
in deser manieren: Wiemen iewet sculdich es, hi en saelt niet moghen heesschen van sinen vrint noch van sinen naesten noch van sinen brueder, want het es djaer van sHeren verlatenissen.
Du selest heischen van enen vreemden ende van enen tocomelinc, mer du en sels negheen macht hebben te eyschene van dinen portre ende van dinen naesten.
Ende onder u lieden en sal niet wesen altemael breke hebbende oft broetbiddere, dat di die Here benedien moet  int lant, dat hi di leveren sal in possessien.
Nochtan eest dattu hoers die stemme des Heren, dijns Gods, ende huetstu alle dat hy gheboden heeft ende dat ic di heden ghebiede,
so sal hi di benedien, also hi beloeft heeft. Du sels vele heidenen te persemen gheven, ende du en sels van niemanne ontleenen, du sels boven vele gheslechten wesen, ende niemant en sal boven di wesen.
Soe wi van dinen bruederen, die wonen binnen dinen poerten van dijnre stede int lant, dat di dijn Here, dijn God, gheven sal, te armoden coemt, dune en suls dijn herte niet verhaerden noch dijn hant wedertrecken,
mer du selse den ermen ontdoen ende leenen hon dies du hon sien sels breke hebben.
Wachte, dat di negheen onghenadich ghepeyns en begripe ende dattu segs in dijn herte: dat vii-de jaer der verlatenissen  naect, ende dattu dan dijn oghen keers van dinen ermen brueder ende dattu hem dan niet en wils leenen dat hi eischt, dat hi jeghen di totten Here niet en roepe ende dat het di in sonden werde.
Mer du selest hem gheven ende du en seles niet scalclijc doen in sijn breke te verlichtene, dat di die Here, dijn God, moet benedien in allen tiden ende in allen dien, daer du die hant toe stekes.
Die erme en selen niet ghebreken inden lande dijnre woninghen; hier omme soe bevele ic di, dattu dijn hant ontdoes dinen ermen brueder ende den maten, die metti wandelt int lant.
Als di dijn brueder een Hebreusch vercocht sal wesen of een Hebreusch wijf ende di vi jaer ghedient hevet, inden sevenden jare selstune vri laten gaen.
Ende dien du ter vriheit ghegheven hebs, dien en selstu niet idel laten wech gaen,
mer du sels hem sijn wech ghifte gheven vanden cudden ende vanden scapen ende vanden derschvloere ende van dijnre wijnperssen, daer di de Here, dijn God, mede ghebenedijt heeft.
Du sels ghedencken, dattu oec ghedient hevest int lant van Egipten ende die Here, dijn God, heeft di verloest, ende hier omme soe bevelict di nu.
Mer seit hi: Icken wille niet uutgaen, om dat hi di ende dijn huys mint ende om dat hi ghevoelt, dat hem wel bi di es,
soe selstu nemen een eltsene ende doerbore sijn ore in die doere van dinen huyse, ende hi sal di ewelijc dienen.
Du sels den joncwyve oec also doen. Du en suls dijn oghen van hon niet keren, alse duse vri lates gaen, want hi heeft di vi jaer ghedient na den loene eens huercnapen, dat di die Here, dijn God, benedien moet in alle den werken, die du does.
Van dinen eerstegheborenen, die gheboren werden inden quicke ende in dinen scapen, soe wat dat van mans maecsele es, sulstu den Here, dinen God, heileghen, du en suls niet werken metter coe eerstegheborenen ende dierstegheborene vanden scapen en selstu niet sceren.
Du selse eten in sHeren, dijns Gods, aenscouwene elcs jaers, du ende dijn huys in de stat, die de Here kiesen sal.
Mer hevet een smette of eest cropel of blent of in enighen deele leelijc of cranc, soe en salment den Here, dinen God, niet offeren,
mer du seles bynnen den poerten van dijnre poerten eten, beide suver ende onsuver selender af eten als vanden ree ende vanden hert.
Mer dit selstu alleen wachten, dattu haer bloet niet en selste eten, mer du seles storten op derde als water.
Behoude der maent der niewer vrochte ende des eerste tijts van lentel, soe dattu does Phase den Here, dinen God, want in dese maent soe leidde di die Here, dijn God, uut Egipten bi nachte.
Ende du sels den Here, dinen God, offeren Phase van scapen ende van ossen in die stat, die de Here, dijn God, verkiesen sal, dat sijn name daer wone.
Dune sels daer in negheen gheheefselt broet eten, vii daghe selstu eten broet van quellinghen sonder heefsel, want in anxte ghincstu uut Egipten, om dattu herdencken sels sdaechs, dattu uut Egipten ghincs, alle di daghe dijns levens.
Bynnen vii daghen en salmen nieut gheheefselt vinden in dinen lande, ende van sinen vlesche, dat savonts ghedoedt es, en sal niet blyven tot inden eersten daghe smorghens.
Du en suls Phase niet moghen offeren in elc van dinen poerten, die di die Here, dijn God, gheven sal,
mer in die stat, die di Here, dijn God, kiesen sal, dat daer sijn name wone, du sels Phase offeren savons ter sonnen onderganghe, doenstu uut Egipten  ghinghes.
Ende du selest ghereiden ende etent in die stat, die di Here, dijn God, kiesen sal, ende smorghens selstu opstaen ende gaen te dinen woninghen wert.
vi daghe selstu derve brode  eten ende inden sevenden daghe en sulstu negheen werc doen, want het es vergaderinghe sHeren, dijns Gods.
Du sels di rekenen vii weken van dien daghe, dattu di secle int coren slaes,
ende du sels den Here, dinen God, vieren die feeste vanden weken, die willeghe offerhande dijnre hant, die du offeren sels na sHeren, dijns Gods, benedixie,
ende du sels werscapen voer den Here, dinen God, du ende dijn sone ende dijn dochter, dijn cnape ende dijn joncwijf ende die Levijt, die bynnen dynen poerten es, ende die toecomelinghe ende die weesen ende die weduwen, die met u wonen inde stat, die de Here, dijn God, kiesen sal, dat sijn name daer wone.
Ende du sels herdencken, dattu knecht waers in Egipten ende du sels doen ende wachten, dat bevolen es.
Du sels oec vii daghe vieren die feeste vanden tabernaculen, als du vergadert sels hebben dijn vrocht vanden dersch vloere ende uuter wijnperssen,
ende du sels werscapen in dinen feesten, du ende dijn sone ende dijn dochter, dijn knecht ende dijn joncwijf, ende die Levijt oec ende die toecomelinc ende die weese ende die weduwen, die bynnen dinen poerten sijn.
Du sels vii daghe die feesten vieren den Here, dinen God, in die stat, die de Here, dijn Got kiesen sal, ende die Here, dijn God, sal di benedien in al dinen vrochten ende in al die werken dijnre hande, ende du sels in vrouden wesen.
Driwerven bynnen den jare sal alle dijn manlijcheit openbaren in sHeren, dijns Gods, aenscouwene in die stat, die hi kiesen sal: in die solempniteit vanden dervene ende in die solempniteit vanden weken ende in die solempniteit vanden tabernaculen. Niemant en sal voer den Here ydel openbaren,
mer elc sal offeren na dat hi heeft na sHeren, sijns Gods, benedixie, die hi hem ghegheven heeft.
Du sels oec setten richters ende meesters in al dinen poerten , die di dijn Here, dijn God, gheven sal, in elc van dinen gheslechten, dat si tfolc vonnissen met gherechten vonnisse,
ende si en selen in negheen side af keren. Du en sels neghenen persoen uutnemen noch ghiften ontfaen, want ghiften verblinden der wiser lude oghen ende verwandelen der gherechtigher woerde.
Du sels gherechtelijc dat recht es vervolghen, dattu leven moghes ende besitten dlant, dat di die Here, dijn God, gheven sal.
Neven sHeren, dijns Gods, outaer soe en selstu neghenen bosch noch boem planten,
noch du en sels di maken noch setten beelde, die di Here, dijn God, haedt.
Du en sels den Here, dinen God, niet offeren osse of scaep, daer enige smette of quaets aen es, want het es dinen Gode te veronwerdene.
Als men bi di vinden sal in eneghen van dinen poerten, die di de Here, dijn God, gheven sal, enich man of enich wijf, die quaet doet int sHeren, dijns Gods, aenscouwene ende si sijn belofte breken,
so dat si gaen ende dienen vreemden goden ende  aenbedense, die sonne ende die mane ende alt ridderscap des hemels, dat ic niet bevolen en hebbe,
ende di dit gheboetscapt wert, ende als duut hoers ende nernstelijc ondersocht heves ende du dat waer vindes ende donwerdicheit ghedaen es in Israhel,
soe selstu uutleiden den man ende dat wijf, die dese alte quade daet gedaen hebben, ter poerten van dijnre steden ende men salse met steenen bewerpen.
Want inden mont van hon tween of van dri orconden sal hi vervaren, dien men doeden sal, men doede niemanne, al seit i jeghen hem orcondescap.
Mer der orconden hant salne eerst doden ende tachterst salre toedoen sanders volcs hant, dattu tquade ewech does van midden di.
Siestu dat onder di een vonnisse es pijnlijc ende swaer tusschen dbloet ende dbloet ende tusschen sake ende sake ende tusschen lazarie ende lazarie, ende du sies, datter richters woerde bynnen dinen poerten werden verwandelt, soe stant op ende ganc ter stat, die di Here, dijn God, kiesen sal,
ende du sels comen totten papen van Levijs gheslechte ende totten richtere, die te dien tide wesen sal, ende du sels van hem vraghen ende si selen di segghen die waerheit vanden vonnisse .
Ende du sels doen soe wat dat si segghen selen, die boven die stat sijn, die di Here kiesen sal, ende dat si di leren selen na sHeren wet.
Ende du sels haer sentencien volghen ende du en selster niet af keren ter rechter hant noch ter slincker hant.
Mer die hem verhoverdicht ende niet en wille spapen ghebode ghehoersam wesen, die te dien tiden dient den Here, dinen God, ende des richters ghebode, die mensche sal sterven ende du sels tquade van Israel doen,
soe dat hem alt volc ontsie alsijt hoeren ende dat niemant voertmeer hem en verheffe in hoverdien.
Als du int lant sels sijn comen, datti die Here, dijn God, gheven sal ende duut besitten sals ende du daer in woens ende du segghen sels: Ic sal boven mi setten enen coninc also alle die gheslechten al om en domme hebben,
soe selstu dien setten, die di Here, dijn God, kiesen sal vanden ghetale dijnre bruedere. Du en sels niet moghen coninc maken enen man van anderen gheslechte, die dijn brueder niet sijn en sal.
Ende als hi ghemaect sal wesen, soe en sal hi hem niet menichvoldighen perde noch tfolc weder leiden in Egipten, als hi verheven sal wesen met ghetale van gheredenen, sonderlinghe om dat u die Here bevolen heeft, dat ghi den selven wech nummermeer weder keren en sult.
Hi en sal niet vele wyve hebben, die verleiden moghen sijn ghedachte noch overtallec ghewichte van silver ende van goude .
Ende na dien dat hi gheset es inden troen van synen rike, soe sal hi te sinen behoef bescriven in enen boec Deuteronomium van deser wet
ende hi sal den exempelaer ontfaen vanden papen van Levijs gheslechte, ende hi salne met hem hebben ende lesene alle die daghe sijns levens, dat hi mach leren ontsien den Here, synen God, ende wachten sijn oeffeninghen ende di woerde, die in die wet gheboden sijn, ende hi en sal hem niet verheffen in hoverdien boven sijn brueders,
ende hi en sal niet af keren ter rechter siden noch ter slincker siden, dat hi ende sijn sone langhen tijt moghe regneren boven Israhel.
Die papen ende die Leviten ende alle, die van dien gheslechte sijn, en selen negheen deel hebben noch erfachticheit metten anderen van Israel,
want si selen eten sHeren sacrificien ende sijn offeranden, ende sine selen el niet ontfaen van haerre bruedere possessien, want die Here, hi es haer erfachticheit, also hi hem ghesproken hevet.
Dit sal der papen vonnisse wesen vanden volke ende vanden ghenen die victime offeren, weder dat si offeren osse of scape, sy selen den pape gheven die scoudre ende die borst,
tfordeel van corne ende van wine ende van olien ende een deel der wollen vander scaep sceerne.
Want die Here heeften vercoren van al dynen gheslechten, om dat hi staen sal ende dienen sHeren name, hi ende sijn sonen ewelijc.
Eest dat een Levijt uutgaet uut een van dinen porten van al Israhel, daer hi in woent, ende wil hi comen ende beghert hi die stat, die de Here vercoren hevet,
soe sal hi dienen den name sHeren, sijns Gods, ghelijc alle sinen brueders den Leviten, die te dien tide staen selen voer den Here,
ende sal ontfaen tselve deel vander spisen, die dandere ontfaen, al sonder dat, datmen hem sculdich es in sijn poert van sinen vaderliken rechte.
Als du int lant comen sijs, dat di die Here, dijn God, gheven sal, wachte di, dattu niet na en volghes den onwerdicheiden vanden lieden.
Noch men sal nieman vinden onder di, die sinen sone of sijn dochter suvere, leidende doer  tfier , ofte die waersaghers vraecht ende droeme hout of gokelrie,
noch niemant en sal sijn toverare noch bedwelmere noch te rade gaen den ghenen die met den duvel spreken, noch voersaghers noch vanden doden die waerheit sueken.
Want alle dese veronwerdt die Here ende om dusdane mesdaede soe sal hise afdoen in dinen ingaene.
Du sels volmaect wesen ende sonder smette metten Here, dinen God,
dese liede, dier lant dattu besitten sels, si hoeren waersaghers ende toveraers, mer du best anders gheset vanden Here, dinen God.
Die Here, dijn God, sal verwecken enen prophete dy, ghelijc mi, van dinen lieden ende van dinen brueders; hem selstu horen,
also du hieschs vanden Here, dinen God, in Oreb, doe alt volc vergadert was ende du seits: Voertmeer en sal ic die stemme sHeren, mijns Gods, niet hoeren, ende ic en sal nemmermeer dit alte groet vier sien, dat ic niet en sterve.
Ende die Here seide mi: Si hebbent al wel ghesproken,
ic sal hem verwecken van midden haren broders enen prophete, di ghelijc, ende ic sal mijn woert in sinen mont setten ende hi sal tot hen spreken al dat ic hem bevelen sal.
Mer soe wie sijn woerde, die hi in minen name spreken sal, niet en sal willen hoeren, ic sals wrekere wesen.
Mer een propheet, die met hoverden verquaet es ende spreken wille in mynen name dat ic niet bevolen en hebbe, dat hijt segghen soude oft uut name van vreemden goden, dien salmen doden.
Mer eest dattu al swighende antwerds met ghepense: Hoe mach ic dwoert verstaen, dat die Here niet ghesproken en hevet?
soe selstu dit teeken hebben: en coemt dat niet, dat die prophete in sHeren name ghesproken heeft, soe en heeft dat die Here niet gesproken, mer die propheet hevet gheveist bi verhevenheiden sijns moets, ende hier omme en selstune niet ontsien.
Alse dijn Here, dijn God, sal hebben verdreven die heidene, welkere lant hi dy leveren sal, ende duut besittes ende du woens in sinen poerten ende in sinen husen,
soe selstu di dri steden verscheiden in dmidden dlant, dat di de Here, dijn God, gheven sal in possessien,
beleggende nernstelijc den wech. Ende du sels al die provincie van dinen lande effene deelen in drien deelen, dat die ghene, die vlochtich es om manslacht, bi hebbe, daer hi ontflien mach.
Dit sal des manslachtichs wet wesen, die vliet ende dies leven datmen behouden sal: die onwetende sinen naesten slaet ende men prueven mach, dat hi ghisteren noch eer ghisteren jeghen hem negheen hatie en hadde,
mer dat hi sympelijc met hem inden bosch ghegaen was om hout te houwene ende dat, daer hi thout hieu, die aecx uut sijnre hant vloech ende als dyser vander hulten valt ende gheraect sinen vrint ende doedtene, dese sal vlien te eenre vanden voerseiden poerten ende leven,
dat machschien in des gheens naeste, dies bloet datter ghestort es, mits rouwe, diene port, hem niet na en volghe ende begripene, waert dat die wech te verre waer, ende hi dan sijn siele sloeghe, die der doet niet sculdich en es, want men toeghet, dat hi te voeren jeghen den ghenen, dier doet gheslaghen es, negheen hatie en hadde.
Hier om bevele ic di, dattu dri steden deels, die even verre deen vanden anderen sijn.
Mer als die Here, dijn God, sal hebben ghebreidt die termine, also hi dinen vaders gesworen heeft, ende hi di alt lant ghegheven heeft, dat hi beloeft heeft hem,
op dattu nochtan sijn ghebode wachs ende du does, dat ic di heden ghebiede, dattu mins den Here, dinen God, ende dattu alle tijt wandels in sinen weghen, soe salstuer di toe doen dri andere steden ende vanden voerseiden drien poerten selstu tghetal dobbeleren,
datmen negheen onsculdich bloet en storte in midden dinen lande, dat di die Here, dijn God, gheven sal te besittene, dattu sbloets niet sculdich wesen en moets.
Mer soe wie sinen naesten haet ende spiet na sijn lijf ende staet op ende slaetene ende blijft hi doet, ende vliet hi te eenre vanden voerseiden poerten,
soe selen douders van sijnre stat senden ende begripene vander stat der toevlocht ende si sellenen leveren in sgheens dier ghedoedt es naeste hant, ende hi sal sterven,
ende en ontfermt sijns niet ende du sels dmesdadighe bloet wech doen van Israhel, dat di wel moet sijn.
Du en sels niet aennemen noch oversetten dijns naestes termine, die de vorste hebben ghepaelt in dijnre possessien, die de Here, dijn God, di gheven sal int lant, dattu ontfaen sels te besittenne.
Een orconde en sal jeghen niemant staen, soe wat sonden of mesdade dat het si, mer in tween of in drien orconden mont sal elc woert staen.
Eest dat een loghenachtich orconde staet jeghen enen mensche ende wroecht hine van mesdade,
soe selen si beide, dies die sake es, staen voer den Here in der papen aenscouwene ende der richters, die in dien daghen sijn selen.
Ende alsi herde nernstelijc ondersuekende ondervenden den valschen orconde, dat hi jeghen sinen brueder heeft gheseit loghene,
soe selen si hem ghelden, also als hi sinen brueder hadde ghepeist te doene. Ende du sels tquade van midden di afdoen,
dat hon dandere ontsien alsijt hoeren ende dat si negheens sins also daen dinc en dorren doen.
Du en suls  sijns niet ontfermen, mer du sels nemen siele om siele, oghe om oghe, tant om tant, hant om hant, voet om voet.
Gaestu te stride jeghen dijn viande ende siestu gheredene ende waghene ende meerre menichte dies heers, dat jeghen di es, dan du heves, soe en saltuse niet ontsien, want die Here, dijn God, es metti, die di uuten lande van Egipten gheleidt hevet.
Ende als de strijt naect, soe sal die pape voer di bottaeldie staen ende aldus totten volke spreken:
Hoer, Israhel! Ghi doet heden strijt jeghen uwe viande, u herte en ontsie haer niet, en wilt niet ontsien noch en wilt niet wiken noch en ontsietse niet,
want die Here, u God, es in midden u lieden ende hi sal over u vechten jeghen u viande, om dat hi u verloesten sal van vresen.
Ende die leitsmanne in elc battaeldie selen roepen, soe dat volc hoere: Wie es de man, die een niewe huys ghesticht heeft ende diet niet volmaect en heeft? Hi gae ende keer weder in sijn huys, dat hi machschien inden stride niet en sterve ende dat het i ander volmake.
Wie es die man, die enen wijngaert gheplant heeft ende diene noch niet gemeyne en heeft doen wesen ende daer allen luden af es gheorloft tetene? Hi gae ende keer weder in sijn huys, dat hi machschien niet en sterve inden strijt ende dat dan een ander sijn ambacht doe.
Wie es die man, die een wijf ondertrouwet heeft ende noch niet ghenomen en heeft? Hi gae ende keer weder in sijn huys, dat hi machschien niet en sterve inden stride ende datse een ander man neme .
Ende als dit gheseit es, soe selen sire noch toe segghen ende spreken totten volke: Wie es een bloede man ende van bloeder herten? Hi gae ende keer weder in sijn huys, dat hi sijnre bruedere herten niet en doe ontsien, also als hi van vresen vervaert es.
Ende als die princen vanden heere swighen ende si deinde van sprekene hebben ghedaen, soe sal elc sijn bottaeldie ghereiden ten stride.
So wanneer dattu gaen sels om een stede te wennene, soe selstu haer eerst peys presenteren.
Ontfaet sine ende doet si di de poerten open, soe sal al tfolc, datter binnen es, beholden blyven ende het sal di dienen onder tseis.
Mer en willen si gheen belofte ingaen ende beghinnen sy jeghen di strijt, soe selstuer op vechten.
Ende alse die Here, dijn God, heeft ghelevert in dine hande, soe selstu slaen in tswerts mont alle datter bynnen es van mans maecsele,
al sonder die wijf ende die kinderkene ende die beesten ende dander, dat bynnen der stat es. Alden roef selstu deilen den here, ende du sels vanden rove dijnre viande  eten, dien die Here, dijn God, di ghegheven heeft.
Aldus seltu doen alden steden, die verre van di sijn ende die niet en sijn van dien poerten, die du in possessien ontfaen sels.
Mer van dien steden, die di selen werden ghegheven, soe en seltu niemanne albedalle laten leven, mer du selse doeden int swerts mont ,
dats te wetene den Etheen ende den Amorreen ende die Chananeen, de Phereseen ende de Eveen ende die Jebuseen, also di die Here, dijn God, bevolen hevet,
dat si u machschien niet en leeren al haer onwerdicheiden, die si ghedaen hebben haren goden, ende dat ghi dan sondicht jeghen den Here, uwen God.
Als du vele tijts een stat sels beligghen ende du ontsiene daer om maecs, om dattuse winnen wils, soe en seltu niet afhouwen boeme, daermen af eten mach, ende du en suls al omme dlantscap niet woesten met aexen, want het es hout ende niet mensche ende en mach jeghen di niet doen wassen tghetal van vechters.
Mer sijnre enighe boeme, die negheen appele en draghen, mer wilt sijn ende teneghere usasien bequame, so houwet af ende makere ansiene mede, tot dattu die stede wens, die jeghen di orloghet.
Als men vinden sal int lant, dat di die Here, dijn God, gheven sal, eens menschen corre, die doet gheslaghen es, ende men niet en weet den sculdeghen vander slacht,
soe selen dine meeste van gheboerten ende dijn richters ute comen ende si selen meten van der stat, daer die corre leit, die spacien van elker stat al omendomme,
ende die stat, die si sien selen, dat naerre es dan dandere, soe selen die ouders van dier stat nemen een verse vanden vee, die negheen joc ghetrocken en heeft noch lant ghesneden en heeft metten coutre,
ende si selense leiden te eenre ruwer valleien ende die steenachtich es, die noyt gheackert en was noch saet ontfinc, ende daer selen si der versen hals slain
ende die papen selenre toecomen ende Levijs sonen, die di Here, dijn God, kiesen sal, dat si hem dienen selen ende benedien in sinen name, ende bi haren warden sal werden ghevonnist al orbore ende soe wat dat suver oft onsuver es.
Ende die meeste van gheboerten van dier stede die selen comen totten doden ende si selen haer hande dwaen boven die verse, die in die valleye gheslaghen es,
ende si selen segghen: Onse hande en hebben dit bloet niet uutghestort noch onse oghen en saghens niet;
Here, wes guedertieren dinen volke van Israhel, dattu verloest hevest, ende en rekene dit onsculdich bloet niet int midden dijn volc Israhel. Ende die mesdaet vanden blode sal van hem ghenomen werden.
Ende du sels onsculdich wesen van des onsculdichs blode, dat uute ghestort es, als du ghedaen heves, dat die Here bevolen heeft.
Als du uutghegaen best te stride teghen dijn viande ende alse die Here, dijn God, in dijn hande ghelevert hevet ende duse ghevangen leidts
ende siestu inden ghetale vanden ghevanghenen een scoen wijf ende wertstuse mynnende ende wiltuse te wyve hebben,
soe seltuse in dijn huys leiden ende si sal haer haer sceren ende haer naeghele corten
ende si sal tcleet aflegghen, daer si in ghevaen was, ende si sal sitten in dijn huus ende beweenen een maent haren vader ende haerre moder, ende daer na selstu te haer ingaen ende slapen met haer, ende si sal dijn wijf sijn.
Mer eest dat si dinen moede niet en ghenuecht, soe seltuse vri laten, ende du en selse om ghelt niet moghen vercopen noch tonder doen bi machte, want du heeftse veroetmodicht.
Heeft een man twee wyve, ene die hi mynt, ende een ander die hi haedt, ende heeft hire kinder aen ghewonnen ende es des ghehaets wijfs sone dierstegheborene,
ende wilt hi sijn goet onder sijn kindere deilen, soe en sal hi sijns ghemints wijfs sone niet moghen maken eerstgeboren ende boven sijns ghehaets wijfs sone setten.
Mer hi sal bekennen, dat sijns ghehaets wijfs sone eerstgheboren es, ende hi sal hem gheven van dat hi heeft al dobbel deel, want hi es beghinsel van sinen kinderen ende desen es men dierstegheborene sculdich.
Eest dat een man heeft gewonnen enen hoverdighen ende overdadighen sone, die niet hoeren en wille sijns vaders ende sijnre moder ghebot, ende als menne dwinct, dat hijt veronwert te horene,
soe selen sine nemen ende leidenen totten ouders van dier stede ende ter porten, daert vonnisse es,
ende si selen tot hem segghen: Dese onse sone es hoverdich ende overdadich, hi veronwert te horene, dat wi hem heiten, hy volcht gulsicheiden ende oncuysheiden ende werscepen.
Ende tfolc vander steden salne bewerpen met steenen ende hi sal sterven, dat ghi tquade van midden u lieden doet ende dat hem al Israhel ontsie, als het dit hoert.
Als een mensche sondicht i mesdaet, daermen die doet met verdient, ende hi  ter doet ghewijst wert ende in die galge ghehanghen werdt,
soe en sal sijn corre aent hout niet blyven, mer men salne bynnen den selven daghe graven , want hi es vermalendijt van Gode, di hanct aent hout, ende du en suls niet besmetten dijn lant, dat di die Here in possessien gheven sal.
Du en suls dijns brueders osse oft sijn scaep niet sien dolen ende overliden, mer du selse dinen brueder wederbrenghen.
Al en eest oec dijn na brueder niet noch al en kenstuus niet, soe selstuut leiden in dijn huys ende si selen bi di wesen tot datse dijn brueder suect ende weder ontfaet.
Also selstu oec doen vanden esel ende vanden clede ende van al dijns brueders dinc, die verloren es; vinstuse, en verroekeloest niet als een vreemt dinc.
Siestu, dat dijns brueder osse oft esel ghevallen leit in enen wech, soe en selstuus niet verontwerden, mer du seles met hem opheffen.
Een wijf en sal eens mans cleet niet aendoen noch een man en sal eens wijfs cleet niet beseghen, want hi es te veronwerdene voer Gode, die dit doet.
Als du wandels biden weghe ende du op enen boem oft in deerde eens voghels nest vints ende die moder op die jonghe of op die eyere bruedende, soe en selstuse niet houden metten kinderen,
mer du selse laten vlieghen wech ende houden die kindere ghevaen, datti wel sijn moet ende dattu langhen tijt leven moets.
Als du een niewe huys heves ghemaect, soe selstu enen muer maken al om en domme tac, datmen gheen bloet uut en storte in dijn huys ende du sculdich werts als een ander valt.
Du en sels negheen wijngaert sayen met anderen sade, op dat tsaet, dattu ghesayt hevest, ende die dinghen, die uten wijngaerde wassen, te gader niet gheheilicht en werden.
Du en sels niet erien inden ossen ende inden esel te gadere.
Du en suls  negheen cleet aendoen, dat van wollen ende van linen garne gheweven es.
Du sels snoerkene maken inden frendyen ten iiii horiken vanden mantelle, dien du draghes aen.
Eest dat een man een wijf neemt ende hise daer na haedt,
ende hi ocsone suect daer mede, dat hise laten mach, ende hi haer enen harde quaden name op werpt ende hi seit: Dat wijf heb ic ghenomen ende doe ic tot haer inghinc, soe en vandicse niet maghet,
soe selen se haer vader ende haer moder nemen ende si selen met hem draghen die teekene van haren maghedomme totten ouders vander poert, die in die poert sijn.
Ende die vader sal segghen: Ic hebbe mijn dochter desen te wyve ghegheven, ende om dat hise haedt, soe seit hi haer op alte quaden name,
soe dat hi seit: Ic en vant dijn dochter niet maecht, ende besiet: Dit sijn die teekene van mijnre dochter maechdomme. Ende si selen tcleet uut spreiden voer douders vander stede .
Ende die ouders vander poert selen den man begripen ende slain
ende selenne daer boven wisen te gheldene c sicle silvers, die hi der joncfrouwen vader gheven sal om dat hi enen alte quaden name vermaerde op die dochter van Israhel, ende hi salse te wyve hebben, ende hi en salse niet moghen laten bynnen alden tide sijns leves.
Mer eest waer, dat hi haer opleit, ende en vint men in die joncfrouwe den maechdom niet,
soe salmense buten haers vader doren horten ende die manne vander stat selense bewerpen met steenen ende si sal sterven, want si hevet ghedaen mesdaet in Israhel, dat si oncuyscheit dede in haers vader huys. Ende du sels tquade van midden di wech doen.
Eest dat een man met eens anders mans wijf slaept, soe selen si beide sterven, dats doverspeelre ende doverspelinne, ende du suls tquade wech doen van Israhel.
Eest dat een man een meysen, een maghet, ondertrouwet hevet, ende vintse ieman in de stat ende heeft hier sinen wille af,
soe selstuse beide uut leiden ter poerten vander stat ende men salse met steenen bewerpen, dmeisen om datse niet en riep, alsi bynnen der steden was, die man om dat hi sijns naestes wijf veroetmodicht heeft. Ende du sels tquade van midden di wech doen.
Mer vint een man een meysen inden acker, die ondertrouwet es, ende begrijpt hise ende leet met haer, hi sal allene sterven
ende dmeisen en sal niet quaets ghedoeghen, want si en es der doot niet sculdich, want ghelijc dat een mordenaer op staet jeghen sinen brueder ende slaet sijn siele doet, also ghedoechde dmeysen:
si was allene inden acker, si riep ende niemant en was, diese daer verloeste.
Vendt een man een joncfrouwe, die maghet es, die negheen brudegom en heeft, ende begrijpt hise ende leit met haer ende coemt die dinc ten vonnisse,
soe sal de ghene, die met haer sliep, der joncfrouwen vader gheven l sicle silvers ende hi salse te wyve hebben,  om dat hise veroetmodicht heeft, ende hi en sal se niet moghen laten binnen alle den daghen sijns levens.
Een man en sal sijns vaders wijf niet nemen noch hi en sal sijn overdecsel niet ontdecken.
Een ghelubt man, wies ghegaden on twee es of afghewreven of afgesneden sijn ende  die de manlijcheit al af ghesneden heeft, en sal in sHeren kerke niet comen.
Een bastaert, die van enen ghemeynen wyve gheboren es, en sal in sHeren kerke niet comen totten tienden gheslechte.
Die Amonite ende die Moabite oec, na [den] <tienden> gheslechte en selen si in sHeren kerke niet comen nemmermeer,
want si en wilden u niet te ghemoete comen met broede ende met watere inden weghe, doenstu uut Egipten quaems, ende dat si huerden jeghen di Balaam, Beors sone van Mesopotania in Sirien, dat hi di malendien soude.
Ende de Here, dijn God, en woude Balaam niet hoeren ende hi verwandelde sijn malendixie in dijn benedixie, om dat hi di mynde.
Du en sels met hem negheenen pays maken ende du en suls hem negheen goet suecken nemmermeer binnen alle den daghen sijns levens.
Du en sels die van Ydumea niet veronwerden, want hi es dijn brueder, noch die van Egipten, want ghi waert toecomelinghe in sinen lande.
Die van hon gheboren werden, si selen in den derden gheslechte in sHeren kerke comen.
Alstu selst uutgaen jeghen dijn viande te stride, soe selstu di wachten van alre quader dinc.
Es een mensche onder u lieden, die besmet es met nacht droeme, hi sal buten den ghetelden gaen
ende hi en sal niet wederkeren, voer dat hi zavonts met watere ghedweghen werdt ende na der sonnen onderganc sal hi weder keren in den ghetelden.
Du sels een stat hebben buten den ghetelden, daer du toe gaen sels te doen dat natuere heescht,
ende du sels draghen onder den riem enen stake, ende alstu gheseten hebs, so selstu al om endomme graven, ende dattu uutgedaen hevest ende daer du af verledicht bist, selstu overdecken met erden.
Want die Here, dijn God, wandelt in midden van dinen ghetelden, om dat hi di bescermen sal ende om dat hi di dijn viande leveren sal, dat dijn ghetelde heilich sijn mogen ende dat daer niet onreyns en openbare, dat hi di niet en laete.
En levere den knecht, die totti ghevlouwen es, niet sinen heere,
ende hi sal metti wonen in die stat, die hem ghenoeghen sal, ende hi sal rusten in een van dinen poerten, ende en beserichs niet.
Van Israhels dochteren en sal negheen ghemeyn wijf wesen noch putier vanden sonen van Israhel.
Du en sels in sHeren, dijns Gods, huys niet offeren loen vanden bordeele noch tghelt van enen hont, soe wattu gheloeft heves, want het es beide onwerdicheit voer den Here, dinen God.
Du en sels dinen brueder  gheen ghelt leenen om perseme noch vrocht noch om gheen ander dinc,
mer du moghes persemen enen vreemden , mer du sels dinen brueder leenen sonder perseme dat hi te doene heeft, dat di de Here, dijn God, benedien moet in al dinen werke int lant, daerstu in gaen sels om te besittene.
Als du dinen Here, dinen Gode, i belofte beloeft hebs, soe en selstuse niet beiden te gheldene, want dijn Here, dijn God, salse eyschen, ende eest dattu daer mede merres, so saelt di in sonden gherekent werden.
Al en wilstu niet beloven, du sels sonder sonde wesen,
mer dat eens uut dinen lippen ghegaen es, selstu houden ende du sels doen als du beloeft hevest den Here, dinen God, also du ghesproken heefts met dinen eighenen wille ende met dinen monde.
Als du ghegaen best in dijns naestes wijngaert, soe selstu druven eten also vele als di ghenuecht, mer du en suls daer buten neghene met di uut draghen.
Als du ghegaen best in dijns vrints coren, soe selstu are plucken ende wryvense metter hant, mer du en suls met der sekelen daer in niet sniden.
Heeft een man een wijf ghenomen ende heeft hise ghehadt ende en vint si gheen gracie voer sinen oghen om enighe onreynicheit, soe sal hi scriven een lettere van verstekene ende salse in haer hant geven, ende hi salse laten gaen uut sinen huys.
Ende als si ewech ghegaen es ende enen anderen man ghenomen heft
ende alse dese oec haet ende hi oec haer heeft ghegheven enen brief van verstekene ende als hise uut sinen huse heeft laten gaen, of eest dat hi sterft,
soe en machse haer eerste man niet weder te wyve nemen, want si es besmet ende veronwerdicht worden voerden Here, dattu niet en does sondighen dlant, dat di die Here, dijn God, sal gheven te besittene.
Als een man niewelinghe een wijf ghenomen heeft, soe en sal hi niet te stride gaen noch men sal hem niet openbaerlijc dat noetdorftich es bevelen, mer sonder mesdaet sal hi hem gheven te sinen huys, dat hi een jaer mach verbliden met sinen wyve .
In die stat eens pandes en selstu niet nemen den bovensten ende den ondersten molensteen, want hi heefter di sijn siele toe gheset.
Wert een man begrepen, dat hi sinen bruedere vanden kinderen van Israhel scout aen leit, soe dat hine vercoept ende ghelt daer af ontfaet, soe salmene doden. Ende du sels tquade ewech doen van midden di.
Wachte di nernstelijc, dattu niet en bejaghes devel van lazarien, mer du sels doen soe watti die papen selen leren van Levijs gheslechte, na dat ic hon bevolen hebbe, ende voldoedt sorchaftelijc.
Du sels herdencken wat die Here, u God, Marien dede inden wech, doe ghi quaemt uut Egipten.
Als du enich dinc van dinen naesten manen sels, dat hi di sculdich es, soe en seltu in sijn huys niet gaen om hem enen pant tontdraghene,
mer du suls daer buten staen ende hi sal di voertbringhen dat hi heeft.
Mer eest dat hi erm es, soe en sal die pant metti niet vernachten
mer du seltene hem te hant wedergheven voer der sonnen onderganc, dat hi di benedien moet, als hi in sijn cleet slaept, ende dattu die gherechticheit moghes hebben voer den Here, dinen God.
Du en sels niet loechenen den loen dijns naests ende dijns erms brueder of eens toecomelincs, die metti woent int lant ende die bynnen dynen poerten es,
want hi es erm ende hi onthouter sijn siele mede, dat hi jeghen di ten Here niet en roepe ende dat het di dan werde gheacht in sonde.
Men sal die vaders over die sonen niet doden, mer elc sal om sijn sonde sterven.
Du en sels niet verkeren des toecomelincs ende der weesen vonnisse noch du en sels eenre weduwen cleet niet ewech draghen in eens pants stat.
Herdencke, dattu  ghedient hebs in Egipten ende dat di die Here, dijn God, daeraf verloest hevet, hier om bevele ic di, dattu dese dinc does.
Als du dijn coren oexten sels in dinen acker ende du daer vergheten ende ghelaten heefs enen scoef, soe en selstu niet wederkeren om dien te haelne, mer du sels ghedoeghen, dat een toecomelinc of een weese oft een weduwe wechdraghe, dat die Here, dijn God, di benedien moet in alden werken dijnre hande.
Als du die vrocht vanden olyven gaderen sels, soe wat dat bleven es op die bome, du en sels niet wederkeren om dat te gaderen, mer du selest laten den toecomelinc ende den weesen ende den weduwen.
Alstu dinen wijngaert sels lesen, soe en selstu niet vergaderen die druven, die daer bliven, mer si vallen in des toecomelincs ende der weesen ende der weduwen deel.
Du sels herdencken, dattu oec ghedient hebs in Egipten, ende hier om bevele ic di dese dinghen.
Es enighe sake tusschen enighe partien ende comense voer die richters, dien si selen sien, dat gherechtich es, dien selen si den seghe van gherechticheiden gheven, ende dien si ongherechtich sien, dien selen si vander ongherechticheit doemen.
Mer sien si, dat die ghene, die mesdaen heeft, werdich es gheslaghen te sine, soe selen sine voer hon doen neder legghen ende slaen. Na der sonden maete soe sal die sede vanden slaghen wesen,
also nochtan, dat si tghetal van xl niet over en gaen, dat dijn brueder niet te sere gheslaghen
en blyve ligghende voer dinen oghen.
Als ghebruedere te gader woenen ende deen van hon beiden doet es sonder kindere, soe en sal sgheens wijf, dier doet es, neghenen anderen man nemen, mer sijn brueder salse nemen, ende hi sal sijns brueder saet verwecken,
ende den eersten sone, dien hi wennen sal, dien sal hi met sijns brueder name heiten, dat sijn naeme niet en werde afghedaen van Israhel.
Mer en wilt hi sijns brueder wijf niet nemen, die sine sculdich es te wesene na die wet, soe sal dwijf gaen ter poerten vander stede ende si saelt toeghen voer die meeste van gheboerten ende segghen: Mijns mans brueder en wille sijns brueder saet niet verwecken in Israhel noch mi in huwelijc nemen.
Ende si selenen te hant doen comen ende vraghens hem. Antwoert hi: Ic en wilre te wyve niet nemen,
soe sal dwijf te hem gaen voer douders ende nemen tghescoeyte van sinen voete ende si sal in sijn aensichte spuwen ende segghen: Dus salmen dien manne doen, die sijns brueders huys niet en sticht.
Ende men sal sinen name in Israhel heiten huys des onscoyts.
Hebben [twee] manne onderlinghen twist ende beghinnen si deen den anderen te stridene ende des eens mans wijf wille haren man verloesten vanden anderen man, die sterkere es, ende steect si haer hant voert ende begrijpt si sijn manlijcheit, so selstu haer hant af slaen  ende du en suls op haer niet werden ghebruect met enigher ontfermherticheit.
Du en sels in die sacke niet hebben tweerhande ghewichte, groet ende cleyne ,
ende in dijn huys en sal niet wesen meerre modeken  ende een mendre.
Du sels een gherecht ghewicht ende i ghewarich hebben, ende di sal wesen een effen modeken ende gewarich, dattu langen tijt leven moghes op dlant, datti die Here, dijn God, geven sal.
Want die Here verontwertene, di dit doet, ende hi es alre ongherechticheit jegen.
Herdencke wat di Amalech dede inden wech, doe du uut Egipten quaems,
hoe hi di jeghen quam ende hoe hi dachterste van dijnre scaren, die moede hen rusteden, doetsloech, doe du vermoeyt waers van hongher ende van pinen, ende dat hi Gode niet en ontsach.
Daer om, als die Here, dijn God, di sal hebben ghegheven ruste ende hi di sal hebben tonder ghedaen al om en domme alle die gheslechten int lant, dat hi dy beloeft heeft, soe selstu sinen naem af doen van onder den hemel; wachtu, dattuus niet en verghetest.
Als du sels sijn comen int lant datti dijn Here, dijn God, gheven sal te besittene ende duut ghewonnen hevest ende du daer in wonen suls,
soe selstu nemen die primicien van al dinen vruchten ende legghense in enen paenre, ende du sels gaen ter stat, die de Here, dijn God, kiesen sal, datmen daer sinen name aenroep.
Ende du selst totten pape gaen die in dien dage wesen sal, ende du sels tot hem segghen: Ic orconde huden voer den Here, dinen God, dat ic int lant ghegaen ben, daer hi onsen vaderen af ghesworen heeft, dat hijt ons gheven soude.
Ende die pape sal den paenre ontfaen van dijnre hant ende hi sallen setten voer sHeren, dijns Gods, outaer
ende du sels spreken inden aenscouwene sHeren, dijns Gods: De man van Sirien volchde mynen vader na  ende hi ghinc neder in Egipten ende hi voer daer wonen in enen herden cleynen ghetale, ende hi wies in groet volc ende sterc ende in onvertelliker menichten.
Ende die van Egipten quelden ons ende persequeerden ons ende leiden alte swaren last op ons.
Ende wi riepen den Here, onser vadere God, aen, ende hi ghehoerde ons ende aensach onse oetmodicheit ende onse pine ende onse verdriet.
Ende hy leidde ons uut Egipten in sterker hant ende in uutghestrecten erme, in groeten anxte, in wonderen ende in teekenen.
Ende hi heeft ons in bracht te deser stat ende hi heeft ons ghelevert lant, dat van melke ende van  honighe vloeit.
Ende hier om offeric nu die primicien vanden vruchten des lants dat mi die Here God heeft ghegheven. Ende du selest daer laten inden aenscouwen sHeren, dijns Gods, ende als du den Here, dinen God, aenbeet hebs,
soe selstu werscapen in alden goede dat di dijn Here, dijn God, ende dinen huyse ghegheven heeft, du ende de Levijt ende de toecomelinc die met di es. Inden derden jaer vanden tienden,
als du voldaen hebben sels die tiende van al dinen vrochten, soe selstuse gheven den Levijt ende den toecomelinc ende den weesen ende den weduwen, dat sise eten binnen dinen poerten ende dat si ghesaedt werden.
Ende du sels spreken in sHeren, dijns Gods, aenscouwene: Ic hebbe bracht dat gheheilicht es van mynen huys ende ic hebt ghegheven den Levijt ende den toecomelinc, den weesen ende der weduwen, alsoestu my bevolen hebs. Ic en hebbe dijn ghebode niet achter ghelaten noch ic en heb niet vergheten,
ic en hebber niet af gheten op mijn bedde noch ic en hebse niet verscheiden in negheen onsuverheit, noch ic en hebber niet af overghedaen in onnutteliker dinc, ic heb ghehoersam gheweest sHeren, mijns Gods, stemmen ende ic heb al ghedaen alsoestu mi bevolen hebs.
Besich van dinen sanctuarie, van dijnre hogher woninghen des hemels, ende benedie dinen volke van Israhel ende den lande dattu ons ghegheven hebs, also du onsen vaderen ghesworen hebs, den lande dat melc ende honich vloeyt.
Heden soe hevet di die Here, dijn God, bevolen, dattu dese ghebode does ende dese vonnissen, dattuse wachtes ende voldoes van al dijnre herten ende van al dijnre sielen.
Du heefs heden den Here vercoren,  dat hi dijn God sal sijn, dattu wandelen sels in sijn weghe ende dattu sijn oeffeninghen wachten sels ende sijn ghebode ende sijn vonnissen ende dattu sinen gheboden sels ghehoersam sijn.
Sich, die Here hevet di huden vercoren, dattu hem sels wesen hoestoelijc volc, also hi di ghesproken heeft, ende dattu wachten sels alle sijn ghebode,
ende hi sal di hogher maken dan alle liede die hi ghescapen hevet in love ende sinen name ende sijn glorie, dattu sijn sels heilich volc sHeren, dijns Gods, also hi di ghesproken heeft.
Ende Moyses ende douders van Israhel gheboden den volke ende seiden: Wacht  elc ghebot, dat ic u heden bevele.
Als du over die Jordane sels ghegaen sijn int lant, dat di die Here, dijn God, gheven sal, soe selstu vele grote steene verheffen ende du selse bewerpen met calke,
dattu daer in moghes scriven al die woerde deser wet, als du over die Jordane bes ghegaen
om te gane int lant, dat di die Here, dijn God, gheven sal, int lant, vloeiende van melke ende van honighe, also hi dinen vaderen ghesworen heeft.
Daer om, als du over die Jordane ghegaen sijs, soe verheft die steene, die ic di heden bevele, inden berghe Hebal, ende du selse bestriken met calke.
Ende du sels daer den Here, dinen God, stichten enen outaer van steenen, daer negheen yser aen comen en es,
ende van oneffenen ende onghehouwenen steenen, ende du selster den Here, dinen God, holocauste op offeren.
Ende du sels offeren danclijc hostien, ende du sels daer eten ende werscapen voer den Here, dinen God.
Ende du sels op die steene scryven alle die woerde van deser wet plaenlijc ende claerlijc.
Ende Moyses ende die papen van Levijs gheslechte seiden tot al Israhel: Israhel, verstaet ende hoere. Du bes heden woerden sHeren, dijns Gods, volc.
Du sels horen sijn stemme ende du sels doen die ghebode ende die vonnissen, die ic di bevele. Ende Moises gheboet den volke in dien daghe ende seide:
Dese selen staen om den Here te benediene opten berch Garizim, als ghi over die Jordane sijt: Symeon, Levi, Judas, Ysachar, Joseph ende Benjamin.
Ende daer jegen opten berch Hebal soe selen dese staen te vermalendiene: Ruben, Gad ende Aser, Sabulon, Dan ende Neptalim .
Ende die Levite selen seggen ende propheteren met luder stemmen tot alden mannen van Israhel:
Vermalendijt si die man, die maect beelden of afgod, sHeren veronwerdicheiden, dwerc van werclieden hande, ende die dat int heymelijc settet. Ende alt volc sal antwerden: Amen.
Vermalendijt si hi, die vader ende moder niet en eert. Ende alt volc sal segghen: Amen.
Vermalendijt si hi, die sijns naestes palen oversettet. Ende alt volc sal antwerden ende segghen: Amen.
Vermalendijt si hi, di den blenden doet dolen inden weghe. Ende alt volc sal segghen: Amen.
Vermalendijt si hi, die verkeert des toecomelincx ende des weesen ende der weduwen vonnisse. Ende alt volc sal segghen: Amen.
Vermalendijt si hi, die slaept met sijns vader wijf ende die vulheit sijns bedden ontdeckt. Ende alt volc sal segghen: Amen.
Vermalendijt sy hi, die vuelheit doet met enigher beesten. Ende alt volc sal segghen: Amen.
Vermalendijt si hi, die slaept met sijnre suster, sijns vader dochter of sijnre moder. Ende alt volc sal segghen: Amen.
Vermalendijt moet hi sijn, die slaept met sijnre swegher. Ende alt volc sal segghen: Amen.
Vermalendijt si hi, die slaept met sijns naesten wijf. Ende alt volc sal segghen: Amen.
Vermalendijt si hi, die slaet al heimelijc sinen naesten. Ende alt volc sal segghen: Amen.
Vermalendijt si hi, die ghiften ontfaet om te slaen een siele van onnoselen bloede. Ende alt volc sal segghen: Amen.
Vermalendijt si hi, die niet en blijft inden redenen van deser wet ende diese met werke niet en voldoet. Ende alt volc sal segghen: Amen.
Eest dattu hoers die stemme sHeren, dijns Gods, soe dattu does ende wachts alle sijn ghebode, die ic di heden ghebiede, soe sal di die Here, dijn God, hogher maken dan enighe liede, die wonen in ertrijc,
ende op di selen comen alle dese benedixien ende si selen di begripen, eest nochtan dattu sijn ghebode hoers.
Du sels ghebenedijt wesen in der stat ende ghebenedijt inden  acker.
Ghebenedijt sal wesen die vrocht dijns buycks ende die vrocht dijns lants ende die vrocht dijnre beesten: die cudden van dinen vee ende die coeyen van dinen scapen.
Ghebenedijt selen wesen dijn scueren ende ghebenedijt selen wesen dijn reliquien.
Du sels gebenedijt wesen uutgaende ende ingaende.
Ende de Here sal gheven dijn viande, die opverrisen jegen di, vallende in dinen aenscouwene. Al enen wech selense totti comen ende al vii weghe selen si vlien van dinen aenscouwene.
Die Here sal uutsenden benediccie op dijn kelres ende op alle die werke van dinen handen, ende hi sal di benedien inden lande, dattu ontfaes.
Die Here sal di te sinen behoef verwecken in heilich volc, alsoe hi di ghesworen heeft, eest dattu wachtes die ghebode sHeren, dijns Gods, ende du wandels in sinen weghen.
Ende die volke van allen landen selen sien, dat sHeren naem boven di aenroepen es, ende si selen di ontsien.
Die Here sal di doen overvloeyen van allen goede, van der vrocht dijns buycs ende vander vrocht dijnre beesten, vander vrocht dijns lants, daer die Here dinen vaderen af hevet ghesworen, dat hi di gheven soude.
Die Here sal op doen sinen alre besten tresoer, den hemel, dat hy dinen lande in sinen tide gheven sal reghen, hi sal benedien alden werken van dinen handen, ende du sels vele luden persemen ende du en suls van niemant ontfaen te persemen.
Die Here sal di setten int hoeft ende niet inden stert, ende du sels altoes boven wesen ende niet onder, op dattu hoers die ghebode sHeren, dijns Gods, die ic di heden bevele ende duse wachs ende does
ende du di daer af niet en keers ter rechter siden noch ter slincker siden noch dattu neghenen vreemden gode en volgs noch en oeffens.
Mer eest dattu niet hoeren en wils de stemme sHeren, dijns Gods, dattu wachs ende does alle sijn ghebode ende sijn oeffeninghen, die ic di heden bevele, soe selen op di comen alle dese malendiccien ende di begripen.
Du suls vermalendijt wesen inder stat, vermalendijt inden acker.
Dijn scuere sal vermalendijt wesen ende dijn overblyve selen vermalendijt wesen.
Vermalendijt sal sijn die vrocht dijns buycs ende die vrucht dijns lants, tfee van dinen coeyen ende die cudden van dinen scapen.
Du sels vermalendijt wesen ingaende ende vermalendijt uutgaende.
Die Here sal op di senden den hongher ende dorst ende berespinghe van alle dinen werken, die du doen sels, tot dat hi di onder vote ghetorden heeft ende di verliesen sal haestelijc om dine alte quade ondersuekinghe, daer du mi in ghelaten heves.
Die Here salre di sterfte toe doen, tot dat hi di verteren sal vanden lande, daer du in gaen sels om te besittene.
Die Here moet di slaen met armoden, metten reede ende met coude, met brande ende met hitten, met stinckender locht ende met roesticheiden, ende hi moet di quellen, tot dattu vervaren best.
Die hemel, die boven es, moet eren  sijn ende die erde, die du terds, yseren.
Die Here moet den reghen van dinen lande gheven ghemul, ende asschen moeten op di comen vanden hemel tot dattu verderft werds.
Die Here moetti leveren vallende voer dijn viande. Al enen wech moetstu jeghen hon uut gaen ende al vii weghe moetstu vlien ende du moets werden ghestroeit in alden riken van ertrike.
Ende dijn corre moet wesen in spisen alden ghevoghelte des hemels ende den beesten der erden.
Die Here moet di slaen metter sweren van Egipten, ende die stat vanden lichaem, al daer die lichame sijn volheit uut doet, moet hi slaen met scorftheiden ende met uut te schitene, alsoe dattu niet en moghes werden genesen.
Hi moet di slaen met verwoetheiden ende met blentheiden ende met verwaentheiden van ghedachten,
soe dattu tasten moets te middaghe, also die blinde pleghet te tastene inden deemsterheiden, ende du en moets dijn weghe niet gheleeden. Ende in allen tiden moetstu versmaetheit ghedoeghen ende tonder gheholden werden met crachte, ende du en moets nieman hebben, die di verloeste.
Du moets een wijf nemen ende een ander moet bi haer slapen. Du moets een huys stichten ende niet daer in wonen. Du moets wijngaert planten ende sijn besien niet lesen.
Dinen osse moetmen voer di doeden ende du en moetster niet af eten. Ende in dinen aenscouwene soe moetmen dinen esel nemen ende men en moets di niet weder gheven. Dijn scape moeten dinen vianden gegeven werden ende niemant en si, die di moet helpen.
Dijn sonen ende dijn dochteren moeten ghelevert werden anderen volke, daert dijn oghen sien moeten, ende ghebreken alden dach van haren aensiene.
[Dat] volc, dattu niet en kins, moet eten die vrocht van dinen lande ende alle dijn pinen, ende du moets altoes die overdaet sijn ghedoeghende  ende tonder alle dijn daghe
ende verwonderende om den anxt van dien dinghen, di <dijn> oghen sien selen.
Die Here moetti slaen met alte quader sweren in dijn knien ende in dijn hamen, soe dattu niet en moghes werden ghenesen vander planten dijns voets totten slape vanden hoefde.
Die Here sal di ende den coninc, dien du boven di setten sels, leiden in die heidene, die du niet en kins, du noch dijn vaders, ende du sels daer dienen vreemden goden, houte ende steenen.
Ende du sels verloren wesen ende in spotte ende in bispele alden volke, daer di die Here toe in leiden sal.
Du sels vele saets sayen in die erde ende du seles luttel vergaderen, want die spelthanen selent eten al.
Du sels wijngaert planten ende graven ende du en sels ghenen wijn drincken noch du en salster niet af vergaderen, want hi sal ghewoest werden van wormen.
Du sels olyve bome hebben bynnen allen dinen terminen ende du en suls niet werden gesalft met olien, want si selen af vallen ende verderven.
Du sels sonen ende dochteren wennen ende du en selster niet ghebruken, want men salse in ghevanckenissen leeden.
Ende roesticheit sal verteren alle dijn bome ende dine vrochte.
Die tocomelinc, die metti woent int lant, sal boven di clemmen ende hi sal hoghere sijn, mer du sels neder daelen ende neder wesen.
Hi sal u persemen ende du en sels hem niet persemen, hi sal wesen int hoeft ende du selt wesen inden stert.
Ende op di selen comen alle dese maledixien ende si selen di na volghen ende begripen di, tot dattu al verdorven sijs, want du en hoeres sHeren, dijns Gods, stemme  niet noch en hiels sijn ghebode niet noch sijn oeffeninghen, die hi di bevolen heeft.
Ende in di ende in dinen sade selen teekene ende wondere wesen ewelijc,
om dattu den Here, dinen God, niet en heves ghemynt in vrouden ende in bliscapen dijnre herten om die overvlodicheit van allen dinghen.
Du sels dinen viant dienen, dien di die Here insenden sal, in honghere ende in dorste ende in naectheiden ende in allen breken, ende hi sal een yseren joc legghen op dinen necke tot dat hi di verderft heeft.
Die Here sal heidene van verren op di brenghen ende vanden achtersten eynde van ertrijc inder ghelikenissen van enen vlieghenden are met gheruchte, welker tonghe du niet wel en sels moghen verstaen,
vreselike liede, die den ouden gheen ere en selen doen noch des cleyns kints ontfermen,
ende si selen verslinden de vrucht van dinen beesten ende die vrocht van dinen lande, tot dattu verderft bes, ende si en selen di niet laten terwe, wijn noch olie, vee van coeyen noch cudden van scapen, tot dat si di verderven
ende verterden in alle dinen poerten ende tot dat dijn hoghe sterke muere werden ghedestrueert, daer du betrouwen in hads in alle dinen lande. Du sels werden beleit bynnen dinen poerten in alden lande, dat di die Here, dijn God, gheven sal.
Ende du sels eten die vrocht dijns buycs, dijnre sonen ende dijnre dochteren vleesch, die di die Here, dijn God, gheven sal, in vernoeye ende in woestheit sal di verderven dijn viant.
Een weeldich man ende seer luxurioes, hi sal beniden sinen brueder ende sinen wyve, die leet in sinen scoet,
dat hi hem niet gheven en sal vanden vlesche sijnre sonen, dat hi eten sal, om dat hi niet anders hebben en sal inder belegghinghen ende der breken, daer die dijn viande mede woesten selen bynnen alle dinen poerten.
Een teeder wijf ende een weeldich, die boven der erden niet ghegaen en mochte noch haren voetstap niet ghesetten en mochte van groter tederheit ende van morvheiden, si sal beniden haren man, die in haren scoet slaept, opt vleech van haren sone ende haerre dochter
ende vanden uutghestortten vellekene, daer die kinderkine in gheboren werden, daer si uute comen selen van midden haren dien, op die kinder, die inder selver uuren gheboren sijn, want si selense al heymelijc eten om die breke van alle dinghen ende om dbelegghen ende die woestheit, daer di dijn viant mede bedrucken sal bynnen dinen poerten.
En si dattu wachs ende does al die woerde van deser wet, die in desen boke ghescreven sijn, ende en si dattu sinen gloriosen name ontsies, dat es den Here, dinen God, ende vreselijc,
soe sal die Here dijn plaghen meerren ende die plaghen dijns saets, groete plaghen ende gheduerende, alte quade siecheiden ende ewelike,
ende hi sal in di keren al die affliccien van Egipten, die ghi ontsien hebt, ende si selen di aenhanghen.
Hier en boven oec alle quellinghe ende die plaghen, die niet ghescreven en sijn inden boec van deser wet, sal die Here op di bringhen tot dat hi di verderft sal hebben,
ende ghi selt lettel blyven van ghetale, die te voren waert ghelijc den sterren des hemels in menichten, want du en heves niet ghehoert die stemme sHeren, dijns Gods.
Ende also die  Here te voren op u verblijdt was, u weldoende ende u menichfuldighende, also sal hi verbliden, u verdervende ende averecht werpende, tot dat ghi wert wech ghedaen vanden lande, daer ghi in gaen sult om te besittene.
Die Here sal di stroeyen vanden enen eynde vander werelt in alle volc totten anderen eynde, daer suldi dienen vreemden goden die du niet en kins noch dijn vaders, hout ende steene.
Du en suls in dien lieden niet rusten noch den voetstap dijns voets en sal gheen ruste wesen, want die Here sal di daer een vervaert herte gheven ende oghen, die ghebreken selen, ende een siele met droefheiden vervult.
Ende dijn leven sal wesen als hanghende voer di ende du sels ontsien nacht ende dach ende du en sels dinen levene niet gheloeven.
Tsmorghens selstu segghen: Wi sal mi den avont geven? ende zavonts: Wie sal mi den morghen gheven? om die vrese dijnre herten, daer du mede vervaert wesen sulste, ende om dat ghi sien sult met uwen oghen.
Die Here sal di met scepen weder brenghen in Egipten alden wech, daer hi di af geseit heeft, dattune nemmeer sien en souds; daer selstu dinen vianden werden vercocht in cnechten ende in joncwiven, ende nieman en sal wesen, die di verloesten sal.
Dit sijn die woerde der beloften, die de Here Moysenne beval, dat hise maken soude metten kinderen van Israhel int lant van Moab, alsonder die belofte, die hi met hon settede in Oreb.
Ende Moyses riep al Israhel ende hi seide tot hon: Ghi hebt al ghesien, dat die Here ghedaen heeft voer u int lant van Egipten Pharaone ende al sinen knapen ende al sinen lande,
grote coringhen, die dijn oghen ghesien hebben, die teekenen ende groete wondere,
ende tot in desen daghe soe en heeft u die Here niet ghegheven verstandel herte noch siende oghen noch oren, diet moghen hoeren.
Hi heeft u gheleidt doer die wildernisse xl jaer; dijn cledere en sijn niet versleten noch tghescoyte van uwen voeten en es niet versleten van outheden.
Ghi en hebt gheen broet gheten, ghi en hebt wijn noch clareyt ghedronken, om dat ghi weten sout, dat hi es die Here, u God.
Ende ghi sijt comen te deser stat ende Seon, die coninc van Esebon, quam uute ende Og, de coninc van Basan, ons te ghemote om striden,
ende wi sloeghense ende namen haer lant ende hebbent ghegheven te besittene Rubenne ende Gad ende half den gheslechte van Manasses.
Daer om wacht die woerde van deser beloften ende voldoetse, dat ghi verstaen moecht al dat ghi doen sult.
Ghi staet heden alle voer den Here, uwen God, uwe princen ende uwe dusentich heren ende die meeste van gheboerten ende die leraers ende alt volc van Israhel,
u kindere ende u wyve ende die toecomelinghe, die met di wonen inden ghetelden, die hout houwen ende dien, die water toe draghen,
om dattu over gaen sels in sHeren, dijns Gods, belofte ende int recht van eede, dat die Here, dijn God, heden metti slaet,
om dat hi di verwecken sal int volc ende dat hi dijn God sijn sal, also hi di ghesproken heeft ende also hi dinen vaders heeft ghesworen, Abrahamme, Ysaacke ende Jacob.
Ende ic en slae u lieden allene dese belofte niet noch en make vast dese eede,
mer alden ghenen, die hier sijn ende die hier niet en sijn.
Want ghi wet, hoe wi ghewandelt hebben inden lande van Egipten ende hoe wi overleden sijn doer mydden den gheslechten, die du ghesien hebs, doerlidende
ende haer onwerdicheiden ende haer smetten siende, dat waren haer afgode, hout ende steene, silver ende gout, die si oeffenden.
Dat machschien onder u niet en sy man of wijf, famielie of gheslechte, wies herte heden ave ghekeert es vanden Here, uwen God, soe dat hi gae ende diene  dier liede gode ende dat onder u lieden si wortele, die groeit galle ende bitterheit.
Ende als hi horen sal die woerde van desen eede, dat hi hem selven dan benedie in sijn herte ende segghe: Mi sal pays wesen ende ic sal wandelen in die quaetheit mijnre herten ende een dronkene neme den dorsteghen,
ende die Here en saelt hem niet vergheven, mer dan sal sine gramscap alte sere op comen ende sijn toren jeghen dien mensche ende op hem moeten comen alle die vermalendijtheiden, die in desen boeke ghescreven sijn, ende die Here moet sinen name doen van onder den hemel
ende hi moeten verteren in verliese uut alle den gheslechte van Israhel naden malendiccien, die inden boec deser wet ende deser beloften ghescreven sijn.
Ende dnavolghende gheslechte sal segghen ende die kindere, die voert aen selen gheboren werden, ende die vreemde, die van verren comen sijn, alsi die plaghen van dien lande sien selen ende die siecheiden, daer God mede hevet ghequelt
dat lant vanden sulfere ende vander sonnen hitte, daer hijt mede verbernen sal, also datment nemmeer sayen en sal noch dat het niet groens groeyen en sal, inden exemple der omwerpinghen van Sodoma ende van Gomorra, Adame ende Soboim, die de Here omwerp in gramscapen ende in sinen torne.
Ende alle die liede selen segghen: Waer om heeft die Here dus desen lande ghedaen ende wat sonderlingher gramscap sijns torns es dit?
Ende si selen antwoerden: Want si hebben sHeren belofte ghelaten, die hi met haren vaders settede, doe hise uuten lande van Egipten leidde,
ende si hebben vreemden goden ghedient ende die aenbeedt, die si niet en kenden ende dien si niet toeghegheven en waren;
hier omme soe es sHeren toren vergramt jeghen dit lant, soe dat hi er op bringhen soude alle die maledixien, die in desen boeke ghescreven sijn,
ende hi heeftse uut haren lande verdreven in gramscapen ende in torne ende in alte groeter onwerdicheit, ende hi heeftse gheworpen in vreemden lande, alsoment heden prueft.
Die verholene dinghen ons Heren, ons Gods, die ons gheopenbaert sijn ende onsen kinderen tot in den eweliken, om dat wi moeten doen alle die ghebode van deser wet.
Als dus op u comen selen alle dese redenen, benedixie oft malendiccie, die ic voer gheset hebbe in dinen aenscouwene, ende du gheleit werts ter berouwenissen van dijnre herten in allen den heidenen, daer di de Here, dijn God, in stroeyen sal,
ende du weder te hem keers ende du ghehorsam bes sinen gheboden, also ic di heden bevele met dinen kinderen, in al dijn herte ende in al dijn siele,
soe sal di die Here, dijn God, weder brenghen van dinen ghevanckenissen ende hy sal dijns ontfermen. Ende hi sal di echter vergaderen van allen volken, daer hi di te voren in ghestroeyt hadde.
Al bestu totten heeren des hemels ghesceyden, van daer sal di die Here, dijn God, weder trecken,
ende hi sal u nemen ende leiden int lant, dat dijn vaders besaten, ende du seles besitten ende hi sal di benedien ende doen di wesen van meerre ghetale dan dine vaders waren.
Die Here, dijn God, sal dijn herte besniden ende dijns saets herte, soe dattu mynnen sels den Here, dinen God, in al dijn herte ende in al dijn siele, dattu leven moghes.
Mer alle dese malediccien sal hi bekeren op dijn viande ende op die ghene, die u  haten ende quellen.
Mer du sels wederkeren ende horen sHeren, dijns Gods, stemme ende du sels doen alle die ghebode, die ic di heden ghebiede.
Ende die Here sal di doen overvloeyen in alden werken van dynen handen, inden kinde dijns buycs ende in die vrucht dijnre beesten ende inder drachticheit van dinen lande ende in die miltheit van allen dingen, want die Here sal wederkeren, dat hi verbliden sal op di in allen goede, also hi verblijdt es in dinen vaderen,
eest nochtan dattu sHeren, dijns Gods, stemme hoers ende wachstu sijn ghebode ende die oeffeninghen, die in deser wet bescreven sijn, ende wertstu bekeert ten Here, dinen God, in al dijn herte ende in al dijn siele.
Dit ghebot, dat ic di heden ghebiede, en es boven di, noch niet verre gheset,
noch inden hemel gheleit, soe dattu niet en moghes segghen: Wie van ons lieden mach totten hemel comen, dat hi dat tot ons brenghen mach, dat wijt horen mogen ende met werken voldoen?
Noch en es over die zee niet gheset, dattu segghen moghes ende di onsculdeghen: Wie van ons lieden mach over die zee varen ende dat tot ons brenghen, dat wijt moghen horen ende doen, dat gheboden es?
Want dat es herde bi dwoert in dinen mont ende in dijn herte, dattu doen moghes.
Merke, dat ic heden voertgheset heb in dinen aenscouwene dleven ende tgoede ende wederkeert die doet ende tquade,
dattu myns den Here, dinen God, ende wandels in sijn weghe ende dattu wachts sijn ghebode ende sijn vonnissen ende sijn oefeningen ende leves ende dat hi di menichvoldighe ende dat hi di benedie inden lande, daer du in gaen sels om te besittene.
Mer wert dijn herte afghekeert ende en wilstuus niet hoeren ende wertstu met dolingen bedroghen, soe dattu vreemde gode aenbeeds ende du hem diens,
soe voersegghe ic di huden, dattu vervaren moets ende dan lettel tijts blyven sels int lant, daer du ingaen sels om te besittene, als du over die Jordane best.
Ic aenrope heden te orconden hemel ende erde, dat ic u voer gheleit hebbe dleven ende die doet, goet ende quaet, die benedixie ende die maledixie. Daer omme soe kieset dleven, dattu leven moghes ende dijn saet,
ende mynne den Here, dinen God, ende wes ghehoersam sijnre stemmen ende hout di aen hem, want hi es dijn leven ende die lancheit van dinen daghen, dattu wonen moghes int lant, daer die Here dinen vaders af ghesworen heeft, Abrahamme, Ysaacke ende Jacobe, dat hijt hon gheven soude ende haren sade.
Moyses ghinc wech
ende sprac alle dese woerde tot al Israhel ende hi seide tot hon: Ic ben heden c ende xx jaer out, ic en mach voert niet ingaen ende uutgaen, sonderlinghe om dat my die Here gheseit heeft: Du en sels dese Jordane niet overliden.
Daer omme soe sal die Here, dijn God, voer di daer over gaen, hi sal alle dese heidene af doen in dinen aenscouwene ende du seltse besitten ende dese Josue sal voer di overgaen, also die Here ghesproken heeft.
Ende die Here sal hon doen, also hi gedaen heeft Seon ende Og, den coninghen van Amorreen, ende haren lande ende hi salse afdoen,
als hi u oec dese ghelevert heeft ende soe suldi doen hon, also hi u bevolen heeft.
Doet manlijc ende wert vrome, en wilt niet ontsien noch en vreese u niet  in haren aenscouwene, want die Here, dijn God, es dijn leidere ende hi en sal di niet laten noch afgaen.
Daer om soe riep Moyses Josue ende seide hem voer al Israhel: Werde vrome ende wes sterc, want du sels dat volc in leiden int lant dat die Here haren vaderen ghesworen heeft, dat hijt hon gheven soude; ende du selest deilen metten lotte,
ende die Here, die dijn leidere es, sal metti wesen, hi en sal di niet laten noch afgaen, en wille niet ontsien noch en vreesdi niet.
Ende Moyses screef aldus dese wet ende leverese den papen, Levijs sonen, die darke van sHeren beloften draghen ende alle den ouders van Israhel,
ende hi beval hon ende seide: Na vii jaer, int jaer der verlatenissen, in die solempniteiten vanden tabernacule,
als alle die kindere van Israhel vergaderen, dat si in sHeren aenscouwene openbaren selen in die stat die de Here verkiesen sal, soe seltu lesen die woerde van deser wet voer al Israhel, daer sijt horen selen,
beide mannen ende wyven ende den cleynen kinderen ende den toecomelinghen, die bynnen dinen poerten sijn, daer alt volc in een vergadert sal wesen, alsise horen, dat sise leeren moghen ende dat si ontsien den Here, onsen God, ende dat si wachten ende voldoen alle die woerde van deser wet;
haer kindere oec, dies nu niet en ghevroeden, dat sise moghen hoeren ende dat si den Here, haren God, ontsien alle die daghe, die si int lant woenen selen, daer ghi toe tijdt om te besittene, als ghi doer die Jordane selt wesen [geleden].
Ende die Here seide tot Moisen: Sich, die daghe dijnre doet sijn bi, roep Josue ende staet in die tabernacule der beloften, dat ic hem bevele. Daer om ghinghen wech Moyses ende Josue ende si stonden in die tabernacule der beloften.
Ende die Here openbaerde in die columme eenre wolken, die stoent inden inganghe vanden tabernacule.
Ende die Here seide tot Moysen: Sich, du sels slapen met dinen vaders ende dit volc sal op staen ende vernoyeert werden na vreemde gode int lant, daert in gaet ende daert in wonen sal, daer salt mi laten ende het sal te nieute maken die belofte, die ic met hem gheset hebbe.
Ende in dien daghe sal mijn toren jeghen hem vergrammen, ende ic salt laten ende ic sal mijn aensichte jeghen hem berghen ende het sal wesen in verslinden, ende alle quaet salt vinden ende die quellinghen, also dat het in dien daghe sal segghen: Waerlijc, om dat God met mi niet en es, soe hebben mi dese quade dinghen vonden.
Mer in dien daghe soe sal ic berghen ende bedecken mijn aensicht om alt quaet, dat tvolc ghedaen heeft om dat vreemden goden ghevolcht heeft.
Nu hier om soe scryvet u dit liedeken ende leeret den kinderen van Israhel, dat  sijt onthouden in die memorie ende metten monde singen, ende dit liedeken sal sijn orconscap onder die kindere van Israhel.
Want ic sal tfolc leeden in dlant, daer ic sinen vaderen af ghesworen hebbe, vloeyende van melke ende van honighe. Ende alsi selen gheten hebben ende ghesaedt sijn ende vet woerden, soe selen si hon af keren aen vreemde gode ende dienen hem ende mi lasteren, ende si selen mijn belofte breken.
Ende alse [hem daer na] vele quade selen vonden hebben ende quellinghen, soe sal hem dit liedeken antwoerden over orconscap, dat negheen verghetelheit af doen en sal van dijns saets monde. Want ic weet sijn ghepeise heden, wat dat het doen sal, eer ict leiden sal int lant, dat ic hem gheloeft heb.
Dus screef Moyses dliedeken ende leeret den kinderen van Israhel.
Ende die Here beval Josue, Nuns sone, ende seide: Werde vrome ende wes sterc, want du sels die kindere van Israhel leiden int lant dat ic hem gheloeft hebbe, ende ic sal metti wesen.
Ende na dien dat Moyses ghescreven hadde die woerde deser wet in enen boeke ende hine volmaect hadde,
so beval hi den Leviten die droeghen darke van sHeren beloften, ende seide:
Neemt desen boec ende legten in de een side van sHeren, dijns Gods, arken der beloften, dat hi daer si in orconscap jeghen di.
Want ic weet dijn ghescil ende dinen alte harden nacke. Noch als ic levede ende met u ghinc, soe daeddi altoes sceldechtich jeghen den Here; hoe vele meer seldijt doen, als ic doet sal wesen?
Vergadert te mi alle die meeste van gheboerten bi uwen gheslechten ende die leraers, ende ic sal spreken daer sijt hoeren selen dese woerde, ende ic sal jeghen hon aenropen hemel ende eerde .
Want ic weet dat ghi na mijn doet selt quaet doen, ende ghi selt saen afkeren vanden  weghe dien ic u bevolen heb; ende inden achtersten tiden selen u quade plaghen overcomen, als ghi quaet ghedaen hebt in sHeren aenscouwen, soe dat ghine vergramt biden werken van uwen handen.
Dus sprac Moyses, daert alle de vergaderinghe der kindere van Israhel hoerde, die woerde van desen liedeken ende hi volseidse totten eynde.
Hoert, ghi hemele, dat ic spreke, ende die eerde hoer die woerde mijns monts.
Mijn leringhe wasse toe als die reghen, mijn sprake vloeye als die dou, ghelijc den reghen opt cruyt ende ghelijc den droppelen opten gherse,
want ic sal sHeren name aen ropen; geeft moghentheit onsen Gode.
Gods werke sijn volmaect ende alle sijn weghe sijn vonnissen. God es ghetrouwe ende sonder enighe ongherechticheit, gerecht ende recht.
Si sondichden hem ende si en sijn sijn kinder niet inden smetten. Het es een quaet gheslechte ende verkeert.
Ghelstu aldus den Here, sot volc ende onwijs? En es hi dijn vader niet, die di beseten heeft ende di ghemaect ende ghescapen heeft?
Herdencke der ouder daghe, peynse elke gheslechte; vraghe dinen vader ende hi saelt di boetscappen; dine meeste ende si selent di seggen.
Doe die alre hoechste die liede deilde, doe hi Adaems kindere sciet, soe settede hi die termine vanden volke na tghetal der kindere van Israhel .
Mer sHeren deel es sijn volc, Jacob es die termijn sijnre erfachticheit.
Hi vantene inden woesten lande, in die stat des anxts ende der woester wildernissen. Hi leiddene al om ende leerdene ende hi wachdene als die sie van sinen oghen.
Ghelijc den aer die sijn jonghen voert, roept om te vlieghene ende boven hon vliecht, soe ontdede hi sine vloghele ende ontfinckene ende droechene in sinen scouderen.
Die Here was allene sijn leidere ende met hem en was negheen vreemt god.
Hi settene opt hoghe lant, om dat hi eten soude die vrocht vanden ackers, dat hi sughen soude honich uuten steene ende olie uuten alte haerden stene,
botre vanden vee ende melc van scapen, metten ruete der lammere ende der ramme van Basans kinderen ende bocke metten merghe van tarwen, ende dat si drinken souden alte wijnachtich bloet der druven.
Die ghemynde wert vet ende wert wedersporich, hi wert dicke, vet ende ghewijdt, hi liet den God, sinen makere, ende hi ghinc wech van Gode, sijnre salicheit.
Sy vergramdene in vreemden goden ende in onwerdicheiden soe verwecten sine te gramscapen.
Si offerden den duvelen ende niet Gode, den goden, die si niet en kenden, niewe ende versch quamen si, die haer vaders niet en oeffenden.
Du liets Gode, die di wan, ende du heeft vergheten sHeren, dijns sceppers.
Die Here hevet ghesien ende es gheporrent te gramscapen, want sine sone ende sijn dochtere vergramdene.
Ende hi seide: Ic sal mijn aensichte van hem verborghen ende ic sal haer achterste merken, want het es een verkeert gheslechte ende onghetrouwe kindere.
Si vergramden my in dien, die negheen god en was, ende veronwerden my in haren ydelheiden. Ende ic salse vergrammen in dien, die negheen volc en es, ende in sotte liede sal icse veronwerden.
Vier es ontsteken in mynen toren ende het sal verkeren die achterste totter hellen ende het sal verteren dlant met sinen spruten ende het sal der berghe fundamente verbernen.
Ic sal op hem quaet vergaderen ende ic sal mijn ghescutten in hon voldoen.
Si selen verteert werden van honghere ende die  voghele selense eten met alte bitteren bete. Ic sal in hon senden der beesten tande, met gramscapen treckende boven der erden, ende der serpente.
Buten salse tswert woesten ende bynnen anxt, den jonghelinc te gadere ende die maghet, den sughenden metten ouden man.
Ende ic seide: Waer sijn si nu? Ic sal haer herdenken doen ophouden vanden menschen,
mer ic hebt overghedraghen om der viande gramscap, dat machschien haer viande niet en souden verhoverden ende seggen: Onse hoghe hant ende niet die Here heeft alle dit ghedaen.
Het sijn liede sonder raet ende sonder wijsheit.
Ende of si smaecten ende verstonden ende die achterste oversaghen,
hoe een van hen dusentighen na volchde ende hoe si twee hem tien dusentich verjaechden, en waest daer om niet, datse haer God vercochte ende datse die Here besloet?
Want onse God en es niet als haer gode ende onse viande sijns vonnissers.
Vanden wijngaerde der Sodomite es haer wijngaert ende vanden buten lande van Gommorra, haer druve es druve van gallen ende die alre betterste besien.
Galle der draken es haer wijn ende onganselijc venijn van aspiden.
En sijn dese dinghen niet opgheleit neven  my ende gheteekent in mynen tresoer?
Mine es die wrake ende ic saelt hon ghelden inden tide, soe dat haer voet vallen sal. Die dach des verlies es bi ende die tide haesten hon te comenne.
Die Here sal sijn volc vonnessen ende hi sal ontfermenisse hebben in sinen cnechten. Hi sal sien, dat die hant ghecranct es ende dat die beslotene oec ghebraken ende dat dander sijn verteert.
Ende hi sal segghen: Waer sijn haer gode, daer si betrouwenisse in hadden,
van welker offeranden si tfette aten ende dronken den wijn vanden lybamenten? Si staen op ende helpen u ende si bescermen u inder noet.
Siet dat ic allene ben ende dat negheen ander God en es sonder my. Ic sal doeden ende ic sal doen leven ende ic sal slaen ende ic sal doen ghenesen, ende nieman en es, die van mijnre hant sal moghen bescermen.
Ic sal mijn hant opheffen te hemele ende ic sal segghen: Ic leve inden eweliken.
Eest dat ic wette mijn swert als de blixeme ende begrijpt mijn hant vonnisse, soe sal ic wrake ghelden mynen vianden ende dien, die mi haten, sal ict ghelden.
Ic sal mijn ghescutten droncken maken van bloede ende mijn sweert sal verteren tvleechs vander ghedoedder blode ende vanden ghevanckenisse des ontdects hoefs der viande.
Ghi heidene, loeft sijn volc, want hi sal wreken sijnre knechte bloet ende hi sal wrake ghelden in haer viande ende hi sal guedertieren wesen den lande sijns volcs.
Dus quam Moyses ende sprac alle die woerde des liedekens in des volcs oren, hi ende Josue, Nuns sone,
ende hy voldede alle dese redenen sprekende tot al Israhel
ende hi seide tot hem: Legt uwe herte in alle mynen woerden, die ic u heden orconde, dat ghise ghebiedt uwen kinderen te wachten ende te doene ende te voldoene alle, dat ghescreven es inden boec van deser wet.
Want si en sijn u niet te vergheefs gheboden, mer om datter elc in leven soude, ende eest dat ghi dese dinghen doet, soe moetti langhen tijt ghedueren int lant, daer ghi toe gaet om te besittene, als ghi over die Jordane coemt.
Ende in dien selven daghe soe sprac die Here tot Moysenne ende seide:
Ganc op desen berch Abrahym, dats over den berch Nebo, die es int lant van Moab jeghen Ihericho, ende sich dat lant van Chanaan, dat ic gheven sal den kinderen van Israhel  te besittene,
ende sterf inden berch. Ende als du er op ghegaen bes, soe werde ghevoecht dinen vaderen, also Aaron, dijn brueder, doet es inden berghe Hor, ende hi es te sinen volke gheleidt,
want ghy mesdaet jeghen my inden midden der kindere van Israhel ten wateren der wedersegghinghen in Cades vander wildernissen Sin, ende ghi en heileghet mi niet in mydden den kinderen van Israhel.
Van daer jeghen selstu dlant sien ende du en selter niet in gaen int lant, dat ic gheven sal den kinderen van Israhel.
Dit es die benedixie, daer Moyses, Gods man, mede benedide die kindere van Israhel voer sijn doet,
ende hi seide: Die Here quam van Ryna ende van Seir rees hi ons op, hi openbaerde vanden berghe Pharan ende met hon dusentighen van heilegen, in sijn rechte hant was een viereghe wet .
Hi mynde die volke, alle heilegen sijn in sijn hant ende die sinen voeten naken, selen van sijnre leringhen ontfaen.
Moyses beval ons die wet, derfachticheit der menichten van Jacob,
ende voer den alre gherechtichsten sal hi coninc wesen, als prince vanden volke selen vergadert sijn metten geslechten van Israhel.
Ruben moet leven ende niet sterven ende hi moet cleyne wesen in ghetale.
Dit es Yudas benedixie: Here, hoere Judas stemme ende leidten in te sinen volke. Sine hande selen over hem vechten ende hi sal sijn helpere wesen jeghen sijn wedersaken.
Ende tot Levi seide hi: Dijn volmaectheit ende dijn leringhe es van dinen heileghen man, dien du prueves inder becoringhen ende dien du vonnisses te wateren der wedersegghinghen,
die seide sinen vader ende sijnre moder: Ic en kenne u niet, ende sinen brueders: Ic en weetse niet, ende si en wisten haer kindere niet. Dese wachten dijn sprake ende si hielden dijn belofte
ende dijn vonnissen, o Jacob, ende dijn belofte, o Israhel. Si selen tymyama legghen in dinen torne ende dijn holocaust op dinen outaer.
Here, benedie sijnre stercheit ende ontfanc die werke sijnre hande. Slach die rugghen sijnre viande ende diene haten en moeten niet opverrisen.
Ende Benjaminne seide hi: sHeren alre ghemynste sal woenen betrouwelijc in hem, hi salre alden dach in dueren als in een sale ende hi sal rusten tusschen sijn scouderen.
Ende Joseph seide hi: Sijn lant sal wesen van sHeren benedixien: vanden appelen des hemels ende vanden douwe ende vanden afgronde, die onder leit,
vanden appelen der vrochte der sonnen ende der manen
ende vanden tsoppe vanden ouden berghen ende vanden appelen der eweliker hoevele
ende vanden vrochten des lants ende van sijnre volheit, dies benedixie die openbaerde inden speldoren, moet comen op Josephs hoeft ende opten tsop des heilichs onder sijn brueders.
Sijn scoenheit es als eens eerstgheborenen stiers, sijn horne sijn als eens eenhorens, in dien sal hi de heidene verdryven totten eynde vander werelt. Dit sijn die menichten van Effraym ende die dusentighen van Manassen.
Ende hi seide tot Sabulon: Zabulon, verblide di in dinen uutganghe ende Ysachar in dinen woninghen.
Si selen die volke ten berghe roepen ende si selen daer victymen der gherechticheit offeren, die dovervloeyen vander zee sughen selen als melc ende die verborghene tresoere vanden sande.
Ende tot Gad seide hi: Gad, du bes ghebenedijt in wijtheiden, hi rustede als een leeu ende hi ontfinc den arm ende den tsop.
Ende hi sach heerscap, dat hi in sinen deele leeraer was gheseit, die was metten princen des volcs ende dede sHeren gherechticheiden ende sijn vonnisse met Israhel.
Hi seide oec tot Dan: Dan, een libaerts jonc, hi sal myldelijc vloeyen van Basan.
Ende hi seide Neptalimme: Neptalim sal ghebruken overvloedicheiden ende hi sal wesen van sHeren benedixien; hy sal die zee ende tSudene besitten.
Ende tote Azer seide hi: Aser sal ghebenedijt wesen in kinderen. Hi si ghenuechlijc sinen brueders ende hi sal sinen voet in olie netten
ende yser ende eer sal sijn ghescoeite wesen, ghelijc den daghen dijnre joncheit also sal wesen dijn outheit.
En es gheen ander god als di gherechtighe God. Dopclemmere des hemels sal wesen dijn hulpere, sijn groetheiden lopen omtrent die wolken,
sijn woninghe es boven ende onder die ewelike erme. Hi sal den viant verdriven van dinen aensichte ende hi sal segghen: Wert vertorden.
Israhel sal betrouwelijc wonen ende allene. Jacobs oghe int lant der terwen ende des wijns, ende die hemele selen verdonckeren van douwe.
Du best salich, Israhel. Wie es dijns ghelijc, volc, dat beholden werts? Inden Here es die scilt dijnre hulpen ende tswert dijnre glorien. Dijns selen loechenen dijn viande ende du sels terden in haer halse.
Vanden campaendien van Moab ghinc Moyses opten berch Nebo inden tsop van jeghen Jericho  , ende die Here toende hem dat lant al van Galaad tot Dan
ende al Neptalim, dlant van Effraym ende Manasses ende al dlant totter achtersten zee,
ende die suut side ende die breidde des vels van Jericho, der stat vanden palmen, tot Segor.
Ende die Here seide tot hem: Dit es dlant, daer ic af ghesworen heb Abrahamme, Ysaacke ende Jacobe, segghende: Dinen sade salict gheven. Du heves ghesien met dinen oghen ende du en suls niet overgaen tot daer.
Dus es daer Moyses, sHeren knecht, doet int lant van Moab, na sHeren ghebot,
ende hi groefene in een valleie vanden lande van Moab jeghen Phagor, ende negheen mensche en bekende sijn graf tote in desen daghe .
Moyses was c ende xx jaer out, doe hi sterf; sijn oghe en was niet verdonkert noch sijn tande en waren niet ghevallen.
Ende die kindere van Israhel beweendenen xxx daghe in dien campaendien van Moab, ende die daghe woerden voldaen vanden ghenen, di Moysenne beweenden.
Ende Josue, Nuns sone, waert vervult metten gheeste der wijsheit, want Moyses  leide sijn hande op hem ende die kindere van Israhel waren hem ghehoersam ende si daden, also die Here Moysenne beval.
Ende voert soe en verrees negheen prophete in Israhel ghelijc Moysenne, dien die Here bekende van aensichte te aensichte,
in allen den teekenen ende den wonderen, die hi sant met hem, dat hise doen soude int lant van Egipten Pharaone ende alle sinen knechten ende al sinen lande
ende al die vrome hant ende die groete wondere, die Moyses dede voer al Israhel.
Ende het gheschiede na Moyses, sHeren knecht, doet, dat die Here sprac to Josue, Nuns sone, Moises dieninc, ende dat hi hem seide:
Moyses, mijn cnecht es doet, stant op ende ganc over dese Jordane, du ende alt volc met di, int lant, dat ic den kinderen van Israhel gheven sal.
Ic sal u leveren alle stat die de voetstap uus voets terden sal, also ic Moysenne ghesproken hebbe.
Vander wildernissen ende den Libano ende totter groeter ryvieren van Eufraten, al der Etheen lant, totter groeter zee jeghen der sonnen onderganc sal u termijn wesen.
Nieman en sal u moghen wederstaen allen de daghen dijns levens. Alsoe ic met Moysenne was, also sal ic metti wesen; ic en sal di niet laten noch af gaen.
Werde vrome ende wes sterc, want du sels desen volke deilen dlant metten lotte, daer ic dinen vaders af ghesworen hebbe, dat ict hon gheven soude.
Hier om werde sterc ende wes seer vrome, dattu wachts ende does al die wet, die di Moyses, mijn knecht, bevolen heeft. En keer di niet af ter rechter hant noch ter slincker hant, dattu verstaen moghes al, dattu does.
Dese boec van deser wet en sal niet gaen van dinen monde, mer du selster in peynsen dach ende nacht, soe dattu wachs ende does al datter in ghescreven es. Dan selstu dinen wech betrecken ende verstaen.
Sich, ic bevele di: Werde vrome ende wes sterc, en wille niet vresen noch en wille niet ontsien, want die Here, dijn God, es metti in al dien, daer du toe tijts.
Hier omme beval Josue den princen vanden volke ende seide:
Gaet doer die myddewert vanden ghetelden ende ghebiet den volke ende segt: Bereit te uwen behoef tetene spise, want naden derden dach suldi over die Jordane gaen ende ghi sult in gaen om dlant te besittene, dat u die Here, u God, gheven sal.
Ende Josue seide tot Rubens ende Gads sonen ende tot half den gheslechte van Manasses:
Ghi sult herdencken der redenen, die u Moises, sHeren knecht, beval, doe hi seide:
Die Here, u God, heeft u ruste ghegheven ende alt lant, uwe kindere ende u wyve ende u beesten selen blyven int lant, dat u Moyses, sHeren cnecht, heeft ghegheven over die Jordane. Mer gaet ghi over gewapent voer uwe brueders, alle die sterc sijt in die hant ende vecht over hon,
tot dat die Here uwen bruederen ruste ghegheven heeft, also hi u ghegheven heeft, ende dat si oec besitten dlant, dat hon die Here, u God, gheven sal, ende also soe keert weder int lant van uwer possessien, ende ghi selter in wonen, dat u Moyses, sHeren knecht, ghegheven heeft over die Jordane jeghen der sonnen opganc.
Ende si antwoerden tot Josue ende seiden: Al dattu ons bevolen hevest, selen wi doen, ende soe waer du ons sends, selen wi gaen.
Also wy Moysen in allen ghehoersam waren, also selen wi di oec ghehoersam sijn; allene moet die Here God metti wesen, also hi was met Moysenne.
Soe wie dat dinen monde wedersegghen sal ende niet  ghehoersam sijn en wille al den redenen, die du hem bevelen sals, hi sal sterven. Mer allene wes du vrome ende doech manlijc!
Josue, Nuns sone, sant doe al heimelijc van Sethim twee manne spieres ende seide hon: Gaet ende merket dlant ende die poert Jericho. Ende si ghinghen ende ghinghen in eens lichs wijf huys, die Raab hiet, ende rusteden daer bi haer.
Ende den coninc van Jericho wert gheboetscapt  ende gheseit: Sich, hier sijn by nachte manne in comen vanden kinderen van Israhel om dlant te bespiene.
Ende die coninc van Jericho sant tot Raab ende seide: Bringt uute die manne, die totti comen sijn ende in dijn huys ghegaen sijn, want het sijn spieres ende si sijn comen om al dlant te merken.
Ende dwijf nam die manne ende barchse ende seide: Ic lie, datse te mi quamen, mer ic en wiste niet, wannen si waren,
ende doemen die poerte sloet inder donckerheit, soe ghinghen si te gadere uute, ic en weet niet, werwert si wech gegaen sijn. Volcht hon haestelijc ende ghi sultse vaen.
Mer si dede die manne gaen opten sulre van haren huys ende si overdeckese met eystricke, dat daer was .
Mer die ghene, die daer ghesonden waren, si volchden hon na alden wech, die leet ten ghewade wert vander Jordanen, ende doe si uute waren ghegaen, sloetmen te hant die poerte.
Ende noch en waren si niet in slape, die daer gheborghen waren ende sich, dwijf ghinc tot hon daer boven ende seide:
Ic weet, dat u die Here dlant leveren sal, want u anxt es in ons ghevallen ende alle, die int lant wonen, quellenre af.
Wi hebben ghehoert, dat die Here verdroechde die watere vander Roeder Zee, doe ghi daer in ghinct, doe ghi uut Egipten ghinct, ende wat ghi ghedaen hebt den ii coninghen vanden Amorreen, die over die Jordane waren, Seon ende Og, die ghi ghedoedt hebt.
Ende doe wi dit hoerden, doen ontsaghen wi ons ende ons herte vercrancte ende in ons en es negheen gheest bleven te uwen incomen, want die Here, u God, hi es God inden hemel boven ende in derde beneden.
Nu, daer om soe sweert mi biden Here, dat also ic met u ontfermenisse hebbe ghedaen, dat ghi oec alsoe doen sult met mijns vaders huys, ende gheeft my een ghewarich teeken,
dat ghi behout mynen vader ende mijnre moder, mijn bruedere ende mijn sustere ende al, dat haer es, ende verloest onse sielen vander doet.
Ende si antwoerden haer: Onse siele  sal voer u luden wesen in die doet, op dattu ons niet en wroechs, ende als ons die Here sal hebben dlant ghelevert, soe selen wi doen in di ontfermicheit ende waerheit.
Dus liet sise neder met enen seele doer een venstre, want haer huys stont aenden muer,
ende si seide tot hen: Gaet op den gheberchte, dat si u machschien niet te ghemoete en comen, als si weder keren, ende daer hout u heymelijc dri daghe tot dat si weder comen sijn, ende dan suldi gaen uwen wech.
Si seiden tot haer: Wi selen onsculdich wesen van desen eede, daer du ons mede  besworen hebs,
als wi int lant comen selen, eest dattit roede seel ons niet en si teeken, ende en benstuut niet in die venstre, daer du ons doer neder liets, ende en heeftu niet vergadert bynnen dinen huys dinen vader ende dijnre moder, dijn brueders ende alle dijnre maechscap.
Soe wie buten der doere van dinen huys sal gaen, sijn bloet sal op sijn hoeft wesen, ende wi selen onsculdich wesen vanden eede. Mer der gheenre bloet, die metti bynnen huys wesen selen, sal op onse hoeft vallen, eest dat hem yemant ghenaect.
Mer eest dattu ons wroeghen wils ende dese redene voertbrenghen int midden, soe selen wi suver wesen van desen eede, daer du ons mede besworen hebs.
Ende si antwoerde: Also ghi gheseit hebt, also si. Ende doe sise nederliet, dat si wech tiden souden, soe hinc si dat roede seel in die venstere.
Ende die ghinghen ende quamen ten gheberchte ende si bleven daer iii daghe, tot dat si weder comen waren, die hon na ghevolcht waren, want si sochtense alden wech doer ende si en vondenre niet. Ende doen dese in die poert weder comen waren,
soe quamen die spieres neder vanden berghe ende ghinghen over die Jordane ende quamen tot Josue, Nuns sone, ende si vertelden al, dat hem gheschiet was,
ende seiden: De Here heeft in onsen handen al dit lant ghelevert, want al die ghene die daer in wonen, sijn van vresen ter neder ghevallen.
Josue stont op bi nachte ende ruerde die ghetelde, ende si ghinghen van Sethym ende quamen ter Jordanen, hi ende alle die kindere van Israhel, ende si bleven daer iii daghe.
Ende doe die leden waren, so ghinghen araude midden doer die ghetelde
ende begonsten te roepene: Als ghi sien sult sHeren, uus Gods, arke der beloften ende die papen van Levijs gheslechte, diese draghen selen, soe suldi oec opstaen ende volghen den ghenen, die voergaen,
ende tusschen darke ende u sal sijn spacie van iim cubiten, dat ghise van verren sien moecht ende dat ghi moecht weten al welken wech ghi in gaen sult, want ghi en hebten hier te voeren niet ghewandelt, ende wacht u, dat ghi der arken niet en ghenaect.
Ende Josue seide totten volke: Heilicht u, want morghen sal die Here onder u lieden wonder doen.
Ende hi seide totten papen: Neemt darke der beloften ende gaet voer tfolc. Ende si daden, dat hi hon beval, ende namen darke ende wandelden voer hon.
Ende die Here seide tot Josue: Heden salic di beghinnen te verheffene voer al Israhel, dat si weten moghen, dat ic metti wesen sal, also ic met Moysenne was.
Mer bevele du den papen, die draghen die arke der beloften, ende segt hon: Alse ghi ghegaen selt sijn in een deel vanden watere der Jordanen, soe blijfter in staende.
Ende Josue seide totten kinderen van Israhel: Coemt herwaert ende hoert sHeren, uus Gods, woerde.
Ende echter seide hi: Hier in suldi weten, dat die levende God in midden u lieden es, ende hi sal verdriven in uwen aenscouwene de Chananeen ende die Etheen ende die Eveen ende die Phereseen ende die Gergeseen ende die Amorreen ende die Jebuseen.
Siet, darke der beloften sHeren van al ertrijc sal voer u gaen doer die Jordane.
Bereidt xii manne vanden xii gheslechten van Israhel, enen uute elken gheslechte.
Ende alse die papen, die draghen darke der beloften sHeren van al ertrike, selen hebben gheset die voetstappe van haren voeten inden wateren vander  Jordanen, soe selen die watere, die beneden sijn, nederwert loepen ende ghebreken, mer die van boven comen, si selen teenen hoepe blyven staende.
Dus ghinc tfolc uut haren tabernacule, om dat si over die Jordane gaen souden, ende die papen, die darke der beloften droeghen, ghinghenre voer.
Ende doe die papen in die Jordane ghegaen waren ende doe haer voete een deel ghenet waren int water, want die Jordane hadde inden tijt vanden oexste haren gront ghevult ,
soe bleven die watere, di van boven quamen, staende in een stat ende si hieven hoghe als i berch, soe datmense sach van verren vander poert, die heet Edom, totter stat, die Sarthan  hiet, mer dwater, dat beneden was, liep neder in die zee der wildernissen, diemen nu heit die Dode Zee, tot dat het al wech was.
Ende tvolc ghinc voert jeghen die Jordane ende di papen, die droghen darke van sHeren beloften, si stonden opten droghen gront in midden die Jordane <ghescort>, ende alt volc ghinc over den droeghen gront.
Doe si overghegaen waren , so seide die Here tot Josue:
Kiest xii manne, enen uut elken gheslechte,
ende bevele hon, dat si van midden den gronde der Jordanen brenghen, daer der papen voete stonden, xii harde steene, die ghi sult legghen in die stat, daer ghi te nacht ghetelde slaen sult.
Ende Josue riep die xii manne, die hi gecoren hadde vanden kinderen van Israhel, i uut elken gheslechte,
ende hi seide hon: Gaet voer sHeren, uus Gods, arke ter middewert vander Jordanen, ende elc brenghe i steen op sijn scouderen na tghetal der kindere van Israhel,
dat het onder u een teeken si. Ende morghen, als u uwe kindere vraghen selen ende segghen: Wat willen hon dese steene?
soe suldi hon antwoerden: Die watere vander Jordanen liepen wech ende ghebraken voer sHeren arke, doe si daer doer leet. Hier omme sijn dese steene gheleit in een herdencken der kindere van Israhel tot inden eweliken.
Ende aldus daden die kindere van Israhel, also hem Josue beval, ende brachten van midden den gronde der Jordanen xii steene , also hem die Here bevolen hadde, naden ghetale der kindere van Israhel, ende droeghense totter stat, daer si tenten sloeghen, ende daer leiden sise.
Ende Josue leide xii andere steene int midden die Jordane, daer die papen stonden, die droeghen darke van sHeren beloften ende si sijn daer tot in desen daghe .
Ende die papen, die darke droeghen, stonden in midden die Jordane, tot dat het al voldaen was, dat die Here Josue beval, dat hi  totten volke spreken solde, ende also Moises hem gheseit hadde, ende tfolc haeste hem ende ghinc over.
Ende doe si alle overghegaen waren, doe ghinc sHeren arke oec over, ende die papen ghinghen voer tfolc.
Ende Rubens ende Gads kindere ende half tgheslechte van Manasses ghinghen ghewapent voer die kindere van Israhel, also hon Moyses bevolen hadde;
xlm vechters ghinghen bi haren battaelgien ende haren hoepen opt pleyne ende den campaendien der poert van Jericho.
In dien daghe verhief die Here Josue voer al Israhel, om dat sine ontsien souden, also si Moysenne ontsien hadden, doe hi noch leefde.
Ende hi seide tot hon:
Bevele den papen, die draghen darke der beloften, dat si op comen vander Jordanen.
Ende hi beval hon ende seide: Coemt al vander Jordanen.
Ende doe si op comen waren, draghende darke van sHeren beloften, ende si begonsten die droeghe erde te terdene, so ghinghen die watere weder in haer diepte ende vloeiden, alse si te voeren hadden gheploghen.
Ende tfolc quam op uuter Jordanen inden tienden daghe vander eerster maent, ende si sloghen tenten in Galghala jeghen die oest side der poert Jericho.
Ende die xii steene, die si bracht hadden uuten gronde vander Jordanen, die leide Josue in Galgala.
Ende hi seide totten kinderen van Israhel: Morghen, als u kindere vraghen selen haren vaderen ende si hon segghen: Wat willen hon dese steene?
soe suldi hon leren ende segghen:
Over den droeghen gront ghinc Israhel over dese Jordane, doe die Here, onse God, haer water verdroechde in onsen aenscouwene, tot dat wier overghegaen waren,
also hi voeren ghedaen hadde in die Roede Zee, die hi verdroechde tot dat wire overleden waren,
om dat alle volke van ertrijc leren selen sHeren sterke hant ende dat ghi oec ontsien sult in allen tiden den Here, uwen God.
Na dien dat alle die coninghe vanden Amorreen hoerden, die over de Jordaen ter west siden woenden, ende alle die coninghen van Canaan, die neven die groete zee woenden, dat die Here die vloet vander ryvieren ghedroecht hadde voer die kindere van Israhel, tot dat sire overghegaen waren, so wert haer herte ontbonden ende negheen gheest en bleef in hem, soe ontsaghen si hem ten incomene der kindere van Israhel.
Te dien tiden seide die Here tot Josue: Make di steenene messe ende besnide anderwerf die kindere van Israhel.
Ende hi dede, dat die Here gheboden hadde, ende hi besneet die kindere van Israhel inden halse der overslove.
Ende dit was die sake vander anderre besnidinghen: Alt volc van mans maecsele, dat uut Egipten quam, ende alle die manne, di vechters, bleven alle doet inder wildernisse
inden langhen omganghe vanden weghe, die alle besneden waren; mer tfolc,
dat gheboren waert inder wildernissen bynnen xl jaren vanden widen weghe der wildernissen, was onbesneden, tot dat si verteert worden, die sHeren stemme niet ghehoert en hadden ende dien hi gesworen hadde, dat hi hon niet toghen en soude dlant, vloeiende van melc ende van honighe.
Deser sonen volchden na inder vadere stat ende worden besneden van Josue, ende si waren noch metten overslove, also si gheboren waren, ende inden weghe en hadse niemant besneden.
Ende na dien datse  alle besneden waren, soe bleven si in die selve stat vanden ghetelden, tot dat si ghenesen waren.
Ende die Here seide tot Josue: Heden hevestu den laster van Egipten van u lieden ghedaen. Ende die name van diere stat wert gheheiten Galgala, tot in desen daghe.
Dus bleef Israhel in Galgala ende si daden Phase inden viertienden daghe savonts inden campaendien van Jericho
ende si aten sanderdaechs vander vrucht vanden lande, derve brode ende wellinghe vanden selven jare.
Ende na dien dat tfolc at vander vrocht vanden lande, soe ghebrac hon manna ende voertmeer en besichden die spise niet die kindere van Israhel, mer si aten vanden vrochten van dien jare slants van Chanaan.
Ende doe Josue was in enen acker der poert van Jericho, soe hief hi sijn oghen op ende sach enen man jeghen hem staende ende houdende een bloet swert, ende hi ghinc tot hem ende seide: Bestu onse of van onsen vianden?
Hi antwoerde: Neen ic, mer ic ben die prince van sHeren heere, ende nu come ic.
Ende Josue viel lancs op derde ende hi aenbeeddene ende seide:
Wat besprict mijn Here tot sinen knecht? Hi seide: Ontbende tghescoeite van dinen voeten, want die stat, daer du in staes, es heilich. Ende Josue dede also hem bevolen was.
Jericho was ghesloten ende versekert om die vrese der kindere van Israhel,  ende niemant en dorster in noch uut gaen.
Ende die Here seide tot Josue: Sich, ic heb in dijn hant ghegheven Iherico ende haren coninc ende alle die stercke manne. Alle die vechters,
gaet die stat omme, eenwerven sdaechs. Aldus suldi doen vi daghe,
mer inden vii daghe soe selen die papen nemen die vii trompen, diemen besicht in jubileo, ende si selen voer darke der beloften gaen ende vii werven suldi de stat om gaen ende die papen selen blasen metten trompen
ende alse der trompen luut luden sal langher ende hogher ende si in uwen oren crit, so sal alt volc ropen met alte groeten gheruchte, ende die mueren vander stat selen alle te mael vallen ende elc sal daer in gaen te dier stede, daer hi jeghen staet.
Hier om riep Josue, Nuns sone, die papen ende seide tot hon: Neemt darke der beloften ende vii ander papen nemen die vii basunen van jubeleo ende si gaen voer sHeren arke.
Ende hi seide totten volke: Gaet ende omgaet die stat ende gaet ghewapent voer darke des Heren.
Ende doe Josue die woerde gheeyndt hadde ende die vii papen trompten metten basunen voer darke van sHeren beloften
ende alt heer ghewapent daer voer ghinc, soe volchde dander volc darke ende alle dinc herluudden vanden trompen.
Ende Josue hadde den volke gheboden ende gheseit: Ghi en sult niet roepen noch men sal uwe stemme niet hoeren noch negheen redene en sal uut uwen monde gaen, voer dat die dach comen sal, daer ic u in segghen sal: Roept ende maect gheruchte.
Dus ghinc die arke al om die poert eenwerven sdaechs  ende si keerde weder inden ghetelden ende bleef daer.
Ende Josue stont op by nachte ende die papen namen sHeren arke
ende die vii van hon lieden die vii basunen, diemen besicht in jubileo, ende si ghinghen voer sHeren arke, wandelende ende trompende, ende tghewapende volc ghinck voer hem, mer dander volck volchde darke ende si doerluuddent al metten trompen.
Dus ginghen si die stat omme sanderdaechs eenwerven ende si keerden weder inden ghetelden. Dus daden si vi daghe.
Ende opten vii-den dach soe stonden si op in die dagheraet ende si ghinghen om die poert, alsoet gheseit was, vii werven.
Ende doe inden sevenden omganghe die papen trompten metten businen, soe seide Josue tot al Israhel: Roept, want die Here heeft die stat ghelevert u
ende dese stat sal wesen verghift ende al, datter bynnen es, mer Raab, dlichte wijf, sal allene te lyve blyven met alle dien, die met haer inden huys sijn, want si barch die boden, di wi sonden.
Mer wacht u ghi, dat ghi niet en genaect van dien, die verboden sijn, dat ghi der mesdaet niet sculdich en sijt, ende dat dan allen die ghetelde van Israhel onder sonde sijn ende werden ghestuert.
Soe wat datter sijn sal van goude ende van silvere ende van eernen vaten ende yseren, dat werde den Here gheheilicht ende op geleit in sinen tresoer.
Doe dus alt volc riep ende die bosunen trompten ende doe inder menichten oren die stemme ende die luut luudde, soe vielen die mueren haestelijc ende elc ghinc op al die stat, die jeghen hem was. Ende si wonnen die stat
ende si sloghent al doet, datter bynnen was, vanden mannen totten wyven, vanden jonghen kinde totten ouden mensche, ende si sloeghen oec int swerts mont ossen ende scape ende die esele.
Ende Josue seide totten ii mannen, die spieres ghesonden waren: Gaet in slichs wijfs huus ende leitse uut ende al dat haer es, also ghi haer ghesekert hebt met eede.
Ende die jonghelinghe ghinghen daerin ende si leidden Raab ende haren vader ende moder ute ende haer brueders ende al haer maechscap ende haer havelijc goet ende si dadense blyven buten den ghetelden van Israhel.
Mer die poert ende al datter bynnen was, dat verborren si sonder silver ende gout ende die eerne vate ende dyser, dat si heilichden in sHeren tresoer.
Mer Raab , tghemeyne wijf, ende haers vaders huys ende al dat si hadde, dede Josue leven; ende si woenden in midden Israhel tot in desen daghe, om dat si die boden berch, die si ghesonden hadden, dat si Iherico bespien.
In dien tide soe bad Josue ende seide: Vermalendijt moet di man wesen voer den Here, die verwecken ende stichten sal die stat van Jericho! . In sinen eerstgheborenen sone soe moet hi tfundament legghen ende in sinen achtersten sone moet hi haer poerten setten.
Ende die Here was met Josue, ende sijn name wert vermaert in alt lant.
Mer die kindere van Israhel brakent ghebot ende stalen vanden verghiften, want Achor, Charmi sone, Zabdi sone, die Zara sone was van Judas gheslechte, hi nam yewet vanden verghiften. Ende die Here waert vergramt jeghen die kindere van Israhel.
Ende doe Josue ghesonden hadde manne van Jericho jeghen Hay, die neven Bethaven es ter oester side der poert Betel, soe seide hi hon: Gaet op ende bespiet dlant. Ende si daden, dat hi hon beval, ende bespieden Hay.
Ende si keerden weder ende seiden hem: Alt volc en gae daer niet, mer twee dusentich of iiim man tiden derwert  ende doen die stat af. Waer om soudemen te vergheefs alt volc moeyen jeghen luttel viande?
Hier om ghinghenre op iiim vechters ende si keerden te hant die rugghen ende worden gheslaghen vanden mannen der poert van Hay,
ende van hon vielen xxxvi manne. Ende die viande volchden hon na vander poerten tot Sabarim ende si vielen daer si ten ghereetsten wert vlouwen, ende des volcs herte ontsach hem ende smalt ghelijc watre.
Ende Josue scoerde sijn cledere ende hi viel langs in deerde voer sHeren arke totten avonde, beide hi ende alle douders van Israhel, ende sy worpen ghemul op haer hoefde.
Ende Josue seide: Ay, Here God, waer bi woltstu dit volc over die Jordane doen gaen, om dattu ons leveren souts in Amorreus hant ende afdoen? Ende ofte wi over die Jordane bleven waren, also wi begonnen hadden!
Mijn Here God, wat sal ic segghen, als ic sien sal, dat Israhel sinen vianden die rugghe keren sal?
Die Chananeen selent hoeren ende alle, die int lant wonen, ende si selen hem te gader hoepen ende ons om crupen, ende si selen onsen name af doen van ertrijc. Ende wat sulstu dinen groeten name doen?
Ende die Here seide tot Josue: Stant op, wat beligstu op die erde?
Israhel heeft ghesondicht ende heeft mijn belofte te broken ende si hebben genomen vanden verghiften ende si hebbent ghestolen ende hebben gheloghen ende hebbent gheborghen onder haer vate.
Ende Israhel en sal niet moghen staen voer sijn viande ende het salse vlien, tot dier tijt, dat ghine ghedoedt hebt, die deser quaetheit sculdich es.
Stant op ende heileghe tfolc ende seg hon: Wert gheheilicht jeghen morghen, want dit seit die Here God van Israhel: Israhel, in midden di es vermeensamheit, du en suls niet moghen staen voer dijn viande, voer dat hi ute di sal wesen afghedaen, die met deser mesdaet besmet es.
Elkerlijc sal morghen voertcomen na sinen gheslechte, ende soe wat gheslechte dlot venden sal, dat sal voert comen bi sinen maechscapen ende die maechscap bi haren husen ende die huse bi elken man,
ende soe wie in deser mesdaet sal werden vonden, men salne verbernen met viere met al sinen goede, want hi heeft sHeren belofte ghebroken ende hi hevet een quade daet ghedaen in Israhel.
Ende doe Josue smorghens op ghestaen was, soe dede hi Israhel voert comen bi sinen gheslechten ende men vant gheslechte van Juda.
Ende doe dit gheslechte bi sinen famielien voert comen was, soe vantmen Zara famielien. Ende doe die famielie bi mannen voert quam, so vant hi Sabdi.
Ende doe hi sijn huys biden mannen ghescheiden hadde, soe vant hi Achor, Charmi sone, Zabdi sone, die Zara sone was van Judas gheslechte.
ende Josue seide tot Achor: Sone mijn, ghif den Here God van Israhel glorie ende belie ende seg mi ende en loechens niet, wat du ghedaen heefs.
Achor antwoerde Josue ende seide hem: Waerlijc soe heb ic ghesondicht den Here Gode van Israhel ende aldus heb ic ghedaen,
want ic  sach onder den roef enen harde goede mantel ende cc sicle silvers ende een gulden regule van 1 siclen ende ic begherese ende droechse wech ende ic hebse gheborghen in deerde jegen die middewert van mynen tabernacule ende tsilver oec ende hebt ghegraven in die erde.
Ende Josue sant cnapen ende si liepen te sijnre tabernaculen ende si vondent al gheborghen in die selve stat ende tsilver daer mede,
ende si droeghent uuter tenten ende droeghent tot Josue ende tot alden kinderen van Israhel ende si worpent neder voer den Here.
Ende Josue nam Achor zone ende tsilver ende den mantel ende die gulden regule ende sijn sonen ende sijn dochtere, ossen ende esele ende scape ende tente ende al dallaem ende al Israhel met hem ende si leiddense ter valleyen Achor.
Ende Josue seide daer: Om dattu ons ghestuert heves, soe moet di de Here verstueren in desen daghe. Ende al Israhel steendene, ende al dat sine was, verbrande hi metten viere
ende si vergaderden op hon enen groten hoep steene, die noch gheduert tot in desen daeghe. Ende sHeren gramscap waert van hon ghekeert. Ende die name van dier stat waert gheheiten Achors valeie, tote in desen daghe.
Ende die Here seide tot Josue: En ontsich niet noch en vrese niet, neem met dy al die menichte vanden vechters ende stant op ende ganc van Hay. Sich, ic hebbe in dijn hant ghelevert haren coninc ende haer volc ende die poert ende dlant,
ende du sels der poert van Hay doen ende haren coninc, alsoestu daeds Jericho ende haren coninc. Mer den roef ende alle die beesten suldi tuwen behoef houden; leg laghen achter die poert.
Ende Josue stoent op ende alle theer vanden vechters met hem, dat si te Hay wert gaen souden, ende Josue coes xxxm man ende santse bi nachte,
ende hi beval hon ende seide: Legt laghen achter die stat ende en gaet niet verre van daer ende ghi sult alle ghereet wesen,
want ic ende dander menichte, die met mi es, wi selen op comen rechte jeghen die poert. Ende alsi uut comen selen jeghen ons, soe selen wi vlien, also wi te voeren daden
ende wi selen hon die rugghe keren, tot dat si ons na volghende verre buten der poert ghetrocken sijn, want sy selen wanen, dat wi vlien selen, also wi te voeren daden. Want als wi vlien selen ende si ons na volghen,
soe suldi opstaen vanden laghen ende sult die stat woesten, ende die Here, u God, salse in uwen handen leveren.
Ende alse ghise ghewonnen hebt, soe ontstecse. Ghi selet al doen, also ic u bevolen hebbe.
Ende hi lietse gaen ende si tijdden ter stat wert vanden laghen ende si saten tusschen Bethel ende Hay ter west siden vander poert Hay. Ende Josue bleef dien nacht in midden tfolc.
Ende hi stont op in die dagheraet ende telde di ghesellen ende hi ghinc metten ouders int hoeft vanden heere,
omset met hulpen van vechters. Ende doe si comen waren ende op ghegaen jeghen die stat, soe stonden si ter noert siden vander poert, ende tusschen die poert ende hon was in midden een valleie.
Ende hi hadde vm man uutvercoren ende hadse gheleit in laghen tusschen Bethanien ende Hay ter west siden vander selver poert.
Mer al dander heer maecte battaelgie ten Noerden, soe dat dachterste vander battaelgien ghinc totter west siden. Ende Josue ghinc bynnen der  nacht ende stont in midden die valleye.
Doe dat die coninc van Hay ghesien hadde, smorghens so haeste hi hem ende hi trac uute met alden heere vander stat, ende hi gheleidde sijn battaelgie ter wildernissen wert ende en wiste niet, dat achter sinen rugghe laghen scuulden.
Mer Josue ende al Israhel ruymden die stat ende veisden hon, dat si hon ontsaghen, ende vlouwen alden wech ter wildernissen wert.
Ende die coninc vander poert Hay ende sijn volc riepen onderlinghe ende verstoutten deen dandere ende volchden hon na.
Ende doe si vander stat verre waren, soe datter een niet bleven en was in die stat Hay ende Bethel, die Israhel niet en volchde, ende si lieten haer poerte open, also sire uut comen waren,
doe seide die Here tot Josue: Hef op den schilt, die in dijn hant es, jeghen die poert Hay, want ic salse die leveren. Ende doe Josue den schilt op gheheven hadde jeghen die stat,
soe stonden thant op die laghen, die scuulden, ende si tijdden ter stat waert ende wonnense ende ontstakense.
Ende die manne vander stat, die Josue na volchden, doe si scouweden ende saghen den roec vander stat op gaen totten hemele, soe en mochten si hier noch daer ghevlien, sonderlinghe om dat die ghene, di gheveist hadden die vlocht ende ter wildernissen wert tijdden, sterkelijc wederstonden jeghen die ghene, diese jaechden.
Doe Josue ende al Israhel sach, dat die stat ghewonnen was ende dat die roec vander poert op ghinc, soe keerde hi weder ende sloech die manne der poert van Hay.
Want die ghene, die di stat ghewonnen hadden ende ontsteken, si quamen jeghen de haere uuter poert ende begonsten te slane in die middewaert vanden vianden. Ende do men dus van beiden siden die viande sloech, alsoe dat niemant van alder menichten behouden en wert,
soe vinghen si oec levende den coninc vander  poert Hay ende brachtene te Josue.
Doe sy dus alle doet gheslaghen waren, die Israhelle, die ter wildernissen wert tijdde, waren ghevolcht ende sy, die in die selve stat metten swerde waren ghevallen, soe keerden die kindere van Israhel weder ende sloeghen die stat.
Want die bynnen dien daghe gheslaghen waren vanden mannen totten wyven waren xiim menschen, alle vander stat Hay.
Mer Josue en trac sijn hant te hem wert niet, die hi opwert ghesteken hadde, den schilt houdende, voer dat alle die ghene ghedoedt waren, die binnen Hay woenden.
Ende die kindere van Israhel deilden onderlinghe die beesten ende den roef vander stat, also die Here Josue bevolen hadde.
Ende Josue ontstac die poerte ende makese i eweliken hoep,
ende haren coninc hinc hi aen die galghe totten avonde ende totter sonnen onderganghe, ende hi gheboet ende si daden sinen corre af vanden cruce ende si worpenen inden inganc vander stat ende vergaderden op hem enen groeten hoep steene, die daer ligghen tote in desen daghe.
Doe stichte Josue den Here God van Israhel enen outaer opten berch Hebal,
also Moyses, sHeren knecht, bevolen hadde den kinderen van Israhel ende also ghescreven es inden boec van Moyses wet. Hi maecte den outaer van oneffenen steenen, die negheen yser ghenaect en hadde ende hi offerdere den Here op holocaust ende victymen,
ende screef op die steene Deuteronomium van Moises wet, dien hi ghemaect hadde voer den kinderen van Israhel .
Ende alt volc ende alle die meeste van gheboerten ende die leitsmanne ende die richters stonden in beiden siden der arken inder papen  aenscouwene, die darke der beloften droeghen, beide die toecomelinc ende die ingheborene. Half deel van hon luden stonden neven den berch Garisym ende half neven den berch Hebal, also Moyses, sHeren knecht, hadde gheboden. Ende eerstwerven ghebenedide hi den volc van Israhel
ende hier na las hi alle die woerde der benedixien ende der maledixien ende al dat ghescreven was inden boec der wet.
Hi en liet niet ongehandelt van dien, dat Moises bevolen hadde, mer hi verlaest al voer al die menichte der kindere van Israhel, voer wyve ende cleyn kindere ende voer die toecomelinghe, dien onder hon woenden.
Doe dit hoerden alle die coninghen over die Jordane, die woenden in den montaendien ende inden campaendien, int seelant ende biden overe vander zee ende die ghene oec, die woenden neven den Lybanus, Etheus ende Amorreus, Chananeus, Phereseus, Eveus ende Jebuseus,
soe vergaderden sy alle te gader, om dat si vechten souden jeghen Josue ende Israhel met enen moede ende met eenre sentencien.
Ende die ghene, die woenden in Gabaon, doe si hoerden al, dat Josue ghedaen hadde Hay ende Ihericho,
soe pensden si behendelijc ende namen te haren boef spise ende leiden oude sacke op esele ende ghescoerde wijn lavele ende herbonden,
ende harde oude ghescoeite, die in een teeken van outheiden met lappen ghenaeyt waren, ende si cleedden hon met ouden clederen, ende dbroet, dat si voerden om inden wech te etene, was haert ende in sticken ghebriselt.
Ende si tijdden te Josue, die doe was inden ghetelden in Galgala, ende si seiden hem ende al Israhel: Wy sijn comen van verren lande om pays met u te makene.
Ende die kindere van Israhel antwoerden ende seiden: Maschien ghi woent int lant, dat ons sculdich es te wesene metten lotte ende wi en moghen met u neghene belofte aengaen.
Ende si seiden tot Josue: Wy sijn dijn knechte. Ende Josue seide hon: Wi sidi ende wannen sidi comen?
Si antwoerden: Dijn knechte sijn comen van herde verren lande in sHeren, dijns Gods, name, want wy hebben ghehoert die niemare van sijnre macht, al dat hi ghedaen heeft in Egipten
ende den twee coninghen vanden Amorreen over die Jordane, Seon, den coninc van Esebon, ende Og, den coninc van Basan, die in Astaroth was,
ende onse ouders ende alle, die woenden in onsen lande, seiden ons: Neemt in die handen  spise om den alte langhen wech ende gaet hon te ghemoete ende segt: Wi sijn dijn cnechte, aengaet met ons belofte.
Siet, die brode die wi werm namen, doe wi uut onsen huse quamen om tot u te comene, si sijn nu droeghe woerden ende van groeter outheit ghebriselt.
Wi vulden dese lagele niewe met wine, nu sijn si ghescoert ende ontbonden. Die cleder ende tghescoeite, dat wi aen hebben ende dat wi aen die voete hebben om die lengde vanden langhen weghe, sijn vertorden ende wel na al versleten.
Dus namen si van haren spisen ende en vraechden sHeren monde niet.
Ende Josue maecte met hem pays, ende doe hi belofte met hon ghemaect hadde, soe beloefde hi hon, datmense niet doeden en soude, ende die princen vander menichten swoerent hon oec.
Mer na dri daghe, dat die belofte ghemaect was, soe hoerden die van Israhel, dat sy daer bi woenden, om dat si daer onder hon wonen souden.
Ende die kinder van Israhel ruerden ghetelde ende inden derden daghe quamen si in hare steden, de welker dit die namen sijn: Gabaon ende Caphira ende Beroch ende Cariathiarim,
ende si en sloeghen se niet, om dat hem die princen vander menichten ghesworen hadden int sHeren Gods name van Israhel. Ende hier om soe murmureerden alt volc jeghen die princen,
ende si antwerden hon: Wy hebbent hon ghesworen inden name des Heren Gods van Israhel ende hier om en moghen wi hon niet ghenaken,
mer wi selen hon dit doen: Men houdse levende, dat sHeren gramscap jeghen ons niet gheporret en werde, wert dat wi ons verswoeren,
mer si selen aldus leven, dat si hout houwen selen talder menichten behoef ende water toe draeghen.
Ende doe die princen dit seiden, soe riep Josue die van Gabaon ende seide hon: Waer bi woudi ons honen van loesheiden, dat ghi seit: Wi wonen herde verre van u lieden, als ghi in midden ons sijt?
Hier omme suldi wesen onder malediccien, ende van uwen gheslechte en sal niemant ghebreken hout houwende ende water toedraghende in sHeren, mijns Gods, huys.
Si antwoerden: Ons, dinen knechten, was gheseit, wat die Here, dijn God, beloeft hadde Moysenne, sinen knecht, dat hi u al dit lant leveren soude ende dat hi alle die ghene, dier in woenden, verderven soude. Hier omme ontsaghen wi ons sere ende wi versaghen onse sielen hier in om die vrese van u, die ons dwanc, ende wi hadden desen raet.
Mer nu soe sijn wi in dijn hant: dat di goet ende gherecht dunct, dat doe ons.
Dus dede Josue, alsoe hi gheseit hadde, ende hi verloestese vander kindere van Israhel hande, datmense niet doeden en soude,
ende hi gaf uute in dien daghe, dat si wesen souden in al tvolcs dienst ende inden dienst van sHeren outaer, hout houwende ende water draeghende totte in deser tijt in die stat, die di Here kiesen soude.
Alse dit hoerde Adonibesech, die coninc van Iherusalem, dat Josue Hay ghewonnen hadde ende ter neder gheworpen, want ghelijc dat hi Jericho ende haren coninc ghedaen hadde, also hadde hi oec Hay ghedaen ende haren coninc, ende dat die van Gabaon over ghevlouwen waren tot Israhel ende dat si met hem belofte ghemaect hadden,
soe ontsach hi hem sere, want Gabaon was een groete poert ende een vanden conincliken steden ende meerre dan die stat Hay, ende al haer vechters waren alte starc.
Hier om sant Adonibesech, die coninc van Iherusalem, tot Ocham, den coninc van Hebran, ende tot Pharan, den coninc van Jerimoth, ende tot Zaphie, den coninc van Lachis, ende tot Dabir, den coninc van Eglon, ende seide:
Coemt op te mi ende brinct salcoers, dat wi Gabaon vervechten, om dat si overghevlouwen es tot Josue ende totten kinderen van Israhel.
Dus vergaderden v coninc van den Amorreen: die coninc van Iherusalem, die coninc van Ebron, die coninc van Jerimoth, die coninc van Lachis ende die coninc van Eglon te gader met haren heren, ende si sloeghen tenten omtrent Gabaon ende vochtenre op.
Ende die in die poert Gabaon woenden, die beleit was, sonden tot Josue, di doe was inden ghetelden te Galgala ende sy seiden hem: En wedertrecke dijn hant niet  vander hulpen dijnre knechte. Com op haestelijc, verloesse ons ende brinct salcoers, want jeghen ons sijn vergadert alle die coninghen vanden Amorreen, die inden montaendien wonen.
Ende Josue voer op van Galgala ende alt heer vanden vechters met hem, die alte stercke manne.
Ende die Here seide tot Josue: En ontsichse niet, want ic hebse gelevert in dinen handen. Niemant van hon lieden en sal di mogen wederstaen.
Ende Josue ghinc op alden nacht van Galgala ende viel op hon,
ende die Here verstoerdese van Israhels  aensichte ende verdervese met groeter plaghen in Gabaon ende hi volchde hon na al den op ganc van Bethoren.
Want die Here sant op hon vanden hemele grote steene totte Asetha ende vele meer bleeffer doet vanden haghelsteenen danre die kinder van Israhel metten swerde gheslaghen hadden.
Doe sprac Josue totten Here in dien daghe, dat hi die Amorreen leverde in Israhels hande, ende hi seide voer hon luden: Sonne, en porre di niet jeghen Gabaen, ende die mane jeghen die valleie Ahilon!
ende die sonne ende die mane bleven staende, tot dat hem Israhel wrac over sijn viande. En es dit niet gescreven inder gherechtigher boec? Ende die sonne bleef dus staende inden hemel midden ende si en haeste haer niet onder te gane in die spacie van enen daghe.
Voer noch na en was soe langhen dach, om dat die Here enen mensche soe ghehoerde ende om dat hi over Israhel vacht.
Ende Josue keerde weder met alden heere van Israhel inden ghetelden in Galgala.
Want die v coninghe vloen ende si borghen hon in een duwiere vander poert Macheda.
Ende Josue gheboet den ghesellen ende seide: Welft groete steene voer der duwieren gat ende legter nernstelijc manne voer, diese ghesloeten wachten.
Mer en wilt ghi niet staen, mer volcht den vianden na ende slaet alle dechterste vanden ghenen, die vlien, ende en laetse niet gaen bynnen den vriheiden van haren poerten, die de Here God in uwe hande hevet ghelevert.
Doe dus die viande met groter plaghen gheslaghen waren ende wel na totter doet alle verderft, die ghene die Israhel ontvlien mochten, si trocken inden ghemuerden steden .
Ende alt heer keerde weder tot Josue in Macheda, want doe waren daer die ghetelde, al gesont ende al gheheel van getale, ende niemant en dorst jegen die kindere van Israhel steken.
Ende Josue beval ende seide: Doet op tgat vander duwieren ende bringt te mi voert die vive coninghe, die daer in gheborghen sijn.
Ende die cnapen daden, also hon bevolen was, ende brachten tot hem uuter duwieren die v coninghen: den coninc van Iherusalem, den coninc van Hebron, den coninc van Erimoth, den coninc van Lachis ende den coninc van Eglon.
Ende doe si tot hem uut bracht waren, soe riep hi alle die manne van Israhel
ende hi seide totten princen vanden heere, die met hem waren: Gaet ende set u voete op deser coninghen halse. Ende doe siere ghegaen waren ende si der gheenre halse torden, di onder hon laghen,
soe seide hi echter tot hon: En wilt niet ontsien noch en vreest u niet, wert sterc ende weest vrome, want aldus sal  die Here al uwen vianden doen, daer ghi jeghen orloecht. Ende Josue sloechse ende doeddese ende hi hincse op v stile ende si waren ghehanghen totten avonde.
Ende doe die sonne onder ghinc, soe beval hi den ghesellen, dat sise vander galghen af daden, ende doe sise afghedaen hadden, soe worpen sise in die duwiere, daer si in gheborghen waren, ende si leiden opt gat groete steene, die tot nu daer ligghen.
In dien selven tide soe wan Josue oec Macheda ende versloechse int swerts mont ende hi doedde haren coninc ende alle, diere in woenden ende hi en lieter negheen overblijf bynnen, ende hi dede den coninc van Macheda, also hi ghedaen hadde den coninc van Jericho.
Ende hi ghinc over met al Israhel van Macheda in Lebna ende vachter jeghen.
Ende die Here leverdese met haren coninc in Israhels hande ende si sloeghen die stat ende alle, dier in woenden, in tswerts mont ende si en lietenre niemant in overblyven. Ende si daden den coninc van Lebna, also si ghedaen hadden den coninc van Jericho.
Van Lebna voer hy over met al Israhel in Lachis ende hi leidder theer al om en domme ende vachter op,
ende de Here leverde Lachis in Israhels hande ende hi wanse sanderdaechs ende hi sloech alle die sielen, die daer binnen waren, int swerts mont, alse hi Lebna ghedaen hadde.
Te dien tide quam op Hiram, de coninc van Gazer, dat hi Lachis secoersen soude, ende dien sloech Josue met alle sinen volke totter doet.
Ende hi voer over van Lachis in Eglon ende hi omleidse
ende wanse in enen daghe ende alle die sielen, die daer bynnen waren, sloech hi int swerts mont na al, dat hi Lachis ghedaen hadde.
Ende  hi ghinc op met al Israhel van Eglon in Hebron ende hi vachter jeghen
ende wanse ende sloechse int swerts mont ende haren coninc ende alle die poerte van dien lantscape ende alle die sielen, die daer in ghewoent hadden, ende hi en lieter negheen overblyve bynnen. Ghelijc dat hi Eglon ghedaen hadde, also dede hi oec Hebron, ende al, dat hi daer bynnen vant, verbrande hy metten viere.
Ende van daer keerde hi weder in Dabir
ende wanse ende woestese, ende hi sloech int swerts mont haren coninc ende alle die poerte al om en domme, hi en lieter negheen overblyve bynnen. Ghelijc dat hi Hebron ende Lebna ende haren coninghen ghedaen hadde, also dede hi Dabir ende haren coninc.
Ende aldus sloech Josue alt montaendie lant ende suden lant ende campaengie lant ende Asedoch met haren coninghen; hi en lieter negheen overblyven in, mer hi doedde al, dat adem binnen hadde, also hem die Here God van Israhel gheboden hadde,
van Cades Barne tot Gasa, alt lant van Basan tot Gabaon
ende al haer coninghen ende haer conincriken, die wan hi al met enen bedruussche ende woestese, want die Here God van Israhel die vacht met hon.
Ende hi keerde weder met al Israhel ter stat vanden ghetelden in Galgala.
Doe dit Jabin, die coninc van Asor, hoerde, soe sant hi tot Jobal, den coninc van Madon,
ende totten coninc van Semeron ende totten coninc van Acsaph ende totten coninghen van Norden, die woenden inden montaendien ende inden planen lande jeghen tSuden van Ceneroth inden campaendien oec ende inden lantscapen van Dor neven die see
ende totten Chananeen van West ende van Oest ende totten Amorreen  ende de Etheen ende de Phereseen ende den Jebuseen inden montaendien ende totten Eveen, die woenden ten voeten vanden berghe Hermon int lant Masphe.
Ende si quamen alle uut met haren scaren, seer vele volc ghelijc den sande, dat aen doever vander see es, ende paerde ende waghene van onvertalliker menichten,
ende alle dese coninghen vergaderden in een ten watere Meron, dat si teghen Israhel vechten souden.
Ende die Here seide tot Josue: En ontsichse niet, want morghen in dese selve uure soe sal ic alle dese leveren in dijn hant om te wondene: haer perde sulstu doerboedelen ende die waghene metten viere verbernen.
Ende Josue ende alt heer quam met hem haestelijc jeghen die ten wateren Meron, ende si vielen op hon.
Ende die Here leverdese in Israhels hant, ende si sloeghense ende jaechdense totten groeten Sidonen ende totten wateren Messerophadi ende totten velde van Mespha, datter oest siden vander poert leit. Ende aldus sloech hise alle soe, dat hi negheen overblyve van hon en liet,
ende hi dede, also hem die Here bevolen hadde, haer perde doerbodelde hi ende haer waghene verbernde hi .
Ende hi keerde te hant weder ende wan Asor
ende hi sloech haren coninc metten swerde. Want in ouden tiden soe hadde Asor die heerlijcheit boven alle desen riken. Ende hi sloech alle de sielen, die daer woenden, hi en lieter negheen overbliven binnen, mer hi woester al totter doet,
ende die poert ende al die steden daer omtrent verderfde hi metten brande. Hy vinc haer coninghen ende sloechse ende deedse af, alsoe hem Moyses, sHeren knecht, beval,
al sonder die poerten, die op die berghe waren ende op hovele ghesticht. Dandere verbernde Israhel al. Ene van desen allene, die alte vast was, Asor, die verbrande tfier.
Ende die kindere van Israhel deilden onderlinghe alden roef van desen steden ende die beesten, alsi alle die menschen doet gheslaghen hadden.
Ghelijc dat die Here Moisenne, sinen knecht, bevolen hadde, also bevaelt Moyses Josue, ende hi voldeet al, hi en liet niet achter van alden gheboden i allene, die de Here Moysenne gheboden hadde.
Ende aldus wan Josue al dmontaendien lant ende tsuden lant ende dlant van Gason ende tpleyne ende die west side
ende die berghe van Israhel ende haer campaengien ende een deel vanden berghe, die te Seyr wert op gaet tote Baal Gat doer tpleine sberchs van Lybano onder den berch Hermon. Hi vinc alle haer coninghe ende sloechse ende doeddese.
Vele tijds vacht Josue jeghen dese coninghe .
Negheen stede en was, die haer den kinderen van Israhel niet op en gaf sonder die Eveen, die in Gabaon woenden,
want Josue vincse al vechtender hant. Want het was sHeren sentencie, dat haer herten verhaert worden ende dat si jeghen Israhelle vechten souden ende vallen ende dat si negheen ontfermicheit verdienen en souden ende dat si vervaren souden, also die Here Moysenne gheboden hadde.
In dien tiden quam Josue ende  sloech Enachimme doet vanden montaengien van Hebron ende Dabir ende Anab [ende] van alden berghe van Juda ende van Israhel ende hi dede haer poerte af.
Ende hi en liet niemanne van Enachyms gheslechte inder kindere lant van Israhel sonder die steden Gaza ende Geth ende Asothen, inden welken si allene bleven.
Dus wan Josue alt lant, alsoe die Here sprac tot Moisenne, dat hijt den kinderen van Israhel gheven solde in possessien na haren deelen ende haren geslechten, ende dlant ruste van striden.
Dit sijn die coninghen, die de kindere van Israhel sloeghen, ende si besaten haer lant over die Jordane, ter sonnen opganghe vander ryvieren Arnon totten berghe Hermon ende alle die oest side, di de wildernisse scouwet:
Seon, den coninc vanden Amorreen, die woende in Esebon, die here was van Abaroer, die ghesticht es op doever der ryvieren Arnon, ende van half den deele in die valleie ende van half Galaad totter vloet Jaboc, die de termijn es van Amons kinderen,
ende vander wildernissen totter zee Cenezeroth jeghen dOesten ende totter zee vander wildernissen, dat die Soute See es ter oestsiden alden wech, die leedt te Bethsimoth, ende vander suutsiden, die onder Asedoth leit tot Phasga, was die termijn Ogs, sconincs van Basan, die was vanden overblyve van Raphaym, die in Astaroth woende ende in Edray,
ende hi was here inden berch Hermon ende in Salatha ende in al Basan totten terminen van Gersuri ende Machati ende van half den deele van Galaad ende totten termine sconincs van Esebon.
Moyses, sHeren knecht, ende die kindere van Israhel sloegense, ende Moyses leverde haer lant in possessien Rubens ende Gads kinderen ende half den gheslechte van Manasses.
Dit sijn die coninghe vanden lande van Chanaan, die Josue ende die kindere van Israhel sloeghen over die Jordane ter west siden van Baalgat int velt vanden Libanus totten berghe des Libanus, vanden welken een deel opgaet in Seyr, ende Josue leveret lant in possessien den gheslechte van Israhel, elken haer deel,
beide inden montaendien ende inden pleynen ende inden campaengien, in Asseroth ende inder wildernissen, ende ten Suden was Etheus ende Amorreus, Chananeus ende Phereseus, Eveus ende Jebuseus.
Die coninc van Jericho was een, die coninc van Hay, die in die side van Bethel was een,
die coninc van Iherusalem een, die coninc van Hebron i,
die coninc van Jerimoth i, de coninc van Lachis i,
de coninc van Eglon i, de coninc van Gazer,
de coninc van Dabir i, de coninc van Gaber i,
de coninc van Horma een, de coninc van Hered een,
de coninc van Lebna i, de coninc van Odolla i,
de coninc van Macheda i, de coninc van Bethel i,
de coninc van Thafua i, de coninc van Asfer i, de coninc van Afec i, de coninc van Saron i,
de coninc van Madon i, de coninc van Aser i,
de coninc van Semeron i, de coninc van Athsaph i,
de coninc van Themath i, de coninc van Mageddo i,
de coninc van Cedes i, de coninc van Jathan i, de coninc van Lathanen inden Carmeel een,
de coninc van Dor ende vander provincien van Dor i, de coninc vander heidenen Galgalis i,
de coninc van Thersa i; alder coninghen waren xxxi.
Josue was out ende van tidegher outheit, ende die Here seide tot hem: Du bes out woerden ende van tidegher outheit, ende dit brede lant leet hier, dat noch niet metten lotte ghedeilt en es,
dats te wetene al Galilea Philistijm ende al Ghessuri
vander  blonder ryvieren, die Egipten ververschet, totten terminen van Akaron jeghent Norden, dlant van Chanaan, dat ghedeilt es in v coninghen vanden Philistijm, die van Gaza, die van Asochen, die van Ascholon ende die van Geth ende die van Akers,
mer ten Suden sijn die Eveen, alt lant van Chanaan ende Maara, diere van Sidonen tote Efeca, ende die termine vanden Amorreen ende datter bi leit
ende dlant, dat neven den Libanus leet jeghent dOesten van Abaal Gad over den berch Hermon, tot dattu in Emach gaes,
haerre alre lant, die woenden inden Libano totten wateren Maseraphach ende alle die van Sidonen. Ic bent, dise af doen sal vander kindere van Israhel aensichte. Daer om sal dit lant comen int deel van Israhels erfachticheit, also ic di bevolen hebbe.
Ende nu soe deele dit lant in possessien den ix geslechten ende half den gheslechte van Manasses,
met welken halven gheslechte Ruben ende Gad besitten dlant, dat hem Moyses, sHeren knecht, gaf over die vloet vander Jordanen ter oest siden
van Aros, di ghesticht es in doever der vloet van Arnon ende in midden die valleie ende alle die campaengien van Medaba tot Dibon
ende alle die steden Seons, sconincs van Amorreen, die regneerden  in Esebon totten termynen van Amons kinderen
ende totten termine Gessuri ende Machati ende alden berch Hermon ende al Basan tot Salacha,
al Ogs rike in Basan, die regneerde in Astaroth ende in Edray. Hy was vanden overblive van Raphaym , ende Moyses sloechse ende deedse af.
Ende die kindere van Israhel en wilden niet verdriven die van Gessuri ende Machati, ende si woenden in mydden Israhel tot in desen daghe.
Mer Levijs gheslechte en gaf hi gheen possessien, mer haer erfachticheit es die sacrificie ende die victymen sHeren Gods van Israhel, also hi hem ghesproken heeft.
Dus gaf Moises possessie den gheslechte van Rubens kinderen na haerre maechscap,
ende haer termijn was van Aroer, die ghesticht es aent over der vloet Arnon ende in midden die valleie vander selver vloet ende alt pleine, dat te Meduba wert leet, ende te Esebon
ende al haer dorpe inden campaengien, Dibon oec ende Abamoth Baal ende die poerte Baalmeon,
Jessa ende Cethymoth ende Mepheet
ende Cariathaym ende Sabama ende Sarathasar inden berghe bider valleyen
Bethpheor ende Asedoch, Fasga ende Bethaasmoth,
alle die poerte vanden campaengien ende al Seons, sconincs riken, die in Esebon regneerde, dien Moyses sloech met sinen princen Madian ende Eveusse ende Recen ende Sur ende Ur ende Rebet, Seons princen, die int lant woenden.
Ende Balaam, Beors sone, den waersaghere, slogen die kindere van Israhel doet metten swerde metten anderen, die si doet sloeghen.
Ende die ryviere vander Jordanen was Rubens kindere termijn. Dit es der Rubemite possessien na haren maechscapen in poerten ende in dorpen.
Ende Moyses gaf den gheslechte van Gad ende sinen kinderen possessie na haren maechscapen ende daer af es dit <sceden>:
hi gaf hon die termyne van Jaser ende allen die steden van Galaad ende half deel van Amons kinderen lande tot Aroer, die jeghen Rabba es,
ende van Esebon tot Ramoth, van Maspha ende Bathanym ende Amanaym totten termynen van Dabir
in die valleie oec van Betharaam ende Betnemra  ende Sotthot ende Saphon, dander deel van Seons conincrike. Hier af es de Jordane dende totten achtersten eynde der zee van Cenereth over die Jordane ter oestsiden.
Dit es Gads kindere possessie bi haren famielien, haer steden ende haer dorpen.
Hi gaf half den gheslechte van Manasses ende sinen kinderen possessie na haren maescapen,
waer af dit beghin es: Amanaym ende al Basan ende al Ogs, sconincs riken Labasan ende alle die weghe van Jayr, die in Basan sijn, lx poerten,
ende half tdeel van Galaad ende Astaroth ende Edray, des rijcs Ogs, des conincs, poerten in Basan.
Moyses deilde dus dese possessie inden campaengien van Moab over die Jordane jeghen Jericho ter oest siden Machirs kinderen, die Manasses sone was, half der partien van Machir kinderen na haren maechscappen,
mer Levijs gheslechte en gaf hi negheen possessie, want die Here God es sijn possessie, also hi ghesproken hevet.
Dit eest dat die kindere van Israel besaten int lant van Chanaan, dat hem gaven Eleasar, die pape, ende Josue, Nuns sone, ende die princen vanden famielien inden gheslechten van Israhel,
ende si deildent al metten lotte, also de Here bevolen hadde in Moyses hant den ix gheslechten ende i halven,
want den tween gheslechten ende [een half] hadde Moyses possessie ghegheven over die Jordane, sonder den Leviten, die int lant niet en ontfinghen onder haren brueders,
mer in haer stat waren ghevolcht Josephs sonen, die hi in tween gheslechten deilde: Effraym ende Manasses. Die Levite en ontfinghen negheen ander deel int lant sonder poerten in te wonene ende haer buten lande om haer vee ende haer beesten te voedene.
Die kindere van Israhel daden, also die Here Moysenne gheboden hadde, ende si deilden dlant.
Judas sonen quamen tot Josue in Galgala, Caleph, Jephone sone, des Cenezeus sprac aen hem: Du wets, wat die Here ghesproken hevet van mi ende van di totte Moysenne, Gods man, in Cades Barne.
Ic was xl jaer out, doe my Moyses, sHeren knecht, sande van Cades Barne, dat ic dlant besien soude, ende ic boetscapte hem, dat mi waer dochte.
Mer mijn bruedere, die met my opghegaen waren, si vervaerden des volcs herte, mer ic volchde den Here, mynen God.
Ende Moyses swoer in dien daghe ende seide: Dlant, dat dijn voet ghetorden heeft, sal dijn possessie wesen ende dijnre zonen ewelijc, om dattu den Here, dinen God, ghevolcht best.
Dus hevet my die Here dleven  verleent, alsoe hi mi beloeft heeft tot in desen daghe. Het sijn leden xlv jaer van dier tijt, dat die Here dit woert sprac tot Moisene, doe Israhel wandelde doer die wildernisse. Ic ben heden lxxxv jaer out,
alsoe vroeme alsic was te dier tijt, doen ic ghesonden was om dlant te bespiene; die stercheit van dien tide gheduert noch tot huden in my, beide om te stridene ende om te gane.
Daer om soe ghif mi desen berch, dien my die Here geloeft heeft, daer duut oec hoeres, daer Enachym in sijn ende groete poerten ende ghemuert, oft masschien die Here met my si, dat icke moghe afdoen, also hi mi beloeft heeft.
Ende Josue benedide hem ende leverde hem Hebron in possessien,
ende van dier tijt was Hebron Calephs, Jephone sone, des Cenezeo tot in desen daghe, om dat hi  volchde den Here God van Israhel.
Hebrons name hietmen te voeren Cariatharbe; die groete Adam es daer begraven onder Enachym. Ende dlant hielt op van striden.
Dit was Judas kindere lot bi haren maescapen: van Edoms termine tot ter wildernissen Sin jeghent Suden ende totten echtersten eynde vander suut siden
was tbeghin vander hoecheit ter Souter Zee ende van haren ende, dat tSuden scouwet
ende gaet uut jeghen den opganc vanden scorpelione  ende hi lidet over in Sina ende hi gaet op in Cades Barne ende coemt in Esron ende gaet op te Addaram ende gaet om Caricaa,
ende van daer lijt hi over te Masemona ende coemt over totter ryvieren van Egipten, ende sine termine selen sijn die groete zee; dit es deynde vander suut siden.
Mer van Oest sal dbeghin wesen die Soute Zee tote den inde vander Jordanen ende die side, die ten Noerden wert scouwet vanden erme vander zee totter selver ryvieren vander Jordanen,
ende die termijn gaet op in Bethagla ende lijt over ten Norden in Betharaba ende coemt ten steene Boen, die Rubens sone es,
ende gaet totten termynen van Dabira van Achors valleie scouwende Galgala jeghen dNorden, die jeghen den opganc es Adomym vander suutsiden ter ryvieren, ende hi gaet over totten wateren, diemen heit der sonnen fonteyne, ende sijn uutganghe selen wesen ter fonteynen Rogel.
Ende hi gaet op doer die valeie van Ennons sone in die side vanden Jebuseen ten Suden. Dit es Iherusalem ende van daer heft hi hem opten tsop vanden berghe, die jeghen Jehennon es ten Westen van boven der valleien Raphym jeghent Norden,
ende hi lijt over vanden tsoppe vanden berghe totter fonteynen des waters Nepthon ende hi coemt totten weghe sberchs Ephron ende hi daelt neder in Baala, dat es Cariathiarym, dat es die poert der bossche.
Ende hi gaet om van Baala jeghen dWesten totten berghe van Seyr ende hi lijt over neven die side sberchs Larim ten Noerden in Cheslon ende hi gaet neder in Bethsemes ende lijt over in Thanna,
ende hi coemt jeghen dNorden metter siden aenden termijn van Akers ende hi daelt neder te Sechrona ende lijt over den berch Baala, ende hy coemt in Jebuseel
ende jeghen dWest woert hi in dende besloten vander groeter zee. Dit sijn Yudas kindere termyne in haren maechscapen al om en domme.
Mer Caleph, Jephone sone, gaf hi sijn deel in midden den kinderen van Yuda, also hem die Here bevolen hadde Cariatharbe, die Enachs vader was, dits Hebron.
Ende Caleph deder uute iii Enach sonen: Sesay ende Achyman ende Scolmay van Enachs gheslechte.
Ende van daer ghinc hi op ende quam totten ghenen, die in Dabir woenden, die te voeren Cariathsepher hiet, dats die stede vanden letteren .
Ende Caleph seide: Die Cariatzepher slaet ende diese wint, ic sal hem Aram, mijnre dochter, gheven te wyve.
Ende Othoniel, Cenes sone, wanse, Calephs joncste brueder, ende hi gaf hem Aram, sijnre dochter, te wyve.
Ende doe si inden weghe voer, soe riedt haer haer man, dat si van haren vader enen acker heischen soude, ende si versuchtede daer si opten esel sat. Ende Caleph seide haer: Wat hevestu?
Si antwoerde: Ghif mi benedixie: Du hevest tsudene lant ende dorre  ghegheven mi, ghever mi toe versch lant. Hier om gaf haer Caleph versch boven ende versch onder.
Dit es die possessie van Judas kinderen gheslechte bi haren maechscapen
ende dit waren sijn stede vanden achtersten eynden  der kindere van Juda neven die termyne van Edom ter suut siden: Capsahel ende Edei ende Jagor
ende Tyna ende Dymona ende Adada
ende Cedes ende Asor ende Jethan,
Ziphen, Thelem, Baloth
ende Asor dnuwe ende Carioth
Esron, dits Asor, Amon, Same ende Molada
ende Aser Gadda ende Asemon, Beth Felech
ende Asersua ende Bersabee ende Baziorha
ende Baala ende Hyim, Esem
ende Helthodad ende Xia ende Harma,
Sicelech ende Medemena ende Sesenna,
Lebaoth ende Selym ende Aemremon. Alder stede was xxxix ende haer dorpe.
Mer inden campaengen waren Estahol ende Saraa ende Asena
ende Sanone ende Enganim, Thafua ende Enaym
ende Jeremoth, Adulam, Soccho ende Asecha
ende Sarym, Adychaim ende Gedera ende Gyderothaym, xv poerte ende haer dorpe.
Senan ende Adesa ende Magdalgd,
Delchain ende Mespha ende Jethel,
Lachis, Baschat ende Aglon,
Thebbon ende Leemas ende Cethlis
ende Gyderoth, Bethdagon ende Neema ende Macheda, xvi steden ende haer dorpe.
Labna ende Aether ende Asan,
Jephta ende Esna ende Nesib,
Cheyla ende Achzib ende Maresa, ix steden ende haer dorpe,
Akers met haren dorpen ende haren weghen.
Van Akers totter zee al dat te Azoten wert leit ende haer weghe,
Azothen met haren weghen ende haren dorpen, Gasa met haren weghen ende haren dorpen totter ryvieren van Egipten, ende die groete zee es haer termijn.
Ende inden berghe: Samir ende Jether ende Sottho
ende Edenna, Chariath Senna, dits Dabir,
Anab ende Ysthemo ende Aniym,
Gosen ende Elon ende Gylon, xi steden ende hare dorpe,
Arab ende Rama ende Esaan
ende Janum ende Bethafna ende Afecha
ende Athimatha ende Cariatharbe, dits Hebron ende Syor, ix steden ende haer dorpe.
Mahon ende Chermel ende Tis ende Lothae
ende Jesreel ende Nichadam ende Zanoe,
Achaym, Gabaa ende Thamna, x steden ende haer dorpe.
Allul ende Betsur ende Gedor,
Mareth ende Bethanoch, Helthechen, vi steden ende hare dorpe.
Cariath Baal, dits Cariathyarim, die poert vanden bosschen, ende Arebba, ii steden ende haer dorpe.
Inder wildernissen waren Betharaba, Medin ende Sabata,
Anepsan ende die steden vanden soute ende Engaddi, vi steden ende haer dorpe.
Mer den Jebuseun, die in Iherusalem woenden, en mochten Yudas kindere niet verdryven, ende die Jebuseus woenden met Judas kinderen in Iherusalem tot in desen daghe.
Ende Josephs sonen lot viel vander Jordanen jeghen Jericho ende te haren watere van Oest, die wildernisse, die opgaet te Jericho ten montaendien van Bethel
ende gaet van Bethel te Lusan ende lijdt over den termijn van Archyacharoth
ende coemt  neder ten Westen neven den termijn van Jefleti totten termyne vanden nedersten Bethoren ende Gazar ende sijn lantscape ende metter groeter zee,
die Josephs sone besaten, Manasses ende Effraym.
Ende Effrayms kindere termijn waert na haren maechscapen ende haer possessie jeghen dOeste van Atharoth Addar totten hoghen Bethoren
ende deynden comen uute in die zee, want Machmathac scouwet noert waert ende gaet omme die termine jeghen dOesten in Thanatsylo, ende gaet over van Oest te Janoe
ende hi gaet neder van Janoe in Ataroth ende Noaracha ende comt in Jericho ende gaet uute der Jordanen
van Tafua ende hi lijdt over jeghen die zee in die valeye vanden riede ende sijn uutganghe sijn in die Soute Zee. Dit es die possessie van Effrayms gheslechte bi haren familien.
Die poerte die verscheiden sijn Effrayms kinderen in midden der possessien van Manasses kinderen ende haer dorpe.
Ende Effrayms kindere en sloghen den Chananeen niet doet, die in Gaser woenden. Ende die Chananeen woenden in midden Effrayms kinderen onder tribuut tot in desen daghe.
Manasses gheslechte, die Josephs eerstegheborene sone was, lot viel Machirre, den eerstghebornen sone Manasses, welc Machir Galaads vader was, die een man, een vechtere, was, ende hi hadde in possessien Galaad ende Basan,
ende dandere van Manasses kinderen bi haren familien, dat waren Abiezers kindere ende Elec kindere ende Hesriel kindere ende Sychens kindere ende Ephers kindere ende Semida kindere. Dit waren Manasses sonen, die des groets Josephs sone was, die manne bi haren maechscapen.
Mer Salphaad, Ephers sone, Galaads sone, Machirs sone, die Manasses sone was, hi en hadde negheen sonen, mer dochtere, vanden welken dit die namen sijn: Maala ende Noa ende Egla ende Melcha ende Thersa.
Ende si quamen tot Josue, Nuns sone, in Eleazers spapen aenscouwene ende der princen ende seiden: Die Here heeft bevolen bi Moyses hant, datmen ons possessie gheven solde in dmidden onsen brueders. Ende Josue gaf hem possessie in midden haerre vaders brueders,
ende Manasse vielen x maten al sonder dlant van Galaad ende Basan over die Jordane,
want Manasses dochtere besaten erfachticheit in mydden sinen sonen, want dlant van Galaad viel inden lotte van Manasses sonen, die meerre waren.
Ende Manasses termijn was van Asar Machy nach At, die Sychem scouwet, ende hi gaet ute ter rechter hant neven die ghene, die wonen bider fonteynen Tafue,
want in Manasses lotte viel Tafue, die neven Manasses termijn es ende neven Effrayms kindere,
ende die valleie vanden riedden gaet neder int Suden neven die ryviere van Effrayms steden, die in midden sijn van Effrayms poerten. Manasses termijn es vander noert siden der ryvieren ende sijn uutganc trect ter zee wert,
also dat sijn possessie es van suut wert, dats Effrayms, ende van noert waert Manasses possessie, ende beide sluutse die zee. Ende si selen striken ten Norden in Asers gheslechte ende Ysachars gheslechte van Oest.
Ende Manasses erfachticheit was in Ysachar ende in Aser Bethsan ende haer weghe ende Jeblaam met haren dorpen, ende die te Dor woenden met haren porten ende oec  die in Endor woenden met haren dorpen ende oec die te Thenac woenden met haren dorpen ende die te Mageddo woenden met haren dorpen ende deen derdendeel der poert Nofech.
Manasses kindere en mochten dese stede niet gheslechten, mer die Chananeen begonsten te wonene bynnen haren lande.
Mer na dien dat die kindere van Israhel machtich worden waren, soe daden si die Chananeen tonder ende maectense hon dienende onder tribuut, ende si en doedense niet.
Ende Josephs sonen spraken tot Josue ende seiden: Waer om heefstu mi ghegheven possessie van enen lotte ende eenre maten, als ic van dus groeter menichten ben ende mi die Here ghebenedijt heeft?
Ende Josue seide tot hon: Bestu vele volcs, soe gaet opten bosch ende houwe di pleyn in Phereseus ende Raphayms lant, want die possessie van Effrayms berghe es di te nauwe.
Ende Josephs sone antwoerden hem: Wi en selen niet moghen opten montangien comen, om dat die Chananeen, die woenden int campaengien lant, besighen yserne waghene, in welc lant Bethsan ghesticht es met haren weghen  ende Jazer, die half die valleie besittet.
Ende Josue seide tot Josephs huyse, Effraym ende Manasses: Du bes vele volcx ende van groeter cracht, du en sels niet een lot hebben,
mer du sels overgaen totten berge ende du sels te dinen behoef houwen ende suveren spacie om te wonene, ende du sels mogen over gaen, alstu verdreven hevest den Chananeen, die du segs, dat si yserne waghene hebben ende alte sterc.
Alle die kindere van Israhel worden vergadert in Sylo, ende daer setten si de tabernacule der orconscapen  ende dlant was hon tonderghedaen.
Ende vanden kinderen van Israhel waren bleven gheslechten vii, die noch niet haer possessien ontfaen en hadden.
Ende Josue seide tot hon: Hoe langhe vertraechdi met fadheiden ende en gaet niet in om dlant te besittene, dat u ghegheven heeft die Here, uwer vadere God?
Kiest uut elken gheslechte iii manne, dat icse seynde, ende si selen tiden ende dlant om varen ende si selent bescryven na tghetal van elker menichten ende si selen te my bringhen, dat si bescryven selen.
Deilt u dlant in vii deelen: Judas sal sijn in sinen terminen vander suut siden ende Josephs huys vander noert siden,
tusschen dese twee soe deillet dmiddellant in vii deele ende ghy selt hier te mi comen, dat ic u hier voer den Here, uwen God, dlot mach werpen.
Want onder u en es negheen deel der Leviten ende der papen, want die Here es haer erfachticheit, want Gad ende Ruben ende half tgheslachte van Manasses hebben haer possessie ontfaen over die Jordane ter oestsiden, die hon Moyses, sHeren knecht, gaf.
Ende doe die manne opghestaen waren, dat si tiden souden om dlant te bescryvene, soe beval hon Josue ende seide: Gaet dlant omme ende bescryvet ende keert weder te mi, dat ic u hier voer den Here in Sylo mach dlot werpen.
Aldus tijdden dese manne wech ende besaghen dlant ende deildent in vii deelen ende bescrevent in enen boec. Ende si keerden weder tot Josue ten ghetelden in Sylo ,
ende hi  werp die lotte voer den Here in Sylo ende hi deilde den kinderen van Israhel dlant in vii deelen.
Ende dierste lot quam op Benjamins kindere bi haren famielien, dat si dlant besitten souden tusschen Judas kindere ende Josephs kindere,
ende sijn termijn was jeghen dNorden vander Jordanen, strikende neven die side van Jericho ter noertsiden, ende van daer ghinc hi opten montaendien jeghen dWesten ende quam inder wildernissen van Bethanen.
Ende hi leet over ten Suden neven Luzam, dits Bethel, ende hi gaet neder in Acharothadar inden berghe, di es ten Suden vanden nedersten Bethoren.
Ende hi daelt neder omgaende jeghen die zee ten Suden vanden berghe, die Bethoron scouwet jeghen Affricum, ende sijn uutganghe sijn in Cariath Baal, datmen Cariathiarim heet, i poert, die Judas kindere es. Dit es die side jeghen die zee ten Westen.
Ende van Suden van Cariathiarim gaet die termijn uute jeghen die zee ende hi coemt totter fonteinen vanden wateren Nepthosi,
ende hi gaet neder in i deel van dien berghe, die scouwet Ennons sonen valleie, ende hi es jeghen die noertside in dachterste deel der valleien Raphaym, ende hi gaet neder te Jehennom, dat es Ennons valeie ten Zuden neven Jebuseus side, ende coemt ter fonteynen Rogel,
ende gater over ten Norden ende gaeter uut te Ensemes, dat es der sonnen fonteyne, ende hi gaet over totten hoepen, die sijn jeghen den opganc van Adomym, ende hi gaet neder tote Abenboen, dat es die steen Boen, Rubens soen,
ende ter siden van Noert soe gaet hi over ten campaendien, ende hi gaet neder ten pleynen.
Ende hi gaet over jeghen dNorden van Bethagla, ende sine uutganghe sijn ten Noerden den arm vander Souter Zee in deynde der Jordanen ter suutsiden,
ende hi es die termijn van Oest. Dit es Benjamins possessie bi sinen termynen al om endomme ende bi elker famielien,
ende sijn steden waren Jericho ende Bethagla ende die Caes valeie,
Betharaba ende Semarahi ende Bethel
ende Anim, Affara ende Offra
ende Hemana ende Ofni ende Gabee, xii steden ende haer dorpe.
Gabaon ende Rama ende Beroth
ende Melphe, Chaphera ende Ammosa
ende Recem, Jarefel ende Tharela
ende Sela ende Eleph ende Jebus, dits Iherusalem, Gabaath ende Thariath, xiiii steden ende haer dorpe. Dit es Benjamins kindere possessie bi haren famielien.
Dander lot quam uute op Symoens kindere bi haren maechscapen, ende haer erfachticheit was in midden der possessien van Judas kinderen:
Bersabee ende Sabee ende Molada
ende Aserbaal, Bala ende Azen
ende Heltholach, Bethul, Arma
ende Siceleg ende Beth Margaboth, Asersusa
ende Bethle Baoth ende Saroen, xiii steden ende haer dorpe.
Aym ende Remmon ende Achar ende Asair, iiii stede ende haer dorpe,
alle die weghe al om endomme dese poerte tote Adbalat, Berzameth jeghen die suutside.
Dit es Symeons kindere erfachticheit bi haren maescapen bynnen den termyne ende der possessien van Judas kinderen, die meerre was. Ende hier om besaten Symeons kindere in midden haerre erfachticheit.
Dat derde lot viel Zabulons kinderen bi haren maescapen, ende die termijn van haerre possessien wert ghemaect tot Sarith,
ende hi gaet op ter zee ende te Meldalaach ende coemt in dal Basech totter ryvieren, die jeghen Jethonam es,
ende hi keert weder  van Sarith jeghen dOesten in deynde van Chechel ende Thabor, ende hi coemt uute te Clabereth ende gaet op jeghen Japhie,
ende van daer lijdt hi over ter oestsiden van Gechepher ende Thachasim, ende hi gaet uute in Remmon, Ampchar ende Noa.
Ende hi gaet omme ten Noerden te Nathon ende sijn uutganghe sijn die valleie van Nepthahel
ende Chatet ende Neamai ende Naalos ende Semron ende Jedula ende Bethleem, xii stede ende haer dorpe.
Dit es die erfachticheit van Sabulons kinderen bi haren maechscapen, haer poerten ende haer weghe.
Dat vierde lot quam uute op Ysachar bi sinen maescapen,
ende sijn erfachticheit was Jesiael ende Chasaloth ende Sunem
ende Afran, Seon, Anaarath
ende Rabith ende Tesyon,
Arbes ende Enganim ende Enadda ende Bethfeges,
ende sijn termijn coemt tot Thabor ende Leesyma ende Bethsemes, ende sijn uutganghe selen wesen ter Jordanen, xvi steden ende haer dorpe.
Dit es Ysachars kindere possessie bi haren maechscapen, haer poerten ende haer weghe.
Dat vijfte lot viel opt gheslachte van Asers kinderen bi haren maechscapen,
ende haer temijn was Alchat ende Oaly ende Bethen ende Axab,
Elmelech ende Amaad ende Messal, ende hi coemt totten Carmele vander zee ende Syor ende Labanath.
Ende hi keert weder jeghen doesten side van Bethdagon ende hi coemt tot Sabulon ende totter valleien Jepthahel jeghen die noertside in Bethemeth ende Neyhel, ende hi coemt uut ter slincker siden van Cabul
ende Achran ende Rohob ende Ammon ende Chanze totten groeten Sydonem
ende hi keert om in Horma tot eenre alte vaster stat Tyrum ende tot Osa, ende sijn uutganghe selen <wesen> in die zee vanden termine Acsiba,
ende Amma ende Afeth ende Roob, xxii steden ende haer dorpe.
Dit es Asers kindere possessie bi haren maechscapen, die poerten ende haer weghe.
Dat seste lot viel Neptalyms kinderen bi haren famielien
ende die termijn begonste van Heleb ende Helon in Sonanim ende Adam, dat es Neceb ende Jebuahel tot Lecum ende sijn uutganc es totter Jordanen.
Ende den termijn keert weder jeghen die westside in Anothabor ende van daer gaet hi in Hucoca ende lijt over in Sabulon jeghen die suutside ende in Aser jeghen dWesten ende in Juda ter Jordanen jeghen der sonnen opganc,
alte vaste stede: Aseidimser ende Aminach ende Reccach, Cenereth
ende Edama ende Arama ende Asor
ende Cedes ende Adray ende Nasor
ende Jeron ende Magdahel, Horeb ende Bethanach ende Bethsemes, xix steden ende haer dorpe.
Dit es die possessie des gheslechts van Neptalims kinderen bi haren maechscapen, die porten ende haer weghe.
Dat sevende lot quam uute den geslechte van Dans kinderen bi haren famielien,
ende die termijn van haerre possessien was Saraha ende Esthaol ende Hyrsemes, dats der sonnen stat,
Solebin ende Ahiolon ende Jechela,
Helon ende Themna ende Achron
ende Heltecen ende Jepthon
ende Baalach, Ludh ende Brenebarach
ende Gethremmon ende oec Leichon ende Arecon met sinen termine, die Joppen scouwet,
ende in dien eynde woert hi beloken. Ende Dans sonen ghinghen  op ende vochten jeghen Lesem ende wonnense ende si sloeghense int swerts mont ende besatense ende woendenre bynnen ende hieten haren name Lesemdan na haers vaders Dans naem.
Dit es de possessie des gheslechten van Dans kinderen bi haren maechscapen, hare porte ende haer weghe.
Doe Josue voldaen hadde elken dlant deilende bi sinen gheslechte, so gaven die kindere van Israhel Josue, Nuns sone, possessie in midden hon lieden
na sHeren ghebot: een poert die hi iesch Tham Natsara in Effraims berghe, ende hi stichde die stede ende woender bynnen.
Dit sijn die possessien, die Eleazar, de pape, ende Josue, Nuns sone, ende die princen vanden famielien ende vanden gheslechten der kindere van Israhel deilden metten lotte in Sylo voer den Here voer die doere der tabernaculen der orconscap, ende si deilden dlant.
Ende die Here sprac tot Josue ende seide:
Spreect den kinderen van Israhel ende segt tot hon: Versceidt der ballinghe poerten, daer ic af ghesproken hebbe tot u bi Moyses hant,
dat hi daer toe vlien mach, soe wie dat onwetende een siele geslaghen hevet, dat hi dies naeste gramscap moghe ontvlien, die wrekere vanden blode es.
Als hi te eenre van desen steden ghevlouwen sal wesen ende hi sal staen voer die poerte vander stede ende hi sal den ouders van dier poert segghen die dinghen, diene onsculdich prueven, ende also selen sine ontfaen ende gheven hem die stat te wonenne.
Ende als hem die wrekere vanden blode na volcht, soe en selen sine in sijn hande niet leveren, want hi sloech onwetende sinen naesten ende men prueft niet, dat hi sijn viant was over ii daghe of iii.
Ende hi sal wonen in die stede, tot dat hi voer tfonnisse sal staen ende die sake gheven van sinen feite ende tot dat die groete pape sterven sal, die in dien tide wesen sal. Dan sal die manslachtighe weder keren ende hi sal comen in sijn stede ende in sijn huys, daer hi uut ghevlouwen was.
Ende si setteden Cedes in Galilea in Neptalims berge ende Sichem in Effrayms berghe ende Cariatharbe, dats Hebron, in Judas berghe,
ende over die Jordane jeghen die oestside van Jericho soe ordineerde hi Bosor, die ghesticht es in die campaendelijc wildernisse van Rubens gheslechte, ende Ramoth in Galaad van Gads gheslechte ende Gaulon in Basan van Manasses gheslechte.
Dese steden waren gheordineert alden kinderen van Israhel ende den toecomelinghen, die onder hon wonen, dat hier toe vlien soude die onwetende een siele gheslaghen hadde, ende dat hi niet sterven en soude int snaesten hant, die begheren soude te wrekene duutghestortte bloet, voer dat hi voer tfolc staen soude ende sijn sake voert setten.
Die princen vanden famielien van Levi quamen tot Eleasar, den pape, ende tot Josue, Nuns sone, ende totten leidsmannen ter maechscapen van elken gheslechte der kindere van Israhel,
ende sy spraken tot hon in Sylo int lant van Chanaan ende seiden: Die Here hevet bevolen bi Moises hant, datmen ons gheven soude poerten in te wonene ende haer buten lande om beesten te voedene.
Ende na sHeren ghebot gaven die kindere van Israhel van haren possessien den Leviten steden ende haer buten lant.
Ende een lot quam uute in Caaths famielie, Aarons, spapen, kindere, op xiii steden van Judas ende Symeons ende Benjamins gheslechten,
ende den anderen Caaths  sonen, dat es den Leviten, die over waren, op x steden vanden gheslechten Effrayms ende Dans ende van half den gheslechte van Manasses.
Ende Gersons sonen quam een lot uute, dat si xiii steden ontfaen souden vanden gheslechte van Ysachars ende van Aser ende Neptalym ende van half den geslechte van Manasses in Basan.
Ende Merari sonen bi haren maechscapen, dat si ontfaen souden xii poerten van Rubens ende Sabulons ende Gads gheslechten.
Ende die kindere van Israhel gaven den Leviten stede ende haer buten lande, also die Here bevolen hadde bi Moises hant.
Ende Josue gaf Aarons sonen na Caaths famielien
van Levijs gheslechte steden van Yudas ende Symeons gheslechten, vanden welken dit die namen sijn:
Deerste lot quam hon uut op Chariatharbe, die Enachs vader was, diemen Hebron hiet, in Judas berch ende haer buten lant al om endomme,
mer hi hadde ghegheven Caleph, Jephone sone, haer ackers ende haer dorpe.
Dus gaf hi Aarons spapen sonen Hebron der ballinge stat ende haer buten lant ende Lebna met haren buten lande
ende Jether ende Istimon
ende Helon, Dabir
ende Hayn ende Retthan ende Bethsemes met haren buten lande, ix steden van twee gheslechten, also voerseit es.
Ende van Benjamins kindere gheslechte gaf hi Gaban ende Gabee
ende Anathot ende Almon met haren buten lande, iiii steden.
Aarons spapen sonen steden waren alte gader xiii met haren buten lande.
Mer den anderen Caaths sonen bi haren famielien, die van Levijs gheslechten waren, was dese possessie gegheven:
van Effrayms gheslechte gaf hi hem die stede der toevlocht Sichem met haren buten lande in Effraims berghe, Gazer,
Cebsaim ende Bethoron met haren buten lande, iiii steden.
Ende van Dans gheslechte Eltheche ende Geboethon
ende Ahialon ende Gethremmon met haren buten lande, iiii steden.
Ende van half den gheslechte van Manasses Themach ende Gethremmon met haren buten lande, ii steden.
Alle der steden waren x ende haer buten lande, die ghegheven waren Caaths sonen, die vanden nedersten state waren.
Hi gaf oec Gersons sonen, die van Levijs gheslechte waren, van half den gheslechte van Manasses Gaulon in Basan, der ballinghe stede, ende Bosram met haren buten lande, ii steden.
Ende van Ysachars gheslechte gaf hi hem Chesyon ende Daberech
ende Jaremoth ende Engani met haren buten lande, iiii steden.
Ende van Asers gheslechte gaf hi hen Masal ende Abdon
ende Elchath ende Raab met haren buten landen, iiii steden.
Ende van Neptalims gheslechte gaf hi hon der ballinghe steden Cedes in Galilea ende Amador ende Chartan met haren buten lande, iii steden.
Alle die steden van Gersons famielien waren xiii met haren buten lande.
Ende Merari sonen, den Leviten, die vanden nederen state waren, gafmen bi haren famielien van Sabulons gheslechte Jecheram, Tharda
ende Demna ende Nabol, iiii steden met haren buten lande.
Ende van Rubens gheslechte over die Jordane jeghen Jericho gaf hi hem der ballinghe stat Bosor inder wildernissen Mysor ende Jazer ende Gethson ende Maspha, iiii steden met haren buten lande.
Ende van Gads gheslechte gaf hi hon der ballinge stat Ramoth in Galaad ende Manaym ende Esebon ende Gaser, iiii steden met haren buten lande.
Alle Merarijs sonen steden bi haren famielien ende haren maechscapen waren xii.
Aldus waren alle der Leviten steden int midden der possessien der kindere van  Israhel xlviii met haren buten lande.
Men deilese elken na sine famielie.
Ende die Here gaf Israhel al dat lant, dat hi ghesworen hadde haren vaderen, dat hijt hon gheven soude, ende si besatent ende woendenre in.
Ende van hon waert pays ghegheven in alle gheslechten al om en domme, ende niemant vanden vianden en dorste hem steken jeghen hon, mer sy waren alle tonder gedaen in Israhels rijcheit.
Ende een woert en bleef niet achter, dat hon die Here beloeft hadde te verlenene, mer het waert al voldaen in di daet.
Te deser selver tijt  soe riep Josue die Rubennite ende die Gaddite ende half tgheslechte van Manasse
ende hi seide tote hen: Ghi hebdt al ghedaen, dat u Moyses, sHeren knecht, beval, ende ghi hebt mi oec in allen ghehoersam geweest,
ende in langhen tide en hebdi uwe bruedere niet ghelaten tot in desen daghe ende hebt ghewacht sHeren, uus Gods, ghebot.
Ende om dat die Here, u God, uwen bruederen hevet ghegeven ruste ende pays, also hi beloeft hevet, keert weder ende gaet te uwen woninghen ende int lant uwer possessien, dat u Moyses, sHeren knecht, gaf over die Jordane,
ja also dat ghi nernstelijc wacht ende met werke voldoet de ghebode ende die wet, die u Moyses, sHeren knecht, bevolen heeft, dat ghi den Here, uwen God, mynt ende dat ghi wandelt in alle sinen weghen ende hout van hem ende onthout sijn ghebode ende dient hem in alle u herte ende in alle u siele.
Ende Josue benedide hon ende lietse gaen, ende si keerden weder te haren woninghen wert.
Want Moyses hadde half den gheslachte van Manasses possessie ghegheven in Basan, ende hier om so gaf Josue half den gheslachte, datter over bleef, lot onder haer andere bruedere over die Jordane ter west siden der Jordanen. Ende doese Josue liet gaen te haren woninghen wert ende hise ghebenedijt hadde,
soe seide hi tot hon: Keert weder te uwen steden in vele goets ende rijcheiden, met silvere ende met goude ende met ere ende ysere ende met menigherhande cledere. Deile den roef vanden vianden met uwen bruederen.
Ende Rubens ende Gads kindere ende half tgheslechte van Manasses keerden weder vanden kinderen van Israhel uut Sylo, die in Chanaan staet, dat si gaen souden in Galaad int lant haerre possessien, dat si behouden hadden na sHeren ghebot bi Moises hant.
Ende doe si comen waren ten hoevelen der  Jordanen int lant van Chanaan, soe stichten si neven die Jordaen enen outaer onvertallichlijc groet .
Do dat die kindere van Israhel hoerden ende ghewarighe boden tot hon bracht hadden, dat Rubens ende Gads kindere ende half tgheslechte van Manasse hadden ghesticht enen outaer jeghen hon int lant van Chanaan op die hovele der Jordanen,
soe vergaderden si alle in Sylo, dat si opgaen souden ende jeghen hon orloghen.
Ende hier en bynnen sonden si tot hon int lant van Galaad Phinees, den pape, Eleazars sone,
ende x princen met hem, enen uut elken gheslechte,
ende si quamen int lant van Galaad tot Rubens ende Gads kinderen ende tot half den gheslechte van Manasses ende seiden tot hon:
Dit ontbiedt u al sHeren volc: Wat overdade es dit, waer om hebdi ghelaten den Here God van Israhel ende hebt gesticht enen vermeensamden outaer ende sijt van sijnre oeffeninghen af ghegaen?
Eest u een cleyn dinc, dat ghi sondighet in Beel Phegor ende dat noch tot in desen daghe die smette deser mesdaet in u gheduert
ende datter vele vanden volke vielen? Ende ghy hebt heden den Here ghelaten ende morghen sal jeghen al Israhel sHeren gramscap verstueren.
Eest dat ghi waent, dat dlant uwer possessien onsuver es, soe coemt over int lant, daer sHeren tabernacule in es, ende woent onder ons, alleen dat ghi niet af en gaet vanden Here ende van onser gheselscap, dat ghi enen anderen outaer sticht sonder sHeren, uus Gods, outaer.
En brac Achor, Zara sone, sHeren ghebot niet ende en viel sijn gramscap niet op al Israhel? Ende dat was een man, vergave God, dat hi allene verdorven waer in sijn mesdaet.
Ende Rubens ende Gads kindere ende half tgheslechte van Manasse antwoerden den princen van Israhels boetscap:
Dalre machtichste God, hi die Here, weet ende Israhel salt oec verstaen: Eest dat wi van overdadicheiden desen outaer hebben ghesticht, soe en moet ons die Here niet behueden, mer hi casteie ons in deser teghenwoerdicheit.
Ende oft wine in dier ghedachten hebben ghemaect, dat wier op legghen souden holocauste ende sacrificien ende danckelijc offeranden, soe moet hijt sueken ende vonnissen,
ende en hebben wijt niet meer ghedaen in desen ghepeynse ende met desen rade, dat wi seggen souden: Morghen selen u kindere onsen kinderen segghen: Wat es u lieden ende den Here God van Israhel?
O Rubens ende Gads kindere ende half tgheslechte van Manasses, die Here hevet di Jordane teenen termine gheleet tusschen ons ende u ende hier om en hebdi negheen deel inden Here, ende met desen occusone souden u kindere onse kindere afkeren van sHeren vresen.
Ende daer om docht ons beter ende wi seiden: Stichten wi ons lieden enen outaer, [niet] om holocauste ende victymen te offeren,
mer in orconscapen tusschen ons ende u, tusschen onse kint ende uwe gheslechten, dat wi den Here mogen dienen ende dat ons recht si te offeren holocauste ende victymen ende danckelijc offerande. Ende uwe kindere en selen morghen onsen kinderen negheens sins moghen segghen: U lieden en es negheen deel inden Here.
Ende eest dat sijt willen segghen, soe selen si hon antwoerden: Siet sHeren outaer, dien onse vaders maecten niet te holocausten ende te sacrificien, mer in uwe orconscap ende donse.
Dese mesdaet moet [van] ons wesen, dat wi den Here afgaen souden ende dat wi sine voetstappe laten souden ende dat wi enen outaer stichten souden te holocaust ende te sacrificien ende te victymen sonder sHeren, ons Gods, outaer, die ghemaect es voer sijn tabernacule.
Doe dit Phinees, die pape, ende die princen hoerden van Israhels boetscap, die met hem waren, soe waren si ghepayt ende si ontfinghen alte gherne Rubens ende Gads kindere ende van half den gheslechte van Manasses dese woerde.
Ende Phynees, die pape, Eleazers sone, seide tot hem: Nu weten wi, dat die Here met u sy,  want ghi sijt onsculdich van deser mesdaet, ende ghi hebt die kindere van Israhel verloest van sHeren hant.
Ende hi keerde weder metten princen van Rubens ende Gads kinderen ende van half den gheslechte van Manasse uuten lande van Galaad vanden eynde van Chanaan totten kinderen van Israhel ende hi vertellet hon.
Ende die redene ghenuechde hon allen, diese hoerden, ende die kindere van Israhel loefden Gode ende voert en seiden si nummermeer, dat si opgaen souden jeghen hon ende vechten ende dat si afdoen souden dlant  haerre possessien.
Ende Rubens ende Gads kindere hieten den outaer, dien si ghemaect hadden: onse orconscap, dat die Here God selve si.
Als vele tijts overleden was na dien, dat die Here Israhelle pays ghegeven hadde, ende hon alle nacien al om ende omme tonder waren, ende Josue langhe gheleeft hadde ende seer out was,
soe riep Josue al Israhel ende die meeste van gheboerten ende die princen ende die leidsmanne ende die meesters ende seide tot hon: Siet, ic ben out woerden ende van groeter outheit,
ende ghi siet al dat die Here, u God, ghedaen heeft al den nacien al om en domme, hoe dat hi over u lieden ghevochten heeft,
ende nu dat hi u lieden hevet alt lant metten lotte ghedeilt vander oestsiden der Jordanen totter groeter see ende noch sijn hier en boven vele nacien,
die Here, u God, salse verdriven ende en wech doen van uwen aensichte.
Allene sijt vrome ende sorchachtich, dat ghi wacht al dat ghescreven es inden boeke van Moyses wette, ende en keerter u niet af ter rechter hant noch ter slincker hant,
dat als ghi ingegaen sult wesen ten heidenen, die onder u comen selen, dat ghi niet en sweert inden namen van haren goden ende dat ghi hon niet en dient noch die en aenbeet.
Mer ghi selt u houden aenden Here, uwen God, alsoe ghi tot desen daghe hebt gedaen.
Ende dan sal die Here van uwen aenscouwene doen groete heidene ende sterke, ende niemant en sal u moghen wederstaen.
Een van u lieden sal m manne vanden vianden verjaghen, want die Here, u God, sal over u vechten, also hi beloeft hevet.
Mer dit voerwacht alte nernstelijc, dat ghi den Here, uwen God, mynt,
mer wildi u houden aender heidenen dolinghe, die onder u woenen ende met hon huwelijc maken ende vrintscap voeghen,
soe wet nu te hant, datse die Here, u God, niet af doen en sal voer u aensichte, mer si selen u sijn in putte ende in stricke ende daer ghi u aenstoeten sult metter siden, tot dat u die Here sal afdoen ende verdriven van desen alte goeden lande, dat hi u ghelevert hevet.
Siet, ic sal heden ingaen den wech van alden lande, ende ghi, bekent met al uwer ghedachten, dat van alle dien woerden, die de Here beloeft heeft, dat hi u verlenen soude, datter een niet te vergheefs overleden en es.
Ghelijc dan, dat hi voldaen heeft met werke, dat hi beloeft heeft, ende dat si alle voerspodelijc coemen sijn, alsoe sal hi op u bringhen, soe wat quade hi ghedreicht heeft, tot dat hi u afghedaen sal hebben ende verdreven van desen alte goeden lande, dat hi u ghelevert heeft,
om dat ghi overghegaen sijt sHeren, uus Gods, belofte, die hi met u ghemaect hevet, ende om dat ghi vreemden goden ghedient hebt ende die aenbeet. Volleec ende haestelijc sal sHeren gramscap jeghen u verrisen ende ghi sult wech werden ghevuert van desen alte goeden lande, dat hi u ghelevert hevet.
Josue vergaderde alle die gheslechten van Israhel in Sichem ende hi riep die meeste van gheboerten ende die princen ende die richters ende die meesters, ende si stonden in sHeren aenscouwene,
ende hi sprac totten volke aldus: Dit seit die Here God van Israhel: Vanden beghinne so woenden uwe vaders over die ryviere, Thare, Abrahams vader, ende Nachor, ende si dienden vreemden goden.
Mer ic brachte Abrahamme, uwen vader, uuten lande van Mesopotamia ende brachtene int lant van Chanaan, ende ic menichvoldichde sijn saet ende ic gaf hem Ysaac,
ende dien gavic echter Jacob ende Esau, vanden welken ic Esau gaf den berch van Seyr te besittene, mer Jacob ende sine sone ghinghen neder in Egipten.
Ende ic sant Moysenne ende Aaronne ende ic sloech met vele teekenen Egipten ende wonderen,
ende ic leidde u uute ende uwe vaders, ende ghi quaemt ter zee ende die van Egipten volchden uwen vaders na met waghenen ende met gheredenen totter Roeder Zee.
Ende die kindere van Israhel riepen totten Here, ende hi settede tusschen u ende die van Egipten donckerheiden, ende hi brachte die zee op hon ende si overdeckese. U oghen saghen al, dat ic in Egipten heb ghedaen, ende vele tijts wandelet ghi doer die wildernisse
ende ic heb u bracht in Amorreus lant, die over die Jordane woende. Ende doe si jeghen u vochten, soe gavicse in uwe hande, ende ghi hebt haer lant beseten ende hebse ghedoet.
Ende Balach, Sephors sone, de coninc van Moab, stont op ende vacht jeghen Israhelle. Ende hi sant ende riep Balaamme, Beors sone, dat hi u lieden maledien soude,
mer ic en wouts niet hoeren, mer wederkeert  soe benedide ic u lieden bi hem ende ic verloeste u van sijnre hant.
Ende ghi leet over die Jordane ende quaemt te Jericho, ende die manne van dier stede vochten jeghen u, die Amorreen ende die Phereseen ende die Chananeen ende de Etheen ende die Gergeseen ende Eveen ende Jebuseen ende ic leverde die in uwen handen.
Ende ic sant voer u wevels ende ic verdreefse van haren steden, twee coninghen vanden Amorreen, niet in dinen swerde ende in dinen boghe,
ende ic heb u ghegheven dlant, daer du niet in ghepijnt en heves, ende die poerten, die ghi niet ghesticht en hebs, dat ghi daer in wonen souts, wijngaerde ende olivegaerde, die ghi niet gheplant en hebt.
Nu hier omme soe ontsiet den Here ende dient hem met volmaecter herten ende met ghewariger ende doet ewech die gode, dien uwe vadere dienden in Mesopotania ende in Egipten, ende dient den Here.
Mer eest dat u dit quaet dunct, dat ghi den Here dient, soe gheeftmen u kose: kiest heden dat u ghenuecht, wien ghi werdelijc dienen selt, weder den goden, dien u vadere dienden in Mesopotanien, oft dier gode van Amorreen, in welker lant ghi woent. Mer ic ende mijn huys, wi selen den Here dienen.
Ende tfolc antwoerde ende seide: Dat moet verre van ons sijn, dat wi den Here laten selen ende vreemden goden dienen.
Die Here, onse God, hi leidde ons ende onse vaders uut Egipten vanden huse des dienstes ende hi dede groet teekene, daer wijt saghen ende hi heeft ons behuet in alden wech, daer wi dore ghewandelt hebben ende in alle volc, daer wi doer leden sijn.
Ende hi hevet verdreven alle die heidene, die Amorreen, die in dit lant woenden, daer wy inne comen sijn. Hier omme soe selen wi den Here dienen, want hi es onse God.
Ende Josue seide toten volke: Ghi en selt den Here niet mogen dienen, want God es heilich ende sterc benider ende hi en sal uwe sonden ende u mesdade niet vergheven,
want laetti den Here ende diendi vreemden goden, soe sal hi hem omkeren ende quellen u ende werpen u averecht, als hi u goet verleent sal hebben. Ende tfolc seide tot Josue: En sal alsoe niet wesen, als du spreecs, mer wi selen den Here dienen.
Ende Josue seide totten volke: Ghi sijt orconden, dat ghi den Here vercoren hebt, dat ghi hem dienen sult. Ende si antwoerden: Wi sijns orconden.
Nu, sprac hi, soe doet wech die vreemde gode van midden u ende helt uwe herten neder den Here Gode van Israhel.
Ende tfolc seide tot Josue: Wi selen dienen den Here God ende wi selen ghehoersam wesen sinen gheboden.
In dien daghe soe sloech dus Josue beloften ende hi settede voert volc die ghebode ende die vonnissen in Sichem.
Ende hi screef alle dese woerde inden boec van sHeren wet . Ende hi nam enen herden groeten steen ende hi leidene onder die eyke, die inder sanctuarien was,
ende hi seide tot alden volke: Siet, dese steen sal u wesen in orconscape, dat ghi ghehoert hebt al sHeren woerde, die hi u ghesproken heeft, of ghijs machschien namaels loechenen wildes ende lieghen den Here, uwen God.
Ende Josue liet tfolc gaen, elken in sijn possessie.
Hier na sterf Josue, Nuns sone, sHeren knecht, doe hi out was c jaer ende x,
ende si groevene in deynde van sijnre possessien in Thannachsare, die staet in Effrayms berghe ter noertsiden vanden berghe Gaas.
Ende Israhel diende den Here al Josue daghe ende der ouders, die langhen tijt leefden na Josue, die al sHeren werken wisten, die hi in Israhel ghedaen hadde.
Ende Josephs beenre oec, die de kindere van Israhel uut Egipten bracht hadden, groeven si in Chycem in een side van dien acker, dien Jacob ghecocht hadde van Emmors sonen, die Chychems vader was, om c jonghe lammere, ende hi was in Josephs kindere possessie.
Eleazar, Aarons spapen sone, sterf oec, ende Phinees ende sijn sonen grovenen in Gabaa, die hem ghegeven was in Effrayms berghe.
Na Josue doet soe ghinghen die kindere van Israhel den Here te rade ende seiden: Wi sal voer ons op gaen jeghen den Chananeum ende marscalc vanden striden wesen?
Ende die Here seide: Judas sal op gaen.
Ende Judas seide tot Symeone, sinen brueder: Coemt op met my in mynen lotte ende vechte jeghen die Chananeen ende die Phereseen, dat ic oec met di mach varen in dinen lotte. Ende Symeon ghinc met hem.
Ende Judas ghinc op ende die Here leverde in haer hande die Chananeen ende die Phereseen, ende si sloghen doet in Besech xm man,
ende si vonden in Besech Adonibesech ende si vochten jeghen hem ende si sloeghen die Chananeen ende die Phereseen.
Ende Adonibesech vloe ende si volchden hem na ende vinghenten, als si hem afgheslaghen hadden boven sijn hande ende sijn voete.
Ende Adonibesech  seide: Tseventich coninghen, die de hande ende die voete boven af gheslaghen hadden, gaderden onder mijn tafele die reliquien van mijnre spisen ghelijc dat ic ghedaen hebbe, also hevet mi die Here vergouden. Ende si brachtenen in Iherusalem ende daer sterf hi.
Ende Judas kindere vochten op Iherusalem ende wonnent ende sloegense int swerts mont, ende si leverden alle die stat inden brande.
Ende daer quamen si neder ende vochten jeghen die Chananeen, die inden montaendien woenden ende den eynden inden campaendien.
Ende Yudas tijdde jeghen die Chananeen, die in Ebron woenden, wies name in ouden tide was Chariatherbe ende hi versloech Sysay ende Achyman ende Tholmay.
Ende van daer tijdde hi voert totten ghenen, die in Dabir woenden, wies oude name Cariathsepher[es], dats die stede vanden letteren.
Ende Caleph seide: Die Cariathsepher slaen ende woesten sal, ic sal hem Axam, mijn dochter, te wyve gheven.
Ende doese Othoniel, Cenes sone, Calephs mynste brueder, hadde ghewonnen, soe gaf hi hem Axam, sijn dochter, te wyve.
Ende doe si in enen weghe voer, soe vermaende haer man, dat si van haren vader enen acker heischen solde. Ende doe si versucht hadde, sittende op enen esel, soe seide haer Caleph: Wat heefstu?
Ende si antwoerde: Ghevet mi die benedixie, want du heves mi dorre lant ghegheven, gheeft mi oec ververscht lant van watere. Daer om gaf haer Caleph versch boven ende versch beneden.
Ende Cyneus kindere, die Moyses neve was, quamen op vander steden der palmen met Yudas kinderen inder wildernissen van sinen lotte, dat es ten Suden van Araad, ende si woenden met hem.
Ende Judas ghinc wech met Symeone, sinen brueder, ende si sloghen te gader die Chananeen ende die in Sephath woenden, ende doedense, ende men hiet der poert  name Horma, dats vermeensamheit.
Ende Judas vinc Gasam met haren lande ende Ascholon ende Akers met haren termynen.
Ende die Here was met Juda, ende hi besat die montaendie ende hi en mochte niet afghedoen die ghene, die in die valleie woenden, want si hadden overtollichlijc cromme waghene.
Ende si gaven Caleph Hebron, alsoe Moyses gheseit hadde, ende hi deder uute dri Enachs sonen af.
Ende Benjamins sonen en daden niet af die Jebuseen, die in Iherusalem woenden, ende die Jebuseen woenden onder Benjamyns kindere tot in desen daghe .
Josephs huys ghinc op in Bethel ende die Here was met hem,
want doe si die poerte beleit hadden, die te voeren Lusa hiet,
soe saghen si enen man comen uuter stat ende si seiden tot hem: Wise ons den inganc vander stat ende wi selen met di ontfermicheit doen.
Ende doe hine hon ghewijst hadde, soe sloghen si die poerte int sweerts mont, mer si lieten den man ende alle sijn maechscap gaen.
Ende doen sine hadden laten gaen, soe ghinc hi wech int lant van Ethym ende stichde daer een stat ende hi hietse Lusam, die men alsoe heit tot in desen daghe.
Manasses en dede niet af Bethsan ende Chanat met haren weghen, ende die ghene, die in Dor woenden ende in Reblaam ende in Madedo met haren weghen, ende die Chananeen begonsten met hon te wonene.
Ende na dien dat Israhel versterct was, soe daden sise wesen onder trybuyt ende si en wouden se niet afdoen.
Effraym en doedde oec niet die Chananeen, die woenden in Gazer, mer hi woende met hen.
Zabulon en dede niet af die ghene, die in Cethym woenden ende in Naalon, mer die Chananeen woenden in midden hon, ende hi waert hem tributarijs.
Azer en dede oec niet af die ghene, die woenden in Achan ende in Sidonen ende in Alab ende in Achasib ende Alba ende Afec ende Roob,
ende hi woende in mydden den Chananeen, die in dat lant woenden, ende hi en doeddese niet.
Neptalym en doedde niet die ghene, die te Bethsemes woenden ende te Bethanach, ende hi woende onder die Chananeen, die int lant woenden,  ende die van Bethsemes ende van Bethananach waren hem tributarise.
Ende die Amorreen vernauweden Dans kindere inden berghe ende si en gaven hon negheen stat, dat hi ten pleynen wert neder comen mochte,
ende hi woende inden berghe Phares, dat bediet orcondende, in Haylan ende in Salabym. Ende die hant van Josephs huyse waert verswaert, ende hi es hem tributarijs woerden.
Ende Amorreus termijn was de steen van des scorpellioens opganghe totten hoechsten steden.
sHeren enghel ghinc op van Galgala  ter stat der weenender ende hi seide: Ic hebbe u bracht ute Egipten ende ic heb u in gheleit int lant, daer ic uwen vaders af swoer ende hon beloefde, dat ic nummermeer mijn belofte met u breken en soude,
also nochtan, dat  ghi negheen belofte maken en sout metten ghenen, die bynnen desen lande wonen ende dat ghi haer outare averecht werpen sout. Ende ghi en wout mijn stemme niet horen. Waer om hebdi dit ghedaen?
Om dese sake en woudicse niet afdoen van uwen aensichte, om dat ghi viande hebben sult ende dat haer gode u selen wesen in valle.
Ende doe sHeren engel al dese woerde sprac tot alden kinderen van Israhel, soe hieven si haer stemmen op ende weenden.
Ende die name dier stat waert gheheiten der weenender of der tranen, ende si offerden daer hostien den Here.
Dus liet Josue tfolc, ende die kindere van Israhel ghinghen elc wech in sijn possessie ende behildense.
Ende si dienden den Here al Josue daghe ende der oudere, die langhen tijt na hem leefden ende die alle sHeren werke wisten, die hi met Israhel ghedaen hadde.
Ende Josue, Nuns sone, sHeren knecht, sterf doe hi c ende x jaer out was,
ende si groevenen in deynde van sijnre possessien in Thamnachsare in Effrayms berghe aen die noertside sberchs Gaads,
ende al dat gheslechte waert vergadert tot haren vaders. Ende andere stonden op, die den Here niet en kenden ende die werken, die hi in Egipten ghedaen hadde.
Ende die kindere van Israhel deden quaet in sHeren aenscouwene ende dienden Baalim ende Astaroch,
ende si lieten den Here, haerre vadre God, diese uten lande van Egipten leidde, ende si dienden vreemden goden ende der liede gode, die in midden hon lieden woenden, ende si aenbeeddense ende si verwecten den Here te gramscapen
ende lietene ende dienden Baal ende Astaroth.
Ende die Here waert vergramt jegen Israhel ende hi leverdese inder rovers hande, ende sy vinghense ende vercochtense den vianden, die al om en domme woenden, ende si en mochten haer wedersaken niet wederstaen,
mer soe werwert dat si tiden willeden, sHeren hant was op hon, alsoe hi ghesproken hadde ende hon swoer, ende si woerden anxtelijc ghequelt.
Ende die Here verwecte richters, die verloesten soude van der gheenre hande, diese woesten.
Mer si en wilden die oec niet hoeren ende vernoeyeerden met vreemden goden ende aenbeeddense. Si lieten saen den wech, aldaer haer vadre in ghegaen waren, ende alsi sHeren ghebode hoerden, so daden si alle dinc contrarie.
Ende doe die Here richters verwecte, in dien daghe waert hi ghebroect met ontfermherticheit ende hi hoerde der gheenre ghesucht, die ghequelt waren, ende hi verloesdese vander gheenre slacht, diese woesten.
Mer als die richtere doet was, soe keerden sy weder ende si daden vele meerder dan haer vadere ghedaen hadden ende volchden vreemden goden ende dienden hem ende aenbeeddense. Si en lieten haer vindinghen niet ende den harden wech, daer si doer plaghen te wandelen.
Ende sHeren gramscap waert verbolghen jeghen Israhel ende hi seide: Om dat dese liede mijn belofte te nieute hebben ghemaect, die ic gheset hadde met haren vaders, om dat si versmaet hebben te hoeren mijn stemme,
soe en salic oec niet afdoen die heidene, die Josue liet, doe hi sterf,
dat ic in dien Israhel sal moghen prueven, weder sy sHeren wech wachten selen ende daer in wandelen, alsone hare vaders wachten, of niet.
Hier om liet die Here alle dese nacien ende en woudse niet haestelijc afdoen noch hi en  leverdese in Josue hande niet.
Dit sijn die heidene, die de Here liet, dat si Israhelle in hem lieden leren souden ende allen, die niet en kinden der Chananeen stride,
ende dat haer kindere namaels souden leren striden metten vianden ende dat si constume hebben souden van stridene:
vive baroene vanden Philistien ende alle die Chananeen ende van Cydonen ende die Eveen, die woenden inden berghe Lybano vanden berghe Baal Hermon totten inganghe van Emach.
Ende hi lietse, om dat hi in hem lieden aen Israhel ghewaer werden soude, weder si sHeren ghebode hoeren souden, die hi haren vaders gheboet bi Moyses hant, of niet.
Ende aldus woenden die kinder van Israhel in die middewert vanden Chananeen ende den Etheen ende den Amorreen ende den Phereseen ende den Eveen ende den Jebuseen,
ende si namen te wyve haer dochtere ende si gaven oec haer dochtere haren sonen ende dienden haren goden.
Ende si daden quaet in sHeren aenscouwene ende si vergaten haers Gods name ende dienden Baalym ende Astaroth.
Ende die Here waert vergramt jeghen Israhel ende hi leverdese in Chusanra Sathaym hant, sconincx van Mesopotanien, ende si dienden hem viii jaer.
Ende si riepen ten Here, ende hi verwecte hon enen verloesere ende hi verloesese, Othonielle, Cenes sone, Calephs mynste brueder.
Ende sHeren gheest was in hem ende hi vonniste Israhel, ende hi ghinc ute te stride, ende die Here leverde in sijn hande Chusanra Sathaym, den coninc van Sirien, ende hi bedwanckene.
Ende dlant ruste xl jaer. Ende Othoniel, Cenes sone, sterf.
Ende die kindere van Israhel dedenre noch toe quaet te doene in sHeren aenscouwene ende hi verstoutte jeghen hon Eglen, den coninc van Moab, om dat si quaet daden in sinen aenscouwene,
ende hi gheselde met Eglen Amons kinderen ende Amelech, ende hi ghinc wech ende sloech Israhel ende besat die stede van Palmen.
Ende die kindere van Israhel dienden Eglen, den coninc van Moab, xviii jaer.
Ende daer na riepen si totten Here, ende hi verwecte hon enen verloestere, die Aioth hiet, Jera sone, die Gemini sone was, die beide sijn hande besichde over die rechte hant. Ende die kindere van Israhel sonden met hem Eglon, den coninc, ghiften.
Ende Aioth maecte hem een scerp swert, dat in midden hadde een hiltte, die lanc was eenre palmen vander hant, ende hi hadt ghegort onder sijn torrekeel op sijn rechte die,
ende hi gaf Eglonne, den coninc van Moab, die ghiften, ende Eglon was seer vet.
Ende doe hi hem die ghiften ghegheven hadde, soe volchde hi den ghesellen na, die met hem comen waren.
Ende doe hi weder ghekeert was van Galgala, daer die afgode waren, soe seide hi totten coninc: O coninc , ic heb een heymelijc woert totti. Ende die coninc gheboet te swighene. Ende doe si alle uutghegaen waren, die omtrent hem waren,
soe ghinc Aioth tot hem in, want hi sat allene in die somer camere, ende Aioth seide: Ic heb sHeren woert te di . Ende hi stont te hant op vanden setele.
Ende Aioth stac sijn hant voert ende nam swert van sijnre rechter die ende hi staect soe vromelijc in sinen buuc,
dat die hilte dyser volchde in die wonde ende dat het omwonden waert met sinen vetten  smerte, ende hi en tract swert niet uute, mer also hijt ghesteken hadde, soe liet hijt inden lichame. Ende te hant braken sijn stronte uute sinen buke doer der natueren heymelijcheiden.
Ende Aioth sloet herde nernstelijc die doeren vander cameren ende sloetse metten sloeten,
ende hi ghinc doer een posterne. Ende doe sconincx cnapen in quamen, soe saghen si die doeren ghesloten vander cameren ende seiden: Machschien hi suvert sinen buyc in die somer camere.
Ende si beidden langhe tot dat hon verwonderde, ende doe si saghen, datse niemant op en dede, doe namen si den slotel, ende doe si die dore op daden, soe vonden si haren here doet ligghende op die erde.
Ende die wile dat si verstuert waren, soe vloe Aioth ende hi leet over die stat, daer die afgode stonden, van daer hi weder comen was, ende hi quam in Seyrath.
Ende te hant maecde hi gheluut met trompen in Effrayms berghe, ende die kindere van Israhel quamen met hem neder ende hi ghinc voere.
Ende hi seide tot hon: Volcht my, want die Here hevet die Moabite ghelevert in onse hande. Ende si ghinghen na hem neder ende beleiden die ghewade vander Jordanen, al daermen overgaet in Moab ende si en lietenre niemanne overliden,
mer si sloghen in dien tiden vanden Moabiten omtrent xm, alle alte vrome sterke manne, ende niemant van hon luden en mochte ontgaen.
Ende in dien daghe soe waert Moab veroetmodicht onder Israhels hant, ende dlant rustede lxxx jaer.
Na Aioch soe was Sangar, Anaths sone  , ende hi versloech met enen coutre de manne vanden Philisteen, ende hi bescermde oec Israhel.
Ende na Aioths doet soe dadenre die kindere van Israhel toe noch quaet te doen in sHeren aenscouwene,
ende hi leverdese in Yabins, sconincs van Chanaan, hande, die in Asor regneerde, ende hi hadde enen marscalc van sinen heere, die Zisara hiet, want hi woende in Aseroth der heidene .
Ende die kindere van Israhel riepen totten Here, want Jabin hadde ixc cromme waghene ende xx jaer hadde hi Israhel al te seer tonder ghehouden.
Ende in dien tide was Delbora, Lapidoths wijf, een prophetinne, die tfolc doe vonniste.
Ende si sat onder enen palmboem, die na haren name hiet inden berghe van Effraym tusschen Rame ende Bethel. Ende die kindere van Israhel quamen op te hare in alle vonnesse.
Ende si sant ende riep Barach, Abynoems sone van Neptalyms Cedes , ende seide tot hem: Die Here God van Israhel heeft di bevolen: Ganc ende leide een heer opten berch Thabor ende du sels metti nemen xm vechters van Neptalyms kinderen ende van Sabulons kinderen,
want ic sal totti bringhen in die stat der ryvieren Cyson Sysaram, den marscalc van Yabins heere, ende sijn waghene ende alle sine menichte, ende ic salse leveren in dijn hant.
Ende Barach seide tot haer: Coemstu met my, soe sal icker gaen, ende en wilstu  niet mede comen, soe en sal icker niet tiden.
Ende si seide tot hem: Ic sal metti gaen, mer dese  werf en salmen die victorie di niet gheven, want in eens wijfs hant sal Zisara gelevert werden. Ende Delbora stont dus op ende ghinc met Barach in Cedes.
Ende hi dede comen Zabulon ende Neptalym ende ghinc op met xm vechters ende hadde Delboram int gheselscap.
Ende Abel Cyneus was wilen ghegaen van sinen anderen bruederen, die Abals sone waren, Moyses maech  , ende hi hadde sijn woninghe ghespert totter valleien, die men heet Sennyin, ende si es neven Cedes.
Ende Zisara waert gheboetscapt, dat Barach, Abinons sone, op comen was inden berghe Thabor,
ende hi vergaderde die ixc cromme waghene ende alt heer van Aseroch der heidene ter ryvieren Cyson.
Ende Delbora seide tot Barach: Stant op, want dit es die dach, daer die Here in Sysaram in dijn hande hevet ghelevert; sich, hi es dijn leidere. Ende Barach ghinc neder vanden berghe Thabor ende die xm vechters met hem.
Ende die Here vervaerde Sisaram ende alle sijn wagene ende alle sijn menichte int swerts mont te Barachs aenscouwene also sere, dat Sysara van sinen waghene spranc ende vloe metten voeten,
ende Barach volchde den waghenen, die vlouwen, ende theer tot Aseroth der heidene, ende al die menichte der viande viel neder ter doet.
Mer doe Sysara vloe, soe quam hi tot Jahels woningen, die Abers Cyneus wijf was, want het was pays tusschen Yabyn, den coninc, ende Abers Cyneus huys.
Ende dus ghinc Jahel ute in Sysara ghemoete ende seide tot hem: Here mijn, coem in te mi, en ontsich di niet. Ende hi ghinc in haer woninghe ende si overdectene met enen clede.
Ende hi seide tot haer: Ic bidde di, ghif mi alluttel waters, want mi dorst herde sere. Ende si dede op enen tobbe met melke ende gaf hem drincken ende dectene.
Ende Sysara seide tot haer: Stant voer die doere vander woninghen, ende als daer iemant coemt, die di vraghet ende seit: Es hier yemant? soe selstu antwoerden: Hier en es nieman.
Ende Jahel, Abers wijf, nam den naghel vander doere ende nammer oec enen hamer mede ende si ghinc al heymelijc in al swighende ende si settede den naghel opten slaep van sinen hoefde ende sloecher op metten hamere ende si doersloech sijn hersenbecken dore tot in derde, ende hi gheselde sinen slaep metter doet ende ghebrac, ende hi sterf.
Ende sich, Barach quam, Zysaram navolghende, ende Jahel ghinc ute in sijn ghemoet ende seide: Coemt, dat ic di toenen mach dien man, dien du soecs. Ende doe hi tot haer in comen was, soe sach hi Sysaram doet ligghen ende den naghel doer sinen slaep gheslaghen .
Ende in dien daghe veroetmodichde God Jabin, den coninc van Chanaan, voer die kindere van Israhel,
die alle daghe wiessen, ende met sterker hant daden si tonder Jabyn, den coninc van Chanaan, tot dat sine af ghedaen hadden.
Delbora ende Barach, Abynoems sone, songhen in dien daghe ende seiden:
Die al willens uwe sielen van Israhel te vresen leveret, benediet den Here!
Hoert, ghi coninghen, ontfaet metten oren, ghi princen! Ic bent, ic bent, die den Here singhen sal, ic sal den Here Gode van Israhel singen.
Here, doe du uutghinghes van  Seyr, ende leeds doer dlantscap van Edon, die erde bevede ende die hemele ende die wolken lieten water neder drupen,
die berghe schieden vanden aenghesichte Gods, ende Synay van sHeren Gods aenghesichte van Israhel.
In Sangars daghen, Anachs sone, ende in Jahels daghen rusteden die paden, ende dier doer wandelden, si wandelden doer dolende weghe.
Die fonteynen cesseerden in Israhel  ende rusteden, tote dat Delbora moder op stont in Israhel.
Niewe stride vercoes die Here, ende der viande poerten werp hi omme. Schilt ende speer openbaerde in xlm in Israhel.
Mijn herte mynt die princen van Israhel. Die met properen wille u selven leveret te vresen, benedijt den Here!
Die op blickende esele gaet [ende] <sittet> in vonnisse ende wandelt in weghe, spreect!
Waer die waghene sijn ter neder ghesteken ende der viande heer versmoert, daer teldemen sHeren gherechticheiden ende die guedertierenheit in die sterke van Israhel. Doe ghinc sHeren volc neder ten poerten ende behielt theerscap.
Stant op, stant op, Delbore! Stant op, stant op, ende spreect dliedeken! Stant op, Barach! ende vanc dijn ghevanghene, Abynoens sone!
Die overblyve vanden volke sijn behouden, die Here heeft inden sterken ghescermt.
Ute Effrayms soe dede hise af in Amalech, ende na hem ute Benjamin jeghen dijn volc, o Amalech! . Van Machirre quamen die princen neder ende van Sabulon, die theer leedden te stridene.
Ysachars princen waren met Delbora ende volchden Barachs voetstappen, die hem selven als in dellinghen ende in diepheit te vresen gaf. Als Ruben jeghen hem selven ghedeilt was, soe vantmen der overmodighere ghescilt.
Waer om woenstu tusschen ii termine, om dattu hoeren sels tghebles van cudden? Als Ruben jeghen hem selven ghedeilt was, soe vant men daer overmodighere ghescil .
Galaad rustede over die Jordane, ende Dan veronledichde hem met scepen. Aser woende aen doever vander zee, ende hi gheduerde inden havenen.
Mer Sabulon ende Neptalym leverden haer sielen ter doet inden lantscape van Morome.
Die coninghe quamen ende vochten, die coninghen van Chanaan vochten in Thanath neven den wateren Mageddon, ende nochtan en namen si niet vanden roeve.
Vanden hemele was jeghen hen ghescermt, die sterren bleven in haerre ordinancien ende in haren loep ende vochten jeghen Sysaram .
Die riviere Sison trac haer croendien, die vloet Cadmin, die riviere Cyson. Mijn siel verteerde die sterke.
Der perde hoven vielen doe met gheruchte van dien, die vlouwen ende die neder vielen, die stercste vanden vianden.
Vermalendijt Merochs lant, seide sHeren enghel , vloect die ghene, die daer in wonen, die niet en quamen tote sHeren hulpen, in sijnre alre stercster hulpen.
Jahel, Abers Cyneus wijf, moet ghebenedijt  sijn ende sy moet werden ghebenedijt in haerre woninghen.
Si gaf hem melc, die borne hiesch, ende inder princen viole brachtse hem botere.
Haer slincke hant stac si ten naeghele wert ende die rechte hant ter smeders hameren, ende si sloech Sysaram ende sochte in sijn hoeft die stat eenre wonden, ende doersloech vromelijc sinen slaep.
Hi viel tusschen haer voete, hi ghebrac ende sterf. Hi wentelde voer haer voete ende hi lach onmachtich ende catyvelijc.
Sijn moder weende doer een vinster siende ende si sprac vander cameren: Waer om <liet> sijn waghen weder te keerne? Waer om merren sijnre waghen perde voete?
Ene, die vroder was dan sijn ander wyve, antwoerde haerre swegher dese woerde:
Machschien nu deilt hi den roef ende men kiest hem tscoenste wijf. Men levert nu Zisare cledere van menigherhande verwen te roeve, ende men vergadert hem menigherhande allem om die halse te verchierene.
Here, dus moeten alle dijn viande verderven, mer die di mynnen, die moeten blicken, also die sonne blict in haren opganc.
Ende dlant rustede xl jaer.
Ende die kindere van Israhel daden quaet in sHeren aenscouwene ende hi leverdese vii jaer in Madians hant.
Ende si waren van hem herde seer tonder ghedaen, ende si maecten hem duwieren ende holen in den berghen ende sterke steden om te wederstane.
Ende als Israhel ghesayt hadde, soe quam Madian ende Amelech ende dander lude van oestwert
ende si sloghen onder Israhel haer tenten ende si woesten al dat Israhel ghesait hadde <alsoet> grone stont totten inganc van Gaza, ende si en lieten niet albedalle in Israhel datter lijftocht toebehoerde, noch scape noch ossen noch esels.
Want si quamen ende al haer cudden met haren tenten, ende si vervuldent al als spelthanen, een onvertallike menichte van menschen ende van kemels, ende si woestent al dat sy ghenaecten.
Ende Israhel was herde seer veroetmodicht in Madians aenscouwene,
ende het riep totten Here ende hiesch hulpe jeghen die van Madian.
Ende hi sant tot hem enen man, enen propheet, ende hi seide hem: Dit seit die Here God van Israhel: Ic dede u op comen ute Egipten ende ic leidde u uten huyse des dienstes,
ende ic verloeste u van dier van Egipten hant ende van alden ghenen, die u quelden, ende ic verdreefse te uwen incomene, ende ic heb u haer lant ghelevert.
Ende ic heb u gheseit: Ic ben die Here, u God, en ontsiet dier van Amorreen gode niet, in welkere lande ghi woent. Ende ghi en wout mijn stemme niet hoeren.
Ende sHeren enghel quam ende sat onder een eike, die in Effra was ende si behoerde toe Joas, die vader was van Esri famielien . Ende doe Gedeon, sijn sone, dersch ende wandde coren in een wijnperse om Madian te vliene,
soe openbaerde hem sHeren enghel ende seide: Die Here si metti, stercste der manne.
Ende Gedeon seide hem: Ic bidde, here, oft die Here met ons es, waer bi hebben ons dese quade dinghen begrepen? Waer sijn sijn wondere, die onse vadere vertelden ende seiden: die Here leidde ons  ute Egipten. Mer nu hevet hi ons gelaten ende hi hevet ons ghelevert in Madians hant.
Ende die Here aensachene ende seide: Ganc in dese dijn stercheit ende du sels Israhel verloesten van Madians hant. Wet, dat ic di ghesonden hebbe.
Ende hi antwoerde ende seide: Ic bidde, Here, waer in sal ic Israhel verloesten? Sich, mijn famielies es de mynste in Manasse ende ic ben die mynste in mijns vader huys.
Ende die Here seide hem: Ic sal metti wesen ende du sels Madian slaen als enen man.
Ende Gedeon seide: Oftic gracie voer di vonden hebbe, soe gheeft mi een teeken, dattuut best, die tot mi spreecs,
ende en ganc niet wech van hier vore dat ic tot di weder keren sal ende brenghen sacrificie ende dat ict di offere. Hi antworde: Ic sal ontbeiden dijnre coemsten.
Ende Gedeon ghinc bynnen ende soet een hoeken ende biec derve broede van enen modekene meels, ende hi leide tfleechs in i paendere ende tsop vanden vleesche dede hi in enen pot ende hi droecht al onder deyke ende settet voer hem.
Ende dinghel seide hem: Nem tvleechs ende die derve broede ende legt op dien steen ende storter tsop boven. Ende doe hi also hadde ghedaen,
soe stac dinghel deynde van der roden ute, die hi in de hant hilt, ende ghenaecte tvleechs ende die derve brode, ende vuer quam op uten steene ende verteerde tvleechs ende die derve brode. Ende sHeren enghel voer ewech ute sinen oghen.
Ende doe Gedeon sach, dattet sHeren enghel was, soe seide hi: Ay mi, Here God, want ic hebbe ghesien sHeren engel van aensichte taensichte.
Ende die Here seide hem: Pays si met di, en ontsich di niet, du en suls niet sterven.
Ende Gedeon stichde daer den Here enen outaer ende hi hietene sHeren pays tot in desen daghe.
Ende doe hi noch in Effra was, die der famielien Esri es, soe seide die Here bynnen dier nacht tot hem: Nem dijns vader stier ende den anderen stier van vii jaren  ende du suls Baals outaer breken, die dijns vader es, ende houwen den bosch af, die omtrent den outaer es.
Ende du sels boven op dien outaer steen, daer du te voeren die sacrificie op leits, stichten enen outaer den Here, dinen God, ende du sels nemen den anderen stier ende du selstene offeren den holocauste op enen hoep houts, dien du vanden bossche heves ghehouwen .
Ende Gedeon nam x manne van sinen cnapen met hem ende dede alsoe hem die Here bevolen hadde, mer om dat hi sijns vader huys ontsach ende die liede vander poert, soe en woude hijs sdaechs niet doen, mer hi voldeet al bi nachte.
Ende doe smorghens die manne van sijnre poert op ghestaen waren, soe vonden si Baals outaer te broken ende den bosch afghehouwen ende den anderen stier gheleit opten outaer, die daer doe ghemaect was.
Ende si seiden onderlinghe: Wie heeft dit ghedaen? Ende doe si ondersochten den ghenen, diet ghedaen hadde, so waert hon gheseit: Gedeon, Joas sone, hevet al dit ghedaen.
Ende si seiden tot Joas: Brinct ute dinen sone, dat hi sterve om dat hi Baals outaer te broken heeft ende den bosch afghehouwen.
Ende hi antwoerde hon: Sidi Baals wrekers, dat ghi over hem vechten sult? Die sijn wedersake es, hi sal sterven eer dliecht van morghen comen sal. Of hi god es, soe wreke hem selven vanden ghenen, die sinen outaer omgheworpen hevet.
Van dien daghe waert Gedeon  gheheiten Jerobaal , om dat Joas gheseit hadde: Baal wreke hem selven vanden ghenen, die sinen outaer omghegraven hevet.
Dus waert al Madian ende Amalech ende alt volc van Oest te gadere vergadert, ende si trocken over die Jordane ende sloghen tenten in die valleie van Israhel.
Ende sHeren gheest cleedde Gedeonne, ende hi maecte gheluut metten trompen ende vergaderde Abiezers huys, dat si hem volghen souden. Ende hi sant boden in al Manasses, ende hi volchde hem oec.
Ende hi sant andere boden in Aser ende in Sabulon ende in Neptalym, ende si quamen hem te ghemoete.
Ende Gedeon seide totten Here: Oftu behouden maken suls Israhel bi mijnre hant also du ghesproken heves,
soe salic dit vlies wollen op die erde legghen. Ende dat douwe allene int vlies wesen sal ende in al dlant droecheit, soe sal ic weten, dattu Israhel bi mijnre hant verloessen sels also du ghesproken hevest.
Ende het gheschiede also, ende hi stont bi nachte op ende wranc tvlies ende vulde een scelpe metten douwe.
Ende hi seide echter totten Here: En vergramme dijn toren jeghen my niet, oftic noch eenwerven proeve, een teeken heischende inden vliesen. Ic bidde, dat tflies alleen droeghe si ende dat al dlant ververschet si met douwe.
Ende die Here dede in dier nacht alsoe hi gheheist hadde, ende int vlies allene was droecheit ende dou in alt lant.
Jerobaal, die oec Gedeon hiet, stont op bi nachte ende alt volc met hem, ende hi quam ter fonteynen, die men heet Arad. Ende Madians ghetelde waren in de valleie ter nortsiden vanden hogen berghe.
Ende die Here seide tot Gedeone: Vele volcs es metti ende Madian en sal in sijn hande niet ghelevert werden, dat hem Israhel niet en verheffe jeghen mi ende segghe: Ic ben met mijnre cracht verloest.
Spreect totten volke ende roept daer sijt alle hoeren: Die onduchtich es ende vervaert, hi keer weder . Dus keerdenre vanden berghe van Galaad ende ghinghen ewech vanden volke xxiim man ende het blefer allene xm man.
Ende die Here seide tot Gedeone: Noch es hier vele volcx, leidse ten watere, ende daer sal icse prueven ende vandien dat ic di segghen sal, dat hi metti gae, hi sal mede gaen ende dien ic verbieden sal te gane, hi sal weder keren.
Ende doe tfolc neder ghegaen was ten watere, soe seide die Here tot Gedeon: Die metter hant ende metter tonghen dwater lecken selen alsoet die honde pleghen te leckene, die selstu bisiden sceiden, mer die al knielende drinken selen, die selen in dander side wesen.
Aldus was tghetal vanden ghenen, die dwater metter hant ten monde wert worpen ende metter tonghen lecden, ccc man, want al dander menichte had al knielende ghedronken.
Ende die Here seide tot Gedeon: Inden ccc mannen, die dwater lecten, soe sal ic u verloesten ende ic sal Madian in dijn hant leveren, mer al dander menichte keerden weder te haerre stat.
Dus nam Gedeon na tghetal spise ende trompen ende hi dede al dander menichte wech gaen te haren woninghen wert, ende hi gaf hem met dien ccc mannen te stride. Ende Madians ghetelde waren onder in die valeie.
Ende in dier selver nacht seide die Here tote Gedeone: Stant op ende ganc neder inden ghetelden, want ic hebse in dijn hant ghelevert.
Mer ontsiestu di allene te gane, soe gae Phara, dijn kint, metti neder, ende alstu horen sels, wat si spreken selen, dan selen dijn hande werden ghesterct ende du sels te sekerder nedergaen ter viande ghetelde.
Dus ghinc Gedeon neder, hi ende Phara, sijn kint, in een deel van den ghetelden, daer die schilt wachte was vanden ghewapenden mannen.
Ende Madian ende Amalech ende alt volc van Oest laghen ghestort inder valeien als i menichte van spelt hanen. Daer waren oec overtallijc kemels ghelijc den sande, dat aen doever vander zee es.
Ende doe Gedeon daer comen was, soe vertelde daer een sinen gheselle sinen droem, ende in deser manieren vertelde hi, dat hi ghesien hadde: Ic heb enen droem ghesien ende mi dochte, dat ic sach als een broet onder dasschen ghebacken van ghersten wentelen ende neder comen in Madians ghetelde, ende doet comen was totten tabernacule, hurtetde de tabernacule ende werpt al ter neder.
Ende die ghene, daer hijt toesprac, antwoerde: Dit en es el niet sonder Gedeons, Joas sone, swert, des mans van Israhel, want die Here hevet Madian ende alle sijn ghetelde ghelevert in sijn hande.
Ende doe Gedeon den droem ghehoert hadde ende sijn bediedenisse, soe aenbeedde hi, ende hi keerde weder totten ghetelden van Israhel ende seide: Staet op, want die Here hevet in onse hande ghelevert Madians ghetelde.
Ende hi schiet die ccc manne in dri deelen ende hi gaf hem trompen in haer hande ende idel erden potte ende liecht in midden den potten,
ende hi seide tot hon: Dat ghi my selt sien doen, dat doet. Ic sal gaen in een deel vanden ghetelden, ende dat ic doen sal, dat doet na.
Alse die trompe luden sal in mijn hant, so trompt oec al om endomme den ghetelden ende roept mede: Den Here ende Gedeone!
Ende Gedeon ende die ccc manne met hem ghinghen in een side vanden ghetelden. Ende doe dauweit van der middernacht beghonste ende doe die wachters ghewacht waren, soe begonsten si gerucht te makene metten trompen
ende slogen die potte onderlinghe te gader. Ende doe si al om ende omme die ghetelde in dri steden dus trompten ende si haer potten te broken hadden, soe hadden si die liechtvate in die slincke hant ende metter rechter hant trompten si ende si riepen: sHeren swert ende Gedeons!
Ende elc bleef staende in sijn stat al om endomme den ghetelden vanden vianden. Ende aldus woerden alle die ghetelde gestoert ende al ropende ende gherucht makende soe vlouwen si .
Ende die ccc manne bleven staende in haer stat, haer trompen blasende, ende die Here sant tswert in al den ghetelden ende si sloeghen deen dander doet al vliende tot Betsetha ende totten cante Abelmeula in Cebach.
Ende die manne van Israhel, van Neptalym ende van Aser ende van al Manasse riepen ende volchden Madian na.
Ende Gedeon sant boden in alden berghe van Effraym ende seide: Ganc neder in Madians ghemoet ende belegghet dwater tot Bethera ende totter Jordanen. Ende al Effraym riep ende beleide die watere ende die Jordane tot Bethera
ende sy vinghen die twee manne Madian Oreb ende Zeb ende doeddense, Oreb inden steen Oreb ende Zeb in die wijnperse van Seb, ende  si volchden Madian na ende droeghen Oreb ende Sebs hoefde tot Gedeone over die ryviere vander Jordanen.
Ende die manne van Effraym seiden tot hem: Wats dit, dattu doen wouts, dattu ons niet en rieps, doen du ten stride wert tides jeghen Madian? Ende si scouden sterkelijc op hem ende hadden hem bi na overlast ghedaen.
Ende Gedeon antwoerde hon: Wat mochtic soe groet dinc doen als ghi ghedaen hebt? En es een wijn druve van Effrayms niet beter dan Abiezers wijngaert gheles altemael?
Want die Here hevet in u hande ghelevert de princen van Madian, Oreb ende Seb, wat dinc moet ic so groet doen als ghi ghedaen hebt? Ende doe hi dit ghesproken hadde, soe gherustede haer gheest, daer si mede verburst waren jeghen hem.
Ende doe Gedeon totter Jordanen comen was, soe ghinc hi daer over metten ccc mannen, die met hem waren, die van moetheiden niet ghevolghen en mochten die ghene, die vlouwen,
ende hi seide totten mannen van Socchot: Ic bid u: Gevet den volke, dat met my es, broet, want si sijn seer ghecranct, dat wi den coninghen van Madian, Zebee ende Salmana na volgen moghen.
Ende die princen van Socach antwoerden: Machschien soe sijn Sebee ende Salmana palmen in dijn hant ende hier om heischestu, dat wi dinen heere broet gheven selen.
Ende Gedeon seide hen: Als die Here sal in mijn hande hebben ghelevert Zebee ende Salmana ende ic weder ghekeert sal wesen metten seghe in payse, so sal ic u vleechs verbernen metten dornen ende metten distelen vander wildernissen.
Ende Gedeon ghinc van daer op in Phanuel ende hi sprac oec totten mannen van dier stat dies ghelijc, ende dese antwoerden hem oec also hem die manne van Saccach gheantwoert hadden.
Ende hi seide hon oec aldus: Alsic weder ghekeert sal wesen metten seghe in peise, soe sal ic desen torre breken.
Ende Zebee ende Salmana laghen ende rusten met haren heere, want van alden battaeldien waren overbleven xvm man vanden volke van Oest ende daer waren verslaeghen cm ende xxm vechters, die swerde uut trocken.
Ende Gedeon ghinc al haren wech, die in tenten laghen ter oestsiden van Nobe ende Rechaa ende hi sloech haer ghetelde, die seker waren ende die negheen wederstoet en waenden.
Ende Zebee ende Salmana vlouwen ende Gedeon volchde hon na ende vincse als hi haer heer al ghestoert hadde.
Ende doe hi wederkeerde vanden stride voer den sonnen opganc,
soe vinc hi een kint vanden mannen van Socchat ende hi vraechde hem der princen namen ende der ouders van Socchot, ende hi bescreef lxxvii mannen.
Ende hi quam tot Socchot ende seide hon: Siet hier Zebee ende Salmana, daer ghi my af verweet ende seit: Machschien sijn Sebee ende Salmana hande in dijn hant, ende hier om heischestu, dat wi den mannen, die moede sijn, broet gheven selen?
Dus nam hi die ouders vander stat ende dorne ende distelen vander wildernissen ende verbernder mede die mannen van Socchor.
Ende oec werp hi den torn Phanuel averecht ende sloech doet die in die stat woenden.
Ende hi seide tot Sebee ende Salmana: Hoedane waren die manne, die ghi doet  sloecht in Thabor? Si antworden: Si waren di ghelijc ende deen van hen was als eens conincs sone.
Ende hi seide hem: Het waren mijn bruedere, mijnre moder sonen. Leeft die Here, want haddise ghehouden, soe en soudic u niet doden.
Ende hi seide tot Jether, sinen eerstegheborenen sone: Stant op ende slachse doet. Ende hi en trac tswert niet uute, want hi ontsach hem, want het was noch een kint.
Ende Zebee ende Salmana seiden: Stant du op ende valle in ons, want na doutheit soe es eens mans stercheit. Ende Gedeon stont op ende sloech doet Zebee ende Salmana ende nam die ornamente ende de scyven, daermen der coninghe kemels halse mede pleghet te chierene.
Ende alle die manne van Israhel seiden tot Gedeone: Wes here boven ons, du ende dijns soens sone, om dattu ons verloest hevest van Madians hant.
Ende Gedeon antwoerde hem: Ic en sal negheen here wesen boven u noch mijn sone en sal negheen heerscap hebben boven u, mer die Here God sal heerscap hebben boven u.
Ende hi seide tot hem: Enen heisch heische ic van u lieden: Gheeft mi dinauren van uwen roeve, want die Ismahelite plaghen gulden inauren te hebbene.
Si antwoerden: Wi selense alte gherne gheven. Ende si spreiden enen mantel op die erde ende si worpenre op dinauren vanden roeve.
Ende tghewichte vanden inauren, die hi gheeischt hadde, waren m ende dcc sicle gouds al sonder die ornamente ende die hecsele ende die purperen clederen, die de coninghen van Madian plagen te besighene ende al sonder die guldene hecsele vanden kemels.
Ende Gedeon maecter af een ephod ende settede dat in sijn stede Effra. Ende al Israhel waerter in vernoeyeert ende het waert Gedeone ende al sinen huys in valle.
Ende Madian waert veroetmodicht voer die kindere van Israhel ende si en mochten voertmeer niet haer necken opheffen. Mer dlant rustede xl jaer, inden welken Gedeon boven tfolc was.
Ende aldus ghinc Jerobaal, Joas sone, ewech ende woende in sijn huys,
ende hi hadde lxx sonen, die uute sijnre dien comen waren om dat hi hadde vele wyve.
Mer sijn vrindinne, die hi hadde in Sichem, si ghebaerde hem enen sone, die Abimelec hiet.
Ende Gedeon, Joas sone, sterf in goeder outheit ende hi es begraven in sijns vader graf Joas, in Effra, Esri famielien.
Ende na dien dat Gedeon doet was,  soe keerden hon die kindere van Israhel achterwert ende vernoeyeerden met Baalim ende si sloeghen beloften met Baal, dat hi hon in god wesen soude,
ende si en herdachten niet sHeren, haers Gods, diese van al haerre viande hande verloest hadde al om en dome
noch si en daden negheen ontfermenisse met Jeroboals huse, die oec Gedeon was na alt goet, dat hi Israhel ghedaen hadde.
Abymelec, Jerobaals sone, ghinc wech in Sichem te sijnre moder brueders, ende hi sprac hen toe ende tot alder maesscap sijns vaders ende sijnre moder huys ende seide:
Spreect tot alden mannen van Sichem: Wat es u beter, soe dat heerscap hebben boven u lxx manne, alle Jerobaals sonen, of dat een man boven u here si? Ende oec soe merct, dat ic u vleechs ende u been ben.
Ende sijnre moder bruedere spraken van  hem tot alden mannen van Sichem alle dese redene ende helden haer herte na Abymelec ende seiden: Hi es onse brueder.
Ende si gaven hem lxx ghewichte sylvers van Baalberichs tempel , ende daer mede soe huerde hi mate manne ende vlochtighe, ende si volchden hem
ende si quamen in sijns vader huys in Effra ende sloghen doet sine bruedere, Jerebaals sonen, lxx manne op enen steen. Ende Joathan, Jerobaals mynste sone, bleef ende was verborghen.
Ende alle die manne van Sichem vergaderden ende alle die famielien der poert Mello, ende si ghinghen wech ende maecten Abymelec coninc neven den eyke, die in Sichem stont .
Ende doe dit Joathan gheboetscapt was, soe ghinc hi ende stoent opten tsop vanden berghe Garizim, ende hi hief op sijn stemme ende seide: Ghi manne van Sichem, hoert mi also dat u die Here hoeren moet.
Die houte ghinghen om, dat si enen coninc boven hon souden salven, ende si seiden der olyven: Ghebiede ons.
Ende die olyve antwoerde: Maghic laten mijn vetheit, di de gode ende die menschen besighen ende comen om beruert te werden onder die houte?
Ende die houte seiden totten vighebome: Com ende neem boven ons trike.
Ende hi antwoerde hon: Sal ic mijn suetheit moghen laten ende mijn alte suete vrocht, ende gaen, dat ic beruert werden sal onder dander hout?
Ende die houte spraken totten wijngarden: Coem ende ghebiede ons.
Ende hi antwoerde: Maghic mynen wijn laten, die Gode ende die menschen verblijdt, ende onder dandere houte werden beruert?
Ende alle die houte seiden totten stekeldorne: Coem ende ghebiede boven ons.
Ende hi antwoerde: Eest dat ghi my waerlijc te uwen behoef coninc maect, soe coemt ende rust onder mijn scaduwe. Mer eest dat ghi niet en wilt, so  moet tfier uuten stekeldorne gaen ende moet verslinden die cedren vanden Libano.
Nu dan, of ghi gherechtelijc ende sonder sonde hebt Abymelec boven u coninc ghemaect ende hebdi wel ghedaen met Jerobaal ende met sinen huys ende hebdi sinen weldaden wel ghegouden,
die over u lieden vacht ende sijn siele gaf te vresen om dat hi u verloesten soude van Madians hant,
die nu opghestaen sijt jeghen mijns vader huys ende hebt sijn sonen ghedoedt, lxx manne, op enen steen ende hebt coninc ghemaect Abymelec, sijns joncwijfs sone, boven die ghene, die te Sichem wonen om dat hi u brueder es,
of ghi dan gherechtelijc ende sonder mesdaet hebt ghedaen met Jerobaal ende met sinen huys, soe moetti heden verbliden in Abymelech ende hy moet in u lieden werden verblijt.
Mer hebdijt verkeerdelijc ghedaen, soe moet tfier uut hem comen ende moet verteren die ghene, die te Sichem wonen ende in die poert Mello, ende vier moet comen uten mannen van Sichem ende vander poert van Mello ende verteren Abymelec.
Ende doe hi dit gheseit hadde, soe vloe hi ende ghinc wech in Baraa ende hy woende daer om die vrese Abymelech, sijns brueders.
Ende aldus regneerde Abymelech iii jaer boven Israhel.
Ende God sant alte quaden gheest tusschen Abymelech ende die ghene, die te Sichem woenden,
ende si begonsten te veronwerdene, ende begonsten op Abymelech, haren brueder, te legghene die mesdaet der doetslacht van Jerobaals lxx sonen ende duutstorten van haren blode,  ende in dander princen van Sichem, die hem gheholpen hadden.
Ende si leiden laghen jeghen hem in die hoecheiden vanden berghe, ende doe si sijn toecoemst ontbeidende waren, soe daden si mordade ende daden roef op die ghene, die daer voerleden. Ende dit waert Abymelech gheboetscapt.
Ende Gaal, Obeths sone, quam met sinen bruederen ende quam over in Sichem. Ende te sijnre toecoemsten woerden die van Sichem verstout
ende si trocken ute in die ackers ende woesten die wijngaerden ende vertorden die druven, ende sy maecten singhende danse ende ghinghen in haers gods tempel, ende tusschen die spise ende den dranc soe vlieken si Abymelech,
doe Gaal, Obeths sone, riep: Wie es Abymelec ende wat es Sichem, dat wi hem dienen selen? Es hi Jerobaals sone? Ende Abymelec maecte Zebul, sinen cnape, prince boven Emors manne, die Sichems vader was, waer om selen wy hem dan dienen?
Ende of yemant dit volc onder myne hant ghave, dat ic van midden hon Abimelec af doen mochte! Ende tot Abymelech wert gheseit: Vergadere een menichte van enen heere ende come.
Want Zebul, die prince vander stat, doe hi ghehoert hadde Gaals, Obeths soens, redenen, soe waert hi herde gram
ende hi sant al heymelijc boden te Abymelech ende seide: Sich, Gaal, Obeths sone, es comen bynnen Sichem met sinen brueders ende hi strijt op die stat jeghen di.
Hier om, stant op bi nachte metten volke, dat metti es, ende scuult inden acker,
ende in dierste morghenstonde, als die sonne opgaet, so valle op die stat. Ende als Gaal jeghen di uut coemt met sinen volke, soe doe hem dattu sels moghen.
Ende aldus stont Abymelec op met al sinen heere bi nachte, ende hi leide in iiii steden laghen neven Sichem.
Ende Gaal, Obeths sone, ghinc uut ende stoent inden inganc der poerten vander stede. Ende Abymelech stont op ende al sijn heer met hem vander laghen stat.
Ende doen Gaal tfolc ghesach, soe seide hi tot Zebul: Sich, een menichte coemt neder vanden berge. Ende Zebul antwoerde hem: Du sies een scaduwe vanden berghe als menschen hoefde ende met deser dolinghen bestu ghehoent.
Ende echter seide Gaal: Sich, volc coemt neder vanden over lande ende deen hoep coemt alden wech, die de eyke scouwet.
Ende Zebul seide: Waer es nu dijn mont, daer du mede spraecs: Wie es Abimelech, dat wi hem dienen selen? Ende es dit tfolc niet, dattu veronwerdes? Ganc uute ende vecht jeghen hon.
Hierom ghinc Gaal wech ende tfolc van Sichem beidder na, ende hi vacht jeghen Abymelech.
Ende Abymelech volchde hem na, die vloe, ende hi dreeffene in die poert. Ende van sijnre partien vielenre vele totter poerten vander stede.
Ende Abymelech sat in Rampna, mer Zebul verdreef Gaal ende sijn ghesellen uter poert ende hi en lietsere niet bynnen blyven.
Ende sdaechs daer na ghinc tfolc int velt. Ende doe Abymelech dit gheboetscapt was,
soe nam hi sijn heer ende deilet in iii battaeldien ende leide laghen inden ackers. Ende doe hi sach, dat volc buten der stede quam, soe stoent hi op ende viel op hem met sijnre battaeldien
ende hi vacht op de port ende beleidse. Mer die twee battaeldien volchden den vianden na, die alt velt wech trocken.
Mer Abymelech vacht alden dach op die poert ende hy wanse ende doedde al die ghene, diere in woenden, ende hi destrueerde die stat also dat  hier sout in stroude .
Doe dit ghehoert hadden die ghene, die woenden in de borch van Sichem, soe ghinghen si in Beriths tempel, haers gods, daer si met Abymelech belofte ghemaect hadden, ende daer afhadde die stat den name ontfaen, ende die stat was sere vast.
Mer doe Abymelech hoerde, dat die manne van der borch van Sichem te gader vergadert waren,
soe ghinc hi opten berch Selmon met al sinen volke ende hi nam een aex ende sloech enen telch van enen boeme ende hi namne op sijn scouderen ende droechne ende seide totten ghesellen: Dat ghi mi siet doen, dat doet haestelijc.
Hier om sloghen si te stride telghere vanden boemen ende volchden haren leidsman, ende si leidense al om ende domme die borch ende ontstakense, ende aldus geschiede, dat daer metten roeke ende metten viere m menschen woerden ghedoet, man ende wijf te gadere, die in die borch van Sichem woenden.
Ende Abymelech ghinc van daer ter poert Thebes ende hi omleidse metten heere,
ende int midden die stat was een hoghe torre, daer toe ghevlouwen waren te gadere man ende wijf ende al die princen van der stat, ende si hadden alte vast ghesloten die doere ende si stonden opten kerteelen.
Ende Abymelech ghinc tot neven den torre ende vacht sterkelijc ende ghinc bider doeren ende pijnder hom tfier onder te stekene.
Ende siet, een wijf werp van boven een stuc steens ende het viel op Abymelecs hoeft ende brac sijn hersenbecken.
Ende hi riep haestelijc sinen sciltknape ende seide tot hem: Trect uut dijn swert ende slach mi, datmen masschien niet en segghe, dat ic van enen wyve ghedoet ben. Ende hi dede dat hi hem beval ende sloechene doet.
Ende doe hi doet was, soe keerden alle die van Israhel, die met hem waren, in haer woninghe.
Ende God galt tquaet, dat Abymelech ghedaen hadde jeghen sinen vader, doen hy sijn lxx bruedere doedde.
Ende het waert dien van Sichem oec ghegouden dat si ghedaen hadden, ende op hen quam Jonathans, Jerobaals soens, malediccie.
Na Abymelech soe stoent op in Israhel leitsman Thola, Phua sone, die Abymelechs oems sone was, een man van Ysachar, die in Sanir woende in Effrayms berghe,
ende hi vonniste Israhel xxiii jaer, ende hi sterf ende was ghegraven in Sanir.
Na Thola volchde Jair van Galaad, ende hi vonniste Israhel xxii jaer.
Ende hi hadde xxx sonen, die op xxx esels volenne saten ende princen waren van xxx steden, die na sinen name ghenaemt sijn Anoth Jayr, dat es Jayr poert, tot in desen daghe in dlant van Galaad.
Ende Jayr sterf ende hi es begraven in die stat, diemen naemt Cammon.
Ende die kindere van Israhel daden niewe sonden te haren ouden sonden ende daden quaet in sHeren aenscouwene, ende si dienden Baalym ende Astaroth, den goden van Syrien ende van Sidonen ende van Moab ende van Amons kinderen ende van Philistijm, ende si lieten den Here ende en oeffenden niet.
Ende die Here waert jegen hon vergramt ende hi leverese inder Philistijm  hande ende in Amons kindere hande.
Ende si woerden alte seer ghequelt ende tonder ghedaen, xviii jaer, alle, die woenden over die Jordaene in Amorreus lant, dat in Galaad es,
also sere dat Amons  kindere over die Jordane trocken ende woesten Judam ende Benjamin ende Effraym, ende Israhel was herde sere ghequelt.
Ende si riepen den Here ende seiden: Wi hebben di ghesondicht, want wi hebben onsen God ghelaten ende hebben Baalym ghedient.
Ende die Here seide hen: En quelden u niet die van Egipten ende die Amorreen ende Amons kinderen ende die Philistijm
ende die van Sydonen ende Amelech oec ende Chanaan ende ghi riept te mi? Ende en heb ic u niet verloest van haren handen?
Ende nochtan hebdi mi ghelaten ende hebt vreemde gode gheoeffent. Hier om en sal icker niet toedoen, dat ic u meer verloesten sal.
Gaet ende aenroept die gode, die ghi vercoren hebt, si verloesten u inden tide des vernoys.
Ende die kindere van Israhel seiden totten Here: Wy hebben ghesondicht, ghelde ons du soe wat datti ghenuecht, allene verloeste ons nu.
Ende doe si dit seiden, soe worpense uut haren lande alle die beelden van vreemden goden ende si dienden den Here, haren Gode, ende hi hadde rouwe op haer catyvicheit.
Ende Amons kindere liepen te hoepe ende sloeghen tenten in Galaad, ende die kindere van Israhel vergaderden jeghen hon ende sloeghen tenten in Masphat.
Ende de princen van Galaad seiden elc tot sinen naesten: Soe wie dat van ons lieden eerst sal beghinnen te vechtene jegen Amons kindere, hi sal leidsman wesen vanden volke van Galaad.
In dien tide was Jepthe van Galaad een alte sterc man ende een vechtere, eens lichts wijfs sone, die gheboren wert van Galaad.
Want Galaad hadde een wijf, daer hi sonen af ontfinc, ende na dien dat si ghewassen waren, soe verdreven si Jepthen ende seiden: Du en sels negheen oer moghen wesen in ons vader huys, want du bes gheboren vander moder, eenre overspelinnen.
Ende Jepthe vloe van hen ende scuwetse ende woende int lant Cob, ende te hem woerden vergadert die maete manne ende rovers, ende si volchden hem als haren prince.
In dien daghe vochten Amons kindere jeghen Israel,
ende als sise alte sterckelijc aenvochten, soe tijdden die meeste van gheboerten van Galaad, dat si Jepthen bringhen souden in haer hulpen uten lande van Cob,
ende si seiden tot hem: Coem ende wes onse prince ende vechte jeghen Amons kindere.
Ende Jepthe antwoerde hen: En sidi niet die my haet ende hebt verdreven uut mijns vaders huys? Ende nu coemdi te mi ghedwonghen van node.
Ende die princen van Galaad seiden tote Jepthen: Om dese sake soe comen wi nu totti, dattu met ons varen sels ende vechten jeghen Amons kindere ende om dattu leidsman wesen sels van alle den ghenen, die in Galaad wonen.
Jepthe seide tot hen: Of ghi waerlijc te mi comen sijt, dat ic over u vechten sal jeghen Amons kindere ende leverse die Here in mynen handen, sal ic u prince wesen?
Si antwoerden hem: Die Here, die dit hoert, hi es middelaer ende orconde, dat wi onse beloften doen selen.
Ende aldus ghinc Jepthe ewech metten princen van Galaad ende alt volc maectene prince van hen lieden, ende Jepthe sprac alle sijn woerde in Maspha voer den Here.
Ende hi sant boden totten coninc van Amons kinderen, die uut sinen persone  segghen souden: Wat es mi ende di, dattu jeghen mi comen best, dattu mijn lant woesten souts?
Ende die coninc antwoerde den boden: Want Israhel nam mijn lant, doen hi op quam uut Egipten vanden eynden van Arnon tot in Jaboc ende totter Jordanen, daer om so gheeft mi nu weder met payse.
Ende Jepthe ontboet hem echter bi desen boden ende hi beval hon, dat si den coninc van Amon segghen souden:
Dit seit Jepthe: Israhel en nam Moabs lant niet noch Amons kindere lant.
Mer doe si op quamen uut Egipten, soe wandelden si doer die wildernisse totter Roeder Zee, ende si quamen in Cades,
ende si sonden boden totten coninc van Edom ende seiden: Laet mi liden doer dijn lant. Ende hi en wilde haer bede niet orloven. Daer om sant hi totten coninc van Moab, ende hi veronwerde hon oec den overlijt te ghevene. Ende aldus bleef Israhel in Cades
ende ghinc aen deen side dlant van Edom omme, ende hi quam jeghen die oestside slants van Moab, ende hi sloech tenten over Arnon ende hi en wilde niet comen bynnen den termynen van Moab, want Arnon es deynde slants van Moab.
Ende doe sant Israhel boden tot Seon, den coninc vanden Amorreen, die in Esebon woende, ende si seiden hem: Laet mi liden doer dijn lant totter ryvieren.
Ende si versmaedden Israhels woerde oec ende en liet Israhel niet liden doer sijn lant, mer hi vergaderde een overtallike menichte ende hi quam  jeghen hem ute in Jessa ende wederstontene sterkelijc.
Ende die Here leverdene in Israhels hande met al sinen heere, ende hi versloechene ende hi besat al des Amorreus lant, die in dat lantscap woenden
ende alle deynden van Arnon tote Jaboc ende vander wildernissen totter Jordanen.
Die Here God van Israhel werp averecht den Amorreen, die jeghen sijn volc vacht, ende wilstu nu besitten sijn lant?
Dat Chamos, dijn god, besittet, en eest dine niet sculdich te sine van rechte? Dat die Here, ons God, met seghe behouden hevet, dat valt in onser possessien,
en si dattu beter best dan Balach, Sephors sone, die coninc van Moab, of ten si dattu ghewreken moghes, dat hi ghestreden hevet jeghen Israhel ende ghevochten jeghen hem,
doen hi woende in Eseben ende in sinen weghen ende in Aroer ende in sinen weghen ende in alden steden neven die Jordane bynnen ccc jaren. Waer om en hebstu in dus langhen tijt niet ghepijnt om dese dinghen te heischene?
Aldus soe en sondeghe ic jeghen di niet, mer du does quaet jeghen mi, dattu mi ongherechtighen strijt op brenghes. Die Here, die vonnissere es van deser saken, moet vonnissen tusschen Israhel ende tusschen Amons kindere.
Ende die coninc van Amons kinderen en woude niet ghehoeren na Jepthen woerde, die hi biden boden ontboden hadde.
Ende op Jepthen waert sHeren gheest, ende hi ontghinc Galaad ende Mansses, Maspha oec ende Galaad, ende hi ghinc van daer over te Amons kinderen.
Ende hi beloefde den Here een belofte ende seide: Eest dattu in mijn hande levers Amons kindere,
soe wie dat eerst comen sal uuter doere van mynen huys ende mi te ghemoete coemt alsic weder keren sal met payse van Amons kinderen, ic salne den Here in holocauste offeren.
Ende Jepthe ghinc over tot Amons kinderen, om dat hi jeghen hen vechten soude, ende die Here leverese in sijn hant.
Ende hi sloechse van Aroer tot dattu comes in Mennich, xx steden, ende tot Abel, die al om en domme met wijngaerde gheset es, met herde groter plaghen, ende Amons kindere werden veroetmodicht vanden kinderen van Israhel.
Ende doen Jepthe te sinen huyse wert weder keerde in Maspha, soe quam hem te ghemoete sijn eengheborene dochter met tambueren ende met reyen, want Jepthe en hadde negheen ander kindere.
Ende doe hise sach, doe scoerde hi sijn cledere ende seide: Ay mi, dochter mijn, du hevest my bedroghen, [ende du bist selve bedroghen] want ic hebbe mynen mont opghedaen ten Here wert ende ic en sal el niet moghen doen.
Ende si antwoerde hem: Vader mijn, ofte du dinen mont opghedaen heves ten Here wert, soe doe mi dattu beloeft heves om dat di ghegheven es die wrake ende die seghe van dinen vianden.
Ende si seide totten vader: Verleene mi dit allene dat ic bidde: Late mi, dat ic twee maent die berghe om gaen mach ende dat ic mynen maechdom beweenen mach met mynen ghespelinnen.
Ende Jepthe antwoerde: Ganc, ende hi lietse ii maent gaen. Ende doe si wech ghegaen was met haren ghesellen ende haren ghespelinnen, soe beweendese haren maechdom inden berghen.
Ende doe twe maent voldaen waren, soe keredse weder tot haren vader, ende hi dede haer also hi beloeft hadde. Ende van dier tijt soe rees een costume in Israhel ende men hilt desen sede,
dat die dochtere van Israhel naden omloep vanden jare vergaderen in een ende dat si iiii daghe beweenen Jepthen dochter van Galaad.
Siet, in Effraym waert ghestrijt, want si quamen over jeghen dNorden ende seiden tot Jepthe: Waer om en woutstu ons niet roepen doenstu te stride ghinghes jeghen Amons kindere, dat wy metti ghevaren hadden? Hier om selen wi dijn huys verbernen.
Ende hi antwoerde hon: Mi ende den volke was groet orloghe jeghen Amons kindere ende ic riep u, dat ghi mi salcoers gheven souts, ende ghi en woudes niet doen.
Doe ic dat sach, soe settede ic mijn siele in mynen handen ende ic ghinc over te Amons kinderen, ende die Here heeftse ghelevert  in mynen handen. Wat heb ic verdient, dat ghi jeghen mi opstaet te stride?
Ende Jepthe riep te hem alle die manne van Galaad ende vacht jeghen Effraym. Ende die manne van Gallad sloeghen Effraym, want hi hadde gheseit: Galaad es ballinc van Effraym ende hi woent int Suden van Effraym ende van Manasse.
Ende die van Galaad beleiden die ghewade vander Jordanen al daer Effraym wederkeren soude. Ende als daer ieman quam ghevlouwen van Effrayms ghetale ende hi seide: Ic bidde, dat ghi my laet liden over, soe seiden hem die van Galaad: Bestu een van Effraym? Ende als hi seide: Nenic,
soe vraechdense hem: Seg dan "seboleth", dat bediet een koren aer. Die "theboleth" antwoerde ende metter selver letteren dat coren aer niet en mochte volmaectelijc ghesegghen, dien begrepen si thant ende doeddenen opten overganc vander Jordanen. Ende in dien tyde vielenre van Effraym xliim.
Ende Jepthe van Galaad vonniste Israhel vi jaer. Ende hi sterf ende es begraven in sijn stede in Galaad.
Na Jepthe vonniste Israhel Abesan van Betleem,
die xxx sonen hadde ende also vele dochtere. Ende hi besteeddese buten ende gaf hon manne ende also vele van ghetale nam hi wyve te sijnre sonen behoef ende brachtse in sijn huys. Ende hi vonniste vii jaer Israhel,
ende hi es doet ende begraven in Bethleem.
Na Abeson soe volchde Ahialon van Zabulons gheslechte, ende hi vonniste Israhel vii jaer,
ende hi sterf ende es begraven in Zabulon.
Na Ahialon soe vonniste Israhel Abdon, Helles sone van Pharaton,
ende hi hadde xl sonen ende xxx neven van hon, die reden op lxx eselinne voelne. Ende hi vonniste Israhel vii jaer,
ende hi sterf ende es begraven in Pharaton van Effrayms lande inden berghe van Amalachi.
Echter daden die kinder van Israel quaet in sHeren aenscouwene, ende hi leveredse in der Philistijn hande xl jaer.
Ende een man was van Saraa ende van Dans gheslechte, die Manuhe hiet, ende hi hadde een ondrachtich wijf.
Ende sHeren enghel openbaerde haer ende seide tot haer: Du best ondrachtich ende sonder kindere, mer du sels ontfaen ende ghebaren enen sone.
Wachte di daer omme, dattu neghenen wijn en drinkes noch clareit, noch en ete niet dat onsuver es,
want du sels ontfaen ende ghebaren enen sone, ende sinen hoefde en sal negheen scaers ghenaken, want hi sal van sijnre kintscheit uute sijnre moder buyc Gods nazareus wesen, ende hi sal Israhel beghinnen te verloestene vander Philistijn hant.
Ende doe si te haren man comen was, soe seide si hem: Een Gods man quam te mi, die een inghelijc aensichte hadde, seer vervaerlijc. Ende doe ic hem ghevraecht hadde, wie hi ware ende wannen hi comen waer ende met wat namen hi hiete, soe en woude hijs mi niet segghen,
mer hi antwoerde my dit: Sich , du sels ontfaen ende ghebaren enen sone, wacht di, dattu neghenen wijn en drincs noch clareyt, noch en ete negheen onsuver dinc, want tkint sal Gods nasareus wesen van sijnre kintscheit ute sijnre moder buyc totten daghe sijnre doet.
Ende Manuhe bad dus den Here ende seide: Ic bidde, Here, dat die Gods man, dien du sonds, weder come, dat hi ons lere, wat wi doen selen vanden kinde, datter gheboren sal werden.
Ende die Here ghehoerde Manuhe bedinghe, ende echter openbaerde Gods inghel sinen wyve, daer si inden acker sat, mer Manuhe, haer man, en was met haer niet.
Ende doe si den enghel aensach, soe haestese haer ende quam te haren man ende si boetscapet hem ende seide: Sich, die man es mi gheopenbaert, dien ic te voeren sach.
Ende hi stont op ende volchde sinen wyve, ende doe hi ten man quam, soe seide hi hem: Bestu die den wyve ghesproken heves? Ende hi antwoerde: Ic bent.
Ende Manuhe seide hem: Als dijn redene voldaen sal wesen, wat wiltu, dat tkint doe of waer af salt hem wachten?
Ende sHeren enghel seide tot Manuhe: Van al dien dat ic dinen wyve ghesproken hebbe, sal si haer wachten,
ende soe wat vanden wijngaerde wast, en sal si niet eten, ende wijn ende clareit en sal si niet drincken, si en sal negheen onsuver dinc eten ende dat ic haer bevolen hebbe, sal si voldoen ende wachten.
Ende Manuhe seide totten enghel: ic bidde di, dattu mijn bede doen wils, ende wi selen di maken een hoeken vanden gheiten.
Ende dinghel antwoerde hem: Al dwincstu my, ic en sal dijn broede niet eten, mer wilstu holocaust doen, soe offert dat den Here. [Ende Manuhe en wiste niet dat dit sHeren enghel was]
Ende Manuhe seide tot hem! Wat es dijn name, dat wi di eren moghen als dijn redene voldaen sal wesen?
Dinghel antwoerde hem: Waerom vraechstu mynen name, die wonderlijc es?
Ende dus bracht Manuhe een hoeken vanden gheiten ende lybamente ende leidt opten steen ende offeret den Here, die wonder doet, ende hi ende sijn wijf saghenre op.
Ende doe die vlamme vanden outare op ghinc inden hemel, soe voer sHeren enghel oec op inder vlammen. Ende doe dit Manuhe ende sijn wijf ghesaghen, soe vielen sy langhes op die erde.
Ende voert soe en openbaerde hem sHeren enghel niet. Ende te hant verstoent Manuhe, dat hi des Heren enghel was,
ende hy seide tot sinen wyve: Wi selen die doet sterven, want wi hebben Gode ghesien.
Ende dwijf antwoerde: Wilde ons die Here doeden, soe en soude hi van onsen handen negheen holocauste ende lybamente hebben ontfaen, noch hi en soude ons oec alle dit niet hebben vertoent, noch en soude ons niet hebben gheseit dat toe te comene es.
Dus ghebaerde dwijf enen sone ende si hiet sinen name Sampsoen. Ende tkint wies ende God benediet,
ende sHeren gheest begonste met hem te wesene in Dans ghetelden tusschen Saraa ende Estahel.
Sampsoen ghinc neder in Campnata  ende hi sach daer een wijf vanden Philistijn dochteren,
ende hi ghinc op ende boetscapet sinen vader ende sijnre moder ende seide: Ic heb in Campnata een wijf ghesien vanden Philistijn dochteren ende ic bidde, dat ghise mi te enen wyve neemt.
Ende sijn vader ende sijn moder seiden hem: En es negheen wijf onder dijnre bruedere dochtere ende in al dijn volc, dattu een wijf nemen wils vanden Philistijm, die onbesneden sijn? Ende Sampsoen seide tot sinen vader: Nem mi dit wijf, want si ghenuecht mynen oghen.
Mer sijn vader ende moder en wisten niet , dat dese dinc vanden Here gheschiede, om dat hi occusoen sueken soude jeghen die Philistijn. Want te dien tide soe waren die Philistijn heren boven Israhel.
Hier om ghinc Sampsoen neder met sinen vader ende sijnre moder in Campnata. Ende doe si comen waren ten wijngaerde vander poert, soe openbaerde hem eens leeus jonc, wreet ende brieschende, ende quam hem te ghemoete.
Ende sHeren gheest viel in Sampsone ende hi scoerde den leeu als oft hi een hueken te stucken ghescoert hadde, daer hi niet al bedallen in die hande en hadde, ende dies en wilde hi sinen vader noch sijnre moder niet segghen.
Ende hi ghinc neder ende sprac dwijf, die sinen oghen ghenuecht hadde.
Ende na alluttel daghe, doe hi weder quam, dat hise nemen soude, soe ghinc hi in een side, om dat hi den corre vanden leeu soude sien, ende siet, in sleeus mont was een swerm byen ende een honichroete.
Ende doe hi die rote in die hant ghenomen hadde, soe at hise inden wech, ende doe hi te sinen vader ende te sijnre moder quam, soe gaf hijs hon een deel ende si atent oec. Nochtan en woude hi hon niet segghen, dat hi thonich uut sleeus mont ghenomen hadde.
Ende aldus quam sijn vader totten wyve ende hy maecte Sampsone, sinen sone, werscap, want alsoe plaghen die jonghelinghe te doen.
Ende doene die poerters vander stat ghesien hadden, soe gaven si hem xxx ghesellen, die met hem wesen souden.
Ende Sampsoen seide hon: Ic sal u een gheraetsel gheven, eest dat ghijt mi ontbint  bynnen den vii daghen der werscap, soe salic u xxx hemden gheven ende alsoe vele rocke.
Mer eest dat ghijt niet ontbynden en moecht, soe suldi mi gheven xxx hemden ende also vele ghetale van rocken. Ende si antwoerden hem: Sette voert tgheraetsele, dat wijt hoeren moghen.
Ende hi seide hen: Ute enen etenden quam spise, ende uute eenen sterken quam sueticheit. Ende bynnen iii dagen en mochten si tgheraetsel niet ontbinden.
Ende doe die sevende dach quam, soe seiden si tot Sampsoens wyve: Smeec dinen man ende rade hem, dat hi di segghe, wat dit gheraetsele bediet, ende en wilstu dit niet doen, soe selen wi di ende dijns vader huys ontsteken. Hevestu ons hier omme ter brulocht ghenoet, dat ghi ons roeven sout?
Ende dwijf stortte voer Sampsoene tranen ende si beclaechde haer ende seide: Du haets mi ende du en mynst mi niet, ende hier om en wilstu mi niet ontbinden dat geraetsel, dattu voert ghesat hevest voer mijns volcx sonen. Ende Sampsoen antwoerde: Ic en wouts mynen vader ende mijnre moder niet segghen, ende sal ict di moghen segghen?
Dus wenese voer hem vii daghe vander werscap. Ende ten lesten opten sevenden dach, doe hem dwijf aenlach, soe seide hijt haer. Ende si liet te hant weten haren poerters
ende si seident hem opten sevenden dach, eer die sonne onderghinc: Wat es sueter dan honich ende wat es stercker dan die leeu? Ende Sampsoen seide hen: En haddi niet gheackert in mijn verse, soe en haddi mijn gheraetsel niet vonden.
Ende sHeren gheest viel in Sampsone, ende hi ghinc neder in Aschalon ende sloech daer xxx manne doet, ende hy nam hon haer cledere ende gafse den ghenen, die tgheraetsel ontbonden hadden. Ende Sampson waert sere vergramt ende ghinc op in sijns vaders huys. Mer sijn wijf nam enen man van Sampsoens ghesellen, die noch te huwene waren.
Na ellettel tijts, als die dach vanden terwen oechste naecte, soe quam Sampson ende wilde sijn wijf visiteren, ende hi bracht haer een hueken vanden gheiten. Ende doe hi in haer camere gaen wilde also hi plach, soe verboet hem haer vader
ende seide: Ic waende, dat ghise ghehaedt hads, ende hier om heb icse dinen vrint ghegheven. Mer si hevet een suster, die jonghere ende scoenre es dan si, die si dijn wijf over haer.
Ende Sampson antwoerde hem: Van desen daghe  en sal negheen mesdaet in my wesen jeghen die Philistijn, want ic sal u quaet doen.
Ende hi ghinc wech ende vinc ccc vosse, ende hi bant haer sterte den enen aen den anderen ende int mydden bant hi walme,
ende die ontstac hi met viere, ende hi lietse gaen, dat si hier ende daer loepen souden. Ende si liepen te hant inder Philistijn coren, ende doet ontsteken was, soe worden verbernt die vrochten, die te gader gedraghen waren ende die noch in die stoppele stoenden alsoe seer dat tfier verbernde oec die wijngaerde ende die olyvegaerde.
Ende de Philistijn seiden: Wie hevet dese dinc ghedaen? Ende  hon waert gheseit: Sampson, des mans van Campnata behuwede sone, hevet al dit ghedaen om dat hi hem sijn wijf genomen hevet ende enen anderen ghegheven heeft. Ende die Philistijn ghinghen op ende verberden dwijf ende haren vader.
Ende Sampson seide hon: Al hebdi dit ghedaen, nochtan soe salic noch van u lieden een wrake ghecrighen ende dan salic rusten.
Ende Sampson sloechse met groeter plaghen soe dat sy van wondere die hame op die die leiden. Ende Sampson ghinc neder ende woende in een duwiere vanden steene Etham.
Hier om quamen die Philistijn op ende sloeghen tenten int lant van Juda in die stat, die namaels gheheiten waert Lehy, dat es kinnebacke, daer haer heer ghestort lach.
Ende die manne van Judas gheslechte seiden totten Philistijn: Waer om sidi op comen jeghen ons? Si antwoerden hon: Wy sijn comen om Sampsone te bendene, dat wi hem ghelden moghen dat hi jeghen ons ghedaen hevet.
Hier om ghinghen neder iiim manne van Juda ter duwieren des steens Etham, ende si seiden tot Sampsone: En weetstu niet, dat die Philistijn heren boven ons sijn? Waer om woutstu dit dus doen? Ende hi seide hem: Also si my ghedaen hebben, also heb ic hon ghedaen.
Ende si seiden: Wy sijn comen om di te bendene ende inder Philistijn hande te leveren. Ende Sampson antwoerde hon: Swert my ende beloeft my, dat ghi mi niet doet slaen en selt.
Si seiden: Wi en selen di niet doet slaen, mer wi selen di ghebonden leveren. Ende dus bonden sine met twee niewen seelen ende voerdene ewech vanden steene Etham.
Ende doe hi comen was ter kinnebac stat ende die Philistijn al ropende hem jeghen quamen, soe viel sHeren gheest in Sampsone, ende also vlas pleghet te verbernen metten hidden vanden viere, also worden die bande, daer hi mede ghebonden was, ontbonden ende te broken.
Ende hi begreep een kinnebacke, dat was een caecbeen van enen esele, dat hi daer vant, ende hi sloecher xc man met doet.
Ende hi seide: In eens esels kynnebacke ende in een caecbeen van eens esels voelne heb icse afghedaen ende heb m man verslaghen.
Ende doe hi al singhende dese woerde gheeyndt hadde, soe werp hi tcaecbeen uuter hant ende hi hiet den name der stat Ramath Lehi, dat bediet op heffen der kinebacken.
Ende hem dorste herde sere  ende hi riep ten Here ende seide: Du heves in dijns knechts hant ghegheven dese alte groete salicheit ende desen sege, ende sich, ic sterve van dorste ende ic sal vallen inder onbesnedenre hande.
Ende die Here ontdede den baectant in die kinnebac des esels ende daer quam water ute. Ende doe Sampson dat water ghedronken hadde, soe bequecte hi sinen gheest ende ontfinc weder cracht. Ende hier om soe waert die name van dier stat gheheiten fonteyne des aenropens vander kinnebacken, tot in desen daghe.
Ende inder Philistijn daghen soe vonniste Sampson Israhel xx jaer.
Sampsoen ghinc wech te Gasam, ende hi sach daer een ghemeyn wijf ende hi ghinc tot haer in.
Do dat die Philistijn ghehoerden ende het vermaert waert onder hon, dat  Sampson in die poert comen was, soe om leiden sine ende si leiden wachters in die poerte vander stat, ende si ontbeidden daer alden nacht al swighende, dat sine smorghens als hi uut comen soude, doet slaen souden.
Ende dus bleef Sampson slapende totter myddernacht, ende hi stoent van daer op ende ghegreep beide die doeren vander poerten metten stilen ende metten slote ende hi leidse op sijn scouderen ende hi droechse opten tsop vanden berghe, die Hebron scouwet.
Hier na mynde hi een wijf, die woende in die valleie Sorech  ende men hietse Dalila.
Ende die princen vanden Philistijn quamen tot haer ende seiden: Bedriechene ende verneme aen hem, waer  in dat hi soe groete cracht hevet, ende hoe wyne selen moghen verwynnen ende ghevanghen quellen. Eest dattu dit does, soe selen wi u geven elc onser m ende c sylveren penninghe.
Hier om soe sprac Dalila tot Sampsone: Ic bidde di, seg my, waer in es dine alte groete stercheit ende wat eest, daermen di mede binden soude, dattu niet en soudes moghen breken.
Ende Sampson antwoerde haer: Wardic ghebonden met vii seelen van pesericken, die noch niet droeghe en waren, mer die noch versch waren, soe soudic cranc wesen alse andere menschen.
Ende die baroene vanden Philistijn brachten tot haer vii seele also hi geseit hadde, ende si bantene daer mede,
ende bi haer waren laghen gheborghen in een camere ende wachtene vander dinc. Ende dwijf riep: Sampson, die Philistijn comen op di! Ende hi brac die bande alsoe ieman enen ghesponnenen draet van werke ontwee trect of van wevele, als hi die hitte vanden viere ontfaet, ende men wiste niet, waer in sijn stercheit was.
Ende Dalila seide tot hem: Sich, du hebs my bespot ende hebs gheloghen. Segt mi doch nu, waer mede datmen di binden sal.
Sampson antwoerde haer: Waric ghebonden met niewen seelen, die noyt in werc en waren, soe soude ic cranc wesen ende den anderen menschen ghelijc.
Dalila bantene echter hier mede ende riep: Sampson, die Philistijn coemen op di! ende si hadde die laghen ghereet in een camere. Ende hi brac die bande als oft spinnen drade gheweest hadden.
Ende Dalila seide echter tot hem: Hoe langhe selstu mi bedrieghen ende valsch spreken? Wijs mi, waer mede men di benden sal. Sampson antwoerde: Eest dattu vii haere van mynen hoefde vlechtes met eenre stringhen wevels ende du dat aen enen stake bindes ende inder erden slaes, soe sal ic cranc wesen.
Do Dalila dit ghedaen hadde, soe seide si tote hem: Sampsoen, die Philistijn comen op di! ende hi stont op vanden slape ende hi trac den stake uut metten haere ende metter strengen wevels.
Ende Dalila seide tot hem: Hoe moechstu segghen, dattu my mynste, als dijn herte met mi niet en es? Du heves mi drie werven gheloghen ende du en wils my niet segghen, waer in dijn alte groete stercheit es.
Ende doe sine niet met ghemake en liet ende si hem vele daghe eenpaerlijc aen lach ende si hem negheen spacie ter rusten en gaf, soe ghebrac sijn siele ende waert ghemoyt totter doet.
Doe ontdede hi die waerheyt vander dinc ende seide tot haer: Noyt en quam op mijn hoeft yser, want ic ben een nasareus, dat es den Here gheconsacreert, van mijnre moder buyc; waer mijn hoeft ghescoren, soe soude mijn stercheit van mi gaen, ende ic sal cranc werden ende ic sal wesen als andre menschen.
Doe Dalila sach, dat hi al sinen sijn ghelihet hadde, soe sant si totten princen  vanden Philistijn ende ontboet hon: Coemt hier noch eens, want nu hevet hi mi sijn herte ontdaen. Ende si ghinghen daer ende namen tghelt met hem dat si beloeft hadden.
Ende Dalila dedene slapen op haer knien ende dede hem sijn hoeft in haren scoet legghen, ende si riep enen baertmaker ende hi scoer die vii haere van sinen hoefde , ende si begonsten van haer te verwerpene ende van haer te stekene, ende te hant so ghinc die stercheit van hem.
Ende Dalila seide: Sampson, die Philistijn comen op di! Ende hi stont op vanden slape ende seide in sijn herte: Ic sal uutgaen also ic te voeren dede ende ic sal my verscudden, ende hi en wiste niet, dat die Here van hem ghegaen was.
Ende doene die Philistijn ghevaen hadden, so staken si hem thant sijn oghen uut ende si voerdenen te Gasam, ghebonden met keithenen, ende si slotenen in enen kerkere ende dadene malen.
Ende te hant begonste sijn haer weder te wassene.
Ende die princen vanden Philistijn vergaderden in een om dat si offeren souden groete hostien Dagon, haren god, ende dat si werscapen souden, ende si seiden: Onse god hevet Sampsone, onsen viant, ghelevert in onsen handen.
Doe tfolc dit sach, soe lovet oec sinen god ende seide dat selve: Onse god hevet onsen wedersake ghelevert in onse hande, die onse lant af hevet ghedaen ende vele liede verslaghen.
Ende si verbliden in haren werscapen, ende doe si te hant spise gheten hadden, soe bevalen si, datmen Sampsone  roepen soude om dat hi voer hon spelen soude. Ende doe hi uuten kerkere bracht was, soe speelde hi voer hon lieden, ende si dadenen staen tusschen die twee calunnen.
Ende Sampson seide totten kinde, dattene leidde: Laet mi, dat ic die calumpnen ghenaken mach, daer alt huys op leit, dat icker op mach lenen ende alluttel rusten.
Want thuys was al vol manne ende wyve, ende al die princen vanden Philistijn waren daer, ende opt dac ende opten solder waren omtrent si iiim, beide man ende wijf, die saghen Sampson spelen.
Ende Sampson aenriep den Here ende seide: Here, mijn God, gedencke mijns ende ghif my nu mijn eerste stercheit, mijn God, dat ic my wreken moghe van minen vianden ende dat ic een wrake ontfaen mach vanden verliese van mynen twe liechten.
Ende hi begreep beide die calummen, daert huys op hinc, ende hi hielt die ene metter rechter hant ende dander metter slincker hant,
ende seide: Mijn siele moet sterven met Philistijn. Ende hi hurtte sterkelijc die calummen, ende thuys viel op alle die princen ende op al dander menichte, die daer was. Ende hi doedder vele meer stervende dan hier levende te voeren ghedoet hadde.
Ende sijn bruedere ende al sijn gheslechte quamen neder ende namen sinen lichaem ende groevenen tusschen Saraa ende Estohol in sijns vaders graf Manuhe. Ende Sampson vonniste Israhel xx jaer.
Te dien tide was een man van Effrayms berghe, die Mychas hiet,
ende hi seide sijnre moder: Die dusentich ende die c sylveren penninghe, <die du> di verscheiden hads  ende daer du op swoers dat ict hoerde, sich, ic hebse ende sy sijn bi my. Ende si antwerde  hem: Ghebenedijt moet mijn sone den Here wesen.
Dus gaf hise sijnre moder weder, die hem gheseit hadde: Ic heb dit sylver gheheilicht ende beloeft den Here, ende mijn sone salt van mijnre hant ontfaen, dat hi make enen afgod ghegraveert ende ghegoten. Nu soe levere ic di dit.
Dus gaf hise sijnre moder weder, ende si nam cc silveren penninghe ende gafse enen silver smede, dat hi daer af maken soude enen afgod ghegraveert ende ghegoten, die in Mychas huys was.
Ende hi consacreerde oec in sinen huys een capellekijn ende hi maecde enen ephod ende cheraphin, dat es i papen cleet ende beelden. Ende hi vervulde een sijnre sonen hant ende hi waert sijn pape .
In dien daghen en was negheen coninc in Israhel, mer elc dede dat hem gherecht docht.
Een ander jonghelinc was van Judas Betlehem ende van Mychas maechscap ende hi was Levijt ende hi woende daer.
Ende hi ghinc uter stede van Bethleem ende woude elre varen wonen soe waer dattet hem orberleec duncken soude. Ende doe hi gaende comen was in Effrayms berghe ende hi een luttel afghekeert was in Mychas huys,
soe vraechde hem Michas: Wanen coemstu? Hi antwoerde: Ic ben een Levijt van Bethleem Yuda  ende ic gae om te wonene soe waer dat ic sal moghen ende ic sien sal, dattet mi orbaerlec wesen sal.
Ende Mychas seide: Wone met my ende wes mijn vader ende pape, ende ic sal di elcs jaers gheven x selveren penninghe ende dobbel cleet ende dat dijn behoefte wesen sal ter lijftocht.
Hi consenteerdet ende bleef metten man, ende hi was hem als een van sinen soenen.
Ende Mychas vulde sijn hant ende hi hadde met hem een kint te enen pape
ende hi seide: Nu wetict, dat mi God weldoen sal om dat ic enen pape hebbe van Levijs gheslechte.
In dien daghe en was negheen coninc in Israhel, mer Dans geslechte sochte te sinen behoef possessie, dat siere in wonen souden, want tot dien daghe en haddense onder dander gheslechten negheen lot ontfaen .
Hier om sanden Dans kindere v starcke manne uut haren gheslechte ende van haerre famielien van Saraan ende Estohol, dat si dlant bespien solden ende nernstelijc besien, ende si seiden hem: Gaet ende merket dlant. Ende doe sy wech tijdden ende comen waren in Effrayms berghe ende si in Mychas huys comen waren, soe rusten si daer.
Ende doe si des Leviten stemme bekenden, des jonghelincs, ende si besegden sijn asement, soe seiden si tot hem: Wie hevet di hier bracht? Wat doestu hier? Om wat saken woustu hier comen?
Hi antwoerde hem: Dit ende dit heeft my Mychas verleent ende hi hevet my ghehuert met loene, dat ic hem pape wesen sal.
Ende si baden hem, dat hi ten Here te rade gaen soude, dat si souden moghen weten, of si voerspodighen wech daden ende of haer dinc voertganc hebben solde.
Ende hi antwerde hon: Gaet met payse, die Here aensiet uwen wech ende dien ganc, dien ghi gaet.
Ende dese v manne ghinghen ende quamen te Lachis. Ende si saghen tvolc daer bynnen wonen sonder enighe vrese na die ghewoente dierre van Sidonen, seker ende  rustelijc, ende nieman albedalle en stac jeghen hon, ende van groeter rijcheit ende verre van Sydonen ende van allen menschen verscheiden.
Ende si keerden weder te haren bruederen in Saraa ende Astahol, ende doe si hon vraechden, wat si ghedaen hadden,
soe antwoerden si: Staet op ende laet ons te hem op gaen, want wi saghen dlant herde rike ende drachtich. En willet niet verroekeloesen, en willet niet achterlaten. Gae wi ende besitten wijt, en sal negheen pine wesen.
Wi selen te sekeren lieden gaen in een wijt lant, ende die Here sal ons leveren die stat, daer gheens dincs breke en es van dien dat uter erden wast.
Dus tijdden wech van Dans maesscap, van Saraa ende Estahol, vic man, ghewapent met stridenre wapenen.
Ende si ghinghen op ende bleven in Judas Cariathiarim, ende van dier tijt soe ontfinc die stat den name Dans ghetelden, ende hets achter Cariathiarim.
Ende van daer ghinghen si over in Effrayms berch. Ende doe si tot Mychas huys comen waren,
so seiden die v manne, die eerst ghesonden waren om dlant van Lachis te besiene, tot haren anderen bruederen: Weet, dat in desen huysen es een ephod ende ceraphyn ende een afgods bielde. Besiet wat u ghenoecht.
Ende doe si alluttel in een side ghekeert waren, soe ghinghen si in des Levijts, des jonghelincs, huys, die in Michas huys was, ende si gruettenen met payseliken woerden.
Ende die dc manne stonden vore die doere alsoe si ghewapent waren,
ende die in des jonghelincs huys ghegaen waren, si pijnden hon wech te draghene den afgod ende dephod ende cherphin. Ende die pape stont vore die doere, daer die dc manne niet verre en ontbeidden.
Ende die ghene dier in ghegaen waren, brachten den afgod ende dephod ende die beelden ende den afgod. Ende die pape seide hon: Wat doedi?
Si antwoerden hem: Swijch ende leg den vingher op dinen mont ende coem met ons, dat wi di teenen pape ende teenen vader hebben moghen. Wat es di beter, dattu pape sijst in eens mans huys oft in een gheslechte ende een famielie in Israhel?
Doe hy dit hoerde, soe consenteerde hi haren woerden, ende hi droech dephod ende die beelden ende den afgod ende hi tydde met hen wech.
Ende doe si wech tydden ende si voer hon deden gaen die cleyne kindere ende die beesten ende al dat precioes was
ende doe si te hant verre van Mychas huse waren, die manne, die in Mychas husen woenden, si volchden hon na al ropende,
ende si begonsten achter hare rugghen te ropene. Ende doet dese manne aensaghen, soe seiden si tot Mycham: Wat  wilstu? Waer om roepstu?
Hi antwoerde: Ghi hebt ghenomen mijn gode, die ic mi ghemaect hebbe, ende mynen pape ende al dat ic hebbe, ende ghi segt: Wat wilstu?
Ende Dans kyndere seiden hem: Wachte di, dattu nemmeer tons en spreecs, dat te di niet en comen mannen van grammen moede ende dattu dan vervaers met al dinen huys.
Ende aldus tijdden si voert den wech, dien si begonnen hadden. Ende doe Mychas sach, dat si sterker waren dan hi, soe keerde hi weder in sijn huys.
Ende die dc man namen den pape ende dat wi voerseit hebben, ende si quamen in Lachis ten rustenden volke ende ten sekeren ende si sloegense in tsweerts mont, ende si leverden die poert den branden,
ende hon en brachte niemant salcoers om dat sy verre woenden van Sidonen ende om dat si met ghenen menschen en hadden nieut gheselscaps noch ghemeynscaps. Ende dese stat was ghesticht int lantscap van Raab ende si stichtense weder ende woendenre bynnen,
ende hieten der stat  name Dan na haers vaders naeme, dien Israhel wan, die te voeren Lachis hiet.
Ende daer setten si den afgod ende si maecten Jonathan, Gersons sone, die Moyses sone was, ende sine sonen papen in Dans gheslechte totten daghe haerre ghevanckenissen,
ende Mychas afgod bleef met hon alden tijt dat Gods huys in Siloe was. In dien daghen en was negheen coninc in Israhel.
Een man, een Levijt, was woneachtech in deen side van Effrayms berghe ende hi nam een wijf van Betlehem Juda,
ende si lietene ende keerde weder in haers vaders huys te Bethleem ende si woende met hem iiii maent.
Ende haer man volchde haer ende woudse paisen ende smeken ende met hem weder bringhen, ende hi hadde in sijn gheselscap een kint ende ii esels. Ende si ontfinkene ende leiddene in haers vader huys. Ende doe dit sijn sweer ghehoerde ende hine sach, so quam hi hem blidelijc te ghemoete
ende hi omhelsede den man, ende die behuwede sone bleef in sijn sweers huys dri daghe vrindelijc etende ende drinckende met hem.
Ende opten vierden dach soe stoent hi op bi nachte ende wolde wech tiden. Ende sijn sweer hieltene ende seide tot hem: Ghesmake teerst allettel broets, ende als du dine maghe versterct hevest, soe selstu wech tiden.
Ende si saten te gadere ende aten ende droncken. Ende der joncfrouwen vader seide tot sinen behuweden sone: Ic bidde, dattu heden meer hier blijfs ende laet ons te gader verbliden.
Ende hi stont op ende begonste willen wech te tidene, mer nochtan soe hiltene die sweer nernstelijc ende dedene blyven.
Ende doent smorghens woerden was, soe bereidde die Levijt sinen wech, ende sijn sweer seide hem echter: Ic bidde di, dattu elettel spisen neems ende herneem dijn cracht tot dat die dach verwarmt, ende daer na selstu wech tiden. Dus aten si te gadere.
Ende die jongelinc stont op, dat hi wech varen soude met sinen wyve ende metten kinde, ende die sweer seide hem echter: Merc dat di dach naerre den avonde es ende dat het den avonde naect, blijft oec heden met my ende leit enen bliden dach met my, ende morghen selstu wech tiden om te gaen in dijn huys.
Ende die behuwede sone en woude sijnre redenen niet consenteren, mer hi tijdde thant ewech, ende quam jeghen Jebus, diemen met anderen name hiet Iherusalem, ende hi leidde met hem twee eselen gheladen ende sijn vrindinne.
Ende si waren te hant neven Jebus ende die dach waert verwandelt in die nacht, ende tkint seide tot sinen here: Ic bidde di, coemt, laet ons keren inder Jebuseen poerte ende laet ons daer in blyven.
Ende sijn here antwoerde hem: Ic en sal in negheenre vreemder liede poert gaen, die niet en sijn vanden kinderen van Israel, mer ic sal overliden tote Gabaa,
ende alsic daer comen sal, soe selen wire in blyven of seker in die poert Rama.
Dus leden si Jebus ende ghinghen den wech, dien si begonnen hadden, ende neven Gabaa soe ghinc hem die sonne onder, die in Benjamins gheslechte es.
Ende si keerden daer bynnen, dat si daer bynnen blyven solden, ende doe si daer comen waren, soe saten si in die strate vander stat, ende niemant en woudse te herberghen ontfaen.
Ende siet, hon openbaerde een out man, die keerde uten ackere van sinen werke zavons, die oec was vanden berghe van Effraym, ende hi woende vreemde in Gabaa,  want die menschen van dien lantscapen waren Gemini kindere.
Ende dese oude man hief sijn oghen op ende sach desen man met sinen sardeellen in die strate van dier stat, ende hi seide tote hem: Wannen  coemstu of werwaert gaestu?
Hi antwerde: Wy sijn ghetijdt van Bethlehem Juda ende wi tiden te onser stat wert, die in deen side van Effrayms berghen es, van daer wi in Betleem waren ghegaen, ende nu soe gaen wi ten Gods huse, ende niemant en wil ons ontfaen onder sijn dac.
Nochtan hebben wy stroe ende hoey ter esele behoef ende broet ende wijn te mynen ende te dijns joncwijfs behoef ende te dies kints behoef, dat met my es. Ons en ghebreect negheen dinc dan herberghe.
Ende die man antwoerde hem: Pays sy metti! Ic sal di al gheven dies <du> noet heves; allene bid ic di dat ghi in die strate niet en blijft.
Ende hi leidene in sijn huys ende hi gaf den eselen tetene, ende na dien dat si haer voete ghedwoghen hadden, soe ontfinc hise ter maeltijt.
Ende doe si aten ende na die pine vanden weghe haren lichaem hermaecten met spisen ende met dranke, soe quamen die manne van dier stat, Bahals sonen, dat bediedt sonder joc, ende si omleiden des outs mans huys ende begonsten die doren te stoetene, ende si riepen totten here vanden huys ende seiden: Bringt ute den man, die in dijn huys comen es, dat wij sijns mesbruken.
Ende die oude man ghinc tot hon uut ende seide: En wilt niet, bruedere, en wilt dit quaet niet doen, want die man es comen bynnen mijnre herberghen, ende hout op van deser sotheit.
Ic heb een dochter, maghet, ende dese man hevet een vrindinne , ic salse tot u bringhen, dat ghise veroetmodicht ende uwe oncuyscheit voldoet; allene bid ic, dat ghi dese mesdaet niet en doet inden man jeghen natuere.
Si en wouden na sijn redene niet hoeren. Als dat die man sach, soe brachte hi tot hon ute sijn vrindinne ende leverese hon te bespottene. Ende als sise al den nacht mesbruyct hadden, soe lieten sise smorghens gaen.
Ende doe die donckerheiden wech ginghen, soe quam dwijf ter doeren vanden huys, daer haer here bynnen was, ende daer viel si.
Doent smorghens woerden was, soe stoent die man op ende dede die doere op, dat hi den wech voldaen soude, dien hi begonnen hadde, ende sich, sijn vrindinne lach voer die doere ende hadde haer hande ghespreidt opten dorpel.
Ende hi waende, dat si gherust hadde, ende hi seide tot haer: Stant op, dat wy wandelen moghen. Ende doe si niet en antwoerde, soe verstont hi, dat si doet was, ende hy namse ende leidse op enen esel, ende hi keerde weder in sijn huys.
Ende doe hi in sijn huys comen was, soe begreep hi een swert ende hi hieu sijns wijfs corre metten beenren in xii deelen in stucken ende sandse in al die termine van Israhel.
Doe dit alle die liede ghesaghen, soe riepen si te gadere: Noyt en gheschiede dusghedane dinc in Israhel van dien daghe, dat onse vaders op quamen uut Egipten tot deser tijt. Gheeft die sentencie ende gheeft uut int gemeyne watmen met deser daet doen sal.
Alle die kindere van Israhel quamen hier omme ute ende vergaderden te gader als een man, van Dan tot Bersabee ende dlant van Galaad totten Here in Maspha.
Ende alle die hoeke van volke, ende alle die gheslechten van Israhel in die vergaderinghe van Gods volke ccccm manne vechters te voet.
Ende Benjamins kinderen en was niet verborghen, dat die kindere van Israhel op comen waren in Mespha.
Ende doemen dien Levijt, dies wijf dier doet was, vraechde, hoe dus groete mesdaet was gheschiet, soe seide hi: Ic quam in Benjamins Gabaa met myne wyve, ende ic keerde daer neder,
ende siet, die manne van dier stat omleiden snachts thuis, daer ic in was, ende wouden mi doeden, ende si moyden mijn wijf met ongheloveghen torne van oncuysheiden, dat sire af sterf.
Ende ic begreepse ende hieuse in stucken ende ic sandse in alden termynen van uwer possessien, want noyt en gheschiede in Israhel dusdane quaetheit ende dus groeten sonde.
Alle ghi kindere van Israhel, ghi sijt hier, onderscheit, wat ghi sculdich sijt te doene.
Ende alt volc antwoerde als met eens mans stemme: Wi en selen niet wech gaen te onsen woninghen noch nieman en sal in sijn huys gaen,
mer dit selen wi int ghemeyn jeghen Gabaa doen:
Men kiese x manne ute honderten uut alden gheslechten van Israhel, ende hondert man van dusenden, ende dusentich van xm, dat si den here mede draghen spise, dat wi vechtende jeghen Gabaa Benjaminne moghen ghelden dat hi verdient heeft om dese mesdaet.
Ende al Israhel vergaderden ter stat als een man met eenre ghedachten ende enen rade,
ende si sonden boden tot alden gheslechte van Benjamyn, die segghen souden: Waer om es dus groete quaetheit in u lieden vonden?
Levert die manne van Gabaa, die dese quaetheit ghedaen hebben, datsi sterven ende datmen tquade wech doe van Israhel. Ende si en wilden haerre bruedere, der kindere van Israhel, ghebot niet  hoeren,
mer si vergaderden in Gabaa uut alle den poerten, die bynnen haren lotte waren om dat si hem salcoers doen souden ende dat si vechten souden jeghen alt volc van Israhel.
Ende men vant van Benjamin xxvm man, die swerde uut trocken al sonder die ghene, die in Gabaa woenden, dier dcc alte stercke manne waren,
de alsoe wel metter luchterhant als metter rechterhant vochten ende die steene metter slingheren soe rechte worpen, dat si oec een haer gheraken mochten ende dat die worp vanden steene negheens sins en voer in dander side.
Ende vanden mannen van Israhel al sonder Benjamins kindere vantmen ccccm man, die swerde uut trocken ende bereet waren te stride.
Ende si stonden op ende quamen in Gods huys, dat es in Sylo, ende si ghingen hem te rade ende seiden: Wie sal in onse heer prince vanden stride wesen jeghen Benjamins kindere? Ende die Here antwoerde hem: Judas sal u leidsman wesen.
Ende te hant des morghens stonden die kindere van Israhel op ende sloeghen ghetelden neven Gabaa,
ende van daer ghinghen si voert ten stride jeghen Benjamin ende begonsten op die poert te vechtene.
Ende Benjamins kindere quamen ute in Gabaa ende sloeghen in dien daghe vanden kinderen van Israhel xxiim manne.
Ende echter hadden di kindere van Israhel betrouwen in machte ende in ghetale ende setten weder battaeldie in die selve stat, daer si eerst ghestreden hadden,
aldus nochtan, dat si eerst op ghinghen ende weenden voer den Here totter nacht, ende sy ghinghen hem te rade ende seiden: Salic meer op gaen om te stridene jeghen Benjamyns kindere, mijnre bruedere, of en sal ic? Ende die Here antwerde hon: Gaet op jeghen hon ende aen gaet strijt met hen.
Ende als die kindere van Israhel zanderdaechs  jeghen Benjamyns kinder te stride comen waren,
soe quamen Benjamins kindere buten den poerten van Gabaa ende si quamen hem te ghemoete, ende si vielenre op met groeter slacht, dat si versloghen xviiim manne, die swerde uuttrocken .
Om dese sake soe quamen alle die kindere van Israhel in Gods huys ende si saten ende weenden voer den Here ende si vasten in dien daghe totten avonde ende sy offerden holocausten ende paycivele victymen den Here
ende si vraechden van haren state. Te dien tide soe was daer darke vander beloften Gods in Silo,
ende Phinees, Eleazars sone, Aarons sone, die was provest vanden huyse . Hier om soe ghinghen si den Here te rade ende seiden: Selen wy emmermeer uut gaen ten stride jeghen Benjamins kindere, onse bruedere, ofte ophouden? Ende de Here seide hen: Gaet op, want morghen sal icse leveren in uwe hande.
Ende die kindere van Israhel leiden laghen al om en domme die poerte van Gabaa.
Ende derdewerf also si eenwerf ende ander werf hadden ghedaen, soe brachten si haer heer ute jeghen Benjamins kindere.
Mer Benjamins kindere quamen vromelijc uuter stede ende haer wedersaken, die vlouwen, volchden si verre na, also dat si van hon lieden enighe wonden, also si opten eersten ende opten anderen dach daden, ende sloeghen die ghene, die hon die rugghen keerden al doer twee weghe. Ende deen wech droech te Bethel wert ende dander in Gabaa, ende si sloeghen omtrent xxx manne.
Want si waenden, dat si ghevlouwen hadden also si plaghen, want si hadden raet ghehadt, dat si hon souden veisen vliende, om dat sise uter stat trecken souden ende dat sise al vliende totten voerseiden weghen bringhen solden.
Ende aldus stonden alle die kindere van Israhel op van haren laghen ende leedden battaeldien in die stat, diemen heet Baalthamar. Ende die laghen, die omtrent die poert laghen, begonsten oec al eiskene te barene ende vander westsiden der poert voert te comene.
Mer ende oec ander xm man van al Israhel teenden ute ten stride die ghene, die in die poert woenden. Ende die strijt waert verswaert jeghen Benjamins kindere ende si en verstonden niet, dat hon van allen siden de verdervenisse aen quam.
Ende die Here sloechse inden aenscouwene der kindere van Israhel, ende si sloghen doet van hon luden in dien daghe xxvm man ende c, alle vechters ende die swerde uut trocken.
Ende Benjamyns kindere, doen si saghen, dat si nederst waren, soe begonsten si te vliene. Doe dat die kinder van Israhel saghen, so gaven si hem stat te vlien, om dat si comen souden ten laghen, die bereet waren, die si neven die poert gheleit hadden.
Ende als die laghen van haren sculinghen opghestaen  waren ende Benjamin die rugghe keerde den ghenen, die op hon sloeghen, soe ghingen si in die stat ende sloeghense int swerts mont.
Want die kindere van Israhel hadden een teeken ghegheven den ghenen, die si in laghen gheleit hadden, dat si tfier in die poert steken souden als sise ghewonnen hadden ende dat si metten roke, die op slaen soude, toenen souden, dat die poert ghewonnen ware.
Ende doe dit die kindere van Israhel saghen, die inden stride waren, want Benjamins kindere waenden, dat si ghevlouwen hadden ende volchden hon sterkelijc na ende sloghen xxx manne van haren heere,
ende doe si saghen den roec vander stat opgaen als een calunne ende doe Benjamin oec achterwert sach ende hi sach, dat die stat ghewonnen was ende dat die vlamme hoghe op sloech
ende dat die ghene, die te voeren die vlocht veisden, haer aensichten om keerden ende dat sise sterkelijc weder stonden,
doe dit Benyamins kendere hadden ghesien, soe keerden si ter vlocht ende begonsten te gane ten weghe waert vander wildernissen, ende daer volchden hon oec di viande na. Mer die ghene oec, die de stat ontsteken hadden, quamen hen jeghen,
ende aldus gheschiede, dat si in beiden siden van den vianden worden gheslaghen, ende gheen ruste en was vanden ghenen dier storven. Ende si vielen ende worden verslaghen ter oest siden der poert van Gabaa.
Ende der gheenre, die in dese stat verslaghen waren, dier was xviiim man, alle alte stercke vechters.
Als dit ghesaghen die overbleven waren van Benjamyn, soe vlouwen si inder wildernissen ende si trocken ten steene wert, die Remmen hiet. Ende in deser vlocht soe sloeghen si oec vm man doet, die hon borghen ende herwert ende derwert vlouwen. Ende doe si voert tijdden, soe volchden si hon na ende sloeghenre noch iim doet.
Ende aldus gheschiede, dat alle die gheen, die van Benjamin ghevallen waren, in versceidenen steden waren xxvm vechters, alte bereet te stridene.
Ende van al Benjamins ghetale, die ontgaen mochten inder wildernissen ende ghevlouwen waren, bleven dc man ende si saten inden steen Remmon iiii maent.
Ende doe die kindere van Israhel weder ghekeert waren, soe sloghen si metten swerde alle doverblive vander stat vanden mannen totten beesten. Ende alle Benjamyns poerte ende dorpe verteerde die bernende vlamme.
Die kindere van Israhel hadden ghesworen in Maspha ende gheseit: Niemant van ons luden en sal van sinen dochteren Benjamyns kindere te wyve geven.
Ende si quamen alle te Gods huse in Sylo ende si saten in sijn aenscouwen totten avonde, ende si hieven haer stemmen op ende begonsten met groeten gheroep te weenene
ende si seiden: Here God van Israhel, waer om es dit quaet gheschiet in dinen volke, dat heden i gheslechte van ons lieden sal werden afghedaen?
Ende zanderdaechs stonden si op inder dagheraet ende si stichden enen outaer ende si offerden daer holocaust ende payselijc victymen
ende seiden: Wie en es niet op comen uut alle den gheslechten van Israhel in sHeren heer? Want si hadden hon met swaren eede verbonden, doe si in Maspha waren, dat sise doetslaen souden die daer ghebreken souden.
Ende die kindere van Israhel begonsten berouwenisse te hebbene op Benjamin, haren brueder, ende si seiden: Een gheslechte es van Israhel afghedaen,
van wanen selen sy wive nemen? Want wi hebben alle int ghemeyn ghesworen, dat wi hon onse dochtere niet gheven en selen.
Hier om seiden si: Wie eest ut allen den gheslechten van Israhel, die niet op en quam totten Here in Mespha? Ende sich, men vant die ghene, die wonen te Jabes in Galaad, dat si in dit heer niet gheweest en hadden,
ende te dien tide oec, doe si waren in Sylo, soe en was daer niemant van hon luden vonden.
Ende hier omme sonden si xm alte sterke manne ende si bevalen hon: Gaet  ende verslaet die ghene, die te Jabes wonen in Galaad, int swerts mont, beide haer wyve ende haer cleyn kindere.
Ende dit saelt wesen dat ghi behouden sult: ghi sult doet slaen alle manne ende wyve die mans bekent hebben,
mer houdt die maechde. Ende men vant te Jabis in Galaad cccc maechde, die negheens mans bedde en wisten, ende si brachtense ten ghetelden in Sylo int lant van Chanaan.
Ende si sonden boden tote Benjamins kinderen, die inden steen Remmon waren, ende si gheboden hon, dat sise in paise ontfaen souden.
Ende in dien tide quamen Benyamins kindere, ende men gaf hon wyve vanden dochteren van Jabes in Galaad, want si en vonden negheene andere, die si hon in deser manieren ghegheven mochten.
Ende al Israhel hadde seer groeten rouwe ende dede penetencie vanden doetslaghe eens gheslechts in Israhel.
Ende  die meeste van gheboerten van Israhel seiden: Wat selen wi den anderen doen die negheen wyve ontfaen en hebben?
Want alle die wyve sijn in Benjamin verslaghen ende ons es met groeter sorghen ende met groeter nernsticheit te voersiene, dat van Israhel deen gheslechte niet en werde afghedaen.
Wi en moghen hon onse dochteren niet gheven om dat wi ghebonden sijn metten eede ende metten vloeke, daer wi mede seiden: Vermalendijt moet hi sijn, die van sinen dochteren Benjaminne sal gheven te wyve.
Ende si vonden enen raet ende seiden: Siet, sHeren jaerlike feeste es in Silo, die geleghen es ter noertsiden vander poert Bethel ende ter oestsiden vanden weghe, die van Bethel te Sichem wert gaet ende ter suutsiden vander poert Lebena.
Ende si bevalen Benyamyns kinderen ende seiden: Gaet ende berghet u in die wijngaerde,
ende als ghi selt sien uut comen naden sede die dochtere van Sylo om reie te leidene, soe gaet haestelijc uuten wijngaerde ende elc begrijpe een wijf ende gaet int lant van Benyamin.
Ende als haer vadere ende haer brodere comen selen ende si hon beghinnen te beclaeghene ende te sceldene jeghen u, soe selen wy hon segghen: Laet u haers ontfermen, want si en hebbense niet ghenomen na recht van vechters ende verwynres, mer doe si u baden, dat sise hebben mochten, soe en gaefdise hon niet, ende die sonde es van uwer siden.
Ende Benjamins kindere daden, also hon bevolen was ende na haren ghetale soe nam elc een wijf vanden joncfrouwen, die de reye leidden, ende si ghinghen wech in haer possessie ende stichten die poerten ende woendenre inne.
Ende die kindere van Israhel keerden oec bi haren gheslechten ende haren famielien in haren woninghen. In dien daghen en was negheen coninc in Israhel, mer elc dede dat hem selven gherecht dochte.
In eens richters daghen, doe die richters boven tfolc waren, soe waert die hongher int lant. Ende een man ghinc wech van Yudas Bethleem, om dat hi soude gaen wonen als vreemde inder Moabite lantscap met sinen wyve ende met sinen twee sonen.
Hi hiet Helymelech ende sijn wijf Noemi ende sijn twee sonen, deen hiet Maalan ende dander Chelyon, die van Eufraten waren ute Yudas Bethleem.
Ende doe si inder Moabiten lantscap comen waren, soe woenden si daer, ende Helimelech, Noemy man, sterf ende si bleef met haren sonen.
Ende sy namen wyve vanden Moabiten, vanden welken die ene hiet Orpha ende dander Ruth, ende si woenden daer x jaer.
Ende si storven beide, Maalon ende Chelion, ende dwijf bleef beroeft van haren twee sonen ende van haren man.
Ende si stont op, dat si in haren lantscap op tiden soude met beide haren behuweden dochteren vanden lantscape van Moab, want si hadde ghehoert, dat die Here sijn volc aenghesien hadde ende dat hi hon spise ghegheven hadde.
Ende aldus ghinc si uute dier stat, daer sy  ghewoent hadde met beide haren behuweden dochteren. Ende doe si thant inden weghe was om weder te kerene int lant van Juda,
soe seide si tot hon: Gaet in uwer moder huys.
Die Here moet met u lieden ontfermicheit doen, also ghi metten doden ende met mi ghedaen hebt, die Here moet u gheven te vindene ruste inder mannen huyse, die u gheboeren selen. Ende si cussese.
Ende si hieven haer stemmen op ende begonsten te weenene, ende seiden: Wi selen metti tiden te dinen volke.
Ende si antwerde hon: Keert weder, mijn dochtere, waer om coem di met mi? Ic en heb nummeer sonen in minen lichaem, dat ghi moghet hopen te hebben manne van mi .
Mijn dochtre, keert weder ende gaet wech, want ic ben te hant alte out woerden ende ic en ben niet tamelijc ten bande van huwelijc. Al mocht ic oec in deser nacht sonen ontfaen ende ghebaren,
woudise ontbeiden tot dat si ghewassen waren ende dat si haer joechdelike daghe voldaen hadden, ghi sout eer te out wesen eer ghi huwelijc doen sout. En willes niet doen, mijn dochtere, bid ic, want uwe catyvicheit pijnt mi meest, ende sHeren hant es uutghegaen jeghen my.
Ende si hieven echter haer stemmen op ende begonsten te weenene. Orpha custe haerre swegher ende keerde weder, ende Ruth hielt haer met haerre swegher.
Ende Noemi seide tot haer: Sich, dijn nichte es wederghekeert te haren volke ende te haren goden, ganc met haer.
Si antwoerde: En wes mi niet jeghen, dat ic dy laten sal ende wech gaen, want soe waer dattu gaen sals, sal ic gaen, ende soe waer dattu wonen sels, soe salic metti woenen: dijn volc es mijn volc ende dijn God mijn God.
Soe wat lande dat di stervende ontfaen sal, daer sal ic in sterven ende daer sal ic stat  van sepulturen ontfaen. Dit moet mi God doen ende dit moet hier my toedoen ofte niet allene die doet mi ende di sceiden sal.
Ende doe Noemi sach, dat Ruth met vromen mode meynde met haer te tidene, soe en woude si haer niet jeghen wesen noch haer meer raden, dat si ten haren weder keren solde.
Ende si ghinghen te gader ende quamen te Bethleem. Ende doe si in die poerte comen waren, soe waert haestelijc onder allen die liede die niemare ghebreidt, ende die wyve seiden: Dit es die Noemi.
Ende si seide hon: En hiet mi niet Noemi, dat es scoene, mer heet mi Mara, dats bitter, want dalmechtighe heeft mi seer vervult met bitterheiden.
Want ic ghinc uut vul ende die Here heeft mi idel wederbracht. Waer om dan heetti mi Noemi, die God veroetmodich hevet ende die dalmechtighe ghequelt hevet?
Dus quam Noemi met Ruth van Moab, haerre behuder dochter, vanden lande daer si vreemde in ghewoent hadde, ende si keerde weder in Bethleem, doemen eerst die gherste oechste.
Helimelech hadde enen maech, i machtigen man ende van groter rijcheit, die Boos hiet.
Ende Ruth van Moab seide tot haerre swegher: Eest dattuut ghebieds, soe salic gaen inden acker ende are gaderen, die der gheenre hande ontbliven, die oechsten, soe waer dat ic eens guedertierens huys heren gracie te mi wert venden sal. Ende si antworde haer: Ganc, dochter mijn.
Dus ghinc si wech ende gaderde are na der gheenre rugghen, die oechsten. Ende het gheschiede, dat die acker hadde enen here, die Boos hiet, die van Helymelech maechscapen was.
Siet, hi quam van Bethleem, ende hi seide den oechsters: Die Here si met u. Si antwerden hem: Die Here moet di benedien.
Ende Boos seide totten jonghelinc, die boven den oechsters was: Wie es dese joncfrouwe?
Hi antwerde: Dit es dwijf van Moab, die comen es met Noemi vanden lantscape van Moab,
ende si bat, dat si are gaderen mochte, de bliven souden naden oechsters voetstappe, hem achter volghende. Ende van heden morghen tot nu staet si inden acker, ende een wijlken en es si niet tot huys ghekeert.
Ende Boos seide tot Ruth: Hoer, dochter, en ganc in negheenen anderen acker om te gaderne ende en ganc niet wech van deser stat, mer gheselle di met mynen meisenen, ende daer si oechsten selen, volghe hen.
Want ic hebbe mynen kinderen bevolen, dat di niemant poersam en si, mer ofti oec dorst, soe ganc totten fardelen ende drinct water, dat mijn kindere drincken.
Ende si viel op haer aensichte ende aenbeeddene op derde ende  seide tot hem: Wannen coemt mi dit, dat ick gracie vinden soude voer u oghen ende dattu mi ghewerdicht te kennene, een vreemt wijf?
Ende hi antwoerde haer: Al dattu dijnre swegher ghedaen heves na dijns mans doet, es mi gheboetscapt ende dattu vader ende moder ghelaten heves ende dlant, daer du ingheboren best ende du bes comen ten volke dattu te voeren niet en kennes.
Die Here moet di ghelden over dijn werc ende enen vollen loen moetstu ontfaen vanden Here Gode van Israhel, daer du toe comen bes ende onder wies vloghele du ghevlouwen bes.
Si seide: Mijn here, ic heb gracie vonden voer dinen oghen, die mi  ghetroest hebs ende die ghesproken heves te dijns joncwijfs herten, die niet ghelijc en ben eenre van dinen joncwyven.
Ende Boos seide tot haer: Alst tijt tetene sal wesen, soe come herwert ende et broet ende nette dijn brocke in asijn. Ende hier om soe sat Ruth ter oechsters siden ende maecte te haren behoef een bru, ende si at ende waert ghesaedt ende si nam die over blive.
Ende si stont van daer op, dat si are gaderen soude also si plach. Ende Boos beval sinen kinderen ende seide: Eest dat si met u lieden oechsten wille , soe en verbiedes haer niet
ende werpt haer oec al willens van uwen scoeven ende laetse haer blyven, dat si sonder scamenisse gadere, ende niemant en berespse alsi gadert.
Dus gaderde Ruth inden acker totten avonde ende si darsch met eenre roeden dat si vergadert hadde ende suveret, ende si vant omtrent een ephy ghersten, dat es dri modekene.
Ende die droechse ende keerde weder in die poert ende toeghet haerre swegher, ende hier en boven bracht si voert ende gaf haer vanden overblive van haerre spisen, daer si mede ghesaedt was.
Ende haer swegher seide: Waer hevestu heden ghegadert ende waer hevestu werc ghedaen? Ghebenedijt moet hi sijn, die dijns ontfermt hevet! Ende Ruth seide haer, by wien si ghewracht hadde, ende si seide haer smans name, datmenne Boos hiet.
Ende Noemi seide haer: Ghebenedijt moet hi sijn vanden Here, want die selve gracie, die hi den levenden plach te doen, die heeft hi oec den doden ghehouden. Ende Noemi seide echter: Dese man es onse naeste.
Ende Ruth seide: Dit heeft hi mi oec bevolen, dat ic mi also langhe met sinen oechsters houden soude tote datmen alt coren gheoechsten soude.
Ende haer swegher seide haer: Dochter mijn, hets beter dattu met sinen meysenen gaes om te oechstene, dat di niemant en wederstae in i vreemden acker.
Ende aldus soe gheselde haer Ruth met Boos meycenen ende si oechste so langhe met hen, tot datmen die gherste ende die terwe in scueren hadde gheleit.
Na dien dat Ruth wederghekeert was tot haerre swegher, soe hoerese van haer: Dochter mijn, ic sal di ruste sueken ende ic sal di voersien, dat di wel wesen sal.
Dese Boos, met wies meicenen du gheselt waers inden acker, hi es onse naeste, ende in deser nacht soe sal hi den dorsch vloer vander ghersten wannen .
Hier om soe dwae di ende salve di ende clede di met dinen behaghelsten clederen ende ganc neder inden dersch vloer. De man en mach di niet sien voer dat hi eten ende drincken gheeynt hevet.
Mer wanneer dat hi gaen sal ten slapene, so merct die stat, daer hi in slapen sal, ende du sels comen ende heffen dat covertoer op, daer hi mede ghedect es ten voeten eynden ende daer selstu neder vallen ende ligghen daer. Ende hi sal di segghen, wattu doen suls.
Ruth antwoerde: Soe wattu ghebieden sels, dat sal ic doen.
Ende Ruth ghinc neder inden dersch vloer ende si dede al dat haer haer swegher  gheboden hadde.
Ende doe Boos gheten ende ghedroncken hadde ende hi blidere worden was ende hi was gaen ligghen slapen neven enen hoep scoeve, soe quam Ruth al heymelijc ende si hief tcovertoer op ten voeten eynden ende viel daer neder.
Ende sich, omtrent die myddernacht soe vervaerde hem die man ende waert ghestoert, ende hi sach een wijf te sinen voeten ligghen
ende seide haer: Wie bestu? Si antwoerde: Ic ben Ruth, dijn joncwijf. Spreide dijn covertoer op mi, dijn joncwijf, want du best die naeste.
Ende hi seide: Du bes ghebenedijt vanden Here ende dierste ontfermicheit heefstu verwonnen metter achterster, want du en best niet ghevolcht die erme jonghelinghe noch die rike.
Daer om en wille niet ontsien, mer soe wat dattu my segghen sals, salic di doen, want alt  volc, dat woent bynnen den poerten van mijnre poert, weet, dattu best een joncwijf van doechden,
ende ic en loechene niet, dat ic die naeste ben, mer hets een ander naerre dan ic.
Ruste desen nacht, ende alst dach woerden es, wilt hi di houden van rechte der naerheit, soe es die dinc welghedaen, mer en wilt hijs niet, soe salic di ontfaen sonder enighen twyvel, leeft die Here. Slaept tot morghen.
Ende aldus sliep Ruth te sinen voeten tot dat den nacht wech ghinc. Ende si stont op eer hon die menschen onderlinghe onderkenden. Ende Boos seide: Wachte, dat niemant en wete, dattu hier comen bes.
Ende hi seide echter: Spreide uut dien mantel, dien du om di heves, ende houdene met beiden handen. Ende doe sine uut spreide ende hilt, soe mat hi vi modekene ghersten ende leidse op haer, ende si droechse ende ghinc in die stede ende quam te haerre swegher.
Ende haer swegher seide haer: Dochter, wat hevestu ghedaen? Ende Ruth vertelde haer al dat haer die man ghedaen hadde ende seide:
Sich, hi gaf mi vi modekene ghersten ende seide: Ic en wille niet, dattu idel wederkeers te dijnre swegher.
Ende Noemi seide: Ontbeide, dochter, tot dat wy sien, wat uutganghe die dinc sal hebben, want die man en sal niet ophouden, voer dat hi voldaen hevet dat hi ghesproken hevet.
Boos ghinc op ter poerten vander stede ende sat daer. Ende doe hi daer den naesten voer bi liden sach, daer voer af ghesproken es, soe seide hi tot hem: Coem herwert alluttel ende sitte hier, ende hi riepene bi sinen name. Ende hi ghinc te hem ende sat.
Ende Boos nam x manne vanden ouders vander stede ende seide tot hon: Sittet hier. Ende doe si gheseten waren,
soe seide hi totten naesten: Noemi, die weder comen es van Moabs lantscape, si vercoept een deel van enen acker, die ons brueders Helymelechs was.
Ende ic woude dattuut hoeres ende ic wout di segghen voer alle die gene, die hier sitten ende den meesten van gheboerten van mynen volke. Wilstu den acker besitten bi rechte van naerheiden, soe coepene ende besittene, mer eest dat hi di niet en ghenoecht, dat segt mi, dat ic weten mach, wat ic doen sal, want niemant en es die naeste sonder du, die dierste bes ende mi, die dander ben. Ende die ghene antwoerde: Ic sal den aacker copen.
Ende Boos seide hem: Als du den acker coeps van swijfs hant, soe bestu oec sculdich te nemene Ruth van Moab, die sgheens wijf was, dier doet es, om dattu verwecken sels dijns naesten name in sine erfachticheit.
Die ghene antwoerde: Ic gae des rechts van naerheiden af, want ic en ben niet sculdich  af te done die na volghers van mijnre famielien. Ghebruke du mijns rechts, dies ic lie, dat ict gherne derve.
Want in ouden tiden was dese sede in Israhel tusschen die naeste, soe wanneer dat deen den anderen sijn recht op gaf, om dat het een vast orlof wesen soude, soe ontbant een man sijn gescoeite ende gaeft sinen naesten. Dit was dorconscap vanden orlove in Israhel.
Ende Boos seide tot sinen naesten: Doe af dijn ghescoeite. [Ende hi ontbant te hant tghescoeite van sinen voeten].
Ende Boos seide totten meesten van gheboerten ende alden volke: Ghi sijt heden orconden, dat ic besitte al dat Helymelechs was ende Chelyons ende Maalons, alst mi ghelevert hevet Noemi,
ende dat ic te huwelijc genomen hebbe Ruth van Moab [die] Maalons wijf was, omdat ic des doets name verwecken sal in sijn erfachticheit, dat sinen name niet en werde afghedaen van sijnre famielien ende van sinen brueders ende van sinen volke.
Ic segghe, dat ghi des orconden sijt. Ende alt volc, dat in die poert was, antwerde ende die meeste van gheboerten: Wij sijns orconden. Die Here moet dit wijf, die in dijn huys coemt, maken ghelijc Rachel ende Lyen, diet huys van Israhel ghesticht  hebben, dat si wesen moet exempel van doechden in Effrata
ende si moet hebben enen groeten name in Bethleem, ende dijn huys moet werden ghelijc Phares huys, dien Thamar Judam ghebaerde vanden sade, dat hi, die Here, die gheven sal van deser joncfrouwen.
Dus nam Boos Ruth ende ontfencse te wyve ende hi ghinc te haer in, ende die Here gaf haer, dat si ontfinc ende ghebaerde enen sone.
Ende die wyve seiden tot Noemi: Ghebenedijt si die Here, die niet ghedoecht en heeft, dat een navolghere dijnre famielien ghebreken soude, ende datmen sinen name noemen soude in Israhel
ende dattu hebben sels enen, die dine siele vertroesten sal ende die dine outheit voeden sal, want van dijnre behuweder dochter es hi gheboren, die di mynnen moet ende hi es di vele beter dan oftu vii sonen hads.
Ende Noemi ontfinc tkint ende settet in haren scoet ende voedet, ende si dede der voesteren dienst.
Ende die wyve, die ghebuerinnen, verbliden met haer ende seiden: Noemi es een sone gheboren, ende si hieten sinen name Obeth, dit es Ysay vader, die Davids vader was.
Dit sijn Phares gheslechten: Phares wan Esrom,
Esrom wan Aram, Aram wan Aminadab,
Aminadab wan Naason, Naason wan Salmon,
Salmon wan Boos, Boos wan Obeth,
Obeth wan Ysay, Ysay wan den coninc David.
Het was een man van Ramatha Sophim van Effrayms berghe ende sijn name was Helchana, Jeroboams sone, Heliuds sone, Thona sone, Suphs sone van Effrata,
ende hi hadde ii wyve: der eenre name was Anna ende der anderre naeme Fenenna. Ende Fenennen waren kindere, mer Annen en waren negheen kindere.
Ende die man ghinc op van sijnre steden ten ghesetten daghen, dat hi aenbeden ende sacrificeren solde den Here vanden heren in Sylo, ende dier waren sHeren papen ii, Heli sonen: Ofni ende Phinees.
Dus quam die dach ende Helchana offered
ende hi gaf der serigher Annen een deel, want hi mynde Annen, mer die Here hadde besloten haer vrouwelijcheit.
Ende haer beniderse queldese ende moyese anxtelijc, alsoe sere dat si haer verweet, dat die Here haer vroulijcheit besloten hadde.
Ende aldus dede si elcs jaers als die tijt om quam, dat si sHeren tempel op ghinghen, ende aldus vergramde sise. Mer Anna weende ende en nam gheen spise.
Helchana, Annen man, seide tot haer: Anne, waer om weenstu ende waer om en eetstu niet ende om wat dinghe woert dijn herte ghequelt? En ben ic di niet beter dan x kindere?
Ende Anna stont op na dien, dat si gheten ende ghedroncken hadde in Sylo, ende daer Heli, de pape, sat op enen stoel voer de poste van sHeren temple .
Om dat Anna bitter van moede was, soe bat si den Here ende weende myldelijc.
Ende si beloefde ene belofte ende seide: Here vanden heren, eest dattu aenscouwes ende aensies dijns joncwijfs verdriet ende herdencstu mijns ende en vergheetstu dijnre deernen niet ende ghevestu mi, dinen joncwive, eens mans maecsele, soe salickene den Here gheven al de daghe sijns levens ende negheens scaers en sal op sijn hoeft comen.
Ende het gheschiede, doe si haer bede menichvoldichde voer den Here, dat Heli haren mont wachte.
Mer Anna sprac in haer herte ende allene ruerden haer lippen ende men en hoerde die stemme al bedalle niet. Hier om waende Heli, dat sy droncken hadde gheweest,
ende hi seide haer: Hoe langhe salstu droncken wesen? Verlaete  den wijn allettel, daer du mede ghedranct best.
Anna antwoerde: En es alsoe niet, here mijn, want ic ben alte onsalighen wijf; wijn ende al dat droncken maken mach, en heb ic niet ghedroncken, mer ic heb mijn siel uutghestort int sHeren aenscouwene.
En achte dijn joncwijf niet als ene van Belials dochteren, want uuter menichten van rouwen ende van sericheiden soe heb ic ghesproken tot in deser tijt.
Doe seide Heli tot haer: Ganc in payse ende die God van Israhel moet di de bede gheven,  die du hem ghebeden hebs
ende Anna seide: Ende ofte dijn joncwijf gracie mocht vinden in dynen oghen. Ende dat wijf ghinc wech in haren weghe ende si at ende haer aensichte en worden nummermeer in menigherhande dinc verwandelt.
Ende si stonden op smorghens ende aenbeedden voer den Here ende si keerden weder ende quamen in haer huys in Ramatha. Ende Helchana bekende Annen, sijn wijf, ende die Here herdachte haers,
ende het gheschiede na enen omloep van daghen ende Anna ontfinc ende ghebaerde enen sone ende si hiet synen name Samuel, om dat sine vanden Here gheeischet hadde.
Ende Helchana ghinc op ende al sijn huys om dat hi den Here offeren soude een feestelijc offerande ende sijn belofte.
Ende Anna en ghincker niet op, want si seide haren man: Ic en salre niet gaen voer dat tkindeken ghespaent woert ende dat ic bede ende dat het mach openbaren in sHeren aenscowene, ende dattet daer altemael eenpaerlijc blyve.
Ende Helchana, haer man, seide haer: Do dat di goet dunct ende blijft tot dattuut ghespaent hevest, ende ic bidde, dat die Here sijn woert voldoen moet. Dus bleef dwijf ende soeghede haer kint, tot dat sijt vanden melc spaende.
Ende na dien dat sijt ghespaent hadde, soe leidde sijt met haer met dri calveren ende met dri modekene bloemen ende met eenre cruken wijns ende si leidet sHeren huys in Silo. Mer tkint was noch een kindeken.
Ende si offerden een calf ende si gaven tkint Heli
ende Anna seide: Mijn here, ic bidde, leeft dijn ziele, ic ben dat wijf, die hier voer di stoent den Here biddende om dit kint,
ic bad ende die Here gaf mi mynen heesch.
Hier om heb ickene oec den Here gheleent alle die dage, dat het den Here orberlijc wesen mach.  Ende si aenbeedden daer den Here. Ende Anna beedde ende seide:
Mijn herte es verblijt inden Here ende mijn horen es verheven in mynen God. . Minen mont es ghewijt op myne viande, want ic ben verblijt in dijnre salicheit.
En es negheen heilich, also die Here es, want negheen ander en es buten di, ende en es negheen sterc ghelijc onsen God.
En wilt niet menichvoldighen hoghe dinghen te spreken, u verwanende; die oude moeten wech gaen van uwen  monde, want de God der consten es die Here, ende hem werden bereet die ghepeynsen.
Der hogher sterker boghe es verwonnen, ende die crancke sijn toe ghegort met stercheiden.
Die gesaedt waren, si verhuerden hon te voren om broet, ende die hongherechtighe woerden ghesaedt, tot dat een ondrachtige vele kindere ghebaerde ende dat ghecranct waert die ghene, die vele kindere hadde.
Die Here steect doet ende maect levende, hi leidt ter hellen ende brinct weder.
Die Here maect den ermen  ende maect den riken, hi veroetmodicht ende verheft.
Hi verheft den maten uuten ghemulle, ende hi heft den ermen op uuter linghenen, dat hi sitten sal metten princen ende houden den setel der glorien. Want sHeren sijn die herren der erden ende hi heefter die werelt op gheset.
Hi sal houden sijnre heilegher voete, ende die quade selen inden deemsterheiden swighen, want die man en sal niet vervroemt wesen in sijnre stercheit.
Den Here selen sijn wedersaken ontsien ende boven hon saelt inden hemel donren. Die Here sal vonnissen deynden der werelt ende hi sal sinen coninghen trike gheven ende hi sal verheffen sijns cristus horen.
Ende Helchana ghinc wech in Ramatha in sijn huys, mer tkint was een dieninc in sHeren aenscouwene voer Heli spapen aensichte.
Mer Heli sone waren Belials sonen
ende en wisten den Here niet noch der papen officie ten volke, mer soe wie victyme gheoffert hadde, soe quam spapen kint doemen tvleechs soet ende het hadde in sijn hant enen crauwel met iii tanden
ende dien stac hi inden aker of inden ketel of inden pot of in di panne ende soe wat dat die crauwel op brachte, dat nam die pape te sinen deele. Dus daden si al Israhel, die quamen in Sylo.
Ende oec eer sijt ruete verbranden souden, soe quam spapen kint ende seide totten genen, diere offerden: Gif mi vleechs, dat ic den pape siede, want ic en sal van di gheen ghesoden vleechs nemen, mer rou .
Ende die ghene, dier offerde, seide hem: Men verbrande eerst heden truet alsoe men pleghet ende dan neme te dinen behoef also vele als dijn siele beghert. Ende tkint antwoerde ende seide hem: Neen niet, want du seles nu gheven of anders sal ict nemen met crachte .
Ende Heli kindere sonde was seer groet voer den Here, want si trocken die liede van Gods sacrificien.
Ende Samuel diende voer sHeren aensichte, een kint, ghecleet met enen linen ephod.
Ende sijn moder maecde hem enen cleynen roc ende dien brachtse hem ten ghesetten daghen, doe si op quam met haren man om dat hi feestelijc hostie offeren soude.
Ende Hely benedide Helchana ende sinen wyve ende hi seide: Die Here moet di saet wedergheven van desen wyve om tgheween, dat du den Here gheleent hevest. Ende si ghinghen wech in haer stat.
Hier om visiteerde die Here Annen, ende si ontfinc ende ghebaerde den Here iii sonen ende twee dochteren. Ende tkint Samuel waert groetelijc verheven voer den Here.
Ende Hely was herde out ende hi hoerde alle, dat syne sone daden al Israhel ende hoe dat si sliepen metten wyven, die behuedden die doeren vanden tabernacule ,
ende hi seide hen: Waer om doedi dus danen dinc die ic hore, alte quade dinghen, van alden volke?
Mijn sonen, en willes niet doen, want ten es negheen goede niemare, die ic hoere, dat  ghi sHeren volc doet sondighen.
Als een man jeghen enen man sondicht hevet,  men mach hem Gode ghepaisen, mer als een man jegen den Here ghesondicht hevet, wie sal over hem bidden? Ende si en hoerden haers vaders woerde niet, want God woudse doeden.
Ende tkint Samuel hadde voertganc ende wies ende was bequame beide Gode ende den menschen.
Ende een Gods man quam tot Hely ende seide tot hem: Dit seit die Here: En openbaerde ic niet claerlijc dijns vader huys, doe hi was int lant van Egipten in Pharaons huse
ende en vercoesickene mi niet uut alden gheslechten van Israhel in enen pape, dat hi op gaen soude te minen outaere ende dat hi mi wieroec offeren soude ende dat hi ephod draghen soude voer my, ende en gavic dijns vader huyse niet al dat coemt vanden sacrificien der kindere van Israhel?
Waer om heefstu achter di verworpen mijn victymen ende mijn ghiften, die ic gheboden hebbe, datmense offeren soude inden tempel ende heves meer gheert dijn sonen dan mi om dat ghi eten sout dierste primicien van al mijns volcs van Israhel sacrificien?
Hier om soe seit die Here God van Israhel: Sprekende heb ic gheseit, dat dijn huys ende dijns vader huys soude dienen in minen aenscouwene ewelijc, mer nu, seit die Here: Dat moet van mi wesen, mer soe wie, die my eren sal, dien sal ic verheffen, mer di mi versmaden, si selen ondier wesen.
Sich, die daghe comen ende ic sal afsniden dinen arm ende den arm van dijns vaders huys, soe dat negheen oude in dijn huys sijn en sal.
Ende du sels inden tempel sien, dien du benijds in alden voerspodighen dinghen van Israhel, ende in allen daghen en sal negheen out in dinen huse wesen.
Mer nochtan soe en salic altemale niet wech doen van mynen outare dien man, die ute die wesen sal, mer op dat dijn oghen selen ghebreken ende dijn siele versmelten, ende een groet deel van dinen huys sal sterven als si comen selen sijn ter manliker outheit.
Ende dit sal di sijn een teeken, dat het toe te comen es: Dijn twe sonen Ofni ende Phynees selen sterven in enen daghe beide.
Ende ic sal my verwecken enen ghetrouwen pape, die doen sal na mijn herte ende na mijn siele, ende ic sal hem stichten een ghetrouwe huys, ende hi sal alle daghe wandelen voer minen cristo.
Want het es toe te comene, dat soe wie bleven sal wesen in dijn huys, dat hi comen sal, datmen voer hem bidde, ende hi sal offeren enen silveren penninc ende een ghersten broet ende hi sal segghen: Ic bidde, late mi te enen papeliken deele, dat ic een brocke broets eten mach.
Ende Samuel, tkint, diende den Here voer Heli, den pape, ende sHeren redene was precioes, in dien daghe en was negheen openbaer visioen.
Het gheschiede in enen daghe, dat Heli lach in sijn stat ende sijn oghen waren verdonckert
ende hi en mochte niet sien Gods liechtvate voer datment blusschen soude. Ende Samuel sliep in sHeren tempel, daer Gods arke was.
ende die Here riep Samuel, ende hi antwoerde ende seide: Siet, ic ben hier.
Ende hi liep tot Heli ende seide: Siet, ic ben hier, want du rieps mi. Ende  hi seide: Ic en riep di niet, keer weder ende slaep. Hi ginc wech ende sliep.
Ende die Here deder noch echter toe te roepene Samuel. Ende Samuel stont op ende ghinc wech tot Heli ende seide: Sich, ic ben hier, want du rieps mi. Ende hi antwoerde: Kint mijn, ic en riep di niet, keer weder ende slaep.
Want Samuel en wiste noch den Here  noch niet ende sHeren redene en was hem niet gheopenbaert.
Ende die Here deder toe ende riep noch Samuel derdewerf, ende hy stont op ende ghinc wech tot Heli ende seide: Sich, ic ben hier, want du rieps mi.
Hier om verstoent Heli, dat die Here tkint riep, ende hi seide tot Samuel: Ganc ende slaep, ende eest dat hi di voertmeer roept, soe selstu segghen: Sprect, Here, want u knecht hoeret. Dus ghinc Samuel wech ende sliep in sijn stat.
Ende die Here quam ende stoent ende riep, also hi gheroepen hadde anderwerf: Samuel, Samuel! Ende Samuel seide: Sprect, Here, want dijn knecht hoeret.
Ende die Here seide tot Samuel: Sich, ic doe een woert in Israhel, soe wie dattet hoeren sal, beide sijn oren selen hem tuten.
In dien daghen salic verwecken jeghen Heli al dat ic ghesproken hebbe op sijn huys, ic salt beghinnen ende voldoent.
Want ic hebbe hem voerseit, dat ic ewelijc sijn huys vonnissen soude om die quaetheit, om dat hy weet, dat sijn sonen onwerdelijc doen ende hise niet berespt en hevet.
Hier om soe heb ic Heli huys ghesworen, dat die quaetheit sijns huys nummermeer en sal werden ghesuvert met victymen noch met ghiften.
Ende Samuel sliep tot smorghens ende hy dede op die doere van sHeren huys. Ende Samuel ontsach hem tvisioen Helie te segghene.
Ende Heli riep Samuelle ende seide: Samuel, kint mijn. Ende hi antwoerde ende seide: Ic ben bereet.
Ende hi vraechde hem: Wat es die redene, die de Here tot di ghesproken hevet? Ic bidde di, en heels mi niet. Dat moet di God doen ende dat moet hier di toedoen oftu van my berghes enighe redene van alden woerden, die tot di gheseit sijn.
Dus seide hem Samuel al die redenen ende hi en verberchse van hem niet. Ende Heli antwoerde: Het es die Here, dat in sinen oghen goet es, dat moet hi doen.
Ende Samuel wies ende die Here was met hem ende van al sinen woerden en viel niet in derde.
Ende al Israhel van Dan tot Bersabee bekende, dat Samuel was sHeren ghetrouwe prophete.
Ende die Here deder toe, dat hi openbaerde in Sylo, want die Here was Samuelle gheopenbaert in Silo na sHeren woert. Ende Samuels redene quam in al Israhel.
In dien daghe gheschiede, dat die Philistim vergaderden te stride. Ende Israhel trac uute, den Philistim te ghemoete te stride, ende si sloghen tenten neven den steen der helpen. Mer die Philistijn quamen in Affec
ende si maecten battaeldien jeghen Israhel . Ende doe sy streden, soe keerde Israhel die rugghen den Philisteen. Ende in dien stride waren verslaghen inden ackers hier ende daer omtrent iiiim man.
Ende tfolc keerde weder ten ghetelden ende die meeste van gheboerten van Israhel seiden: Waer om hevet ons heden die Here gheslaghen voer  die Philistijn? Halen wi tot ons van Silo darke van sHeren beloften ende si come int midden van ons lieden, dat si ons behoude van onser viande hande.
Ende dus sant tfolc in Silo ende si brachten van daer darke van ons Heren beloften, sHeren vanden heeren, die sittet boven Cherubin , ende die ii Heli sonen waren metter arken van sHeren beloften, Ofni ende Phinees.
Ende doe die arke van sHeren beloften comen was inden ghetelden, soe riep al Israhel met groten roepe, ende de  erde herluudde.
Ende die Philisteen hoerden den luut vanden roepe ende si seiden: Wat ghelude es dit van desen groeten gheroepe inder Hebreuschere ghetelde? Ende si bekinden, dat sHeren arke inden ghetelden comen was.
Ende die Philisteen ontsaghen hem ende seiden: God es comen inden ghetelden, ende si versuchten ende seiden: Wee ons, want daer en was ghisteren noch eerghesteren dese groete bliscap niet.
Wee ons! Wie sal ons behouden van deser hoghere gode hant? Dit sijn die gode, die sloghen Egipten met alre plaghen inder wildernissen.
Werde vroeme ende weest manne, ghi Philisteen, dat ghi den Hebreuschen niet en dient also si u ghedient hebben. Wert vrome ende vecht!
Dus vochten die Philistijn, ende Israhel waert gheslaghen, ende elc vloe in sijn woninghe ende het waert een seer groete plaghe, ende van Israhel vielenre xxxm man te vote.
Ende sHeren arke wert ghevaen ende beide Heli sonen, Ofni ende Phinees, bleven daer doet.
Ende een man van Benjamyn liep uuter battaeldien in dien daghe ende quam in Silo met enen ghescoerden clede ende hadde ghemul op sijn hoeft gheworpen.
Ende doe die comen was, soe sat Heli op enen stoel jeghen den wech scouwende, want sijn herte was in vresen om sHeren arke. Ende doe die man in die stede comen was, soe boetscapte hijt der poert, ende al die stat riep.
Ende Heli hoerde den luyt vanden gheroepe ende seide: Wat ghelude es dit van desen gheruechte? Ende die man haestede hem ende quam ende boetscapet Heli.
Want Heli was xcviii jaer out ende sijn ogen waren verdonckert ende hi en mochte niet sien.
Ende hi seide tot Heli: Ic bent, die comen ben vanden stride ende die ghevlouwen ben vanden battaeldien heden. Ende Heli seide hem: Wat esser ghedaen, kint mijn?
Ende die ghene antwoerdende boetscapte hem: Israhel, seide hi, vloe voer die Philisteen, ende inden volke es gheschiet een groet val, ende hier en boven sijn daer doet bleven beide u sonen, Ofni ende Phinees, ende Gods arke es ghevaen.
Ende doe hi Gods arke hadde ghenoemt, soe viel Heli vanden stoele achterwert neven die doere, ende hi brac den hals ende bleef doet. Want die man was out ende seer tidich. Ende hi vonniste Israhel xl jaer.
Hely behuwede dochter, Phinees wijf, droech kint ende si was biden ghebarne. Ende doe si die boetscap hoerde, dat Gods arke ghevaen was ende dat haer sweer ende  haer man doet was, soe broekese haer ende ghebaerde, want in haer waren haesteghe pinen comen .
Ende in dien wijlkene van haerre doet soe seiden haer die vrouwen, die omtrent haer stonden: En ontsich di niet, want du heves enen soen ghebaert. Ende si en antwerde hon niet noch en micter niet op.
Ende si hiet tkint Ychaboth ende seide: Die glorie van Israhel es overghedraghen om dat sHeren arke ghevaen es.
Ende over haren sweer ende over haren man seide si: Die glorie van Israhel es overghedraeghen om dat Gods arke soude wesen ghevaen.
Ende die Philisteen droghen Gods arke ende droeghense wech vanden steen der helpen in Asothen.
Die Philisteen droghen Gods arke ende droeghense in Dagons tempel ende settense neven Dagon.
Ende doen die van Asoten sanderdaechs op ghestaen waren in de dagheraet, siet soe lach lancs op derde Dagon voer sHeren arke, ende si namen Dagon ende settene weder op sijn stat.
Ende doe si echter sanderdaechs vroech op waren ghestaen, soe vonden si Dagon ligghende op sijn aensichte op die erde voer sHeren arke, mer Dagons hoet ende beide de palmen van sinen handen waren af gheslaghen opten dorpel, mer die tronc van Dagon was allene in sijn stat bleven.
Om dese sake soe en terden Dagons papen niet ende al die ghene, die comen in Dagons tempel, op Dagons dorpel in Azoten tot in desen daghe.
Ende sHeren hant waert verswaert op die van Asoten ende hi verdervedse ende die dorpe ende die ackers in midden den lantscapen crielden ende het woerden muse ende het wart een groet laster der doet in die stede, ende hi sloech Asoten ende haer lantscap in die heymelijcste stat vanden billen.
Ende doen die manne van Asoten dese plaghe saghen, soe seiden si: Gods van Israhel arke en sal onder ons niet blyven, want sijn hant es swaer op ons ende op Dagon, onsen god.
Ende si senden ende vergaderden tot hon al die baroene vanden Philisteen ende seiden: Wat selen wi doen met Gods van Israhel arken? Ende die van Geth antwoerden: Men draghe Gods arke van Israhel al omme. Ende si droeghen Gods arke van Israhel al omme, mer doe sise al om droeghen,
soe waert sHeren hant boven elke stat met sere groeter doetslacht, ende hi sloech die manne van elker poert vanden cleinen totten meesten ende haer fondamenten darm vuelden ende scoten uute. Ende die van Geth aenghinghen enen raet ende maecten te haren behoef sittene van pelsen.
Ende dus sonden si Gods arke in Akers. Ende doe Gods arke in Akers comen was, soe riepen die van Akers ende seiden: Si hebben tot ons bracht Gods arke van Israhel, dat si onse volc doden sal.
Ende dus sonden si ende vergaderden al die baroene vanden Philisteen ende si seiden: Laetet wech varen Gods arke van Israhel ende si kere weder in haer stat, dat si ons met onsen volke niet den doede. Want in elke poert wert anxt vander doet ende alte seer swaer Gods hant.
Ende die manne, die niet ghestorven en waren, worden gheslaghen in die heymelijcste stat tusschen den billen, ende tgheroep van elker stede ghinc op tot inden hemel.
Dus was sHeren arke inder Philisteen lant vii maent.
Ende die Philisteen riepen  haer papen ende waersaghers ende seiden: Wat selen wi doen met Gods arken? Segt ons, hoe wise selen moghen ghesenden in haer stat.
Si seiden: Of ghi Gods van Israhel arke weder sent, soe en wilse niet ydel weder senden, mer dat ghi sculdich sijt, dat gheeft haer over die sonde ende dan suldi ghenesen werden, ende ghi sult weten, waer om dat haer hant van u niet en gaet.
Ende si seiden: Wat eest dat wy haer gheven selen over die mesdaet? Ende si antwoerden: Ghi sult maken v gulden billegate na tghetal vander Philisteen provincien ende v gulden muse, want een plaghe was u allen ende uwen baroenen,
ende ghi selt maken die ghelikenisse van uwen billegaten ende die ghelikenisse vanden musen, die dlant verdorven hebben, ende ghi selt Gode van Israel glorie gheven, of hi masschien verlichte sijn hant van u lieden ende van uwen goden ende van uwen lande.
Waer om verswaerdi uwe herten, also Egipten ende Pharaone sijn herte verswaerde? En liet hise niet gaen na dien dat hi gheslaghen was ende si ghinghen ewech?
Daer om begrijpt nu ende maect enen niewen waghen ende spant inden waghen ii drachtighe coeye, die noeyt en trocken joc, ende sluyt haer calvere thuys.
Ende ghi sult sHeren arke nemen ende settense opten waghen, ende die gulden vate, die ghi herghelden sult voer die mesdaet, seldi aen haer side setten in een lade ende laetse, datse gaen, ende ghi selet sien.
Ende eest dat si alden wech van haren lande opgaet teghen Bethsemes, so heeft ons die Here dit groet quaet ghedaen, mer en gaet si aldaer niet, soe selen wi weten, dat ons sijn hant niet en hevet gheslaghen, mer hets ons bi avontueren gheschiet.
Dus daden die Philistien in deser manieren ende si namen twee coeye, die calvere soechden, ende spienense inden waghen ende si sloten haer calvere thuys,
ende si setteden Gods arke opten wagen ende die lade, die de gulden muse hadde, ende de ghelikenisse vanden billegaten.
Ende die coeye ghinghen rechte alden wech, die te Bethsemes wert leit, ende si ghinghen enen wech, gaende ende loeiende, ende si en keerden niet af ter rechter hant noch ter slinckerhant, mer di barone vanden Philistijn volchden na totten termijn van Bethsemes.
Ende die van Bethsemes oechsten terwe in die valleie ende si hieven haer oghen op ende saghen Gods arke ende si woerden verblijdt doe sise saghen.
Ende die waghen quam in Josue van Bethsemes acker, ende daer bleef hi staende. Ende daer was een groet steen, ende si hiewen thout vanden waghene ende si leiden die coeye opt hout in holocauste den Here.
Ende die Leviten setteden Gods arke vanden waghene ende die lade, die neven haer was, daer die guldene vate in waren, ende si settense opten groeten steen. Ende die manne van Bethsemes offerden holocauste ende doedden in dien daghe victymen den Here.
Ende die v barone vanden Philisteen saghent ende keerden in dien daghe weder in Akers.
Dit sijn die gulden billegate, die de Philisteen gaven over haer mesdaet: Asoten gaf een, Gasa een, Aschalon een, Gheeth een, Akers een,
ende si gaven gulden muse na tghetal vander Philistijn poerten van haren v provincien vander gemuerder poerten totten dorpe, dat sonder mueren was, ende totten groeten Abel, daer si sHeren arke op setten, die tot in dien daghe was in Josue Bethsemes acker.
Ende die Here sloech vanden mannen van Bethsemes, om dat si sHeren arke besien hadden, ende hi sloech vanden volke lxx manne ende vijftich dusentich liede. Ende tvolc weende, om dat die Here die liede gheslaghen hadde met groeter plaghen.
Ende  die van Bethsemes seiden: Wie sal moghen staen inden aenscouwene sHeren, des heilichs Gods, ende tot wien sal hi opgaen van ons?
Ende si sonden boden totten ghenen, die te Cariathiarim woenden, ende si seiden: Die Philisteen hebben Gods arke weder bracht, coemt neder ende haeltse te u.
Het quamen die manne van Cariathiarim ende haelden weder sHeren arke ende si droeghense in Aminadabs huys in Gabaa ende si heilichden Eleazarre, sinen sone, dat hi sHeren arke wachten soude.
Ende het gheschiede van dien daghe, dat sHeren arke was in Cariathiarim, dat die daghe ghemenichvoldicht woerden, want het was [dat] twintichste jaer, ende al thuus van Israhel rustede na den Here.
Ende Samuel sprac tot alden huyse van Israhel ende seide: Of ghi in al u herte bekeert ten Here, soe doet wech van midden u lieden die vreemde gode Baalim ende Astaroth ende bereit uwe herten den Here ende dient hem allene, ende hi sal u verloesten vander Philisteen hant.
Hier om daden die kindere van Israhel wech Baalim ende Astaroth ende dienden den Here allene.
Ende Samuel seide: Vergadert al Israhel in Masphat, dat ic den Here bidde over u.
Ende si vergaderden in Masphat ende si sciepen water ende si stortent ute in sHeren aenscouwene ende si vasteden in dien daghe ende si seiden: Wi hebben di, den Here, ghesondicht. Ende Samuel vonniste die kindere van Israhel in Masphat.
Ende die Philisteen hoerden, dat die kindere van Israhel vergadert waren in Masphat, ende die baroene vanden Philisteen quamen opte Israhel. Doe dat die kindere van Israhel ghehoerden, soe ontsaghen si hon vander Philistien aensichte
ende si seiden tot Samuelle: En houde niet op over ons te bidden ten Here, onsen God, dat hi ons behouden moet vander Philistien hant.
Ende Samuel nam een sughende lam ende hi offeret gheheel in holocauste den Here; ende Samuel riep totten Here over Israhel ende God ghehoerdene.
Want het gheschiede, doe Samuel dolocaust offerde, dat die Philistien begonsten te vechtene jeghen Israhel  ende in dien daghe donrede die Here met groeten gheruchte op die Philistien ende hi vervarese ende si woerden gheslagen van Israhels aensichte.
Ende die manne van Israhel trocken uut Masphat ende volchden den Philistien na ende si sloeghense totter stat, die was onder Bethacar.
Ende Samuel nam enen groeten steen ende leidene tusschen Masphat ende tusschen Sen ende hi hiet dien naeme van dier stat Steen der helpen , ende hi seide: Tot hier hevet ons die Here gheholpen.
Ende die Philistien worden veroetmodicht ende si en dadenre voertmeer niet toe te comene bynnen den termynen van Israhel. Ende also waert sHeren hant op die Philistien al Samuels daghe.
Ende die poerten woerden Israhel weder ghegheven, die de Philistien ghewonnen hadden van Israhel, van Akers tot Gheth ende haren termynen,  ende hi verloeste Israhel vander Philistien hant. Ende het was pais tusschen Israhel ende den Amorreen.
Ende Samuel vonniste Israhel alle die daghe sijns levens
ende hi ghinc elcx jaers ende omghinc Bethel ende Galgala ende Masphat ende hi vonniste Israhel inden voerseiden steden
ende hi keerde weder in Ramatha, want daer was sijn huys ende daer vonniste hi Israhel. Ende daer soe maecte hi oec den Here enen outaer.
Als Samuel out worden was, soe gheschiede, dat hi sijn sonen maecte richters van Israhel.
Ende sijns eersts gheboren sone naeme was Johel ende des anders name was Abia, der richter in Bersebea.
Ende sijn sonen en wandelden in sinen weghen niet, mer si keerden hen na die ghiericheit ende si ontfinghen giften ende verkeerden tfonnisse.
Hier om vergaderden alle die meeste van gheboerten van Israhel ende quamen tot Samuelle in Ramatha
ende si seiden hem: Sich, du best out woerden ende dijn sonen en wandelen in dinen wege niet, make ons enen coninc, dat hi ons vonnisse, also alle nacien hebben.
Ende dese redene wanhaechde in Samuels oghen, om dat si gheseit hadden: Ghef ons enen coninc, dat hi ons vonnisse; ende Samuel beedde totten Here.
Ende die Here seide tot Samuelle: Hoere des volcs stemme in al dien dat si di segghen, want si en hebben di niet verworpen, mer mi, dat ic niet regneren en sal boven hen.
Na alle haer werken, die si ghedaen hebben van dien daghe, dat icse uut Egipten leidde tot desen daghe, also si mi lieten ende dienden vreemden goden, aldus doen si di oec.
Daer omme hoer nu haer stemme, mer nochtan orconde hon ende versech hon sconincx recht, die boven hon regneren sal.
Ende Samuel seide al sHeren woerde totten volke, dat enen coninc van hem gheeischet hadde,
ende hi seide: Dit sal sconincs recht wesen, die boven u ghebieden sal: hi sal uwe sonen nemen ende settense op sijn waghene ende hi salse maken te sinen behoef ridders ende voerlopers van sinen waghenen,
ende hi salse te sinen behoef maken dusentich heren ende hondert heren ende ackermans van sinen ackers ende oechsters van sinen corne ende smede van sinen wapenen ende sinen waghenen.
Ende hi sal oec maken uwe dochteren salve makersen ende backerssen ende cokenerssen.
Hi sal oec nemen u alre beste ackers ende uwe wijngaerde ende olyvegaerde ende hi saelt sinen cnaepen gheven,
ende hi sal oec vertienden uwe renten van uwen wijngaerden ende u coren om te gheven sinen ghelubden camerlinghen ende sinen cnechten.
Hi sal u oec nemen uwe knapen ende uwe joncwyve ende u beste jonghelinghe ende uwe esele ende hi salse in sijn werc setten.
Hi sal oec we cudde vertienden ende ghi selt sijn dienstliede wesen.
Ende in dien daghe suldi roepen van uus conincs aensichte, dien ghi u ghecoren hebt, ende in dien daeghe en sal u die Here niet ghehoeren, want ghi hebt u enen coninc gheesichet.
Mer tvolc en woude Samuels woerde niet horen, mer sy seiden: En sal also niet sijn, want een coninc sal boven ons regneren,
ende wi selen oec wesen ghelijc allen lieden, ende onse coninc sal ons vonnissen ende hi sal voer ons uut trecken ende hy sal over ons onse stride vechten.
Ende Samuel hoerde al die woerde vanden volke  ende hi spracse in sHeren oren.
Ende die Here seide tot Samuelle: Hoere haer stemme ende sette enen coninc boven hon. Ende Samuel seide totten mannen van Israhel: Elc gae in sijn stat.
Een man was van Benjamin, wies name was Cis, Abihels soen, Seors sone, Bechors sone, Afra sone, des mans Gemini sone, sterc van crachte,
ende hem was i sone, die Saul hiet, uutvercoren ende goet, ende vanden kinderen van Israhel en was gheen man beter dan hi: vanden scouderen opwert ende daer boven was hi lanc boven alle tvolc.
Ende Cis, sijn vaders, eselinnen waren verdoelt, ende Cis seide tot Saulle, sinen sone: Neem metti een vanden kinderen ende stant op ende ganc ende soect die eselinnen.
Ende doe si over den berch van Effraym leden waren ende dlant van Salisa ende sise niet vonden en hadden, soe leden si oec doer dlant van Salym ende si en waren daer niet, mer ende oec doer Gemini lant, ende si en vondense niet.
Ende doe si comen waren in Suphs lant  ende sise niet vonden en hadden, soe seide Saul tot sinen kinde, dat met hem was: Coem ende keren wi weder, dat mijn vader machschien die eselinne laet varen ende sorchachtich si om ons.
Ende die cnape seide hom: Sich, in dese stede es een Gods man, een edel man, al dat hi sprict, dat coemt sonder enigen twyvel. Daer om laet ons daer gaen, of hi ons machschien segghen mach van onsen weghe, daer wi om comen sijn.
Ende Saul seide tot sinen kinde: Sich, wi selenre gaen. Wat selen wi totten man draghen? Dbroet myndert in onser scarpen ende wi en hebben gheen borse, dat wi Gods man moghen gheven noch el niet .
Ende echter antwoerde tkint Saulle ende seide: Sich, in mijn hant es vonden tfierendeel sylvers van enen stater. Gheven wijt den Gods man, dat hi ons onsen wech segghe.
Wilen sprac elc aldus in Israhel, die den Here te rade ghinc: Coemt ende gae wi totten sienden, want die men heden enen propheet heet, dien hietmen wylen enen sienden.
Ende Saul seide tot sinen kinde: Dine redene es alte goet, com ende gae wi. Ende si ghinghen in die stede, daer die Gods man in was.
Ende doe si op ghinghen den berch vander stede, soe vonden si die meisene uut comende om water te sceppene ende si seiden hon: Es hier die siende?
Ende si antwoerden ende seiden hen: Hi es hier. Siet voer u, haest u nu, want hi es heden in die stat comen, want des volcs sacrificie eest huden inder hoecheit .
Als ghi in die poert coemt, soe seldine te hant vinden, eer hi op gaet inder hoecheit om tetene, want tfolc en sal niet eten voer dat hi coemt, want hi sal die hostien benedien, ende daer na selen si eten, dier ghenoet sijn. Daer om gaet nu op, want ghi seltene huden vinden.
Ende si ghinghen op in die stat, ende doe si ghinghen int midden die poert, soe  openbaerde hon Samuel ute comende ende hi quam hem te ghemoete om op te gane in die hoecheit.
Ende enen dach te voeren, eer Saul comen soude, soe hadde die Here in Samuels ore gheseit:
Te deser selver uuren, die nu es, soe sal ic morghen te di senden enen man van Benjamin, ende du selstene consacreren leidsman boven mijn volc van Israhel ende hi sal mijn volc verloesten vander Philistien hant, want ic hebbe mijn volc aensien, want haer roep es tot mi comen.
Ende doe Samuel Saulle ghesien hadde, soe seide die Here tot hem: Sich, dien man, dien ic di gheseit hebbe, dese sal here wesen boven mijn volc.
Ende Saul ghinc tot Samuel int midden die poerte ende seide: Ic bidde, dattu mi segs, waer des siende huys es.
Ende Samuel antwoerde Saulle ende seide: Ic ben die siende, ganc voer mi op in die hoecheit, dattu heden met mi etes, ende ic sal di morghen vroech laten gaen ende ic sal di segghen al dat in dijn herte es .
Ende en wes niet in sorghen om die eselinne, die du eerghisteren verloers, want si sijn vonden. Ende wies selen allen die beste van Israhel wesen? En selense dine ende dijns vaders huys niet wesen?
Ende Saul antwoerde ende seide: En ben ic Gemini sone niet, vanden mynsten gheslechte van Israhel? Ende en es mijn maechscap dechterste niet onder alle Benjamins famielien? Waer om dan hevestu mi dese redene gheseit?
Ende aldus nam Samuel Saulle met hem ende sinen cnape ende hi leidese in die werscap sale ende hi gaf hen stat int hoeft vanden ghenen, die daer ghenoedt waren, want dat waren omtrent xxx manne.
Ende Samuel seide totten coc: Gef mi dat deel, dat ic di gaf ende dat ic di beval, dattuut neven di bisiden setten souts.
Ende die coc hief die scoudere op  ende settese voer Saulle, ende Samuel seide: Sich, datter bleven es, settet voer di ende eet, want het es di ghehouden van voersienicheiden, doe ic tfolc noedde. Ende in dien daghe at Saul met Samuelle.
Ende si ghinghen neder vander hoecheit in die poert. Ende Samuel sprac met Saulle opten solre ende hi leidde Saul opten solre ende hi sliep.
Ende doe sy smorghens op ghestaen waren ende die dach verliechte, soe riep Samuel Saul opten solre ende seide: Stant op, dat ic dy late gaen. Ende Saul stont op ende si ghinghen beide uut, hi ende Samuel.
Ende doe si neder ghinghen in dechterste deel vander poert, soe seide Samuel tot Saul: Seg den kinde, dattet voer ons ga ende overlide, mer blijf du allettel staende, dat ic di sHeren woert segghen mach.
Samuel nam een vaetken olien ende stortet op Sauls hoeft ende hi custene ende seide: Sich, die Here hevet di gheconsacreert in enen prince boven sijn erfachticheit, ende du sels sijn volc verloesten vanden ghenen, die omtrent hon sijn.
Ende dit sal dy wesen een teeken, dat di God gheconsacreert heeft in enen prince: alstu heden van  mi ghescheiden sels sijn, soe selstu int suden int eynde van Benjamins lande vinden twee manne neven Rachels graf, ende si selen di segghen: Desellinnen sijn vonden, daer ghi om waert  ghegaen te suekene, ende dijn vader heeft desellinnen ghelaten ende es besorcht om u ende seit: <Wat> sal ic doen van minen sone?
Ende alstu van daer ghegaen sels wesen ende du overleden bes ende du comen sels tot Tabors eiken , soe selen di daer dri manne vinden, die te Gode op gaen in Bethel, ende deen sal draghen dri huekene ende dander dri broede ende dander sal draghen een cruke wijns.
Ende als si di selen hebben ghegruet, soe selen si di twee brode gheven ende du seltse ontfaen van haerre hant.
Hier na selstu comen op sHeren berch, daer der Philistien stacie es . Ende als du in die poert comen best, soe selstu te gemoete hebben een cudde van propheten, die neder comen selen vander hoecheit, ende voer hon sal wesen een sanctorie ende een tambuere ende een herpe ende een cytoele, ende si selen propheteren.
Ende sHeren gheest sal in di comen ende du sels met hon propheteren ende werden verwandelt in een ander man.
Ende als di alle dese teekene comen sijn, soe doe soe wat dat dijn hant vinden sal, want die Here es metti.
Ende du sels voer mi neder gaen in Galgala, want ic sal totti daer neder comen, om dattu dijn offerande offeren sels ende om dattu offeren sels peiselijc victymen. Du sels vii daghe ontbeiden, tot dat ic totti comen sal ende ic sal di toenen, wat dattu doen suls.
Doe Saul sijn scoudere omghekeert hadde, dat hi van Samuelle gaen soude, soe verwandelde hem God een ander herte. Ende alle dese teekenen quamen in dien daghe.
Ende sy quamen te dien voerseiden berghe ende siet, hem quam te ghemoete een hoep van propheten, ende Gods gheest quam in hem ende hi propheteerde in midden hon luden.
Ende doet alle die ghene saghen, dine kinden ghisteren ende eerghisteren, dat hi metten propheten was ende dat hi propheteerde, soe seiden si onderlinghe: Wat dinghe es Cis sone gheschiet? Es Saul oec onder den propheten?
Ende deen antwoerde den anderen ende seide: Wie es sijn vader? Ende hier om wert verwandelt in een bispel: Es Saul onder den propheten?
Ende hi hielt op te propheterene ende quam totter hoecheiden.
Ende Sauls oem seide tot hem ende tot sinen kinde: Werwaert waerdi ghegaen? Hi antwoerde: Desellinnen sueken, ende doe wise niet en vonden, quamen wy tot Samuelle.
Ende sijn oem seide hem: Sech my, wat di Samuel gheseit hevet.
Ende Saul seide tot sinen oem: Hi seide ons, dat desellinnen vonden waren. Mer hi en seide hem niet vander redenen vanden rike, die hem Samuel gheseit hadde.
Ende Samuel vergaderde tvolc te Gode in Masphat
ende hi seide totten kinderen van Israhel: Dit seit die Here God van Israhel: Ic leidde Israhel uut Egipten ende ic verloeste u van dier van Egipten hant ende van alder coninghen hant, die u quelden.
Mer ghi hebt heden uwen God verworpen, die allene u verloest heeft van al uwen quaden ende van allen vernoeyen, ende ghi hebt gheseit: Neen niet, mer sette enen coninc boven ons. Daer omme staet nu voerden Here bi uwen gheslechten ende uwen famielien.
Ende Samuel dede  voert comen al die gheslechten van Israhel ende dlot viel op Benjamins gheslechte.
Ende hi dede voert comen Benjamins gheslechte ende sijn maescap ende dlot viel op Metri maechscap ende het quam tote Saul, Cis sone. Daer om sochten sine ende men vants niet,
ende hier na ghinghen si den Here te rade of hi daer comen soude. Ende die Here antwoerde: Siet, hi es thuys gheborghen.
Ende aldus liepen sy ende brachtenen van daer. Ende hi stont int midden tfolc ende hi was langhere dan alt volck vander scouderen opwert.
Ende Samuel seide tote alden volke: Seker siedi dien [,dien] die Here vercoren hevet, dat sijns ghelike niet en si in alden volke. Ende alt volc riep ende seide: Die coninc moet leven!
Ende Samuel seide totten volke die wet vanden rike ende screefse in enen boec ende leidene op voer den Here. Ende Samuel liet tvolc al gaen elken in sijn huys
ende Saul ghinc oec in sijn huys in Gabaa, ende een deel van den heere ghinc met hem, welker herten God ghenaecte.
Mer Belials sonen seiden: Sal ons dese moghen verloessen? Ende si veronwerdene ende en brachten hem negheen ghiften, mer hi veisde hem, dat hijs niet en hoerde.
Na een maent gheschiede, dat Naas van Amon op quam ende hi begonste te vechtene jeghen Jabes in Galaad ende die manne van Jabes seiden tot Naas: Nem ons op onder belofte ende wi selen dy dienen.
Ende Naas van Amon antwoerde tot hon ende seide: In dit sal ic met u lieden belofte maken, dat ic u allen uwe rechte oghen ute steken sal  ende ic sal u setten ten lachtere al dien van Israhel.
Ende douders van Jabes seiden tote hem: Verlene ons vii daghe, dat wi boden senden mogen in alden termynen van Israhel, ende en vintmen niemant, die ons verloesten mach, soe selen wi tot di uut comen.
Ende die boden quamen dus in Sauls Gabaa ende si seiden dese woerde, daert tfolc hoerde, ende alt volck hief op sijn stemme ende weende.
Ende siet, Saul quam smorghens ossen volghende vanden acker ende hi seide: Wat hevet volc, dattet weent? Ende si vertelden hem der mannen van Jabes woerde,
ende sHeren gheest quam in Saulle, doe hi dese woerde hoerde, ende sijn toren waert sere vergramt,
ende hi nam beide die ossen ende hieuse in stucken ende hi sandse in alden termynen van Israhel bider boden handen ende seide: Soe wie dat niet uute en coemt ende Saulle ende Samuelle niet en volcht, men sal sinen ossen aldus doen. Hier om viel sHeren vrese int volc, ende si quamen uute als een man.
Ende Saul teldese in Besech, ende vanden sonen van Israhel waren cccm ende der mannen van Juda waren xxxm.
Ende si seiden den boden, dier comen waren: Dus suldi segghen den mannen in Jabes van Gabaa: Morghen sal u salicheit wesen als die sonne verwermen sal. Dus quamen die boden ende boetscaptent den mannen van Jabes, ende si werden verblijdt
ende seiden: Morghen selen wi tote u uut comen ende ghi sult ons doen al dat u ghenuegen sal.
Ende het gheviel, doe dander dach comen was, dat Saul tfolc settede in dri partien, ende in de wake van smorghens ghinc hi int midden den ghetelden ende hi sloech  Amon tot dat die dach verwermde, ende dander worden ghescheiden, also datter onder hon niet twee te gader en bleven.
Ende tvolc seide tot Samuelle: Wie es die, die seide: Saul en sal boven ons niet regneren? Gheeft die manne ende wi selense doden.
Ende Saul seide: In desen daghe en salmen niemant doeden, want die Here hevet heden salicheit in Israhel ghedaen.
Ende Samuel seide totten volke: Coemt ende gae wi in Galgala ende verniewen wi daer trike.
Ende tvolc tijdde in Galgala ende si maecten daer in Galgala Saulle coninc voer den Here, ende si offerden daer danclike victymen voer den Here, ende Saul wert daer verblijdt sere ende alle die manne van Israhel.
Samuel seide tote al Israhel: Siet, ic hebbe uwe stemme ghehoert na al dat ghi tot mi ghesproken hebt, ende ic heb boven u enen coninc ghesettet,
ende nu gaet een coninc voer u. Want ic ben out woerden ende tidich, mer mijn sonen sijn met u, ende aldus heb ic ghewandelt voer u lieden van mijnre joncheit tot in desen daghe.
Siet, ic ben bereet. Spreect van mi voer den Here ende voer sinen coninc oftic iemans osse of esel hebbe ghenomen of yemant overdaet hebbe ghedaen oft iemant veronrecht hebbe of heb ic van iemants hant ghifte ontfaen, ende ic sal dat heden versmaden ende u weder gheven.
Ende si seiden: Du en heves ons negheen overdaet [ghedaen] noch en heves ons veronrecht noch du en heves van iemants hant  iet ghenomen.
Ende Samuel seide tot hon: Die Here es orconde jeghen u ende sijn coninc es orconde in desen daghe, dat ghi in mijn hant niet vonden en hebt. Ende si seiden: Wi sijns orconden.
Ende Samuel seide totten volke: Die Here, die maecte Moisene ende Aaronne ende die onse vadere leidde uut Egipten, hi es hier jeghenwordich.
Daer om staet nu ende ic sal met vonnisse jeghen u scelden voer den Here van al sinen ontfermherticheiden, die hi ghedaen hevet met u ende met uwen vaders,
hoe Jacob in Egipten ghinc ende hoe uwe vadere riepen totten Here, ende die Here sant Moysenne ende Aaronne ende hi leidde uwe vaders ute Egipten ende hi settese in dese stat.
Ende si vergaten sHeren, haers Gods, ende hi leverdese in Sysara hant, die meester was van Asors ridderscape, ende inder Philisteen hande ende in sconincx van Moab hant, ende si vochten jeghen hon.
Daer na riepen si aen den Here ende seiden: Wi hebben ghesondicht, want wi hebben den Here ghelaten ende wi hebben ghedient Baalim ende Astaroth, daer om verloeste ons nu van onser viande hande ende wi selen di dienen.
Ende die Here sant Jerobaal ende Badan ende Barach ende Jepthe ende Samuel ende hi heeft u verloest van uwer viande hande al om en domme ende ghi hebt betrouwelijc sonder vrese gewandelt.
Mer doe ghi saecht, dat Naas, die coninc van Amons kinderen, jeghen u comen was, soe seiddi my: Neen niet, mer een coninc sal boven ons regneren, doe die Here, u God, regneerde in u lieden.
Nu es dan u coninc hier, dien ghi ghecosen hebt ende gheheist. Siet, die Here hevet u enen coninc gegheven.
Eest dat ghi den Here ontsiet ende hem dient ende hoert sijn stemme ende en veronwerdi sHeren mont niet, soe  suldi, ghi ende u coninc, die boven u regneert, wesen volghende den Here, uwen God.
Mer eest dat ghi sHeren stemme niet en hoert, mer veronwerdi sijn woert, soe sal sHeren hant op u wesen ende op uwe vaders.
Mer staet nu ende siet dese groete dinc, die di Here doen sal in uwen aenscouwene.
Ende en eest heden niet die oechst vander terwen? Ic sal den Here aenroepen ende hi sal geven donre ende reghen  ende ghi sult weten ende sien, dat ghi u lieden groet quaet ghedaen hebt in sHeren aenscouwene, om dat ghi enen coninc boven u gheheist hebt.
Ende Samuel riep totten Here, ende in dien daghe gaf die Here donreslaghe ende reghen,
ende alt volc ontsach sere den Here ende Samuelle ende alt volc seide tot Samuelle: Bidt voer dine knechte tot den Here, dinen God, dat wi niet en sterven, want wi hebben quaet ghedaen tot al onsen sonden, dat wi ons enen coninc gheheischt hebben.
Ende Samuel seide totten volke: En wilt niet ontsien, ghi hebt alle dit quaet ghedaen, mer nochtan en wilt niet wech gaen van sHeren rugghe ende dient den Here in al u herte
ende en wilt niet afkeren na idelheit, die u niet en baten noch si en selen u niet verloesten, want si sijn idelheit.
Ende die Here en sal sijn volc niet laten om sinen groeten naem. Want die Here hevet ghesworen, dat hi u te sinen behoef in volc maken sal.
Ende die sonde moet van my sijn inden Here, dat ic achterlaten sal over u te biddene, ende ic sal u leeren enen goeden rechten wech.
Hier om ontsiet den Here ende dient hem in waerheiden ende van alle uwer herten, want ghi hebt ghesien die groete wondere, die hi in u ghedaen hevet.
Mer eest dat ghi in uwer quaetheit gheduert, soe suldi ende u coninc te gader vervaren.
Saul was een kint van enen jare, doe hi begonste te regnerene, ende hi regneerde ii jaer boven Israhel.
Ende Saul coes uut Israhel iiim man te sinen behoef ende met Saulle wasser iim in Machmas ende inden berghe Bethel ende het wasser m met Jonatha in Benjamins Gabaa, mer hi sant dander volc weder, elken in sijn woninghen.
Ende Jonathas sloech der Philistien stacie, die in Gabaa was . Doe dit die Philistijn ghehoert hadden, soe bliesen si met trompen in al haer lant ende seiden: Die Hebreusche moetent hoeren.
Ende al Israhel hoerde dese niemare: Saul hevet gheslaghen die stacie vanden Philisteen, ende Israhel verhief hem jeghen die Philisteen. Daer om riep tfolc na Saulle in Galgala.
Ende die Philisteen vergaderden om te vechtene jeghen Israhel xxxm waghene ende vim gheredene ende ander volc vele ghelijc den sande, dat aen doever vander zee es. Ende si quamen op ende sloeghen tenten in Machmas  ten Oesten van Bethaven.
Doen dit die kindere van Israhel saghen, dat si becringhelt waren, want tvolc was ghemoyt, soe borghen si hon in duwieren ende in roken ende in cloven ende in  holen ende in putten.
Ende die Hebreusche  ghinghen oec over die Jordane int lant van Gad ende Galaad. Ende doe Saul noch was in Galgala, soe waert alt volc vervaert, dat hem volchde.
Ende hi ontbeide Samuel vii daghe, also hi hem bevolen hadde. Ende Samuel en quam niet in Galgala, ende tvolc viel van Saulle.
Daer om seide Saul: Bringt mi holocaust ende payselijc victymen hostien. Ende hi offerde holocaust.
Ende doe hi voldaen hadde dolocaust offerande, siet, soe quam Samuel. Ende Saul ghinc ute jeghen hem te ghemoete, dat hine grueten soude.
Ende Samuel seide tot hem: Wat hevestu ghedaen? Saul antwoerde: Om dat ic sach dat tvolc van mi viel ende dattu niet en quaems binnen den daghen, die du gheset hads ende dat die Philistien oec vergadert waren in Machmas,
soe seidic: Nu selen die Philistien te mi neder comen in Galgala, ende ic en hebbe sHeren aensichte niet ghepaist. Van node ghedwonghen soe heb ic holocaust gheoffert.
Ende Samuel seide tot Saulle: Du heves sottelijc ghedaen ende du en heves niet ghewacht sHeren, dijns Gods, ghebode, die hi di bevolen hevet. En hadstu dit niet ghedaen, soe hadde die Here nu dijn rike bereet boven Israhel ewelijc.
Mer dijn rike en sal niet voert verrisen, want die Here hevet te sinen behoef ghesocht enen man na sijn herte ende die Here hevet hem bevolen, dat hi leitsman wesen sal boven sijn volc om dattu niet ghehouden en hebs, dat die Here bevolen heeft.
Ende Samuel stont op ende ghinc van Galgala in Benjamins Gabaa. Tfolc van Israhel trac op na Saulle, den volke te ghemoete, dat jeghen hem vacht, ende si quamen van Galgala in Gabaa in Benjamins berghe. Ende Saul telde tfolc, dat met hem vonden was: omtrent dc man.
Ende Saul ende Jonathas, sijn sone, ende tfolc, dat met hem vonden waert, was in Benjamins Gabaa. Mer die Philistien waren gheleghen in Machmas.
Ende uter Philistien ghetelden trocken dri battaelgien om te rovene; deen battaelgie die tijdden jegen den wech van Effrem te Sauls lande wert,
mer dander battaelgie trac in alden wech van Bethoren ende die derde keerde haer ten eynde, dat coemt aen die valleie van Beboim jeghen die wildernissen.
Ende in al dlant van Israhel soe en vantmen neghenen smet van ysere, want die Philistien hadden voerwacht, dat machschien die Hebreusche negheen swert noch spere maken en souden.
Daer om ghinc al Israhel neder tote Philistijn, dat elc soude wetten sijn coutre ende sijn spriet ende sijn aexs ende sijn spade,
want die waten vanden couteren ende van den rieken ende vanden aexen si waren gheplomt totten gaerde te wettene.
Ende doe die dach  vanden stride comen was, soe en vantmen in al des volcs hant, dat met Saul was ende Jonatha, swert noch speer, uutghenomen Saul ende Jonathan, sijn sone.
Ende die stacie vanden Philistijn trac ute om op te comene in Machmas.
Op enen dach gheschiede dat Jonathas, Sauls sone, seide totten jonghelinc, sinen schiltknape: Com ende gae wi over totter Philistien stacie, die over die stat es. Mer  dit en seide hi sinen vader niet.
Ende Saul lach in dechterste eynde van Gabaa onder den appel garnaten boem, die was inden acker van Gabaa, ende tvolc was met hem, omtrent dc man.
Ende Achias, Achicobs sone, die Ychaboths brueder was, Phinees sone, die van Heli, sHeren pape, gheboren was in Sylo, hi droech ephod. Mer tfolc en wiste oec niet, werwert Jonathas ghegaen was.
Ende tusschen die opgange, aldaer hem Jonathas pijnde over te gane ter Philistien stacien, waren hoghe roken in beiden siden, ende ghelijc tanden waren daer ghescoerde overhanghende steene in beyden siden hier ende daer: des eens name was Boses ende sanders name Sene.
Deen roke hinc overwert ten Noerden jeghen Machmas ende dander te Sudenen jeghen Gabaa.
Ende Jonathas seide totten jonghelinc, sinen scilt cnape: Coem ende gae wi over die stacien van desen onbesnedenen lieden, of machschien die Here om onsen wille iet doen mach, want den Here en eest niet swaer te verloesten in menichten of in luttel lieden.
Ende sijn scilt cnape seide hem: Doe alle dat dinen wille ghenoecht, ganc daer du wils ende ic sal metti wesen, soe werwaert dattu gaen sels.
Ende Jonathas seide: Sich, wy gaen over te desen mannen, ende als wi hem openbaren selen,
eest dat si dus spreken te ons: Blijft daer toet dat wi tot u comen, soe selen wi blyven staende in onse stat ende en laet ons te hon niet gaen, mer segghen si: Coemt te ons, soe selen wire gaen,
want die Here heeftse in onsen handen ghelevert. Dit sal ons een teeken wesen.
Dus soe baerden si hon beide den stacien vanden Philistien, ende die Philistien seiden: Sich, die Hebreusche trecken uuten holen, daer si hon in gheborghen hadden.
Ende die manne vander stacien spraken tot Jonathan ende sinen scilt cnape ende si seiden: Coeme te ons ende wi selen u een dinc toeghen.
Ende Jonathas seide tot sinen scilt cnape: Gae wi daer, volcht my, want die Here heeftse ghelevert in Israhels hande. Ende Jonathas ghinc derwert ende croep over hande ende over voete ende sijn scilt cnape achter hem. Ende doe die Philistijn Jonathas aensichte saghen, soe vielen enighe voer Jonathan, ende sijn scilt cnape sloech dander, hem navolghende.
Ende dierste plaghe was, dat Jonathas ende sijn scilt cnape sloghen in die middewert van een dach want lants, also vele als een paer ossen pleghen te ackeren in enen daghe, omtrent xx man.
Ende het gheschiede groet wonder inden ghetelden al doer die ackers, mer oec alt volc dat uute ghetrocken was om te roevene, verwonderde. Ende die ghetelden woerden ghestuert. Ende het gheschiede als een miracule van Gode.
Ende Sauls wachters, di in Benjamyns Gabaa waren, saghen, dat een groete menichte verslaghen lach ende hier ende daer vloe .
Ende Saul seide totten volke, dat met hem was: Ondersuect ende besiet, wie van ons lieden hier ewech ghegaen es. Ende doe sijt ondersocht hadden, soe vantmen, dat Jonathas ende sijn scilt cnape daer niet en waren.
Ende Saul seide tot Achiam: Brinct voert sHeren arke. Want in dien daghe was daer sHeren arke metten kinderen van Israhel.
Ende doe Saul totten pape sprac, soe waert groet gheruchte inder Philistien ghetelden ende het wies alte met ende herluydde claerliker, ende Saul seide totten pape: Trect dijn hant te di wert.
Ende Saul riep mede ende alt volc, dat met hem was, ende si quamen totter stat vanden stride. Ende siet, elcs swert was ghekeert te sinen veinoet wert ende het wert seer groete slacht.
Mer die Hebreusche, die ghisteren ende eerghisteren waren metten Philistien ende die met hem ghetrocken waren in haren ghetelden, si keerden weder om met Israhel te sine, die met Saul ende met Jonathan waren.
Ende alle die van Israhel, die hon gheborghen hadden inden berghen van Effraym, doe si hoerden, dat die Philistien ghevlouwen waren, soe gheselden si hen metten anderen inden stride,
ende met Saulle waren  omtrent xm man. Ende die Here verloeste Israhel in dien daghe ende tghevecht quam tot Bethaven.
Ende die man van Israhel gheselde hem met Saul in dien daghe ende in dien daghe beswoer Saul tfolc ende seide: Vermalendijt si die man , di broet voer avont eten sal, voer dat ic ghewroken sal wesen van mynen vianden.
Ende alt volc en at negheen broet. Ende alt volc vanden lande quam in enen bosch, daer honich was boven op den acker.
Ende tfolc trac aldus inden bosch ende daer openbaerde vloeiende honich, ende niemant en stac sijn hande ten monde wert, want tfolc ontsach den eet.
Mer Jonathas en hoeres niet, doe sijn vader tfolc beswoer, ende hi stac uute deynde vander roeden, die hi in die hant hadde, ende hi nettese in die honichrote ende hi stac sijn hant te sinen monde wert ende sijn oghen woerden verclaert.
Ende een man vanden volke antwoerde ende seide: Met eede heeft dijn vader tfolc bedwonghen, segghende: Vermalendijt moet hi sijn, die heden broet eten sal, want tfolc was amechtich woerden.
Ende Jonathas seide: Mijn vader hevet lant ghestuert. Ghi hebt ghesien, dat mijn oghen verclaert sijn  om dat ic elettel van desen honighe ghesmaect hebbe.
Hoe vele te meer oft volc gheten hadde van sijnre viande roeve, diet vant. En soude dan niet gheschien hebben meerre plaghe inden Philistien?
Dus sloeghen si die Philistien in dien daghe van Machmas tot Ahialon, want tfolc was seer vermoeyt.
Ende het keerde hem ten roeve ende het nam scaep ende coeye ende calvere ende doeddense op derde, ende tfolc at vleechs metten bloede.
Ende si boetscapten Saulle ende seiden, dat tvolc den Here ghesundicht hadde, om dat het tvleechs at metten bloede. Ende hi seide: Ghi hebt overdaet ghedaen, wentelt nu te my wert enen groeten steen.
Ende Saul seide: Deilt u in den volke ende segt hen, dat elc te mi brenge sinen osse ende sinen ram ende doedse op desen steen ende etse, ende ghi en sult den Here niet sondighen, etende metten bloede. Ende alt volc brachte elc in sijn hant sinen osse totter nacht ende doeddense daer.
Ende Saul stichde den Here enen outaer, ende doen begonste hi ierst te stichtene sHeren outaer.
Ende Saul seide: Vallen wi by nachte op die Philistien ende laetse ons woesten tot dat die dach liecht ende en laet ons van hem lieden neghenen man laten. Ende tfolc seide aldus: Dat goet schijnt in dinen oghen, dat doe. Ende de pape seide: Gae wi derwert totten Here.
Ende Saul ghinc den Here te rade ende seide: Salic den Philistijn  na volghen? Selstuse leveren in Israhels hant? Ende die Here en antwoerde hem niet in dien daghe.
Ende Saul seide: Brinct herwert alle die hoeke vanden volke ende wet ende besiet, bi wien heden dese sonde gheschiet es.
Leeft die Here, die verloestere van Israhel, want es dit gheschiet bi Jonathan, mynen sone, sonder enighe beide soe sal hi sterven. Hier op en wederseide hem niemant van alden volke.
Ende hi seide tot al Israhel: Sceit u in een side ende ic sal wesen in dander side met Jonathan, minen sone. Ende tfolc  antwoerde tot Saulle: Dat di in dinen oghen goet dunct, dat doe.
Ende Saul seide totten Here: Here God van Israhel, ghef die kennisse, waer om dat het es, dattu heden dinen knecht niet gheantwoert en heves. Ofte in mi ofte in Jonathan, mynen sone, dese quaetheit es, soe gef tfertoghen, of es dese quaetheit in dinen volke, soe gef heilicheit. Ende Jonathas ende Saul woerden begrepen, mer tfolc ghinc uute.
Ende Saul seide: Werpt lot tusschen mi ende Jonathan, minen sone. Ende Jonathas waert ghevaen.
Ende Saul seide tot Jonathan: Seg mi, wattu ghedaen heves. Ende Jonathas seide hem ende sprac: Al ghesmakende soe ghesmaecte ic aen deynde vander roeden, die in mijn hant es, elettel honichs, ende siet, ic sterve.
Ende Saul seide: Dit moet mi God doen ende dit moet hier mi toe doen, du sels die doet sterven, Jonathas!
Ende tfolc seide tot Saulle: Sal dan Jonathas sterven, die dese groete salicheit ghedaen hevet in Israhel? Dit es onghelijc. Leeft die Here, soe en sal negheen haer van sinen hoefde op derde vallen, want hi hevet heden metten Here ghewracht. Dus verloeste tfolc Jonathan, dat hi niet sterven en soude.
Dus ghinc Saul wech ende hi volchde die Philistien niet na, ende die Philistien ghinghen oec wech in haren steden.
Doe Saul dus vaste gheconfyrmeert was boven trike van Israhel, soe vacht hi al omendomme jeghen alle sijn viande: jeghen Moab ende jeghen Amons kindere ende Edom ende jeghen die coninghe Suba ende die Philisteen. Ende soe werwaert dat hi hem keerde, so verwan hi.
Ende hi vergaderde een heer ende sloech Amelech ende hi verloeste Israhelle vander gheenre hant, die jeghen hem streden.
Ende Sauls soenen waren Jonathas ende Jesui ende Melchisua, ende sijnre ii dochtere namen waren: der eerster gheborenre name was Merob ende der jonxter name was Michol,
ende sijns wijfs name was Achinoem, Achimaas dochter. Ende sijns maerscalcs van sinen ridderscap name was Abner, Ner sone, Zauls oems sone.
Want Cys was Sauls vader ende Ner was Abners vader, Abihels sone .
Ende machtich strijt was jeghen di Philisteen al Sauls daghe. Want soe wien dat Saul sach enen stercken man ende tamelijc om te stridene, dien gheselde hi met hem.
Ende Samuel seide tot Saulle: Die Here sant my, dat ic di consacreren soude coninc boven sijn volc van Israhel, daer om soe hoere sHeren woert.
Dit seit die Here vanden heren: Ic hebbe ghetelt al dat Amelech Israhelle dede, hoe hine wederstoent inden wech, doe hi op quam uut Egipten.
Daer om ganc nu ende slach Amelech ende  verderf al dat sine es, en spare niet, ende du en suls niet begheren van sinen dinghen, mer slaet al doet vanden mannen totten wyve ende die cleyn kindere ende die sughende, coeye ende scaep ende kemels ende esels .
Ende aldus beval Saul den volke ende hi tellese als lammere, ccm man te voet ende xm man van Juda.
Ende doe Saul comen was te Amelechs stede, soe leide hi laghen in die ryvieren.
Ende Saul seide tot Cyneo: Gaet wech ende trect henen van Amelech, dat ic di machschien niet en wentele met hem, want du daets ontfermicheit metten kinderen van Israhel, doe sy op quamen uut Egipten. Ende Cyneus ghinc wech van midden Amelech.
Ende Saul sloech Amelech van Evilach tot dattu coems te Sur, die int lantscap van Egipten es.
Ende hi vinc Agag, den coninc van Amelech, levende, mer alt volc sloech hi int swerts mont.
Ende Saul ende tfolc spaerde Agag ende den besten cudden vanden scapen ende vanden vee ende den clederen ende den rammen ende alle dien, dat scone was, ende sy en wildent niet verderven. Mer soe wat dat nebor goet en was ende dat te mesprisene was, dat verderfden sy.
Ende sHeren woert wert tot Samuel ghedaen, segghende:
Mi berout, dat ic Saulle coninc ghemaect hebbe, want hi hevet mi ghelaten ende hi en hevet mijn woerde met werken niet voldaen. Ende Samuel wert bezericht ende riep totten Here alden nacht.
Ende als Zamuel bi nachte op ghestaen was om te Saul smorghens te gane, soe waert Samuelle gheboetscapt, dat Saul in Carmelo comen was ende dat hi daer te sinen behoef enen segheboghe ghericht hadde  ende dat hi wederghekeert was ende overleden ende nedercomen in Galgala.
Dus quam Samuel tot Saulle,  ende Saul offerde holocaust den Here vanden beghenselen vanden roeve, die hi bracht hadde van Amelech. Ende doe Samuel tot Saul comen was, soe seide hem Saul: Ghebenedijt soe moetstu sijn den Here, ic hebbe sHeren woert voldaen.
Ende Samuel seide: Ende wat lude van cudden eest, dat ludet in minen oren ende vanden vee, dat ic hoere?
Ende Saul seide: Si hebbense bracht van Amelech, want tfolc spaerde die beste scape ende den vee om dat sijt offeren souden den Here, dinen God, mer dander hebben wi ghedoet.
Ende Samuel seide tot Saul: Laet mi, ende ic sal di segghen, wat die Here tot mi ghesproken hevet in deser nacht. Ende hi seide hem: Sprec.
Ende Samuel seide: Doe du cleine waers in dinen oghen, en wortstu niet thoeft inden gheslechten van Israhel? Die Here heeft di gheconsacreert in enen coninc boven Israhel
ende die Here sant di in enen wech ende seide: Ganc ende slach doet die sondaren van Amelech ende du sels jeghen hon vechten tot haerre verdervenissen.
Waer om dan en hoerestu sHeren woert niet? mer du heves di ghekeert aen den roef ende heves quaet ghedaen in sHeren aenscouwen.
Ende Saul seide tot Samuelle: Ic doe, ic heb sHeren woert ghehoert ende ic heb ghewandelt alden wech, daer mi die Here sant, ende ic heb ghebracht Agag, den coninc van Amelech, ende hebbe Amelech verslaghen.
Mer tfloc  hevet bracht vanden roeve scaep ende ossen, die beste van dien, dier verslaghen waren, om dat sijt offeren souden den Here, dinen God, in Galgala.
Ende Samuel seide: Wilt die Here holocauste ende victimen ende niet, datmen onderdaen si sinen woerden? Ghehoersamheit es beter dan offeranden ende ghehoren es meer dan te offeren ruet van rammen.
Want wedersporich wesen es gelijc der sonden van waersagherien ende niet willen ghehoeren es ghelijc der mesdade van afgoderien. Ende om dattu sHeren woert verworpen heves, soe hevet di die Here verworpen, dat du negheen coninc wesen en suls.
Ende Saul seide tot Samuel: Ic heb ghesondicht, want ic heb sHeren redene ende sijn woerde te broken, om dat ict volc ontsach ende ghehoersam was haren woerden.
Mer ic bidde, dattu nu mijn sonde draechs, ende keer weder met my, dat ic den Here aenbeede.
Ende Samuel seide tot Saul: Ic en sal metti niet wederkeren, om dattu sHeren redenen verworpen heves, ende die Here hevet di verworpen, dattu niet coninc sijn en sels boven Israhel.
Ende Samuel keerde hem omme om wech te gane. Ende Saul begreep deynde van sinen mantel ende hi scoerde.
Ende Samuel seide tot hem: Die Here hevet heden van di ghescoert trike van Israhel ende hi hevet dat ghegheven dinen naesten, die beter es dan du.
Want die den seghe draecht in Israhel, en saelt niet sparen ende hi en sal niet werden ghebroect met berouwenissen, want hi en es gheen mensche, dat hi penetencie doen sal.
Ende Saul seide: Ic hebbe ghesondicht, mer ere my nu voer douders van minen volke ende voer Israhel ende keer weder met my, dat ic aenbede den Here, dinen God.
Dus keerde Samuel weder ende volchde Saulle, ende aenbeedde den Here.
Ende Samuel seide: Brinct te mi Agag, den coninc van Amelech. Ende men brachte hem Agag, die alte vet was ende bevede. Ende Agag seide: Aldus verscheit die bitter doet.
Ende Samuel seide: Also dijn swert die wyve heeft ghemaect sonder kindere, also sal dijn moder onder die wyve sonder kindere wesen. Ende Samuel hiewene in stucken voer den Here in Galgala.
Samuel ghinc wech in Ramatha, mer Saul ghinc op in sijn huys in Gabaa.
Ende Samuel en sach voertmeer Saulle niet totten daghe sijnre doet . Mer nochtan soe beweende Samuel Saulle, om dat den Here berouwen was, dat hi Saul coninc hadde gheset boven Israhel.
Ende die Here seide tot Samuel: Hoe langhe beweenstu Saulle als ickene verworpen hebbe? Vulle dinen horen met olien ende coem, dat ic dy senden mach te Ysai van Bethleem, want ic hebbe my in sinen sonen voersien enen coninc.
Ende Samuel seide: Hoe salicker gaen? Want Saul salt hoeren ende sal mi doet slaen. Ende die Here seide: Du sels in dijn hant nemen een calf vanden vee ende segghen: Ic ben comen om den Here te offeren.
Ende du sels roepen ter victymen Ysai ende ic sal di toghen, wattu doen suls, ende du sels consecreren soe welken dat ic di toeghen sal.
Dus dede Samuel alsoe hem die Here beval, ende hi quam in Betleheem. Ende douders vander steden verwonderes ende ghinghen hem te ghemoete ende si seiden: Es dijn incomen paiselijc?
ende Samuel seide: Hi es paiselijc, ic ben comen om den Here tofferne. Wert gheheilicht  ende coemt met mi, dat ic offeren mach. Dus heilichde hi Ysai ende sijn sonen ende hi riepse der sacrificien.
Ende doe si incomen waren, soe sach hi Eliab ende hi seide: Es voer den Here sijn coninc?
Ende die Here seide tot Samuelle: En aensie sijn aensichte niet noch die lancheit sijns lichaems, want ic hebbene verworpen. Want ic en vonnisse niet na daensien vanden menschen, want die mensche siet dat openbaer es, mer die Here aensiet therte.
Ende Ysai riep Aminadab ende brachten voer Samuelle. Ende hi seide: Dese en heeft die Here niet vercoren.
Ende Ysai bracht Sammaa voert ende hi seide van hem: Die Here en hevet desen oec niet vercoren.
Aldus bracht Ysai sijn vii sonen voer Samuelle ,
ende Samuel seide tot Isai: Sijn dijn sonen nu alle voldaen? Ysai antworde: Noch esser een clein kint ende huedt scape. Ende Samuel seide tot Ysai: Sende ende dochene halen, want wi en selen niet ter maeltijt sitten, voer dat hi hier sal sijn comen.
Ende Ysai sant ende dedene halen ende hi was roet ende scoen van aensiene ende van scoenen aensichte. Ende die Here seide: Stant op ende salvene, want hi eest.
Doe nam Samuel den horen metter olien ende salfdene in midden sijn brueders. Ende sHeren gheest wert ghesonden in David van dien daghe ende voertaen. Ende Samuel stont op ende ghinc wech in Ramatha.
Ende sHeren gheest ghinc wech van Saul, ende het quelden een quaet gheest vanden Here.
Ende Sauls cnapen seiden tot hem: Sich, Gods quade gheest quelt di.
Die here, onse coninc, gebiedt ende dijn cnapen, die voer di sijn, selen sueken enen man, die spelen can op die cytoele, dat hi spele met sijnre hant, als di Gods quade gheest begrijpt ende dattu te lichter ghedoeghen moghest.
Ende Saul seide tot sinen cnapen: Voersiet mi van enen, die wel speelt ende brincten te mi.
Ende een vanden kinderen antwoerde ende seide: Siet, ic sach Ysai sone van Bethleem wel connen spelen, ende alte sterc van crachte ende enen man goet ten stride ende wijs in woerden ende enen sconen man, ende die Here es met hem.
Hier om sant Saul boden tot Ysai ende seide: Sende te mi David, dinen sone, di in die weide es.
Ende Ysai nam een esel vol broets  ende een cruke wijns ende een hoeken vanden gheiten ende hi sant bi David, sijns soens, hant Saulle.
Ende David quam tot Saul ende hi stont voer hem. Ende Saul myndene alte sere ende hi waert sijn schiltcnape.
Ende Saul sant tot Isai ende seide: David sal staen in mynen aenscouwene, want hi hevet gracie vonden in minen oghen.
Soe wanneer dat Gods quade gheest Saul begreep, soe nam David een cytoele ende sloechse metter hant, ende Saul waert bequeict ende hads te lichtere, want die quade gheest ghinc van hem.
Die Philistijn vergaderden haer scaren ten stride ende sy vergaderden in Judas  Socchot ende si sloeghen ghetelde tusschen Socchot ende Azacha in dinde van Donim.
Ende Saul ende die manne van Israhel vergaderden oec ende quamen in die valleie van Therebintus , ende si setteden battaeldie om te vechtene jeghen die Philistijn.
Ende die Philisteen stonden op den berch te deser  siden ende Israhel stont opten berch ter anderre siden ende tusschen hon was een valleie.
Ende i man, een bastaert , quam uuter Philisteen ghetelde, die Goliath hiet van Geth. Ende hi was vi cubitus lanc ende een palme,
ende enen coperen helm was op sijn hoeft ende hi had aen enen ghemaelgien halsberch, ende tghewichte van sinen halsberghe was van vm siclen copers
ende hi hadde aen die knien coperne sciven, ende een coperen schilt bedecte sijn scoudere. Ende die spere roede van sinen spere was als eens wevers garenboem, ende dyser van sinen spere hadde dc siclen ysers ende sijn sciltcnape ghinc voer hem.
Ende al staende riep hi jeghen die scaren van Israhel ende seide hon: Waer om sidi ghereet comen te stride? Benic niet een Philisteen ende ghi Sauls dienstknechte? Kiest uut u lieden enen man ende hi come neder te enen enighen stride allene.
Eest dat hi met mi mach vechten ende verslaet hi mi, soe selen wi uwe dienstcnapen wesen, mer eest dat ic verwynne ende verslaickene, soe suldi dienstliede wesen ende dienen ons.
Ende dese Philistijn seide: Ic heb heden verweten den scaren van Israhel: Gheeft mi enen man ende hi aengae met mi i enighen strijt.
Ende doe Saul hoerde ende alle die van Israhel dese woerde van desen Philistijn, soe verwonderden si ende ontsaghen hon sere.
Ende David was eens mans sone van Effrata, daer voer af gheseit es, van Bethleem Juda, wies name Ysai was, die viii sonen hadde. Ende in Sauls daghen was dese man out ende sere van daghen onder den mannen, ende sijn dri meeste sonen waren na Saulle ghevolcht te stride.
Ende sijnre dri sonen namen, die te stride wert ghevaren waren, waren Heliob, sijn eerste gheboren sone, ende dander Aminadab ende die derde Semma.
Want David was die minste. Ende doe dese iii Saulle ghevolchden,
soe ghinc David wech ende keerde weder van Saulle om te wachtene sijns vader cudde in Bethleem.
Ende dese Philistijn quam uute smorghens ende zavonts, ende dit duerde xl daghe.
Ende Ysai seide tot David, sinen sone: Neem te dijnre bruedere behoef een ephi wellinghen ende dese x brode ende loept inden ghetelden te dinen brueders,
ende dese x caesken versch selstu hem draghen totten dusentich here; ende du sels dine bruedere visiteren of si ghereckelijc doen, ende ondervinde, met wien si gheordineert sijn.
Ende Saul ende Ysai sonen ende alle die kindere van Israhel streden jeghen die Philistijn in die valleie van Therebinti.
Ende David stont smorghens aldus op ende beval tcudde den heerde, ende hi ghinc wech gheladen, also hem Ysai bevolen hadde. Ende hi quam totter stat Magala ende totten heere, dat uut ghetrocken was ten stride ende dat gheropen hadde inden strijt.
Want Israel hadde battaelgien ghemaect, mer die Philistijn waren oec van <dander> side ghereet.
Ende David liet die vate, die hi bracht hadde, onder eens wachters hant metten karine, ende hi liep ter stat vanden stride ende hi vraechde, of alle dinghen wel ghescieden omtrent sinen brueders.
Ende doe David noch te sinen brueders sprac, soe openbaerde hem die man, die bastaert, op wert comende uter Philistijn ghetelde, die Philistijn, die Goliath hiet. Ende doe hi die voerseide woerde sprac, soe hoeret David.
Want alle die van Israhel, doe si den man saghen, soe vlouwen si van sinen aensichte ende ontsaghen sere.
Ende een van Israhel seide: Saechstu desen man, die hier opwert quam? want hy quam opwert om Israhel te verwitene. Ende die coninc sal dien man, diene verslaet, rijc maken van groeten goede ende hi sal hem sijnre dochter gheven ende hi sal sijns vaders huys vri maken van allen tribute in Israhel.
Ende David seide totten mannen, die met hem stonden, ende seide: Want salmen dien man gheven, die desen Philistijn verslaen sal ende die den laster van Israhel af doen? Want wi es dese onbesneden Philistijn, die des levende Gods battaeldien lastert?
Ende tfolc herseide hem die selve redene ende seide: Dit salmen den man gheven, diene verslaen sal.
Doe Eliab, Davids meeste brueder, ghehoert hadde dat David sprac metten anderen,  soe waert hi vergramt jeghen David  ende seide: Waer om bestu comen ende waer om hevestu inder wildernissen ghelaten die lettel scape? Ic kenne die hoverde ende die quaetheit dijnre herten, want du bes neder comen om den strijt te siene.
Ende David seide: Wat heb ic ghedaen? en es dit niet een woert?
Ende David keerde hem elettel ave tot sinen anderen bruederen ende hi seide dese selve redene. Ende tfolc antwoerde David dwoert als te voeren.
Ende die woerde, die David ghesproken hadde, woerden ghehoert ende gheboetscapt in Sauls aenscouwene.
Ende doe David tot Saulle bracht was, soe seide hi Saulle: Niemants herte en valle jeghen hem; ic, dijn knecht, sal gaen ende vechten jeghen desen Philisteen.
Ende Saul seide tot David: Du en moghes niet wederstaen desen Philisteen noch jeghen hem vechten, want du bes een kint, mer dit es een man, een vechtere van sijnre joncheit.
Ende David seide tot Saul: Dijn knecht wachte sijns vaders cudde ende het quam een leeu ende een bere ende droech wech i ram van midden den cudde,
ende ic volchde nae ende versloechse ende ic verloestene van haren monde, want ic, dijn knicht, hebbe ghedoet i leewe ende eenen bere. Ende die stonden op jeghen mi ende ic begreep sijn kinne ende versmachtese ende doeddese.
Aldus sal dese onbesnedene Philisteen wesen ghelijc een van dien, die coene was te vloekene des levenden Gods heer. Nu sal ic gaen ende afdoen des volcs laster.
Ende David seide: Die Here, die mi verloeste van sleeus hant ende van sberen hant, hi sal mi verloesten van des Philisteen hant. Ende Saul seide tot David: Ganc, ende die Here moet metti sijn.
Ende Saul cleedde David met sinen clederen ende hi settede sinen coperen helm op sijn hoeft ende dede hem enen halsberch ane.
Ende doe David met sinen swerde ghegort was boven sijn cleet, soe begonste hi te proevene of hi ghewapent soude  moghen gaen, want hi en hadds negheen ghewoente. Ende David seide tot Saulle: Ic en mach aldus niet gaen, want ic en hebs gheen ghewoente.
Ende hi deedse ute ende hi droech sinen stoc, dien hi altoes hadde in die hande, ende hi coes te sinen behoef uuter rivieren vive slechte alte wel vlieghende steene ende hi werpse in sijn heerde sackelken, dat hi met hem hadde, ende hi droech een slinghere in die hant ende hi ginc voert jeghen den Philisteen.
Ende die Philisteen ghinc toecomende ende nakende jeghen David ende sijn sciltcnape voer hem.
Ende doen die Philisteen aensien hadde ende hi David sach, soe veronwerde hine, want hi was een roet jonghelinc ende scoen van aenscouwene.
Ende die Philisteen seide tot David: Ben ic een hont, dattu te mi comes met enen stocke? Ende die Philisteen vliec David in sinen gode.
Ende hi seide tot David: Coem te my ende ic sal gheven dijn vleechs den voghelen des hemels ende den beesten der erden.
Ende David seide totten Philisteen: Du comes te mi wert met swerde ende met spere ende met schilde, mer ic coeme te di inden name sHeren vanden heeren van Gods battaeldien van Israhel, dien du huden ghelastert hevest.
Ende die Here sal di gheven in mijn hant ende ic sal di verslaen ende ic sal dijn hoeft van di slaen ende ic sal huden gheven die croendie vanden Philistien ghetelden den voghelen des hemels ende den beesten der erden, dat alle die werelt weten sal, dat die Here es God van Israhel
ende om dat bekennen sal al dese vergaderinghe, dat die Here verloest niet metten swerde of metten spere. Want die strijt es sine ende hi sal u leveren in onse handen.
Doen die Philisteen op ghestaen was ende hi quam ende naecte jeghen David, soe haeste hem David ende liep jeghen den Philisteen te stride,
ende hi stac sijn hant in sijn sackelken ende nam enen steen ende worpen metter slingheren, ende om draeyende soe werp hi den Philistijn in sijn voerhoeft, ende di steen bleef stekende in sijn hoeft, ende die Philistijn viel over sijn aensichte op derde.
Ende David bleef boven jeghen den Philistijn metter slingheren ende metten steene ende hi werp den Philistijn ende doeddene. Ende om dat David negheen swert in die hant en hadde,
soe liep hi ende stont opten Philistijn ende hi nam sijn swert ende tract uuter sceiden ende sloechen doet ende sloech hem thoeft af. Ende doe die Philisteen saghen, dat haer alre stercste man doet was, soe vlouwen si.
Ende de manne van Israhel ende van Juda stonden op ende riepen ende si volchden den Philisteen na, tot dat si quamen in die valleie ende totten poerten van Akers. Ende vanden Philisteen vielenre ghewont inden wech van Sarim tot Geth ende tot Akers.
Ende die kindere van Israhel keerden weder na dien, dat sy den Philisteen na ghevolcht waren ende si velden haer ghetelde.
Ende David nam met hem des Philissalem, mer sijn wapenen leide hi in sijn tabernacule .
Te dien tide dat Saul sach, dat David uutghinc jeghen den Philisteen, soe seide hi tot Abner, den marscalc vanden ridderscape:  Abner, van wat gheslechte es dese jonghelinc comen? Ende Abner seide: Leeft dijn siele, coninc, ic en weets niet.
Ende die coninc seide: Vrage du, wies sone dit kint es.
Ende doe David weder ghekeert was na dien, dat hi den Philisteen verslegen hadde, soe nammene Abner ende hi leiddene voer Saul met des Philistijns hoefde, dat hi in de hant hadde.
Ende Saul seide tot hem: O jongelinc, van wat gheslechte bestu? Ende David seide: Ic ben dijn knecht, Ysai sone van Bethleem.
Het gheschiede, als David voldaen hadde te sprekene tot Saul, soe waert Jonathas siele met Davids siele ghecnocht, ende Jonathas mindene als sijns selfs siele.
Ende Saul nammene in dien daghe ende hi en gheorlofde hem niet, dat hi wederkeren soude in sijns vader huys.
Ende Jonathas ende David aenghinghen belofte, want hy myndene als sijns selfs siele.
Want Jonathas dede uut sinen roc, daer hi mede ghecleet was, ende gaffen David ende sijn ander cleder tot sinen swerde ende sinen boghe ende tot sinen gordele.
Ende David ghinc oec uute te alle dien, daerne Saul toe sant, ende hi hadde hem wiselijc. Ende Saul settene boven die manne vanden stride, ende hi was bequame in alles volcs oghen ende sonderlinghe in Sauls cnapen aenscouwene.
Ende doe David wederkeerde ende hi den Philisteen verslaghen hadde ende hi sijn hoeft draghen soude in Iherusalem, soe quamen de wyve ute alle den poerten van Israhel, al singende ende reie leidende in sconincs Sauls ghemoet met tambueren der bliscap ende met sistren,
ende die wyve songhen voer al spelende ende seiden: Saul heefter m verslaghen, ende David xm.
Ende die coninc Saul wert seer gram ende dese redene was onghenoechlijc in sinen oghen ende hi seide: Si hebbenre David xm ghegheven ende mi hebben sire m ghegheven, wat ghebrect hem sonder trike allene?
Hier om soe aensach Saul David niet meer met rechten oghen van dien daghe ende voert ane.
Ende naden anderen dach soe viel Gods quade gheest in Saul ende hi propheteerde in midden sijn huys , ende David speelde met sijnre hant, alsoe hi elcs daechs dede. Ende Saul hilt i spere
ende hi scoetse ende waende David nichelen in die want. Ende David keerde hem van Sauls aensichte anderwerf.
Ende Saul ontsach David, om dat die Here met hem was ende om dat hi van hem ghegaen was.
Dus dedene Saul van hem ende hi maecten tribuun boven m man. Ende David trac uut ende quam in des volcs aenscouwene.
Ende David hadde hem oec wiselijc in allen sinen weghen, ende die Here was met hem.
Ende Saul sach, dat hi sere wijs was ende hi begonste hem van David te wachtene,
want al Israhel ende Juda mynde David, want hi trac uut ende trac in voer hen.
Ende Saul seide tot David: Sich, Merob, mijn meeste dochter, ic salse di gheven te wyve; allene wes i sterc man ende vechte sHeren stride. Want Saul micte ende seide: Mijn hant en sal in hem niet sijn, mer die Philisteen hant moet op hem sijn.
Ende David seide tot Saulle: Wie ben ic of wat es mijn leven oft mijns vaders maechscap in Israhel, dat ic sconincs behuwede sone werden sal?
Ende die tijt quam, datmen David geven soude Merob, Sauls dochter, ende men gafse te wive Adrielle van Molathi.
Ende David mynde Micol, Sauls ander dochter, ende het waert Saul gheseit ende het was hem lief.
Ende Saul seide: Ic  salse hem gheven, dat si hem te scanden werden moet ende dat der Philisteen hant op hem comen moet. Daer om seide Saul tot David: Du sels heden in tween dinghen mijn behuwede sone wesen.
Ende Saul beval sinen cnapen: Spreect al heymelijc van mi tot David ende segt: Sich, du ghenueghes den coninc ende alle sijn cnapen minnen di, nu selstu dan daer om wesen sconincs behuwede sone.
Ende Sauls cnapen spraken alle dese woerde in Davids oren, ende David seide: Dunct het u een cleyn dinc wesen, dat ic des conincs behuwede sone ben? Want ic ben een erm man ende mate.
Ende die cnapen boetscapten Saulle ende seiden: Dusdane woerde sprac David.
Ende Saul seide: Aldus suldi spreken tot David: Die coninc en heeft negheenen noet van bruyt ghiften sonder allene van c Phelisteen die overslove van haerre manlijcheit, dat wrake hem gheschie van sinen vianden. Want Saul peisde David te leveren inder Philistien hant.
Ende doe sine cnapen David gheseit hadden die woerde, die Saul ghesproken hadde, soe ghenuechde dese redene in Davids oghen, dat hi sconincs behuwede sone werden soude.
Ende na luttel daghen stont David op ende ghinc wech te Akers metten mannen, die met hem waren ende versloech vanden Philisteen cc man ende bracht haer overslove ende hi teldese den coninc, om dat hi sijn behuwede soen sijn soude .
Ende Saul gaf hem Micol, sijnre dochter, te wive. Ende Saul sach ende verstoent, dat die Here met David was. Ende Micol, Sauls dochter, mynde David.
Ende Saul begonste David te meer tontsiene. Ende Saul waert Davids viant tallen daghen.
Ende die princen vanden Philisteen quamen weder, want vanden beghinne, dat si uut quamen, soe hadde hem David wiselikere dan al Sauls manne, ende sijn name waert sere vermaert.
Ende Saul seide tot Jonathan, sinen sone, ende tot al sinen cnapen, dat si David doet slaen souden. Mer Jonathas, Sauls sone, mynde David sere
ende Jonathas ontboet David ende seide: Saul, mijn vader, suect di te doedene; daer om bid ic di, dattu di morghen wachts ende du sels heimelijc blyven ende di berghen.
Ende ic sal gaen ende staen neven mynen vader in enen acker, so waer dat hi sijn sal. Ende ic sal van di spreken tot minen vader, ende soe wat dat ic sien sal, dat sal ic di laten weten.
Ende Jonathas sprac tot Saul, sinen vader, goede dinghen van David ende hi seide tot hem: Coninc, en sondighe niet in David, dinen knecht, want hi en hevet di niet mesdaen ende sijn werken sijn di herde goet,
ende hi settede sijn siele in sijn hant ende versloech den Philisteen, ende di Here dede groet salicheit al Israhelle. Du saeghes  ende woerdes verblijdt. Waer omme mesdoestu dan in sijn onnosel bloet om David te doedene, die sonder mesdaet es?
Doe dit Saul ghehoert hadde, soe waert hi met Jonathas woerden ghepaeit ende swoer: Leeft die Here, soe en salmene niet doeden.
Ende aldus riep Jonathas David ende seide hem alle dese woerde. Ende Jonathas leidde David tote Saulle in ende hi was voer hem, alsoe hi ghisteren ende eerghisteren hadde gheweest.
Ende echter porde een strijt ende David trac ute ende vacht jeghen die Philisteen ende hi sloechse met groeter plaghen ende si vlouwen van sinen aensichte.
Ende Gods quade gheest quam in Saul, ende hi sat in sijn huus ende hilt een spere, ende David speelde metter hant.
Ende Saul pijnde hem, David te nichelne in de want metten spere, ende David keerde hem van Sauls aensichte, mer die spere voer in die want sonder wonde. Ende David vloe ende waert dien nacht behouden.
Ende Saul sant snachts sijn zeriante in Davids huus, dat sine wachten souden, om datmene smorghens doet slaen soude. Doe dit Micol, Davids wijf, Davit gheseit hadde ende si seide: Ten si dattu bynnen deser nacht verloest werts, du salst morghen sterven,
soe liet sine neder doer een venstre ende hi maecte hem henen ende vloe ewech ende waert behouden.
Ende Micol nam een beelde ende leidse op dbedde, ende een harich vel van gheiten leidse der beelden opt hoeft ende si overdeckese met clederen .
Ende Saul sant zersante, dat si David vaen souden, ende  men antwoerde, dat David siec was.
Ende echter sant Saul andere boden, dat si David besien souden ende hi seide: Bringtene te mi in sijn bedde, datmenne doet slae.
Ende doe die boden daer comen waren, soe vant men dbeelde opt bedde ende der gheiten vel te haren hoefde.
Ende Saul seide tot Micol: Waer om hevestu mi bespot ende hevest minen viant laten gaen, dat hi vlien soude? Ende Micol antwoerde tot Saulle: Want hi seide mi: Late mi gaen of anders sal ic di doet slaen.
Ende David waert al vliende beholden ende hi quam tot Samuel in Ramatha ende hi seide hem al dat hem Saul ghedaen hadde. Ende hi ende Samuel ghinghen ewech ende bleven in Naioch .
Ende Saul waert gheboetscapt van enighen lieden, die seiden: Sie, David es in Naioch in Ramatha.
Ende Saul sant doen sersante, dat si David vaen souden. Ende doe si saghen den hoep vanden propheten, die propheteerden, ende Samuel boven hon staende, soe waert in hon oec sHeren gheest ende si begonsten oec te propheterene.
Ende doe dit Saul gheboetscapt was, so sant hi andere boden ende die propheteerden oec. Ende echter sant Saul di derde boden ende si propheteerden oec.
Ende Saul waert seer vergramt met gramscapen ende hi ghinc selve wech in Ramatha ende hi quam totter groter sisternen, die in Sotthot es, ende hi vraechde ende seide: In wat steden sijn David ende Samuel? Ende men seide hem: Siet, si sijn in Naioch in Ramatha.
Ende Saul ghinc wech in Naioch in Ramatha ende Gods gheest wert oec op hem ende hi wandelde voergaende ende hi propheteerde, tot dat hi quam  in Naioch in Ramatha.
Ende hi dede oec sijn cleder uut ende hi propheteerde metten anderen voer Samuelle, ende alden dach ende alden nacht soe sanc hi al naect. Ende hier bi ghinc uut een proverbie: Es Saul onder den propheten?
Ende David vloe van Naioch, dat in Ramatha es, ende hi quam ende sprac voer Jonatha: Wat heb ic ghedaen? Wat es mijn quaetheit ende wat es mijn sonde jeghen dinen vader, dat hi mijn siele suect?
Jonathas seide hem: Dat en sal di niet gheschien, du en suls niet sterven, want mijn vader en sal niet groets noch cleyns doen, hi en saelt mi te voeren segghen. Want dese redene allene soe hevet mi mijn vader gheheelt? Dit en sal niet wesen.
Ende hi David swoer echter ende seide: Voerwaer weet dijn vader, dat ic in dinen oghen gracie vonden hebbe ende hi sal segghen: Dit en mach Jonathas niet weten, dat hi machschien niet en werde besericht. Want waerlijc, leeft die Here ende leeft dijn siele, want op enen graet alleen, also ic segghen mach, soe woerden wi ghescheiden, die doet ende ic .
Ende Jonathas seide tot David: Soe wat dat mijn siele seggen sal, dat sal ic di doen.
Ende David seide tot Jonathas: Sich, morghen sijnt kalenden ende na costume soe pleghic te sittene ten etene neven den coninc. Daer om so laet mi, dat ic mi berghen mach inden acker totten avonde vanden derden daghe.
Ende eest dat dijn vader besiet ende na mi vraecht, soe selstu hem antwoerden: David bat mi, dat hi haestelijc gaen mochte in Bethleem, sijn poert, want alle sijn maghe sijn daer hoechlijc offerende .
Eest dat dijn vader seit: Wel, soe sal dinen knecht peis wesen, mer eest dat dat hi gram woert, soe selstu weten, dat sijn quaetheit voldaen es.
Daer om doet ontfermherticheit in dinen knecht, want du heves mi, dinen knecht, sHeren belofte metti doen aengaen. Mer es in mi enighe quaetheit, soe slach mi du doet ende en brenghe mi niet tot dinen vader.
Ende Jonathas seide: Dat en moet mi niet ghevallen, want en mach niet gheschyen. Eest dat ic waerlijc bekennen mach, dat mijns vaders quaetheit jeghen di voldaen sal sijn, ic en saelt di laten weten?
Ende David seide tot Jonathan: Wie saelt mi boetscapen, ofte di dijn vader hardelijc antwoerden sal?
Ende Jonathas seide: Coem ende gae wi uut inden acker. Ende doe si beide uutghegaen waren inden acker,
soe seide Jonathas tot David: Here God van Israhel, of ic ghewaer werden mach mijns vader sentencie morghen of overmorghen ende iet goets  wesen sal op David ende en sendic te hant te di niet ende doet di te wetene,
soe moet dit God Jonathan doen ende dit daer toe doen. Mer eest dat mijns vaders quaetheit gheduert jegen di, soe salict dijnre oren dan te weten doen ende ic sal di laten, dattu in paise gaen sels, ende die Here moet metti wesen, also hi met mynen vader was.
Ende eest dat ic blyve levende, soe sulstu mi sHeren ontfermherticheit doen, mer eest dat ic doet sal sijn,
soe en sulstu nummermeer dijn ontfermherticheit doen van minen huys. Eest dat ic dit niet en doe als die Here Davids viande verderven sal vanden lande elken sonderlinghe, soe moet hi Jonathan afdoen van  sinen huys, ende dit moet die Here versueken van Davids vianden hant.
Dus maecte Jonathas met Davids huyse belofte ende die Here versocht van Davids vianden hant.
Ende Jonathas deder noch toe, David vaster te swerene om dat hine mynde, want hi myndene als sijns selfs siele.
Ende Jonathas seide tot David: Morghen sijnt kalenden ende om di sal werden ghevraecht, want men sal om dijn sitten vragen tot overmorghen.
Daer om sulstu haestelijc neder comen ende suls comen in die stat, daer du di berghen suls inden daghe, datmen werken mach, ende du sels sitten neven den steen, wies name Esel es.
Ende ic salre iii ghescutten neven schieten ende ic sal schieten als of ic mi gave te enen teekene.
Ende ic salre oec een kint senden ende segghen hem: Ganc ende brenghe mi die ghescutten. Seg ic den kinde: Sich, die ghescutten sijn bynnen di, trecse uut, soe coemt te mi, soe es di peis ende niet quaets en es, leeft die Here.
Mer seg ic aldus den kinde: Sich, die ghescutten sijn over di, soe ganc, want die Here hevet di ghelaten.
Mer van dien woerde, dat wi gesproken hebben, icke ende du, soe moet die Here tusschen mi ende di ewelijc wesen.
Dus barch hem David inden acker ende die kalende quamen ende die coninc sat om broet tetene.
Ende doe die coninc op sinen setel gheseten was, die neven die want was na sijn costume, soe stoent Jonathas op, ende Abner sat aen sconincs side ende Davids stede openbaerde idel.
Ende Saul en spracker niet af bynnen dien daghe, want hi peisde, dat hem iet gheschiet was, dat hy niet suver, noch ghesuvert en was.
Ende doen dander dach comen was na die kalende, soe openbaerde echter Davids stat ydel. Ende Saul seide tot Jonathan, sinen sone: Waer om en es Ysai sone niet comen ten etene ghisteren noch heden?
Ende Jonathas antwoerde: Hi badt mi sere, dat hi mochte gaen in Bethleem, ende seide:
Laet mi gaen, want een groete sacrificie es inder stede, een van minen bruederen es om mi comen. Nu dan, oft ic gracie vonden hebbe in dinen oghen, soe sal ic vollic gaen ende besien mijn brueders. Om dese sake en es hi te sconincs tafele niet comen.
Ende Saul waert gram jeghen Jonathan ende hi seide hem: Eens wijfs sone, die al willens enen man ontscoeiet! en wete ic niet, dattu te dinen scanden mynnest Isai sone ende ter scanden van dijnre lasterliker moder?
Want bynnen allen den daghen, dat Isai sone leven sal op ertrijc, soe en selstu niet ghestedich werden noch dijn rike. Ende hier om soe sende nu te hant ende bringhene in te mi, want hi es een sone der doet.
Ende Jonathas antwoerde ende seide Saulle, sinen vader: Waer om sal hi sterven? Wat hevet hi gedaen?
Ende Saul begreep een speer om Jonathan te stekene. Ende Jonathas verstoent, dat van sinen vader ghemict was, dat hi David doeden soude.
Ende Jonathas stoent op vander tafelen in gramscapen van toerne, ende opten anderen dach vanden calenden soe en at hi negheen broet, want hi waert besericht om Davids wille, om dattene sijn vader verbolghen hadde.
Ende doe dander dach verclaert was, soe quam Jonathas inden acker, alsoe hi David beloeft hadde ende een cleyn kint met hem.
Ende hi seide tot sinen kinde: Ganc ende brenct mi die gescutten, die ic schiete. Ende doen tkint gheloepen was, soe schoet hi een ander ghescutte over tkint.
Ende tkint quam ter stat, daert ghescutte was, dat Jonathas ghescoten hadde, ende Jonathas riep achter skints rugghe ende seide: Sich, daer es een gheschutte oec over di.
Ende Jonathas riep noch achter skints  rugghe ende seide: Haeste di vollijc ende en stant niet! Ende tkint vergaderde Jonathas ghescutten ende brachtse te sinen here,
ende en wiste albedalle niet, wat die dinc bediedde, want Jonathas ende David wisten alleen die dinc.
Doe gaf Jonathas sijn wapene den kinde ende seide hem: Ganc ende draecht in die stat.
Ende doe tkint wech ghegaen was, soe stoent David op vander stat, die ten Suden wert leit, ende hi viel langs op die erde ende aenbeedde derdewerf . Ende si cusseden deene  dander ende weenden te gader, mer David weende meest.
Ende Jonathas seide tot David: Ganc in paise, soe wat wi beide ghesworen hebben in sHeren name ende gheseit: Die Here moet sijn tusschen my ende di ende tusschen mijn saet ende dijn saet ewelijc.
Ende David stont op ende ghinc wech, ende Jonathas keerde oec weder in die stat.
David quam dus in Nobe tote Abymelech, den pape. Ende Abymelech verwonderde, om dat hi David gesien hadde, ende hi stont op hem te ghemoete ende seide hem: Waer om bestu allene ende niemant metti?
Ende David seide tot Abymelech den pape: Die coninc beval mi een redene ende seide: Nieman en mach die dinc weten, daer du omme van mi ghesonden best ende wat ghebode dat ic di ghegheven hebbe. Want ic hebbe kindere ghehuert in die stat.
Nu hier om, oftu ghereet heves doch vive broede, soe gefse mi of soe wat dattu vinden suls.
Ende die pape antwoerde David ende seide hem: Ic en heb negheen leeke broede ghereet, mer allene heilich broede. Ofte die kindere suver sijn, sonderlinghe van wyven, soe etent.
Ende David antwoerde den pape ende seide hem: Eest datmens van wyven vraecht, wi hebben ons ghewacht van ghisteren ende eerghisteren, doen wi uut quamen, ende der kindere vate waren heilich. Mer dese wech es besmet, mer hi sal heden werden ghesuvert inden vaten.
Dus gaf hem die pape gheheilicht broet, want hi en hadde negheen broet sonder allene broede der proposicien, die op ghenomen waren van sHeren aensichte, om datmenre warme broede legghen soude.
Ende in dien daghe was een man van Sauls cnapen boven in sHeren tabernacule  ende sijn name was Doech van Ydumea, de machtichste man van Sauls herden.
Ende David seide tot Abymelech: Oftu hier ghereet heves der hant spere of tswert, want mijn swert ende mijn spere en heb ic niet met mi bracht, want sconincs redene dwanc mi.
Ende die pape seide: Hier es Goliaths swert, des Philisteens, dien du versloechs inde valeie van Therebintus, het es ghewonden in een cleet na dephod. Oftu dit wils nemen, soe neemt, want hier en es gheen ander sonder dat. Ende David seide: Negheen ander en es desen ghelijc, gheeft my.
Ende David stont op ende vloe in dien daghe van Sauls aensichte, ende hi quam totte Achis, den coninc van Geth.
Ende Achis cnapen seiden hem, doe si David ghesien hadden: En es dit niet David, die coninc vanden lande? En songhen si desen niet inden reyen ende seiden: Saul versloecher m ende David xm?
Ende David leide dese redene in sijn herte ende hi ontsach hem sere van Achis,  sconincs van Geth, aensichte.
Ende hi verwandelde sinen mont voer hem lieden ende viel hier ende daer onder haer hande ende hi hurtte jeghen die doeren vander poerten ende sijn specule ran neder in sinen baert.
Ende Achis seide tot sinen cnapen: Hebdi ghesien desen ontsinden man?
Waer om hebdine te mi bracht? Oft ghebreken ons verwoedde liede, dat ghi desen in bracht hebt, dat hi verwoeden soude in mijn teghenwoerdicheit? Laetten gaen ende en laet desen in mijn huys niet comen.
Van daer ghinc David ende vloe in die duwiere Odolla. Ende doe dat sijn brueders ende al sijns vaders huys ghehoert hadden, soe quaemen si daer tot hem.
Ende tot hem vergaderden alle die ghene, die in vernoey gheset waren ende met vreemden ere bedwonghen waren ende bitter van herten, ende hi waert haer prince. Ende met hem waren omtrent iiiic man.
Ende David tijdde van daer in Masphat, die in Moab es , ende hi seide totten coninc van Moab: Ic bidde, dat mijn vader ende mijn moder met u blyven moghen tot dat ic weten sal, wat mi God doen sal.
Ende hi lietse voer sconincs van Moab aensichte, ende si waren met hem alle die daghe, dat David was in dolenden steden .
Ende Gad, die prophete, seide tot David: En wille niet blyven in dolenden steden, mer tide wech ende ganc int lant van Juda. Ende David tijdde wech ende quam inden bosch Arech.
Ende Saul hoerde, dat David gheopenbaert was ende die manne, die met hem waren. Ende doe Saul in Gabaa woende ende hy was inden bosch, die in Rama es, ende hi een spere in die hant hadde ende alle sijn cnapen omtrent hem stonden,
soe seide hi tot sinen cnapen, die bi hem stonden: Ghi Gemini sonen, hoert mi! Nu sal Ysai sone u allen gheven ackers ende wijngaerde ende sal hi u allen maken dusentich heren ende hondert heren,
dat ghi alle te gader ghesworen hebt jeghen mi, ende niemant en es, diet mi seit, sonderlinghe om dat mijn sone belofte ghemaect hevet met Ysai sone. Nieman van u lieden en es, die mijn sake besericht noch diet mi seit om dat mijn sone minen knecht jeghen mi gheporrent hevet, die na mi spiet tot huden.
Ende Doch van Ydumea, die daer bi stoent ende die deerste was onder Sauls cnapen, hi antwoerde ende seide: Ic sach Ysai sone in Nobe te Abymelechs spapen, Achicobs sone,
ende hi ghinc den Here te rade om sinen wille, ende hi gaf hem spise, ende oec gaf hi hem Goliaths swert, des Philisteen.
Hier om sant die coninc om Abimelech den pape, Achicobs sone, te halene ende om al sijns vader huys der papen, die in Nobe waren, ende si quam alle totten coninc.
Ende Saul seide tot Abymelech: Hoer, Achicobs sone! Hi antwoerde: Ic bens ghereet, here.
Ende Saul seide tot hem: Waer om hebdi te gader ghesworen, du ende Ysai sone, jeghen mi, ende du gaefs hem broede ende een swert ende ghincs om sinen wil den Here te rade, dat hi jeghen mi verrisen soude ende gheduert verradere tot huden?
Ende Abimelech antwoerde den coninc ende seide: Ende wie es in alle dinen cnapen ghetrouwe als David ende sconincs behude sone, die tidende es [te] sconincx  ghebode ende glorioes in dijn huys?
Begonstic heden over hem den Here te rade te gaen? Dies en moet my niet gheschien. Die coninc en vermode dusdane dinc niet jeghen sinen knecht in al mijns vaders huys, want dijn knecht en wiste niewet van deser saken, clein noch groet.
Die coninc seide: Abymelech, du sels die doet sterven, du ende al dijns vaders huys.
Ende die coninc seide totten sarianten, die omtrent hem stonden: Keert u omme ende slaet doet sHeren papen, want haer hant es met David, want si wisten, dat hi vloe, ende si en ontbodent mi niet. Mer sconincs cnapen en wouden haer hande niet doen aen sHeren papen.
Ende die coninc seide tot Doech: Kere du di omme ende valle in sHeren papen. Ende Doech van Ydumea keerde hem omme ende viel in sHeren papen ende hi sloech doet op dien dach lxxxv man, die ghecleet waren met lininen ephod .
Ende hi versloech in swerts mont Nobe der papen stede, manne ende wyve ende cleen kindere ende die men soechde, coeie ende esels ende die scaep int swerts mont.
Ende een van Abymelechs, Achicobs soens, sonen ontghinc, wies name was Abiathar,  ende hi vloe tot David
ende hi seide hem, dat Saul sHeren papen ghedoedt hadde.
Ende David seide tot Abiathar: Ic wist in dien daghe, doe daer was Doech van Ydumea, dat hijt sonder twivel Saul segghen soude. Ic ben sculdich van alle dijns vaders sielen.
Blijf met mi, en ontsich niet. Soe wie mijn siele sueken sal, hi sal oec die dine sueken, ende du sels met mi werden behouden.
Ende si boetscapten David ende seiden: Sich, die Philisteen vechten op Ceyla ende si roeven die dorschs vloere .
Hierom soe ghinc David den Here te rade ende seide: Salic gaen ende dese Phylisteen verslaen? Ende die Here seide: Ganc, ende du sels die Philisteen verslaen ende Ceyla verloesten.
Ende die manne, die met David waren, seiden tot hem: Sich, wi ontsien ons hier, daer wi in Judea sijn, hoe vele te meer moghen wi ons ontsien of wi gaen in Ceyla jeghen dier Philisteen scaren.
Hier om ghinc David echter den Here te rade, ende hi antworde ende seide: Stant op ende ganc in Ceyla, want ic sal die Philisteen in dijn hant leveren.
Ende David ende sijn manne ghinghen en wech in Ceyla, ende hi vacht jeghen die Philisteen ende hi dreef haer vee ewech ende hi sloechse met groeter plaghen, ende David verloesde die ghene, die in Ceyla woenden.
Te dien tiden, dat oec Abiathar, Abymelechs sone, quam ghevlouwen tot David in Ceyla, soe quam hi neder ende brachte met hem dephod.
Ende Saul waert gheboetscapt, dat David bynnen Ceyla comen was. Ende Saul seide: God heeften in mijn hande ghelevert, want hi es besloten ende in een poert comen, daer poerten ende sloete aen sijn.
Ende Saul gheboet alden volke, dat si nedertrecken souden te stride in Ceyla ende dat si David ende sijn manne belegghen souden.
Doe dit David vernomen hadde, dat hem Saul al heymelijc quaet ghereidde,  soe seide hi tot Abiathar, den pape: Brinct voert dephod.
Ende David seide: Here God van Israhel, dijn knecht heeft niemare ghehoert, dat Saul mict te comene te Ceyla om die poert averecht te werpene om mynen wille.
Selen mi die manne van Ceyla levereren in sijn hande ende sal Saul neder comen, also dijn knecht ghehoert heeft? Here God van Israhel, doet dinen knecht te wetene. Ende die Here seide: Hi sal neder comen.
Ende David seide echter: Selen die manne van Ceyla mi ende mijn manne, die met mi sijn, leveren in Sauls handen? Ende die Here seide: Si selen di hem leveren .
Hier om stont David op ende sijn manne, omtrent vic man, ende si trocken uut Ceyla ende doelden hier ende daer onsekerlijc. Ende Saul waert gheboetscapt, dat David ghevlouwen was uut Ceile ende dat hi verloest was. Om dese dinc veinsde hi hem uut te treckene.
Ende David hielt hem in de wildernissen inden alre stercsten steden. Ende hi hilt hem inden berghe der wildernissen van Ziph inden berghe Opats. Nochtan sochte Saul David tallen daghen, ende die Here en leverden niet in sinen handen.
Ende David sach, dat Saul uut ghetrocken was om sijn siele te soekene, mer David was inder wildernissen Ziph in enen bosch.
Ende Jonathas, Sauls sone, stont op ende ghinc wech te David in den bosch ende verstercde sijn hande in Goede
ende hi seide hem: En ontsich di niet, want Sauls, mijns vader, hant en sal di niet venden, ende du sels regneren boven Israhel ende ic sal dander na di wesen. Mer dit weet oec Saul, mijn vader.
Dus sloghen si belofte voer den Here beide . Ende David bleef inden bosch ende Jonathas keerde weder in sijn huys.
Ende die van Ziph quamen op tot Saul in Gabaa ende seiden: Sich, en scuult David bi ons lieden niet inden sekersten steden vanden bossche inden berghe Achile, die ter rechter siden vander wildernissen es?
Daer omme com nu neder, also dijn siele beghert heeft neder te comene, want dat sal ons toebehoeren, dat wine leveren in sconincs hande.
Ende Saul seide: Ghebenedijt soe moetti wesen van den Here, want ghi besericht mijn sake.
Hier om gaet wech ende bereit nernstelijc ende doet sorchachteliker ende merct die stat haestelijc,  waer sijn voete es of wine ghesien heeft daer dat ghi segt, want hi peist van mi, dat ic scalkelijc na hem spie.
Merct ende besiet alle sijn sculeringhen daer in, dat hi hem bercht, ende coemt weder te mi met sekerre dinc, dat ic met u mach gaen, want al hevet hi hem oec in derde begraven, ic salne doersueken met allen den dusentighen van Judea.
Ende si stonden op ende ghinghen wech in Ziph voer Saulle. Ende David ende sijn manne waren in die wildernissen Nahem inden campaendien ter rechter siden van Jesmiuch.
Ende Saul ghinc ende sijn ghesellen om David te suekene. Ende het waert David gheboetscapt ende hi trac te hant neder ten steene ende hilt hem inder wildernissen Maon. Doe dat Saul ghehoert hadde, soe volchde hi David na inder wildernissen van Maon.
Ende Saul ende sijn cnapen ghinghen aen die side vanden berghe vander eenre side ende David ende sine manne waren in die side vanden berghe ter ander siden. Oec wanhoepte David, dat hi soude moghen  ontgaen van Sauls aensichte, want Saul ende sijn manne omghinghen David ende sijn manne in de maniere van eenre cronen, om dat sine vaen souden.
Ende een bode quam tot Saul ende seide: Haeste di ende coeme, want die Philistijn hebben hon uut ghestort opt lant.
Dus keerde Saul weder ende liet achter David te volghene ende hi tijdde wech inder Philistijn ghemoet. Ende om dese sake hieten si dese stat den sceidenden steen.
David ghinc op van daer ende wandelde inden sekersten steden van Engaddi .
Ende doe Saul wederghekeert was na dien, dat hi die Philisteen verdreven hadde, soe boetscapten si hem ende seiden: Sich, David es inder wildernissen van Engaddi.
Ende doe nam Saul met hem iiim uutvercorene manne uut al Israhel ende trac wech om David te suekene ende sijn manne, oec op alte hoghe roken, daer allene gheiten moghen opgaen.
Ende hi quam ten scaep coeien, die hem den wech gaven. Ende daer was een duwiere ende Saul ghinc daer in om sinen buuc te suverne, ende David ende sijn manne waren bynnen in die duwiere verborghen.
Ende Davids cnapen seiden tot hem: Sich hier den dach, daer die Here af tot di ghesproken hevet: Ic sal di leveren dinen viant, dattu hem suls doen, also dinen oghen sal ghenoghen. Ende David stont op ende sneet al swigende af die frendien van Sauls mantele.
Ende David clopte sijn herte, om dat hi afghesneden hadde die frendien van Sauls mantele,
ende David seide tot sinen mannen: Die Here moet mi ghenadich wesen, dat ic niet dese dinc doen en moet minen here, sHeren gheconsacreerden coninc, dat ic mijn hant jeghen hem steken soude, want hi es sHeren gheconsacreerde coninc.
Ende David verbrac sijn manne met woerden ende hi en liet hon niet, dat si opstaen souden jeghen Saul.nEnde Saul stont op ende ghinc uuter duwieren ende trac wech den wech, dien hi begonnen hadde.
Ende David stont op achter hem, ende doe hi uuter duwieren ghetrocken was, soe riep hi achter Sauls rugghe ende seide: Coninc, here mijn! Ende Saul sach achter hem, ende David viel langs neder op derde ende aenbeedde.
Ende hi seide tot Saule: Waer om hoerstu diere mannen woerde, die segghen: David suect quaet jeghen di?
Sich, heden hebben dijn oghen ghesien, dat die de Here leverde in mijn hande inder duwieren ende ic peynsde, dat ic di doet slaen soude, mer mijn oghen spaerden di, want ic seide: Ic en sal mijn hant niet steken jeghen minen here, want hi es sHeren gheconsacreerde coninc.
Mer, vader mijn, besich wel ende bekenne die frendien van dinen mantel in mijn hant. Want doe ic dende van dinen mantele af sneet, soe en woudic mijn hant jeghen di niet steken. Merke ende besich, dat in mijn hant negheen quaet en es noch ongherechticheit noch ic en heb di niet mesdaen, mer du spies na mijn siele om die te dodene.
Die Here moet vonnissen tusschen mi ende di ende die Here moet mi wreken over di, mer mijn hant en moet jeghen di niet wesen.
Alsomen in doude proverbie seit: Vanden quaden sal die quaetheit ute comen, daer om so en moet mijn hant in di niet wesen.
Coninc van Israhel, wien jaghestu, wien volchstu na? Du jaghes enen doden hont  ende een vloe.
Die Here moets richtere wesen ende vonnissent tusschen mi ende di ende hi moet sien ende vonnissen mijn sake ende hi moet mi bescermen van dijnre hant.
Ende doe David voldaen hadde te sprekene dusdane redene tot Saul, soe seide Saul: Es dit dijn stemme, sone mijn, David? Ende Saul hief op sijn stemme ende weende.
Ende hi seide tot David: Du bes gherechtigher dan ic, want du heves mi goet ghedaen, mer ic heb di quaet weder ghedaen,
ende du heves mi heden ghetoecht, wat goede du mi ghedaen heeves, hoe mi die Here in dijn hant leverde, ende du en heves mi niet doet gheslaghen.
Want wi eest, die sinen viant vinden sal ende salne laten gaen in goeden weghen? Mer die Here moet di dese weldaet ghelden, om dattu heden in mi ghedaen heves.
Ende nu om dat ic alte sekerlijc weet, dattu regneren sels ende hebben in dijn hant trike van Israhel,
soe sweer mi inden Here, dattu mijn saet niet af doen en sels na mi ende dattu mynen naem niet af doen en suls van mijns vaders huus. Ende David swoerd Saulle.
Dus ghinc Saul wech in sijn huus, ende David ende sijn manne trocken op ten sekeren steden.
Samuel sterf ende al Israhel vergaderde ende si beweendenen sere ende si groevenen in sijn huus in Ramatha. Ende David stont op ende trac neder inder wildernissen van Pharan.
Ende eenrehande man was inder wildernissen van Maon ende sijn possessie was in Carmelo . Ende dit was een seer groet man, ende hi hadde iiim scaep ende m geiten, ende het gheschiede, datmen sijn cudde scaepe scoer in Carmelo,
ende dies mans naeme was Nabal ende sijns wijfs name was Abigail. Ende dat wijf was alte wijs ende scoene, mer haer man was alte haerdt ende alte quaet ende vol malicien, want hi was van Chalephs gheslechte.
Ende doe David ghehoert hadde inder wildernissen, dat Nabal sijn cudde scaep sceren soude,
soe sant hi x jonghelinghe ende seide hem: Trect op in Carmelo ende ghi selt comen te Nabal ende ghi sulten van minen weghen paiselijc grueten
ende aldus segghen: Mine brueders ende di moet wesen pays ende in dinen huuse pays ende alle dien, dattu heves, moet pays wesen. Van vele jaren heb ic de dine ende dat di toebehoerde, bescermt.
Ende ic hebbe ghehoert, dat dine heerden, die met ons waren inder wildernissen, souden haer scaep sceren. Wi en waren hon noyt poersam ende bynnen al dier tijt, dat si met ons waren inden Carmelo, soe en ghebrac hon noit niet van haren cudde.
Vraghes dinen kinderen ende si selent di segghen. Nu dan, soe moten dijn kindere venden gracie in dine oghen, want wi comen te di in enen goeden daghe. Soe wat dijn hant venden sal, dat gif dinen cnapen ende David, dinen sone.
Ende doen Davids kindere daer comen waren, soe spraken si alle dese woerde in Davids name, ende si sweghen.
Ende Nabal antwoerde ende seide tot Davids kinderen: Wie es David ende wie es Ysai sone? Heden sijn die knechte ghewassen, die  haren here vlien.
Salic dan nemen mijn broet ende mijn water ende vleechs van minen vee, dat ic mynen scaep sceerders gheslaghen hebbe, ende salict mannen gheven, die ic niet en weet, wanen dat si sijn?
Ende Davids kindere keerden weder haren wech ende doe si weder ghekeert waren, doen quamen si ende seiden David alle die woerde, de Nabal ghesproken hadde.
Doe seide David tote sinen mannen: Elc gorde hem met sinen swerde. Ende elc gorde sijn swert ende David gorde hem oec met sinen swerde. Ende David volchden omtrent iiiic man, want iic blevenre biden carinen.
Ende een vanden kinderen seide tot Abigail, Nabals wijf , ende seide: Sich, David sant boden uuter wildernissen, dat si onsen here benedien souden, ende hi veronwerdese.
Dese liede waren ons goet ghenoech ende nie poersam, ende binnen al dien tide, dat wi onder hon wandelden inder wildernissen, soe en verloren  wi niet albedalle,
want tallen daghen, dat wi die scape huedden bi hem, soe waren si dach ende nacht ons lieden over enen muer.
Om dese sake merc ende peise, wat dattu doen moghes, want die quaetheit es voldaen jeghen dinen man ende jeghen dijn huis, ende hi es Behals sone, soe dat niemant tot hem spreken en mach.
Hier omme haeste haer Abigail ende nam iic broede ende ii lagele wijns ende v ghesodene weders ende v sata bruus ende c ghebonde van rosinen ende cc clonte vighen ende si leidt op esels
ende si seide haren kinderen: Gaet voer my, siet, ic sal u volghen achter den rugghe. Mer sy en seidt Nabal, haren man, niet.
Ende doe sy op enen esel gheseten was ende si neder quam ten voet vanden berghe, soe quamen in haer ghemoet David ende sijn manne ende si ghinc hem te ghemoete.
Ende David seide: Waerlijc, soe heb ic om niet behouden inder wildernissen alle dat des mans was, ende niet en waert verloren van alle dien, dat hem toebehoerde, ende hi hevet mi quaet over goet ghegheven.
Dit moet God Davids vianden doen ende dit moet hi er hon toe doen, oft ic laten sal iet van al dien, die hem toebehoeren, tot morghen, pissende aen die want .
Ende doen Abigail David sach, so haeste si haer ende sat vanden esele,
ende si viel voer David op haer aensichte ende aenbeedde op derde ende si viel te sinen voeten ende seide: Here mijn, in mi soe moet dese quaetheit wesen.
Ic bidde, dat dijn joncwijf spreken mach in dinen oren, ende hoere dijnre deernen woerde. Ic bidde, dat mijn here, die coninc, dit op sijn herte niet en legghe van desen ongherechtighen man Nabal, want na sinen naeme soe es hi een sot ende die sotheit es met hem. Want, here mijn, ic, dijn joncwijf, en sach dijn kindere niet, die du sonts.
Nu daer om, here mijn, leeft die Here ende leeft dijn siele, die di verboden hevet, dattu niet comen en souds ten blode ende hevet di dijn hant verloest, ende nu soe moeten dijn viande werden Naballe ghelijc ende die minen here quaet sueken.
Ende hier omme ontfaet dese benedixie, die dijn joncwijf bracht hevet te di, mynen here, ende gheefse den kinderen, die di, minen here, volghen.
Doch wech dijns joncwijfs quaetheit, want makende soe sal die Here di, minen here, maken een ghetrouwe huys, want du, here mijn, du strijts sHeren stride. Hier om soe en moetmen in di  negheen quaetheit vinden bynnen allen dien daghen dijns levens.
Want eest dat ummermeer mensche op en staet, die di jaghet ende die dijn siele sueken sal, soe sal mijns heren siele behuet wesen als inden ghebonden der levender voer den Here, dinen God , mer dijnre viande siel salmen om draeyen als in <den bedruysche> ende domdraeiinghe van eenre slingheren.
Daer om, als die Here di, mynen here, sal hebben ghedaen alle dat goet, dat hi ghesproken hevet van di ende hi di leidsman sal hebben ghemaect boven Israhel,
soe en sal di dit niet wesen in een versuchten ende in remoers der herten minen here, dattu onsculdich bloet sels hebben ghestort of dattu di selven ghewroken heves. Ende als die Here minen here wel sal hebben ghedaen, soe selstu dijns joncwijf herdencken ende du sels haer wel doen.
Ende David seide tot Abigail: Ghebenedijt moet wesen die Here God van Israhel, die di huden ghesonden heeft in mijn ghemoet,
ende dijn sprake moet ghebenedijt wesen ende ghebenedijt moetstu wesen, die mi huden verboden heves, dat ic ten blode niet gaen en soude ende dat ic mi selven wreken soude met dijnre hant.
Anders, leeft die Here God van Israhel, die mi verboden heeft, dat ic di niet negheen quaet doen en soude, en waerstu niet haestelijc comen in mijn ghemoet, Nabal en soude niet bleven sijn totter dagheraet pissende aen die want.
Dus ontfinc David van haerre hant al dat si hem bracht hadde, ende hi seide haer: Ganc in payse in dijn huys, sich, ic hebbe dijn stemme ghehoert ende dijn aensicht ghekeert.
Ende Abigail quam tot Naballe ende sich, hi hadde een werscap in sijn huus ghelijc een conincs werscap, ende Nabals herte was blide, want hi was sere droncken. Ende Abigail en seide hem negheen woert, cleyn noch groet, voer zanderdaechs.
Mer in die dagheraet, als Nabal den wijn verteert hadde, soe seide  hem sijn wijf dese woerde, ende sijn herte wert bynnen verstorven ende hi waert swaer als een steen.
Ende doe x daghe overleden waren, soe sloech die Here Naballe ende hi sterf .
Ende doe David ghehoert hadde, dat Nabal doet was, doe seide hi: Ghebenedijt moet die Here wesen, die ghevonnist heeft die sake van minen lachtere van Nabals hant ende die sinen knecht behuedde van quade ende heeft Nabals quaetheit ghegouden op sijn hoeft. Doe sant David ende sprac tot Abigail, dat hise te sinen behoef nemen soude te wive.
Ende Davids kindere quamen in Carmelo tot Abigail ende si spraken tot haer ende seiden: David heeft ons totti ghesonden, om dat hi di te sinen behoef te wive nemen sal.
Ende si stoent op ende aenbeedde lancs op derde ende seide: Siet, dijn joncwijf si in een dierne, dat si dwae mijns heren cnapen voete.
Ende Abigail haeste haer ende stont op ende sat op enen esel, ende v joncfrouwen, haer camerieren, ghinghen met haer ende si volchde Davids boden, ende si waert sijn wijf.
Mer David nam oec Achimeon van Israhel ende si waren beide sijn wyve.
Ende Saul gaf Micol, sijn dochter, Davids wijf, enen anderen man, Falti, Lais sone, die van Gallim was.
Ende die van Ziph quamen tot Saul in Gabaa ende seiden: Sich, David es gheborghen inden berghe Achile, die jeghen die wildernisse es.
Ende Saul stont op ende trac neder inder wildernissen van Ziph ende met hem iiim man der vercorenen van Israhel, om dat hi David sueken soude inder wildernissen van Ziph.
Ende Saul sloech tenten in Gabaa van Achile, die jeghen die wildernissen was inden wech, ende David wandelde in die wildernissen. Ende doe hi sach, dat Saul uutghetrocken was na hem in de wildernissen,
soe sant hi spieres ende hi onder vant herde sekerlijc, dat hi daer comen was.
Ende David stont al heimelijc op ende hi quam ter stat, daer Saul was. Ende doe hi die stat besien hadde, daer Saul in sliep ende Abner, Ners sone, die maerscalc van sinen ridderscape, ende daer Saul sliep inder tenten ende dander volc alomendomme hem,
soe seide David tot Achimelech van Heth ende tot Abysai, Sarvien sone, Joabs brueder , ende hi seide: Wie sal met mi neder gaen tot Saul in den ghetelden? Ende Abysai seide: Ic salre met u neder gaen.
Ende David ende Abysay quamen des nachts ten volke ende si vonden Saulle ligghende ende slapende in sijn tente ende sijn spere in derde ghesteken te sinen hoefde, ende Abner ende alt volc slapende al omendomme hem.
Ende Abysay seide tot David: God hevet heden dinen viant besloten in dijn hande, daer om sal icken nu eenwerf doersteken metten spere tot in derde ende en sals anderwerf niet te doen sijn.
Ende David seide tot Abysay: En stectene niet doet, want wie sal sijn hant doen aen sHeren gheconsacreerden coninc ende onsculdich wesen?
Ende David seide: Levet die Here, en si dattene die Here slae ofte dat sijn dach come, dat hi sterven moet oft dat hi neder gaet te stride ende daer verslaghen werde,
soe moet mi die Here guedertieren wesen, dat ic mijn hant niet doen en moet aen sHeren gheconsacreerden coninc. Nu, hieromme neemt dat spere, dat te sinen hoefde es, ende den cop metten watere ende laet ons wech gaen.
Dus nam David tspere ende den cop metten watere, die te Sauls hoefde was, ende si ghinghen wech. Ende nieman es was, dijt sach ende verstoent of die ontwaecte, mer si sliepen allen, want sHeren slaep was op hon ghevallen.
Ende doe David overgheleden was daer jeghen  ende hi ghestaen was opten sop vanden berghe verre ende een groet stuc tusschen hon was,
soe riep David totten volke ende tote Abneer, Ners sone, ende seide: Abner, en sulstu niet antwoerden? Ende Abner antwoerde ende seide: Wie bestu, di daer roeps ende den coninc onruste does?
Ende David seide tot Abner: En bestu niet een man endewie es anders di ghelijc in Israhel? Waer om dan en heefstu den here, dinen coninc, niet ghehuedt? Want een uuter scaren is in ghegaen om den coninc, dinen here, te dodene.
En es niet goet, dattu ghedaen heves. Leeft die Here, soe sidi ghi liede kindere des doets, die niet ghewacht en hebt uwen here, sHeren gheconsacreerden coninc. Daer om besich nu, waer sconincs spere si ende den cop metten watere, die te sinen hoefden was.
Ende Saul bekinde Davids stemme ende seide:  David, sone mijn, en es dit  dijn stemme niet? Ende David seide: Het es mijn stemme, here mijn coninc.
Om wat saken volcht mijn here de coninc sinen knecht na? Wat heb ic ghedaen? Of wat quade es in mijn hant?
Nu, hier om bid ic, coninc, here mijn, hoere dijns knechts woerde: Eest dat di de Here porret jeghen mi, soe doemen sacrificie rieken, mer doent der menschen kindere, soe sijn si vermalendijt in sHeren aenscouwene, die mi heden verdreven hebben, dat ic niet wonen en mach in sHeren erfachticheit, ende die mi segghen: Ganc ende diene vreemden goden.
Ende nu en moet men mijn bloet niet uut storten inder erden voerden Here, want die coninc van Israhel es uutghetrocken om een vloe te suekene, alsoe men een pertrise na volcht int gheberchte.
Ende Saul seide: Ic hebbe mesdaen, keer weder, sone mijn, David, want ic en sal di voert ane negheen quaet doen, om dat mijn siele precioes geweest heeft in dinen oghen heden. Hets openbaer, dat ic sottelijc ghedaen hebbe ende dat ic seer vele dinghen niet weten en wille.
Ende David seide: Siet hier sconincs speer; com over een van sconincs kinderen ende haelt.
Mer die Here moet elken ghelden na sijn gherechticheit ende sijn trouwe, want die Here leverde di heden in mijn hant ende icken wilde mijn hant niet op heffen jeghen sHeren gheconsacreerden coninc.
Ende ghelijc dat heden dijn siele verheven es in minen oghe, alsoe moet mijn siele verheven werden in sHeren oghen ende hi moet mi verloesten van allen vernoeyen.
Ende Saul seide tot David: Ghebenedijt moetstu wesen, David, sone mijn, want doende sulstu doen ende moghende selstu vermoghen. Ende David ghinc wech in sijn weghe ende Saul keerde weder in sijn stat.
Ende David seide in sijn herte: Machschien ic sal in enen daghe in Sauls handen vallen. En eest niet beter, dat ic vlie ende dat ic behouden werde inder Philisteen lant, dat Saul wanhope ende dat hi late mi te suekene in al dlant van Israhel? Hier om sal ic synen handen vlien.
Ende David stont op ende ghinc wech, hi ende de vic man met hem, tot Achis, Maochs sone, den coninc van Geth.
Ende David woende met Achis in Geth, hi ende sijn manne ende sijn huys, David ende beide sijn wyve, Achinoem van Iesrael ende Abigail, Nabals wijf van Carmelo.
Ende het waert Saul gheboetscapt, dat David in Geth ghevlouwen was, ende hi en deder niet meer nemmeer toe hem te suekene.
Ende David seide tot Achis : Oftic gracie in dynen oghen vonden hebbe, soe gheve men mi een stat in enighe poert van desen lantscape, dat ic daer wonen mach. Want waer om woent dijn knecht in sconincx stede metti?
Ende in dien daghe gaf hem Achis Sicelech. Ende om dese sake soe was Sicelech der coninc van Juda tot in desen daghe.
Ende tghetal vanden daghen, dat David woende inder Philistijn lant, was iiii maent.
Ende David ende sijn manne trocken op ende haelden roef van Gethsuri ende van Gethri ende van dien van Amelech, want in ouden tiden soe woendemen in dien straten int lant den ghenen, die ghinghen te Sur totten lande van Egipten.
Ende David versloech alt lant ende hi en liet man noch wijf levende ende hi nam die scape  ende die coeye ende desels ende die kemels ende die cledere ende keerde weder ende quam tot Achis.
Ende Achis seide hem: Jegen wien bestu heden ghevallen?  ende David antworde: Jeghen tSuden van Juda ende jeghen tSuden van Jeramel ende jeghen tSuden van Ceni.
Mer David en hielt man noch wijf te lyve noch en brachtse niet in Geth, want hi seide, dat si machschien jeghen ons niet en spreken: Dit hevet David ghedaen. Ende dit was sijn ghebot tallen daghen, dat hi woende inder Philistinen lant.
Ende Achis gheloefde David ende seide: Hi hevet vele quaets ghedaen jeghen sijn volc ende hi sal mijn ewelijc cnape wesen.
In dien daghe gheschiede, dat die Philistijn haer scaren vergaderden, om dat si hon souden bereiden ten stride jeghen Israhel. Ende Achis seide tot David: Wetende selstu nu weten, dattu met mi uut trecken sels inden ghetelden, du ende dijn manne.
Ende David seide tot Achis: Nu selstu weten, wat dijn knecht doen sal. Ende Achis seide tot David: Ende  tallen daghen sal ic di setten wechtere van minen hoefde.
Ende Samuel sterf ende al Israhel beweendene ende si groevenen in Ramatha, sijn poert. Ende Saul dede enwech vanden lande die waersaghers ende die goekelaers ende hi doedde die ghene, die phitoene inden buuc hadden.
Ende die Philistijn worden vergadert ende quamen ende sloeghen tenten in Sunam. Ende Saul vergaderde oec al Israhel ende hy quam in Gelboe.
Ende Saul sach der Philistijn ghetelde ende hi ontsach hem ende sijn herte versuchde sere.
Ende hi ghinc den Here te rade, ende hi en antwoerde hem niet noch bi droemen noch biden papen noch biden propheten .
Ende Saul seide tot sinen cnape: Soect mi een wijf, die enen phitoen heeft, ende ic sal tot haer gaen ende ic sal bi haer ondervraghen. Ende sijn cnapen seiden tot hem: Een wijf es in Endoer, die enen phitoen heeft.
Saul verwandelde sijn abijt ende hi dede andere cledere ane ende hi ghinc wech ende ii manne met hem, ende si quamen toten wyve bi nachte. Ende Saul seide: Werc mi inden phitoene ende verwec mi dien ic di segghen sal.
Ende dwijf seide tot hem: Sich, du wetes wat Saul ghedaen heeft ende hoe hi ghedoet hevet vanden lande die waerseggheren ende die gokelaers. Waer om spiestu dan nae myne siele, om datmen mi doden sal?
Ende Saul swoer haer inden Here ende seide: Leeft die Here, soe en sal di niewet quaets gheschien om dese dinc.
Ende dwijf seide hem: Wien sal ic di verwecken? Hi seide: Verwect mi Samuelle.
Ende doe dwijf Samuel ghesien hadde, soe riep si met groeter stemmen ende seide tot Saul: Waer om heefstuut mi aengheleit, want du best Saul.
Ende die coninc seide haer: En wille niet ontsien. Wat heeftu ghesien? Ende dwijf seide tot Saulle: Ic sach gode op comen uter erden.
Ende Saul seide haer: Hodaen was sijn maecsel? Si seide: Een out man quammer op ende hi was ghecleet met enen mantele. Saul verstont, dattet Samuel was, ende hi neech hem neder op sijn aensichte op derde ende aenbeedde.
Ende Samuel seide tot Saul: Waer om heeftu mi ghemoeit, datmen mi verwecken  soude? Ende Saul seide: Ic ben sere becringhelt, want die Philisteen vechten jeghen mi, ende God es van mi ghegaen ende hi en wilde mi niet ghehoeren inder propheten hant noch bi droeme. Daer om heb ic di gheroepen, dattu mi toeghen souds, wat ic doen sal.
Ende Samuel seide: Wat bevraechstu my, als die Here van di ghesceiden es ende over ghegaen es te dien, den du benijds?
Die Here sal di doen also hi ghesproken heeft in mijn hant, ende hi salt rike van dijnre hant scoren ende ghevent David, dinen naesten.
Want du en waers sHeren woerden niet ghehoersam noch du en daets niet die gramscap sijns torns jegen Amelech. Hier om hevet di de Here heden ghedaen dattu ghedoeghes,
ende de Here sal oec metti gheven Israhel inder Philisteen hant, want morghen seldi ende dijn sonen met mi wesen. Mer die Here sal Israhel oec leveren inder Philisteen hande.
Doe Saul Samuels woerde hoerde, soe viel hi te hant op derde, want hi ontsach Samuels woerde, ende negheen cracht en was in hem, want bynnen al dien daghe en hadde hi gheen broet gheten.
Ende dwijf ghinc in tot Saulle, want hi was sere ghestuert, ende si seide tot hem: Sich, dijn joncwijf ghehoerde dijn stemme ende ic hebbe mijn siele in mijn hant gheset ende ic hoerde dijn redene, die du te mi ghesproken heves.
Nu, daer omme soe hoere du oec dijns joncwijfs redene ende ic sal voer di legghen een stuc broets, dattu eten moghes ende hercomen ende dattu dan gaen moghes.
Ende hi verontwerdet ende seide: Ic en sal niet eten. Ende sijn cnapen dwonghenten ende dwijf ende ten lesten hoerde hi haer stemme ende stont op vander erden ende sat op een bedde.
Ende dat wijf hadde in huys een mestende calf ende si haeste haer ende doedet. Ende sy nam mele ende knedet ende biec derve broede
ende settet voer Saulle ende voer sijn cnapen. Ende doe si gheten hadden, soe stonden si op ende ghinghen alle dien nacht.
Alle der Philistijn scare vergaderden dus in Afech ende Israhel sloech tenten op di fonteyne, die in Israhel was.
Ende die baroene vanden Philisteen ghinghen inden hondert heren ende inden dusentighen, ende David ende sijn manne waren in dachterste scare met Achis.
Ende die princen vanden Philisteen seiden tot Achis: Wat willen dese Hebreusche? Ende Achis seide totten princen vanden Philisteen: En kendi niet David, die Sauls, sconincs van Israhel, cnape was, dat hi met mi es vele daghe ende jare? Ende ic en hebbe niet in hem vonden van dien daghe, dat hi te mi ghevlouwen es tot in desen daghe.
Ende die princen vanden Philisteen werden gram jeghen Achis ende seiden hem: Die man keer weder, dat hi sitte in sijn stat, daerstune gheset hevest, ende hi en come met ons te stride niet, dat hi ons niet jeghen en werde, als wi beghinnen te stridene. Want hoe sal hy moghen anders sinen here ghepayen
sonder in onsen hoefden? En es dit David niet, dien sy inden reyen songhen ende seiden: Saul sloecher m in sinen dusentighen ende David xm in sinen tiendusentighen?
Hier om riep Achis David ende seide hem: Leeft die Here, soe bestu goet ende gherecht in mynen aenscouwene, ende dijn uutganc ende dijn inganc es met mi inden ghetelden, ende ic en hebbe niet quaets in di vonden van dien daghe, dattu te mi comen best tot in desen daghe, mer du en ghenueghes den baroenen niet.
Hier om  keer weder ende ganc in payse ende en verbelghe der baroene vanden Philistien aensichte niet.
Ende David seide tot Achis: Wat heb ic nu ghedaen ende wat hebstu vonden in mi, dinen knecht, van dien daghe, dat ic in dijn aenscouwen hebbe gheweest tot in desen daeghe, dat ic niet comen en mach ende vechten jeghen sconincs, mijns heren, viande?
Ende Achis antwoerde ende seide tot David: Ic weet, dattu goet best in mynen oghen, ghelijc ons Heren enghel. Mer die princen vanden Philistijn hebben gheseit: Hi en sal met ons niet op trecken inden strijt.
Hier om stant morghen vroech op, du ende dijns heren knechte, die metti comen sijn, ende als ghi bi nachte selt sijn op ghestaen ende het beghint te claerne, soe tijdt ewech.
Ende aldus stont David op bi nachte, hi ende sijn manne, dat hi vroech wech tiden soude ende weder keren ter Philistijn lande. Ende die Philisteen trocken op in Iesrael.
Ende ten derden daghe, als David ende sijn manne comen waren in Sicelech, soe hadden die van Amelech een reise ghedaen vander suutsiden in Sicelech ende hadden Sicelech gheslaghen ende haddent verborren metten viere
ende si hadden daer uut gheleit ghevanghen die wyve, ende vanden meesten totten mynsten en hadden si daer niemant doet gheslaghen, mer si haddense met hon gheleit ende waren henen haers weechs.
Ende doe David ende sijn manne dus comen waren ter stat ende sise verborren vonden metten viere ende dat haer wyve ende haer sonen ende haer dochtere ghevanghen gheleit waren,
soe hief David ende tfolc, dat met hem was, haer stemme op ende weenden tot dat die tranen in hem ghebraken.
Want Davids ii wyve waren oec ghevanghen gheleit: Achinoem van Jezrael ende Abigail, Nabals wijf van Carmelo.
Ende David waert sere besericht, want tfolc woudene steenen, want elcs mans  siele was bitter om sijn sonen ende om sijn dochteren. Ende David waert ghesterct inden Here, sinen God,
ende hi seide tot Abiathar, den pape, Abimelechs sone: Brinct te my dephod. Ende Abiathar droech dephod tot David.
Ende David ghinc den Here te rade ende seide: Salic dese rovers navolghen of en sal ic, ende sal icse herhalen? Ende die Here seide hem: Volcht hon na, want sonder twyvel selstuse vaen ende sels den roef bescudden.
Dus ghinc David wech ende die vic man, die met hem waren, ende si quamen totter vloet Besor. Ende enighe, die mode waren, bleven daer,
ende David volchde hon na, hi ende iiiic man, want iic wasser achter bleven, die van moetheiden over die vloet Besor niet liden en mochten.
Ende si vonden opt velt enen man van Egipten ende si brachtenen tot David.
Ende si gaven hem broet, dat hi eten soude ende drincken borne, ende si gaven hem oec een stuc van enen clont vighen ende ii druven rosinen. Ende doe hi gheten hadde, soe keerde sijn gheest weder ende hi herquam, want hi hadde broet gheten noch borne ghedroncken in dri daghen noch in dri nachten.
Ende David seide hem: Wies bestu ende wanen of werwaert gaestu? Hi seide: Ic ben een kint van Egipten, eens mans van Amelech cnapen. Want mijn here liet mi achter, want ic begonste eerghisteren siec te werdene.
Want wi braken uute ter suitsiden van Cerethi ende jeghen Judam ende ten Suden van Caleph ende Sicelech hebben wi ghebernt metten viere.
Ende  David seide hem: Selstu my moghen leiden in desen hoep? Hi seide: Sweer mi bi Gode, dattu mi niet doden en sels ende dattu my in mijns heren hant niet leveren en suls, ende ic sal di in desen hoep leiden. Ende David swoert hem.
Ende als hine gheleidt hadde, siet, so saten die ende aten op al derde, ende si aten ende droncken, als of sy enen feesteliken dach vierden over alle die proeye ende den roef, dien si gheroeft hadden uuten lande vanden Philisteen ende vanden lande van Juda.
Ende David sloechse van savonts tot zavonts vanden anderen daghe ende niet van hon lieden en ontghinc sonder iiiic manne, jonghelinghe, die op kemels ghespronghen waren ende wech ghevlouwen waren.
Dus verloeste David al, dat die van Amelech gheroeft hadden, ende hi verloeste sijn twe wyve,
ende niet en ghebrac hem vanden groetsten totten cleynen, beide van sonen ende van dochteren ende vanden roeve ende soe wat, dat si gheroeft hadden, al bracht David weder.
Ende hi bracht alle die cudden ende tfee ende hi dreeft voer sijn aensichte. Ende si seiden: Dits Davids roef.
Ende David quam totten iic mannen, die moede achter bleven waren, ende si en mochten David niet ghevolghen, ende hi hadse heiten sitten inder vloet Besor. Ende si trocken uute David te ghemoete ende den volke, dat met hem was. Ende doe David te desen volke quam, soe gruette hise met peiseliken woerden.
Ende ene alte quaden man ende ongherecht [vanden mannen], die met David waren, antwoerde ende seide: Om dat si met ons niet en quamen, soe en selen wi hon niet gheven vanden roeve, dien wi verloest hebben, mer elken es ghenoech sijn wijf ende sijn kindere, ende alsi die ontfaen hebben, soe gaen ewech.
Mer David seide: Mijn bruedere, ghi en sult also niet doen van dien, dat ons die Here ghelevert hevet ende die ons behuedt hevet ende die in onsen handen ghegheven heeft die rovers, die uut ghetrocken waren jeghen ons,
ende nieman en hore u op dese redene, want effen deel sal wesen sgheens, die ten stride gaet ende sgheens, die bider vitaelgien blijft , ende sy selen ghelikelijc deilen.
Ende van dien daghen soe waert dit gheset ende gheordineert ende voert aen als een wet in Israhel al tot desen daghe.
Dus quam David in Sicelech ende hy sant ghiften vanden roeve den ouders van Juda, sinen naesten, ende seide: Ontfaet benedixien van sHeren roeve, vanden roeve
den ghenen, die waren in Bethel ende Ramoth ten Suden, ende die waren in Seph,
Amoth ende in Estama
ende in Racha ende die waren inden poerten van Iheraniel ende die waren inden poerten Ceni,
ende die waren in Arama ende in Lamasan
ende die waren in Ataht ende die waren in Hebron ende den anderen, die waren in dien steden, daer David ende sijn manne in ghewoent hadden.
Die Philisteen vochten jeghen Jezrael, ende die manne van Israhel vlouwen vander  Philisteen aensichte ende si vielen verslaghen op die berghe Gelboe.
Ende si trocken op Saulle ende sijn sonen  ende si versloeghen Jonathan ende Aminadab ende Melchisue, Sauls sonen.
Ende alt last vanden stride keerde jeghen Saulle, ende hem volchden die manne, di scutters, ende hi waert alte anxtelijc ghewont vanden scutters.
Ende Saul seide tot sinen scilt cnape  : Trect uut dijn swert ende stect mi, dat machschien dese onbesnedene niet en comen ende bespotten mi ende dat si mi dan doet slaen, mi bespottende.
Ende sijn sciltcnape en wouds niet doen, want hi was met alte groeten anxte vervaert. Ende doe begreep Saul tswert ende vielre op. Doen dat sijn sciltcnape sach, dat Saul doet was, so viel hi oec in sijn swert ende hi bleef met hem doet .
Dus bleef Saul doet ende sijn iii sonen ende sijn sciltcnape ende alle sijn manne te gader in dien daghe.
Ende doe die kindere van Israhel, die over die valleie waren ende over die Jordane, saghen, dat die manne van Israhel ghevlouwen waren ende dat Saul ende sijn sonen doet waren, soe lieten si haer steden ende vlouwen, ende die Philistijn quamen ende woenden daer.
Ende doe dander dach quam, soe quamen die Philisteen om die dode tontcledene ende si vonden ligghende opten berch Gelboe Saulle ende sijn iii sonen.
Ende si sloghen Sauls hoeft af ende si daden hem sijn wapene uute ende sondense inder Philisteen lant al om endomme, om datment boetscappen soude inder afgoden temple ende onder den lieden,
ende si leiden sijn wapene in Astaroths tempel, mer sinen lichaem hingen si aenden muer van Bethsan.
Doe dit ghehoert hadden die manne van Jabes in Galaad al, dat die Philisteen Saulle ghedaen hadden,
soe stonden op alle die manne starcste ende ginghen alle den nacht ende haelden Sauls lichaem ende sijnre sonen lichamen vanden mueren van Bethsan . Ende si quamen te Jabes ende verborrense daer
ende sy namen haer beendere ende groevense inden bosch van Jabes, ende si vasten vii daghe.
Ende het gheschiede na dien, dat Saul doet was, dat David wederkeerde van Amelechs gheslechte ende dat hi twee daghe duerde in Sicelech.
Ende ten derden daghe soe openbaerde een man, comende uut Sauls ghetelden met ghescoerden clederen ende met ghemulle opt hoeft ghespreit. Ende doe hi te David comen was, soe viel hi op sijn aensichte ende aenbeeddene.
Ende David seide tot hem: Wanen coemstu? Ende hi seide tot hem: Ic ben ghevlouwen uten ghetelden van Israhel.
Ende David seide tot hem: Segt mi, wat woerde eest datter gheschiet es? Hi seide: Tfolc vloe vanden stride ende vele vanden volke sijn daer ghevallen ende doet bleven, mer Saul ende Jonathas, sijn sone, sijn daer doet bleven.
Ende  David seide totten jonghelinc, diet hem boetscapte: Waer bi wetstu, dat Saul ende sijn sone doet es?
Ende die jonghelinc, diet hem boetscaepte, seide: By avontueren soe quamic inden berghe Gelboe, ende Saul lach ende leende op sijn spere, ende die waghene ende die gheredene quaemen hem ane.
Ende hi keerde hem omme, ende doe hi mi sach, soe riep hi mi. Ende doe ic hem gheantwoert hadde: Ic ben hier,
soe seide hi mi: Wie bestu? Ende ic seide tot hem: Ic ben een man van Amelechs.
Ende hi seide my: Stant op mi ende steect mi doet, want die pinen houden my, ende noch es mijn siele in my.
Ende ic stont op hem ende ic sloechene doet, want ic wiste, dat hi niet en hadde moghen leven na desen val. Ende ic nam die diademe, die op sijn hoeft was, ende die armille van sinen erme ende ic hebse bracht hier te di, mynen here.
Ende David begreep sijn cledere ende scoerese ende alle die manne, die met hem waren,
ende si weenden ende screiden ende si vasten totten avonde op Saul ende Jonathan, sinen sone, ende op sHeren volc ende op thuys van Israhel ende om dat si metten swerde ghevallen waren.
Ende David seide totten jonghelinc, diet hem gheboetscapt hadde: Wanen bestu? Hi antwoerde: Ic ben eens toecomelincs, eens mans van Amelechs sone.
Ende David seide hem: Waer om en ontsaechstu di niet, dijn hant te stekene om sHeren gheconsacreerden coninc te dodene?
Ende David riep enen van sinen kinderen ende seide: Coemt voert ende valle jeghen hem. Ende die sloechene, ende hi es doet.
Ende David seide tot hem: Want dijn mont hevet teghen di selven ghesproken ende gheseit: Ic hebbe sHeren gheconsacreerden coninc ghedoet.
Ende David weende dit gheween op Saulle ende op Jonathan, sinen sone;
ende hi gheboet, dat si den kinderen van Juda ten boghe leren souden, also inder Gherechtere boec ghescreven es:
Merke Israhel om die ghene die doet sijn op dijn hoecheiden! Die voerbaerre van Israhel worden ghewont ende ghedoet op dijn berghe. Hoe ghevielen si!
En willet niet boetscapen in Geth, noch en boetscapet niet in die jeghenode van Ascalon,  dat die dochtere vanden Philistijn niet en verbliden, dat dier onbesnedenre dochteren niet en vervrouden. Berghe van Gelboe, noch dou noch reghen en moeten op u niet  comen, ende daer en moeten niet sijn ackers van voerbareghen vrochten,
want daer waert der stercker schilt afgheworpen, Sauls schilt, als of hi niet en was ghesalft met olien. Vander ghedoedder bloede, vander stercker ruete Jonathas ghescutte en keerde noit achterwert, ende Sauls swert en keerde noeit idelijc weder. . Saul ende Jonathas waren mynlijc ende scoene in haren levene,
ende in de doet en waren si niet ghescheiden, snelre dan are ende sterker dan libaerde.
Ghi, dochtere van Israhel, weent op Saulle, die u met roeden cleedde in weeldicheiden ende die u te uwer chierheit gaf gulden yuweele.
Hoe ghevielen die stercke inden striden! Jonathas es in dinen hoecheiden ghedoet.
Brueder mijn, Jonatha, seer scoene ende mynlijc boven der wyven mynne, ic heb rouwe om di.
Ghelijc dat een moder haren enighen sone mynt, also myndic di.
Hoe ghevielen die vrome ende verdorven die vechtende wapene!
Hier na ghinc David den Here te rade ende seide: Salic nu op trecken in enighe stat van Juda? Ende die Here seide tot hem: Trecker op. Ende David seide: Waer sal ic trecken? Ende hi antwoerde hem: In Hebron.
Dus trac David op ende sijn twee wyve Achinoem van Israhel ende Abigail, Nabals wijf van Carmelo.
Ende David leidde oec met hem die manne, die met hem waren, elken met sinen huus, ende si woenden inden poerten van Hebron.
Ende die manne van Juda quamen ende consacreerden daer David, dat hi regneren soude boven Judas huis. Ende David waert geboetscapt, dat die manne van Jabes in Galaad Saulle begraven hadden.
Hier omme sant David boden ten mannen van Jabes in Galaad, ende hi seide tot hon: Ghebenedijt soe moetti wesen den Here, die dese ontfermicheit hebt ghedaen met Saul, uwen here, ende hebten begraven.
Ende nu sal u die Here ghelden donfermicheit ende de waerheit, mer ic sal u oec ghelden gracie, om dat ghi dit woert ghedaen hebt.
Uwe hande werden vrome ende weest kindere der stercheit, want al es uwe here Saul doet, nochtan heeft mi thuis van Juda gheconsacreert te sinen behoef te enen coninc.
Ende Abner, Ners sone, de maerscalc van Sauls heere, hi nam Ysbosech, Saul sone, ende leiddene al om die ghetelde
ende hi maectene coninc boven Galaad ende boven Gethsuri ende boven Israhel ende boven Benjamin ende boven Effraym ende boven al Israhel.
Ende Ysbosech, Sauls sone, was l jaer out, doe hi begonste te regneren boven Israhel, ende hi regneerde ii jaer. Want thuus van Juda volchde alleen David.
Ende tghetal vanden daghen, dat David woende in Hebron ende boven thuis van Juda regneerde, was vii jaer ende vi maende.
Ende Abner, Ners sone, ende Hysboseth, Sauls sone, kindere trocken uuten ghetelden in Gabaon.
Ende Joab, Sarvien sone, ende Davids kindere trocken oec uute ende quamen hem te ghemoete neven die piscine in Gabaon. Ende doe si vergadert waren, soe saten si deen jeghen dander, dese in dese side der pissinen ende die ghene in dander side.
Ende Abner seide tot Joab: Die kindere staen op ende spelen voer ons. Ende Joab antwoerde: Si staen op.
Doe stonden op bi ghetale xii van Benjamin uute Hysboseths partien ende ghinghen over, ende xii van Davids kinderen.
Ende elc begreep sijns veinoets hoeft ende staect swert in sijns jeghens mans side ende si vielen te gadere . Ende de name vander stat waert gheheiten der stouter acker in Gabaon.
Ende in dien daghe waert die strijt haert ghenoech, ende Abner ende sijn manne woerden wech ghejaecht van Davids kinderen.
Want daer waren dri  Sarvien sonen: Joab ende Abisai ende Asahel, ende Asahel was alte snellen loepere ghelijc een vanden reen, die inden bosschen wonen.
Ende Azahel volchde Abner na ende hi en keerde hem niet af noch ter rechter hant noch ter slincker hant noch en liet niet Abner na te volghene.
Ende Abner sach achter hem ende seide: Bestu Israhel? Hi antwoerde: Ic bent.
Ende Abner seide hem: Ganc ter rechterhant of ter luchter hant ende vanc enen vanden jonghelinghen ende nem di sinen roef. Mer Asahel en wouts niet laten, hi en volchde hem na.
Ende echter sprac Abner tot Asahel: Ganc wech, en wilt mi niet volghen, dat ic niet en werde bedwonghen, di in deerde te naghelen, ende dat ic dan niet en sal moghen mijn aensicht op heffen te Joab, dinen brueder wert.
Ende Asahel verontwerdet te horene ende en wilde niet afkeren. Daer om stackene Abner metten averechten vanden spere in sijn ghemechte ende doerstackene ende hi bleef doet in die selve stat. Ende al die ghene, die leden neven die stat, daer Asahel gevallen was ende doet lach, si bleven staende.
Ende doe Joab ende Abisai volchden Abnerre, di vloe, soe ghinc die sonne onder, ende si quamen totten hoeve le vanden water conduyte, di jeghen die valeie ende den weghe vander wildernissen es in Gabaon,
ende Benjamins kindere vergaderden tot Abner ende si stonden opten sop van enen berghe te gader ghehoept in een battaeldie.
Ende Abner riep tot Joab ende seide: Sal dijn speer verwoeden totter verderfenissen? En wetstu niet, dat wanhope vreselijc es? In hoe langhen en segstu den volke niet, dat het late sinen brueders na te volghene?
Ende Joab seide: Leeft die Here, haddestu vroech ghesproken, soe hadde tfolc wech ghegaen ende niet sinen brueder ghevolcht.
Hier om soe blies Joab metten trompette ende alt heer stont ende si en volchden nemmeer Israhelle na noch en streden.
Ende Abner ende sijn manne ghinghen wech alden nacht doer den campaendien ende trocken over die Jordane, ende als si al Bethoren omgaen hadden, soe quamen si ten ghetelden.
Ende doe Joab liet Abner na te volghene, soe keerde hi weder ende vergaderde alt volc, ende Davids kinderen ghebraken xix manne al sonder Asahel,
mer Davids cnapen sloeghen van Benjamin ende vanden mannen, die met Abnerre waren, iiic ende lx, die doet bleven.
Ende si droeghen Asael ende si groevenen in sijns vader graf in Bethleem. Ende Joab ende die manne, die met hem waren, wandelden al dien nacht, ende in die dagheraet quaemen si in Hebron.
Dus was ghestrijt tusschen Sauls huis ende Davids huys. Ende David hadde voertganc ende waert altoes vromere dan hi was, mer Sauls huys crancte alle daghe.
Ende David woerden sonen gheboren in Hebron. Ende sijn eerstegheborene sone was Amon van Achinoem van Israhel,
ende na hem was Cheles van Abigail, Nabals wijf van Carmelo, ende die derde was Absolom, Maacha sone, die Tholmai, sconincs van Gessur, dochter was,
ende die vierde was Adonias, Agothas sone, ende die vijfte was Safachias, Abichals sone,
ende die seste was Jethram, dien David hadde van Egla, sinen wyve. . Dese worden David in Hebron gheboren.
Ende doe strijt was tusschen Sauls huys ende Davids huys, soe regeerde Abners sone Sauls huys.
Ende Saul hadde ghehadt een vrindinne, die Respha hiet, die Achi dochter was. Ende Abner ghinc in tot desen wyve ende Hisboseth seide tot Abner: Waer om bestu inghegaen tot mijns vaders vrindinne?
Ende Abner waert sere gram om Hisboseths woerde ende seide: Benic niet heden eens honts hoeft jeghen Juda, die ontfermicheit heb ghedaen op Sauls huus, dijns vader ende op sijn bruedere ende sijn naeste, ende ic en hebbe di niet ghelevert in Davids hande ende du heves jeghen mi ghesocht, dattu mi huden berespen souts om eens wijfs wille?
Dit moet God Abnerre doen ende dit moet hier hem toe doen oftic niet met David doen en sal, also die Here hem gesproken  hevet,
dat rike sal werden overgedraghen van Sauls huyse ende dat Davids troen sal werden verheven boven Israhel ende boven Yuda, van Dan tot Bersabee.
Ende Hisboseth en mochte hem niet gheantwoerden, want hi ontsachene.
Hier om sant Abner boden voer hem selven tot David ende seide: Wies es dlant? Ende dat si segghen souden: Maec met mi vrintscap, ende mijn hant sal metti wesen, ende ic sal al Israhel totti bringhen.
Ende David seide: Ic sal alte wel metti vrintscap maken, mer een dinc heischic van di ende segghe: Du en suls mijn aensichte niet sien, voer dattu bringhen sels Micol, Sauls dochter, ende also selstu comen ende mi sien.
Ende David sant boden tot Hisboseth, Sauls sone, ende seide: Ghif mi weder Micol, mijn wijf, die ic te huwelijc ontfinc met c oversloven vanden Philisteen.
Hier om sant Hisboseth ende haeldese van haren man Falciel, Lais sone .
Ende haer man volchde haer na al weenende tot Bahurim. Ende Abner seide tot hem: Ganc ende keer weder. Ende hi keerde weder.
Ende Abner droech oec redene in totten ouders van Israhel ende seide: Beide ghisteren ende eerghisteren soe hies di David, dat hi boven u regneren soude.
Nu, daer om doet dat die Here ghesproken heeft tot David ende gheseit: Ic sal mijn volc van Israhel verloessen in mijns knechts Davids hant vander Philisteen ende alle sijnre viande hant.
Ende Abner sprac oec tot Benjamin  ende hi ghinc wech om te sprekene tot David in Hebron al, dat Israhelle ghenoechde ende al Benjamin.
Ende hi quam tot David in Hebron met xx mannen. Ende David maecte Abnerre ende den mannen, die met hem comen waren, een groete werscap.
Ende Abner seide tot David: Ic sal opstaen om te vergaderen te dy, mynen here den coninc, al Israhel ende ic sal met di belofte doen soe dattu boven hon allen regneren suls, also dijn siele beghert. Ende doe David Abnerre dus uut hadde gheleit ende hi in paise wech ghegaen was,
soe quamen te hant Davids kindere ende Joab ende hadden die rovers verslaghen met sere groeten roeve. Mer Abner en was met David niet in Hebron, want hi haddene ghelaten gaen ende hi was wech ghetijdt in paise.
Ende Joab ende alt heer, dat met hem was, quamen daer na. Ende Joab waert gheboetscapt vanden ghenen, die hem seiden: Abner, Ners sone, es comen totten coninc ende die coninc lietene gaen, ende hi es wech ghegaen in payse.
Ende Joab ghinc in totten coninc ende seide: Wat hevestu ghedaen? Sich, Abner es totti comen. Waer om heeftune laten gaen ende hi es henen ghetijdt ende wech ghegaen?
En kenstu Abner, Ners sone, niet, dat hi quam daer om hier, om dat hi di bedrieghen soude ende om dat hi weten soude dinen uutganc ende dinen inganc ende dat hi weten soude al dattu does?
Ende Joab ghinc uut van David ende sant boden na Abner ende hi deden wederkeren vander cysternen Syra, dats David niet en wiste.
Ende doe Abner in Hebron weder comen was, soe leiddene Joab besiden in myddewert vander poerten, om dat hi jeghen hem spreken soude met verradenissen, ende hi stackene daer in sijn ghemachte  ende bleef doet om die wrake Asahels, sijns brueders, doet.
Doe David hoerde, dat dese dinc ghedaen was, soe seide hi: Ic ben suver ende mijn rike voer den Here ewelijc van Abner, Ners sone, blode,
ende het moet comen op Joabs hoeft ende op al sijns vaders huys, ende van Joabs huys en moet niet ghebreken de ghedoghen sal tfloeyen vanden bloede ende die lasers si ende die spille holdende  ende die vallen sal metten swerde ende dien broet ghebreke.
Joab ende Abisai, sijn brueder, doeden dus Abner, om dat hy  Asahel, haren brueder, ghedoet hadde inden stride Gabaon.
Ende David seide tot Joab ende tot alden volke, dat met hem was: Scoert uwe cledere ende gort u met sacken ende weent voer Abners uutvaert. Ende die coninc David volchde na die bare.
Ende doe sy Abnerre in Hebron ghegraven hadden, so hief die coninc sijn stemme op ende weende op Abners graf, ende alt volc weende oec. Ende doe die coninc Abnerre beweende,
soe seide hi: Abner, du en best niet doet bleven, alse die quade pleghen te stervene, dijn hande en sijn niet ghebonden ende dijn voete en waren met boeyen niet verladen, mer also si pleghen te vallene voer die kindere der quaetheit, also bestu ghevallen. Ende alt volc versuchte ende weende op hem.
Ende doe al die menichte comen was om spise te nemen met David ende het noch claer dach was, soe swoer David ende seide: Dit moet mi God doen ende dit moet hier mi toe doen, oftic broet sal ghesmaken of iet el voer der sonnen onderganc.
Ende alt volc hoeret ende hon ghenuechde al wel dat die coninc dede in svolcs aenscouwene.
Ende alt volc bekende  ende al Israhel van dien daghe, dat het vanden coninc niet ghedaen en was, datmen Abner, Ners sone, doden soude.
Ende die coninc seide tot sinen cnapen: En wetti niet, dat heden een prince ende een alte groeten man gevallen es in Israhel?
Want ic ben noch een teder ghekonsacreerde coninc , mer dese manne, Sarvien sonen, sijn my haert. Die Here moet ghelden den ghenen, die quaet doet, na sijn quaetheiden.
Hisboseth, Sauls sone, hoerde, dat Abner in Hebron ghevallen was, ende sijn hande worden ontbonden ende al Israhel waerter om ghestoert.
Sauls sone hadde ii manne, die princen van roevers waren, des eens name was Baanas ende des anders name Rechab, Remmons sonen van Beroch van Benjamins kinderen, want Beroch was gherekent in Benjamin,
ende die Beroch ende Benas vlouwen in Getthaim ende si waren daer toecomelinghe tot dier tijt.
Ende Jonathas, Sauls sone, hadde enen sone met crancken voeten. Want hi was v jaer out, doe van Israhel die bode quam van Sauls ende Jonathas doet. Ende sijn voester nammene ende vloe met hem, ende doe si haer haeste om te vliene, soe viel tkint ende waert cropel ende sinen name was Mifiboseth.
Ende Remmons sonen van Beroch quamen, Rechab ende Banaa, ende si quamen in die hitte vanden daghe in Hisboseths huys, die te middaghe lach ende sliep op sijn bedde. Ende die doere wachterse suverde terwe ende was slapende woerden.
Ende dese twee namen are van terwen  ende ghinghen al heymelijc in ende staken Hisboseth doet in sijn ghemachte, Rechab ende Banaa, sijn brueder, ende si vlouwen.
Ende doe si int huys comen waren, soe lach hi ende sliep op sijn bedde beslotenre doeren ende si stakenen ende sloeghenen doet ende si droeghen sijn hoeft ewech ende ghinghen wech alden nacht doer den wech vander wildernissen.
Ende si droghen Hisboseths hoeft tot David in Hebron ende si seiden totten coninc: Sich hier Hisboseths, Sauls sone, hoeft, dijns viants, die dijn siele sochte, ende die Here heeft den here, onsen coninc, wrake ghegheven van Saulle ende sinen sade.
Ende David antwoerde Rechab ende Banaa, sinen brueder, Remmons sonen van Beroch, ende hi seide tot hem: Leeft die Here, die myne siele hevet verloest van allen verdriete,
want den ghenen, die mi boetscapte ende seide: Saul es doet, die waende, dat hi mi lieve boetscapte, dien hieldic ende doeddene in Sicelech, dien ic moeste loen gheven over die boetscap,
ende hoe vele bat ben ict sculdich u te doene, als quade manne hebben ghedoet enen onsculdighen man bynnen sinen huyse op sijn bedde ende te soekene sijn bloet van uwer hant ende u vanden lande wech te doene!
Ende David beval sinen kinderen ende si doeddense ende si sloeghen hem hande ende voete af ende si hingense boven die piscine in Hebron. Hisboseths hoeft namen si ende groevent in Abners graf in Hebron.
Alle die gheslechten van Israhel quamen tot David in Hebron ende seiden: Sich, wi sijn dijn been ende dijn vleechs.
Mer oec ghisteren ende eergisteren,  doe Saul coninc boven ons was, soe waerstu uutleidende ende in bringhende Israhel ende die Here seide tot di: Du sels voeden mijn volc van Israhel ende du sels prince wesen boven Israhel.
Ende die ouders van Israhel quamen oec totten coninc in Hebron, ende die coninc David sloech belofte met hon voerden Here in Hebron , ende si consacreerden David in enen coninc boven Israhel.
David was een kint van xxx jaren, doe hi begonste te regneren, ende hi regneerde xl jaer.
Boven Judam regneerde hi in Hebron vii jaer ende vi maent ende in Iherusalem regneerde hi xxxii jaer boven al Israhel in Judam.
Ende die coninc ghinc ende alle die manne, di met hem waren, in Iherusalem totten Jebuseen, die in dat lant woenden. Ende van hem lieden waert tot David gheseit: Du en sels hier bynnen niet comen, ten si dattu wech ghedaen hebs die blinde ende die cropele, die segghen: David en sal hier boven niet comen.
Ende David nam die borch van Sion, dits Davids stede.
Want David hadde in dien daghe den loen voert gheset den ghenen, die de Hebreusche slaen soude ende die ghenaken soude den gotieren vanden dake ende die afdoen soude de blinde ende die croepele, die Davids siele haten. Hier omme seitmen in een proverbie: Die blinde ende die cropele en selen niet inden tempel comen.
Ende David woende in die borch ende hi hietse Davids Stede ende hi stichtese al om endomme vander doetlaghen ende bynnen.
Ende hi ghinc in voertgaende ende toe wassende, ende die Here, God vanden heeren, was met hem.
Ende Hiram, die coninc van Tyri, sant boden tot David ende cedren hout ende wercliede van steenen ende wercliede van hout ten weghen, ende sy maecten Davids huys.
Ende David bekende, datten die Here had vast ghemaect coninc boven al Israhel ende dat hi sijn rike verheven hadde boven sijn volc van Israhel.
Daer om nam David noch vrindinnen ende wyve van Iherusalem, na dat hi van Hebron comen was, ende David woerden andere sonen ende andere dochteren gheboren.
Ende dit sijn haer namen, die hem gheboren woerden in Iherusalem: Samua ende Jobab ende Nathan  ende Salomon ende Ibaar
ende Helisua ende Nepheg ende Jafia
ende Helisama ende Helida ende Helifeleg.
Die Philisteen verhoerden, dat si David gheconsacreert hadden in enen coninc boven Israhel, ende si quamen alle op om David te suekene. Doe David verhoert hadde, soe trac hi in een vaste stat.
Ende die Philistijn quamen ende stroeiden hon in die valleie Raphaim ,
ende David ghinc den Here te rade ende seide: Salic uut trecken totten Philistijn ende selstuse in mijn hant gheven? Ende die Here seide tot David: Trect uute, want leverende soe sal ic die Philisteen leveren in dijn hant.
Dus quam David in Baalpharasim ende hi sloechse daer ende seide: Die Here schiet mijn viande voer mi, als water woert ghescheiden. Ende hier om wert die name van dier stat gheheiten  Baalpharasim.
Ende sy lieten daer haer afgode, ende David ende sijn manne droeghense ewech .
Ende die Philisteen dadenre noch toe, soe dat si op quamen, ende si stroiden hon in die valleie Raphaim.
Ende David ghinc den Here te rade: Salic op trecken jeghen die Philistijn, ende selstuse leveren in mijn hande? Hi antwoerde: Du en suls niet optrecken hon te ghemoete, mer tide om achter haren rugghen ende du sels comen van jeghen die peerbome
ende alstu hoeren sels den luut sgheens, die boven opten sop vanden peerbome gaen sal, dan selstu den strijt aengaen, want dan sal die Here uut trecken voer dijn aenschijn om te verslane der Philistijn ghetelde. Ende David dede aldus, also hem die Here bevolen hadde, ende sloech die Philistijn van Gabaa tot dattu comes te Gazer.
Echter vergaderde David alle di uutvercorene van Israhel, xxxm,
ende David stont op ende ghinc wech ende alt volc, dat met hem was van Judas mannen, om dat si halen souden Gods arke, boven die welke men aenroept sHeren name van den heeren, die sittet in Cherubin boven haer.
Ende si setten Gods arke op enen niewen wagen ende si haeldense van Aminadabs huse, die in Gabaa was; Osa ende Haio, Aminadabs sonen, menden den niewen waghen. Ende doe si ghenomen hadden Seur van Aminadabs huyse, die in Gabaa was ende sHeren arke huedde,
so ghinc Haio voer darke.
Ende David ende al Israhel speelden voer den Here in allen ghewrachten houte, in citoelen, in herpen, in lieren, in tambueren ende in cymbalen.
Ende na dien dat si comen waren te Nachors vloere, soe stac Oza sijn hant voert aen sHeren arke ende hiltse, want dossen spronghen metten gaerde ende hadden darke ghehelt.
Ende die Here waert vergramt met onwerdicheiden jeghen Ozam ende hi sloechen om dese overdaet, ende hi bleef daer doet neven Gods arke.
ende David waert besericht, om dat die Here Ozam gheslaghen hadde ende men hiet den name van dier stat Ozaslaen tot in desen daghe.
Ende in dien daghe ontsach David den Here ende seide: Hoe sal sHeren arke te my in ghecomen?
Ende hi en wilde  te hem niet keren sHeren arke in Davids stede, mer hi keerdese in Obededoms huys van Geth.
Ende sHeren arke bleef in Obededoms huys van Geth dri maende, ende die Here benedide Obededom ende al sijn huys.
Ende den coninc David waert gheboetscapt, dat die Here Obededom ghebenedijt hadde  ende al dien, dat hi hadde, om Gods arken wille. Ende David seide: Ic sal gaen ende brenghen sHeren arke met benedixien in  mijn huys. Dus ghinc David wech ende haelde sHeren arke van Obededoms huys in Davids stede met bliscapen; ende met David waren vii processien ende die victime vanden calve.
Ende doe die ghene, die darke droghen, waren vi screden voert ghegaen, soe doedden si enen osse ende enen ram.
Ende David speelde op orghelen aenden hals ghebonden ende hi spranc alle sijn macht voer den Here. Want David was ghecleet met enen linen ephod.
Ende David ende alt huys van Israhel leidden sHeren arke in vrouden ende in lude van trompen.
Ende doe sHeren arke comen was bynnen Davids stede, soe sach Micol, Sauls dochter, doer een venstre ende sach David huppelen ende springhen voer den Here ende si veronwerden in haer herte.
Ende si brachten sHeren arke in ende si settense in haer stat in midden den tabernacule, dat haer David bereet ghemaect hadde, ende David offerde holocaust voer den Here ende danckelijc hostien.
Ende doe hi voldaen hadde den Here offerende holocauste ende danclijc hostien, soe benedide hi tfolc in sHeren name
ende hi deelde alle der menichten van Israhel, beide manne ende wyve, elken een broet ende bloeme in olie ghefrijt ende enen brade van buffels vlesche, ende alt volc ghinc wech elc in sijn huus. Ende David keerde weder om sinen huyse te benediene,
ende Micol, Sauls dochter, quam uute in Davids ghemoet ende seide: Hoe glorioes was huden die coninc van Israhel, hem ontdeckende voer sijnre cnapen joncwyve, ende hi ontdecte hem, als men ontdect enen vanden ribauden!
Ende David seide tot Micol: Leeft die Here, soe salic spelen voer den Here, die mi bat vercoren heeft dan dinen vader ende dan al sijn huys ende die mi bevolen heeft, dat ic prince wesen soude boven sHeren volc van Israhel.
Ende ic sal spelen ende onwerder werden, meer dan ic gheweest hebbe, ende oetmodich wesen in minen oghen, ende metten joncwyven, daer du af ghesproken hevest, sal ic glorioser openbaren.
Hier om en waert Micol, Sauls dochter, negheen sone gheboren voer die daghe haerre doet.
Het gheschiede, doe die coninc in huis sat ende doe hem die Here ruste ghegheven hadde al om ende omme van alle sinen vianden,
soe seide hi tot Nathan, den prophete: En siestu niet, dat ic wone in een cedren huys ende dat Gods arke gheset es in de middewert van vellen?
Ende Nathan seide totten coninc: Ganc ende doet al, dat in dijn herte es, want die Here es metti.
Ende het gheschiede bynnen der nacht, ende sich, sHeren woert wert ghedaen tot Nathan ende seide:
Ganc ende sprec tot David, minen knecht: Dit seit die Here: Selstu mi stichten een huys in te wonene? Want noch en heb ic in negheen huys ghewoent van dien daghe, dat ic die kindere van Israhel uut Egipten leidde tot in desen daghe, mer ic hebbe ghewandelt in die tabernaculen ende in tenten in allen steden, daer ic overleden ben met alle den kinderen van Israhel.
Heb ic sprekende ghesproken tot enighen gheslechte van Israhel, dien dat ic bevolen hebbe, dat het mijn volc van Israel voeden soude,
ende heb ic gheseit: Waer omme en heefstu mi  niet  ghemaect een cedren huys?
Ende nu soe selstu David, mynen knecht, segghen: Dit seit die Here vanden heeren: Ic hebbe di ghenomen uuter weiden, daer du die cudden volghes om dattu prince werden souts boven mijn volc van Israhel,
ende ic heb met di gheweest in alle dien, daerstu ghewandelt heves, ende ic heb verslaghen van dinen aensichte alle dijn viande, ende ic heb di ghemaect enen groeten name na der groeter liede name, die in ertrijc sijn.
Ende ic sal mynen volc van Israhel stat setten ende ic saelt planten ende ic sal met hem wonen ende en sal voertmeer niet werden ghestoert, ende die kindere der quaetheit en selenre nemmeer toedoen, dat sijt quellen selen, alsoe si te voeren daden
van dien, dat ic richters settede boven mijn volc van Israhel ende ic sal di ruste gheven van alle dinen vianden. Ende die Here sal dy voersegghen, dat di die Here een huys maken sal.
Ende als dijn daghe voldaen selen wesen ende du slapen suls met dinen vaders, soe sal ic dijn saet verwecken na di, dat uut dinen buke comen sal, ende ic sal sijn rike vast maken.
Ende hi sal minen name een huys stichten ende ic sal den troen sijns riken ghestadich maken tot inden eweliken.
Ic sal hem wesen in vader ende hi sal mi wesen in sone. Mer eest dat hi iet quaets doet, soe sal icken casteyen inder mannen roede ende inder menschen kindere wonden.
Mer mijn ontfermherticheit en sal ic van hem niet nemen, also ic van Saulle nam, dien ic wech dede van minen aensichte .
Ende dijn huys sal ghetrouwe wesen ende dijn rijc voer mijn aensichte ewelijc ende dijn troen sal ewelijc vast wesen.
Na al dese woerde ende na al dit visioen soe sprac dus Nathan tot David.
Ende die coninc David ghinc in ende sat voer den Here ende seide: Here, mijn God, wie ben ic ende wat es mijns vaders huys, dattu my tot hier heefs bracht?
Mer, Here God, dit schijnt noch luttel in dinen oghen, du en moets oec spreken van dijns knechts huys over langhen tijt, want, Here God, dit es Adams wet. .
Wat salre dan noch David moghen toe doen, dat hi tot di mach spreken,
want, Here God, du kins dinen knecht. Om dijn woert ende na dijn herte soe hevestu alle dese groete dinghen ghedaen aldus, dattu dit dinen knecht kinlijc souts doen.
Here God, hier om bestu verheven, want niemant en es dijns ghelijc, noch negheen god en es sonder du in al dien, dat wi ghehoert hebben met onsen oren.
Want wat lieden sijn ghelijc dinen volke van Israhel in ertrijc, daer God om ghinc, dat hijt verloesten soude te sinen behoef in volke ende dat hi hem enen name maken soude, ende dat hi hem op ertrijc doen soude groete dinghen ende eyselijc, van dijns volcs aensichte, dattu di te dinen behoef heves verloest uut Egipten ende haer gode
ende die [di] dit volc hevest vast ghemaect in ewelijc volc, ende du, Here, bes hon ghemaect in God.
Nu dan, Here God, verwecke dijn woert ewelijc tot in ewelijc, dattu ghesproken hevest op dinen knecht ende op sijn huys,
ende dijn name moet werden verheven tot inden eweliken, ende dat men moet segghen: Die Here vanden heeren es die God van Israhel, ende dijns knechts Davids huis sal wesen ghestadich voer den Here.
Want du, Here vanden heeren, God van Israhel, heves dijns knechts  oren gheopenbaert ende gheseit: Ic sal di een huys stichten. Hier om hevet dijn cnecht sijn herte vonden, dat het di aenbede met deser bedinghen.
Nu dan, Here God, du bes God ende dijn woerde selen ghewarich wesen, want du heves dese goede dinghen ghesproken tot dinen knecht.
Hier om beginne ende benedie dijns knechts huys, dat het ewelijc moet wesen voer di. Want du, Here God, heves dit ghesproken, dat met dijnre benedixien dijns knechts huys sal ewelijc werden ghebenedijt.
Na dit gheschiede, dat David die Philistijn sloech ende veroetmodeghese, ende David dede af den breidel vanden tribuyte vander Philistijn hant.
Ende hy sloech Moab ende matse met eenre corden ende makese effene ghelijc der erden; hi mat twe linien, deen te doedene ende dander te lyve te holdene . Ende Moab waert David dienende onder tribuit.
Ende David sloech Adadezer, Roobs sone, den coninc van Saba, doe hi uut quam om here te werdene op die ryviere van Eufraten.
Ende David vinc uut sinen heere m ende viic gheredene ende xxm man te voete ende hi doerbodelde alle die perde vanden waghenen, mer hi lieter c waghene af gheheel.
Ende Syria van Damasco  quam oec, om dat hi Adadezer, den coninc van Saba, salcoers bringhen soude. Ende David sloech van Syria xxiim man.
Ende David leide verwaerneringhe in Syria van Damasco, ende Syria waert David dienende onder tribuyt. Ende die Here behielt David in allen dien, daer toe hi tijdde.
Ende David nam die gulden wapenen ende die guldene broken, die Adadezers cnapen hadden, ende voerdese in Iherusalem.
Ende die coninc David brachte van Beth ende van Beroch, Adadezers steden, soe vele mottaels , daer die coninc Salomon af maecte al de mottaelne vate inden tempel ende die mottaelne zee ende die colummen ende den outaer.
Ende Thoy, die coninc van Aemath, hoerde, dat David verslaghen hadde al die macht van Adadezers heere,
ende Thoi sant Joram, sinen sone, totten coninc David, dat hine grueten soude ende hem dancken soude, dat hy Adadezer verwonnen hadde ende verslaghen hadde, want Thou was Adadezers viant, ende in Jorams hande waren guldene vate ende silverne ende latoenen vate
ende die heilichde die coninc David oec den Here metten silver ende metten goude, dat hi gheheilicht hadde ende dat hi ghewonnen hadde van alden heidenen, die hi tonder gedaen hadde,
van Cyrien ende van Moab ende van Amons kinderen ende vanden Philistijn ende van Amelech ende van Adadezers hoestole, die Roobs sone was, sconincs van Saba.
Ende doe David wederkeerde, soe maecte hi hem enen name in die sout valeie, doe hi Sirien ghewonnen hadde, ende hi sloech in die valeie xiim man
ende in Gebelom xxiiim man, ende hi leide wechters in Ydumea ende hi maecter vastheiden in, ende al Ydumea  waert David dienende onder den tribuut  ende die Here behielt David in al dien, daer hi toe trac.
Ende David dede vonnisse ende gherechticheit voer al sijn volc, ende hi regneerde boven al Israhel.
Ende Joab, Servien sone, was boven theer, ende Josaphat, Hailuds sone, was die de geesten screef,
ende Sadoch, Achicobs sone, ende Abiathar, Abymelechs sone, waren papen ende Servias was cancellier
ende Bandias, Joiads sone, was boven Cerethi ende Phileti, mer Davids sonen waren papen.
Ende David seide: Waendi of iemant over bleven es van Sauls huse, dat ic met hem ontfermicheit doen mach om Jonathas wille?
Ende van Sauls huse was een cnape, die Siba hiet. Ende doene die coninc tot hem gheroepen hadde, soe seide hi hem: Bestu Siba?
Ende hi antwoerde: Ic ben dijn knecht.
Ende die coninc seide: Es ieman over bleven van Sauls huse, dat ic met hem doen mach sHeren ontfermicheit? Ende Siba seide totten coninc: Daer es noch Jonathas sone, die cranc in de voete es.
Die coninc seide: Waer es hi? Ende Siba seide totten coninc: Siet, hi es in Machirs, Amihels sone, huys in Lodabar. Ende die coninc David sant ende haeldene van Machirs, Amihels sone, huys van Lodabar.
Ende doe Miphiboseth, Jonathas sone, die Sauls sone was, quam totten coninc David, soe viel hi op sijn aensichte ende aenbeeddene. Ende David seide: Miphiboseth! Ende hi antwoerde: Ic ben dijn knecht, hier.
Ende David seide hem: En ontsich di niet, want doende sal ic metti ontfermicheit doen om Jonathas, dijns vaders, wille ende ic sal di wedergheven alle Sauls, dijns vaders, ackers ende du sels altoes op mijn tafele broet eten.
Ende hi aenbeeddene ende seide: Wie ben ic, dijn cnecht, dattu aensien heves op enen doden hont mijns ghelike?
Ende die coninc riep Sibam, Sauls cnape, ende seide hem: Al dat Sauls was ende al sijn huys heb ic dijns heren sone ghegheven.
Daer om wynne hem sijn lant, du ende dijn sonen ende dijn cnechte, ende du sels dijn heren sone spise bringhen, datmenne voede, want Myphiboseth, dijns heren sone, hi sal altoes broet eten op mijn tafele. Want Siba hadde xii sonen ende xx cnechte.
Ende Siba seide totten coninc: Coninc, here mijn, also du dinen cnecht bevolen heves, also sal dijn cnecht doen, ende Myphiboseth sal broet eten op dijn tafele als een van sconincs sonen.
Ende Miphiboseth hadde een cleyn kindeken, dat Micha hiet, want al Siba maescap van sinen huys diende Myphiboseth.
Ende Myphiboseth woende in Iherusalem, want hi at eenpaerlijc van sconincx tafelen, ende hi was cropel in beide sijn voete.
Hier na gheschiede, dat die coninc van Amons kinderen sterf, ende Anon, sijn soen, regneerde over hen.
Ende David seide: Ic sal ontfermicheit doen met Anon, Naas sone, alsoe sijn vader met my ontfermicheit dede. Daer om sant David ende troestene met sinen cnape van sijns vader doet . Ende doe  Davids cnapen comen waren in Amons kindere lant,
soe seiden die princen van Amons kinderen tot Anon, haren here: Waenstu, dat David om dijns vader ere tot di ghesonden hevet troesters ende niet om dat hi ondersueken soude ende bespien die stede, om dat hise averrecht werpen soude? Hier om hevet David sijn cnapen te di ghesonden!
Ende hier omme vinc Anon Davids cnapen ende scoer hon half haren baert af ende hi sneet hon half haer cledere af tot haren billen ende doe liet hise gaen.
Ende doe dit David gheboetscapt was, soe sant hi in haer ghemoet, want die mannen waren alte seer scandelijc bescaemt, ende David ontboet hon: Blijft in Jericho, tot dat uwe baert ghewassen es ende dan coemt weder.
Ende doe Amons kindere saghen, dat si David onere ghedaen hadden, soe sonden si ende huerden met gelde Roob van Syrien ende Soba van Syrien xxm te vote, ende vanden coninc Maatha m man ende van Istob xiim man.
Ende doe dit David vernomen hadde, soe sant hi Joab ende alt heer van vechters.
Hier omme quamen Amons kindere uute ende si maecten battaeldie voer den inganc vander poerten, mer Roob van Sirien ende Soba ende Istob ende Maatha waren bi siden opt velt.
Ende doe Joab sach, dat strijt jeghen hem ghereet was, beide voer ende achter, soe coes hi uut te sinen behoef van alle den uut ghecorenen van Israhel ende hi maecte battaeldie jeghen die van Sirien,
mer dander deel vanden volke leverde hi Abisai, sinen brueder, ende hi maecte battaeldie jegen Amons kindere.
Ende Joab seide: Eest dat die van Sirien mi verwynnen, soe selstu mi te helpen comen, mer verwynnen di Amons kindere, soe sal ic di te hulpen comen.
Wes een sterc man ende laet ons vechten voer ons volc ende voer ons Gods stede, mer die Here moet doen, dat goet es in sinen aenscouwene.
Dus aen ghinc Joab ende tfolc, dat met hem was, den strijt jeghen die van Syrien, ende si vloen te hant van sinen aensichte.
Ende doe Amons kindere saghen, dat die van Sirien ghevlouwen waren, soe vlouwen si oec van Abisai aensichte ende si ghinghen in die stede. Ende Joab keerde weder van Amons kinderen ende hi quam in Iherusalem.
Ende doe Amons kindere saghen, dat hem die van Syrien ontsaghen ende dat si ghevallen waren voer Israelle, soe vergaderden si te gader
ende Adadezer sant ende brachte die van Syrien uute, die over die ryviere waren ende hi brachte haer heer, ende Sobab, die maerscalc van Adadezer ridderscap, was haer prince.
Ende doe dit David ontboden was, soe vergaderde hi al Israhel ende trac over de Jordane ende quam in Helena.
Ende die van Sirien maecten bataeldien jeghen David ende si vochten jeghen hem, ende die van Sirien vlouwen van Israhels aensichte. Ende David versloech van dien van Sirien viic waghene ende xlm gheredene, ende hi sloech Sobach, den marscalc vanden ridderscape, ende hi bleef te hant doet.
Ende doe alle die coninghen, die in Adadezers salcoers waren, saghen, dat si verwonnen waren van Israhel, soe ontsaghen si hon ende vlouwen, lviiim man, voer Israhel, ende si maecten pais met Israhel ende dienden hon, ende die van Syrien ontsagen hem meer Amons kinderen salcoers te doene.
Te dien tide gheschiede, als djaer om quam, als die coninghe pleghen ten stride  uut te treckene, soe sant David Joab ende sijn cnapen in al Israhel met hem ende si woesten Amons kindere ende beleiden Jabbach, mer David  bleef in Iherusalem.
Doemen dit dede, soe ghesciede, dat David op stont van sinen bedde na middach ende dat hi hem verwandelde opten solre vanden conincliken huse, ende hi sach daer jeghen dat op haren solre een wijf haer dwoech ende het was een herde scoen wijf.
Daer om sant die coninc ende onder vraechde, wies dat wijf was. Ende men boetscapte hem, dat het Bethsabee was, Helias dochter ende Urias wijf van Heth.
Ende David sant boden ende namse, ende doe si tot hem in comen was, soe sliep hi met haer ende si waert te hant ghesuvert van haerre onsuverheit.
Ende si keerde weder in huys ende hadde kint ontfaen ende si sant ende ontboet David: Ic heb ontfaen.
Ende David sant tot Joab ende seide: Sendt te mi Huriam van Heth.
Ende Joab sant Huriam tot David, ende Hurias quam tot David. Ende David vraechde hem, hoe wel Joab dade ende tfolc, dat met hem was ende hoe men den strijt diende.
Ende David seide tot Huriam: Ganc in dijn huys ende dwae dijn voete.  ende Hurias ghinc uut sconincx huys ende hem volchde die coninclike spise.
Mer Hurias bleef voer die poerte vanden conincliken huse met sijns heren anderen cnapen ende hi en ghinc in sijn huus niet.
Ende David waert gheboetscapt vanden ghenen, die seide: Hurias en ghinc in sijn huus niet. Ende David seide tot Huriam: En bestu niet comen van enen langhen weghe? Waer om en bestu niet ghegaen in dijn huus?
Ende Hurias seide tot David: Gods arke ende Israhel ende Juda liggen in tenten ende Joab, mijn here  , ende mijns heren cnapen ligghen op daensichte vanden lande, ende ic sal gaen in mijn huys om teten ende te drinckene ende te slapene met mynen wyve? Bi dijnre salicheit ende bider salicheit dijnre sielen, so en salic dese dinghen niet doen.
Daer om seide David tot Huriam: Blijf hier heden oec ende ic sal di morghen laten varen. Dien dach bleef daer Hurias in Iherusalem ende sanderdaechs.
Ende David riepene, dat hi voer hem eten ende drincken soude, ende hy maectene droncken . Ende savonts ghinc hi uute ende sliep op sijn bedde met Davids, sijns heren, cnapen ende hi en ghinc niet in sijn huys.
Ende smorghens gheschiede, dat David tot Joab screef een lettere, ende hi santse hem met Hurias hant,
ende screef in die lettere: Settet Huriam jeghen den strijt, daer hi alre stercste es ende laetten daer, dat hi verslaghen doet blyve.
Ende doe Joab dus die poerte beleit hadde, soe settede hi Huriam in die stat, daer hi wiste dat alre stercste manne waren.
Ende die manne vander stat quamen uute ende vochten jeghen Joab ende het vielenre vanden volke van Davids cnapen, ende Hurias van Heth bleef daer oec doet.
Ende Joab sant ende ontboet David alle die woerde vanden stride
ende hi beval den bode ende seide: Alstu volseit sals hebben alle die redenen vanden stride totten coninc,
siestu, dat hi vergramt wert, ende seit hi: Waer om ghincdi aenden muer om te stridene, en wetti niet, datmen van boven vele scutten schietet?
Wie sloech Abymelech,  Jeroboals sone? En werp een wijf op hem niet een stuc van i steene ende doedene in Thebes? Waer om ghincdi neven den muer? soe selstu segghen: Hurias, dijn cnape, es daer oec bleven.
Dus ghinc die bode wech ende quam te Davite ende vertelde hem al dat hem Joab bevolen hadde.
Ende die bode seide  tot David: Die manne woerden machtich boven ons ende quamen uute int velt ende int gheruchte datter ghemaect waert, jaechden wise totter poert vander stat.
Ende die scutters scoten te dinen knechten wert van op den muer ghescutten ende daer sijn van dinen knechten doet bleven, ende oec es daer doet bleven Hurias van Heth, dijn knecht.
Ende David seide totten bode: Dit selstu Joab segghen: Dese dinc en vervare di niet, want tgheschien vanden stride es menigherhande ende tswert verderft nu desen, nu den ghenen. Verstoute dijn vechters jeghen die poert, dattuse destrueres, ende gherade hon.
Ende Hurias wijf verhoerde, dat haer man doet was, ende si beweendene.
Ende doe tgheween overleden was, soe sant David ende haeldese in sijn huys ende si waert sijn wijf ende si ghebaerde hem enen sone. Ende dit woert, dat David ghedaen hadde, wanhaechde voer den Here.
Hier omme sant die Here Nathan, den prophete, tot David, ende doe hy tot hem comen was, soe seide hi tot hem: Antwoerde mi een vonnisse: Twee manne waren in een stede, deen arm ende dander rike .
Die rike man hadde herde vele ossen ende scaepe,
mer die erme man en hadde niet albedalle sonder een cleen scapelken, dat hi ghecocht hadde ende opghevoedt, ende dat was bi hem ghewassen te gader met sinen kinderen ende at van sinen broede ende dranc uut sinen nappe ende sliep in sinen scoet, ende het was hem als oft sijn dochter hadde gheweest.
Ende doen te desen riken comen was i pelgrijm, soe spaerde hi te nemene van sinen scapen ende van sinen ossen, om daer mede werscap te makene dien pelgryme, die te hem comen was, ende hi nam des arms mans scaep ende hi ghereidde spise daer af den man, die tot hem comen was.
Ende David waert alte seer met groeten torne jeghen dien man vergramt ende seide tot Nathan: Leeft die Here, soe es dese man, die dit ghedaen heeft, een kint der doet.
Hi saelt scaep viervout ghelden, om dat hi dit woert ghedaen hevet ende hijs niet en spaerde.
Ende Nathan seide tot David: Du best die man, die dese dinck ghedaen heves. Dit seit die Here God van Israhel: Ic heb di coninc gheconsacreert boven Israhel ende ic verloeste di van Sauls hant
ende ic hebbe di sHeren huys ghegheven ende dijns heren wyve in dinen scoet ende ic heb dy ghegheven thuys van Israhel ende thuys van Juda, ende sijn dese cleyne, soe salicker di vele meer toedoen.
Waer om heefstu dan sHeren woert veronwert, dattu in mynen aenscouwene quaet doen souts? Du heves doet gheslaghen metten swerde Huriam van Heth ende du heves sijn wijf te wyve ghenomen ende du heefstene verslaghen met Amons kinderen swerde.
Om dese sake en sal nummermeer tswert van dinen huse wech gaen, om dattu mi veronwert heves ende  om dattu Hurias van Heth wijf genomen heves, om dat sy dijn wijf wesen solde. .
Hier om seit die Here: Sich, ic sal op di quaet verwecken van dinen huys ende ic sal dijn wyve nemen voer dinen oghen ende gheven dinen naesten ende hi sal bi dinen wyven slapen in deser sonnen oghen.
Want du hevest dit hemelijc ghedaen, mer ic sal dit woert doen in al dier van Israhel aenscouwene ende inder sonnen aenscouwene.
Ende David seide tot Nathan: Ic hebbe den Here ghesondicht. Ende Nathan seide tote David: Die Here hevet oec dijn sonde overdreghen; du en sels niet sterven. .
Mer nochtan, om dattu heves den vianden doen blasphameren sHeren name om dit woert, so sal dijn sone, die di gheboren es, die doet sterven.
Ende Nathan keerde weder in sijn huys. Ende die Here sloech tcleine kint, dat Hurias wijf David ghebaert hadde, ende men wanhoepte sijns levens.
Ende David bad den Here over tkindeken, ende David vaste met vastene ende hi ghinc bisiden ende lach op derde.
Ende douders van sinen huys quamen ende dwonghenten, dat hi op staen soude vander erden, ende  hi en wouds niet doen noch en at met hen negheen spise
Ende ten sevenden daghe gheschiede, dat kint sterf. Ende Davids cnapen ontsaghen hon, dat David te segghene, dat tkindeken doet was, want si seiden: Siet, doe tkindeken noch leefde, soe spraken wi tot hem ende hi en hoerde onse stemme niet, hoe vele sal hi hem dan te meer quellen, eest dat wi hem segghen: Tkint es doet.
Ende doe David ghehoert hadde, dat sijn cnapen ruynden, soe verstont hi, dat tkindeken doet was, ende hi seide tot sinen cnapen: Eest kint doet? Si antwoerden: Het es doet.
Doe stont David op vander erden  ende hi dwoech hem ende salvede hem, ende doe hi sijn cleet verwandelt hadde, soe ghinc hi in sHeren huys ende aenbeedde, ende hi quam in sijn huys ende hi hiesch, datmen hem broet leide, ende hi at.
Ende sijn cnapen seiden: Wat redenen eest dattu ghedaen hevest? Du vastes ende weenes om tkint, alst tkint noch leefde, ende doent kint doet was, soe stoenstu op ende hebs broet gheten.
Ende hi seide: Ic vastede ende weende om tkint, doent noch leefde, want ic seide: Wie weet oft het mi die Here masschien gheven sal ende dat kint blyve levende.
Ende nu alst doet es, waer om soude ic vasten? Salict voert meer moghen weder roepen? Ic sal meer te hem gaen, mer het en sal te mi niet weder comen.
Ende David vertroeste Bethsabee, sijn wijf, ende hi ghinc tot haer in ende sliep met haer ende si ghebaerde enen sone ende hiet sinen name Salomon. Ende die Here myndene
ende hi santene in Nathan, spropheten, hande ende hi hiet sinen naem Ydidam, dats mynlijc den Here.
Dus vacht Joab teghen Rabbat van Amons kinderen ende hi vacht op die coninclijc poert.
Ende Joab sant boden tot David ende seide: Ic hebbe ghestormt jeghen Rabath  ende die poerte vanden watere es te wennene.
Daer om, vergadere nu dander deel vanden volke ende belegghe die stat ende wentse, datmen den seghe op mynen name niet en scryve, waert dat ic die poerte destrueerde.
Ende David vergaderde alt volc ende tijde wech jeghen Rabbath. Ende doe hier op ghestormt hadde, soe wan hise.
Ende hi nam die dyadema haers conincs van sinen hoefde, die woech i talent gouts ende si hadde alte preciose steene, ende men settese op Davids hoeft , ende hi dede oec wech voeren den roef vander stede, dies seer vele was,
ende hi dede tfolc vander stat bringhen ende saeghet ende hi deder doer naghelde waghene al om overgaen ende hi deildese ontwe met messen ende doersneetse overmits doer die siden. Ende dus dede hi al Amons kinderen steden. Ende David ende al sijn heer keerde weder in Iherusalem.
Na dit gheschiede, dat Ammon, Davids sone, mynde Absolons, Davids soens, suster, die Thamar hiet, ende soe dat hi sere om haer af nam,
soe sere, dat hi siec waert om haer mynne, want om dat si maghet was, soe dochte hem pijnlijc, dat hi iet onhovesheit met haer doen soude.
Ende Ammon hadde enen vrint, die Jonadab hiet, Zemma sone, die Davids brueder was, een seer wise man.
ende hi seide tot Ammon: Sconincs sone, waer om neemstu dus alle daghe af van magherheiden? Waer om en segstu mi niet? Ende Ammon seide hem: Ic mynne Thamar, Absolons, mijns brueder, suster.
Ende Jonadab antwoerde hem: Blijft ligghende op dijn bedde ende veynse een siecheit, ende als dijn vader comen sal om di te visenterene, soe segt hem: Ic bidde, dat Thamar, mijn suster, hier come, dat si mi teten gheve, dat si mi make een supen, ende ic saelt eten van haerre hant.
Aldus bleef Ammon ligghende ende begonste al siec te werdene. Ende doe die coninc te hem comen was om te visiteerne, soe seide Ammon totten coninc: Ic bidde, dat Thamar, mijn suster, hier come, dat si voer mijn oghen make twee supene ende dat ic spise ontfaen moghe van haerre hant.
Ende David sant hier omme tot Thamars huys ende seide: Com in Ammons, dijns brueders, huys ende maect hem een supen.
Ende si quam in Ammon, haers brueder, huys, ende hi lach, ende si nam bloeme ende temperedse ende si nettese voer sijn ogen ende soet supenne.
Ende si nam, dat si ghesoden hadde, ende stortet uut ende si settet voer hem, ende hi en wouts niet eten. Ende Ammon seide: Doe se alle uutgaen van mi. Ende doe sise alle hadde  doen uutgaen,
soe seide Ammon tot Thamar: Brinct die spise binnen den slote, dat ic van dijnre hant eten mach. Hier omme nam Thamar die supene, die si ghemaect hadde, ende droechse tote Ammon, haren brueder, bynnen den slote.
Ende doe si hem die spise bracht hadde, soe begreep hise ende seide: Com, suster mijn, ende ligt met my.
Si antwoerde: En wille niet, brueder mijn, en wille mi niet vercrachten, want dit en es niet gheorloft in Israhel. En wille  niet, brueder mijn, en wille dese sotheit niet doen,
want ic en saels niet moghen verdraghen mynen lachtere, ende du sels oec sijn als een vanden sotten in Israhel. Mer sprec liever den coninc toe ende hi en sal dy mi niet ontseggen.
Ende Ammon en woude niet hoeren na Thamars bedinghe, mer hi verwanse met crachte ende hi vercrachtese ende haddere mede te doene.
Ende Ammon wertse met alte groeter hatien hatende, soe dat die hatie meerre was daer hise mede haette dan die mynne, daer hise voer mede ghemynt hadde, ende Ammon seide haer: Stant op ende ganc.
Si antwoerde hem: Dit quaet, dattu nu jeghen mi does, es meerder dan dattu voer ghedaen heves, dattu mi nu uut steecs. Ende hi en wouder niet horen,
mer hi riep den cnape, die hem diende, ende seide hem: Stec dese uut van mi daer buten ende sluyt die dore na haer.
Ende si hadde enen behaghelen ghewrachten roc aen, want die maechde, sconincs dochteren, plaghen sodaen cledere te draghene. Ende sijn cnape stacse daer buten ende hi sloet die doere na haer.
Ende si stroeide asschen op haer hoeft ende scoerde haren behaghelen roc ende si leide haer hande op haer hoeft ende ghinc voert tidende ende roepende.
Ende Absolon, haer brueder, seide tot haer: Heeft Ammon, dijn brueder, metti te doene ghehadt? Suster, swijch nu, hi es dijn brueder, ende en quelle dijn herte niet om dese dinc. Ende aldus bleef Thamar in Absolons, haers brueder, huys in scamelheiden.
Ende doe die coninc David dese woerde ghehoert hadde, soe waert hi sere bedroeft ende hi en wilde Ammons, sijns soens, gheest niet bedroeven, want hy myndene, om dat hi sijn eerstgheborene sone was.
Ende Absolon en sprac oec niet tot Ammon goet noch quaet, want Absolon haette Ammon, om dat hi Thamar, sijnre suster, vercracht hadde.
Ende na den tijt van twee jaren gheschiede, datmen Abselons scaep scoer in Baalasor, die neven Effraym es, ende Abselon noedde alle sconincs sonen.
Ende hi quam totten coninc ende seide tot hem: Sich, men sal dijns knechts scape sceren, ic bidde, dat die coninc comen wille met sinen cnapen tot sinen cnecht.
Ende die coninc seide tot Absolon: En wille niet, sone mijn, en wille niet bidden, dat wi alle comen ende dat wi di verladen. Ende doene Abselon dwanc ende hier niet gaen en wilde, soe beval hine te Gode.
Ende Abselon seide: Oftu niet comen en wils, soe bid ic, dat met ons come doch Ammon, mijn brueder. Ende die coninc seide tot hem: En es negheen noet, dat hi metti gae.
Ende Absolon dwanckene, ende hi liet Ammon met hem gaen ende al sconincs sonen. Ende Absolon hadde een werscap ghemaect als eens conincs werscap,
ende Absolon hadde sinen cnapen bevolen ende gheseit: Wacht, als Ammon dronken wesen sal vanden wyne ende als ic u segghen sal: Slaettene, soe slaeten doet. En wilt u niet ontsien, want ic bent, diet u bevele. Wert vrome ende weest sterke manne.
Ende Absolons cnapen daden jeghen Ammon, alsoe hem Absolon bevolen hadde. Ende alle sconincs sone stonden op, ende elc sat op sijn mulinne ende si vlouwen.
Ende doe si noch voeren inden wech, soe quam dese niemare tot David: Absolon heeft alle sconincs sonen geslaghen ende een niet en es van hon luden ontbleven.
Ende hier om stoent die coninc op ende scoerde sijn cledere ende hi viel op derde ende alle sijn cnapen, die omtrent hem stonden, scoerden haer cledere.
Ende Jonadab,  Semma, Davids brueder, soen, antwoerde ende seide: Mijn here en wane niet, dat alle sconincs kindere  ghedoet sijn, want Ammon es alleen doet bleven, want hi was in Absolons hatien van dien daghe, dat hi Thamar, sijnre suster, vercrachte.
Nu, daer omme soe en legghe die coninc, mijn here, in sijn herte niet, dat alle sconincs sonen ghedoedt sijn, want Ammon essere allene doet bleven.
Ende Absolon vloe. Ende een kint, een wechtere, hief op sijn oghen ende hi sach, ende sich, vele volcs quam alden wech, die buten weechs lach ter siden vanden berghe.
Ende Jonadab seide totten coninc: Siet, sconincs sonen sijn hier, na dijns knechts woert alsoe eest gheschiet.
Ende doe hi op hilt van sprekene, soe quamen daer sconincs sonen ende si quamen in ende hieven haer stemmen op ende weenden, mer die coninc oec ende sijn cnapen alle weenden ende scrouwen met seer groeten weenen.
Mer Absolon vloe ende ghinc wech tot Tholomay, Amirins sone, den coninc van Gessur . Ende David beserichde dus Ammon, sinen sone, tallen daghen.
Ende doe Absolon ghevlouwen was ende comen in Gessur, soe was hi daer iii jaer.
Ende die coninc hilt op Absolon na te volghene, om dat hi vertroest was van Ammons doet.
Ende doe Joab verstont, Sarvien sone, dat sconincs herte ghekeert was te Absolon wert,
sant hi te Thecua ende haelde van daer een wijs wijf  ende hi seide tot haer: Veise di serighende ende doe een drovighe cleet aen ende en salve di niet met gheenre olien, dattu schijns als een wijf, di vele tijds enen doden beweent hevet,
ende du sels in gaen totten coninc ende du sels dusdane redene tot hem segghen. Ende Joab leide die woerde in haren mont.
Ende doe dit wijf van Thecua in comen was totten coninc, soe vielsi vor hem op derde ende aenbeeddene ende seide: Behoude mi, coninc!
Ende die coninc seide tot haer: Wat saken heefstu? Si antwoerde: Ay my, ic ben een wijf, een weduwe, want mijn man es doet
ende dijn joncwijf hadde ii sonen, ende si worden onderlinghe stridende inden acker, daer en was niemant bi, diet hem verbieden mocht, ende deen sloech den anderen ende sloechene doet.
Ende al die maechscap staet op jeghen dijn joncwijf ende seit: Levere ons die sinen brueder doet gheslaghen heeft, dat wine doet slaen over sijns bruders siele, dien hi doet gheslaghen hevet, ende wi selen den erfghenoet af doen. Ende si sueken te blusschene mijn gheistere, die my bleven es, dat mynen name negheen name en blive noch relief op ertrijc.
ende die coninc seide totten wyve: Ganc in dijn huys ende ic sal over di besien.
Ende dwijf van Thecua seide totten coninc: Coninc, here mijn, in my si dese quaetheit ende in mijns vaders huys, mer die coninc ende sijn troen moet onsculdich bliven.
Ende die coninc seide: Die di wederseit, brinckene te mi ende hi en salre nemmeer toe doen, dat hi di ghenaken sal.
Si seide:  Die coninc herdencke sHeren, sijns Gods, ende sy en selen niet werden ghemenichvoldicht die des naeste bloet willen wreken, ende si en selen minen sone niet doden. Die coninc seide: Leeft die Here, soe en sal negheen haer van dijns soens hoefde vallen op die erde.
Daer om seide dwijf: Mach dijn joncwijf ten here, mynen coninc, een woert spreken? Ende die coninc seide: Sprect.
Ende dwijf seide: Waer om hevestu dusdane dinc ghepeynst jeghen Gods volc ende hevet die coninc dit woert ghesproken om te sondighene ende dat hi sinen verdrevenen niet en sal doen wedercomen?
Wy sterven alle ende wi vallen neder als watere boven der erden, die niet wederkeren en selen. Mer God en wille niet, dat die siele verderve, mer voersiende peist hi, dat hi altemael niet en verderve, die verdreven es.
Hier omme ben ic nu comen, om dat ic dit woert spreken sal totten coninc, mynen here, voer tfolc. Ende dijn joncwijf seide: Ic sal toten coninc spreken, of die coninc doen mach sijns joncwijfs woert.
Ende die coninc heeft die woerde ghehoert om sijn joncwijf te verloessen van alder gheenre hant, die my wolden afdoen ende minen sone te gader van sHeren erfachticheiden.
Daer om sal dijn joncwijf segghen, dat mijns heren, sconincs, woert werden moet ghelijc sacrificien, want ghelijc den enghel ons Heren, also es mijn here, die coninc, so dat hi niet en wert beruert noch met benedixien noch met maledixien. Ende hier bi soe es die Here, dijn God, metti.
Ende die coninc antwoerde ende seide totten wyve: En barch dwoert van mi niet, dat ic di vraghe. Ende dwijf seide: Coninc, here mijn, sprec.
Ende die coninc seide: Es in al desen Joabs hant metti iet? Ende dwijf antwoerde ende seide: Coninc, here mijn, bider salicheit dijnre sielen, en es noch ter rechter siden noch ter slincker  siden van al dien, dat die here ghesproken heeft. Want dijn cnape Joab hevet mi bevolen ende hi leide alle dese woerde in dijns joncwijfs mont,
dat ic die figuere van desen redenen keren soude, want Joab, dijn cnape, heeft dit bevolen. Mer, coninc, here mijn, du bes wijs also Gods engel wijsheit heeft, also dattu alle dinc verstaes boven daensichte vander werelt.
Ende die coninc seide tot Joab: Sich, ic ben ghepayt ende hebbe dijn woert ghedaen. Daer omme ganc ende roep Absolon, tkint, weder.
Ende Joab viel op sijn aensichte in die eerde ende aenbeedde ende benedide den coninc. Ende Joab seide: Dijn knecht heeft heden verstaen, coninc, here mijn, dat ic gracie vonden hebbe in dinen oghen, want du heefs dijns knechts redene ghedaen.
Dus stoent Joab op ende ghinc wech in Gessur ende hi brachte Absolon in Iherusalem.
Mer die coninc seide: Hi keer weder in sijn huys ende en sie mijn aensichte niet. Ende Absolon keerde weder in sijn huys ende hi en sach sconincs aensichte niet.
Ende soe seere scoene ende mogheliken man, als Absolon was, en was in al Israhel niet; vanden voetstappen sijns voets totten tsoppe van sinen hoefde soe en was in hem gheen smette. Ende soe hi meer sijn haer scoer, soet te meer wies,
ende als hi sijn haer scoer, want eenwerven binnen den jare scoer hijt om dat hem thaer verswaerde, soe woech hi thaer van sinen hoefde met cc siclen van ghemeynen ghewichte.
ende Absolon woerden iii sone gheboren ende een dochter, die Thamar hiet, ende si was van vroemen maecsele.
Ende dus woende Absolon bynnen Iherusalem ii jaer ende hi en sach sconinx aensichte niet,
ende hi sant tot Joab, om dat hine aenden coninc senden soude, ende hi en wilde te hem niet comen. Ende doe hi anderwerf om hem ghesonden hadde ende hi niet en woude comen,
soe seide hi sinen cnapen: Wetti Joabs acker, die neven minen acker leet, die den oechst van ghersten heeft? Gaet ende ontsteectene met viere. Dus ontstaken Absolons cnapen Joabs coren met viere. Ende Joabs cnapen quamen ende hadden haer cledere ghescoert ende seiden: Absolons cnapen hebben een deel vanden ackere metten viere ontsteken.
Ende Joab stont op ende quam tot Absolon in sijn huys ende seide: Waer omme hebben dijn cnapen mijn coren met viere verborren?
Ende Absolon seide tote Joab: Ic sant aen di biddende, dattu te mi comen souts, om dat ic di ten coninc senden soude, dattu hem segghen souts: Waer om ben ic comen van Gessur? Mi was beter daer te sine. Hier om bid ic, dat ic sconincx aensichte sien mach. Mer es hi herdenckende mijnre quaetheit, soe slae mi doet.
Ende Joab ghinc bynnen totten coninc ende boetscapet hem. Ende men riep Absolon, ende hi quam in totten coninc ende hi aenbeeddene voer hem op daensichte der erden, ende die coninc custe Absolon.
Absolon maecte hier na te sinen behoef waghene ende gheredene ende l manne, die voer hem loepen souden.
Ende Absolon stont smorghens op ende stoent neven den inganc vander poerten inden wech. Ende elken man, die orber hadde om sconincx vonnisse te comene, dien riep Absolon te hem  ende seide: Van wat steden bestu? Ende hi antwoerde ende seide: Uut enen gheslechte van Israhel ben ic, dijn knecht.
Ende Absolon antwoerde hem: Dine redene duncken mi goet ende gherecht, mer niemant en es gheset vanden coninc, die di horen sal.
Ende Absolon seide: Wie sal mi maken rechtre boven dlant, dat si tot mi comen moghen alle, die orbore hebben ende dat icse gherechtelijc mach vonnissen?
Mer als een man quam tot hem om hem te gruetene, soe stac hi sijn hant voert ende hi begrepene ende hi custene.
Ende dit dede hi al Israhel, dat ten vonnisse quam om ghehoert te werdene vanden coninc, ende hi verwecte sere die manne van Israhel herten.
Ende na iiii jaer soe seide Absolon totten coninc David: Ic sal gaen ende gelden mijn beloften, die ic inden Here beloeft hebbe in Ebron,
want belovende beloefde ic, dijn knecht, doe ic in Gessur van Syrien was ende ic seide: Eest dat mi die Here weder doet comen in Iherusalem, soe sal ic den Here offeren.
Ende die coninc David seide hem: Ganc in payse. Ende hi stont op om wech te tijdene in Hebron.
Ende Absolon sant spieres in alden gheslechten van Israhel ende seide: Te hant als ghi hoeren sult gheluut vanden trompen, soe suldi segghen: Absolon sal regneren in Hebron.
Ende cc manne waren van Iherusalem gheroepen, die met Absolon ghinghen met sympelre herten, die albedalle die sake niet en wisten.
Ende Absolon dede halen Achitofelle van Gylo, die Davids  raet was, van Gylo, sijnre stede. Ende  doe Absolon vyctymen offerde, soe waert daer een machtich besweringhe ghedaen ende tfolck liep te gader ende wies met Absolon.
Ende een bode quam tot David ende seide: Al Israhel volcht met alder herten Absolon.
Ende David seide synen cnapen, die met hem waren in Iherusalem: Staet op ende vlien wi, want van Absolons aensichte en sal ons negheen toe vlocht sijn; haest u uute te treckene, dat hi machschien niet en come ende ons omlegghe ende dat hi dan den val op ons voldoe ende dat hi die stat dan verslae int swerts mont.
Ende sconincx cnapen seyden tot hem: Al dat die coninc, onse Here, sal gebieden, dat selen dijn knechte gherne vol doen.
Aldus trac die coninc ute ende al sijn huys met haren voeten, ende die coninc liet daer x wyve, sijn vrindinnen, om thuys te wachtene.
Ende hi trac uut ende al Israhel met haren voeten,
ende die coninc stont verre van huys ende alle sijn cnapen wandelden neven hem, ende die scaren van Cerethi ende Pheleti ende alle die vechters van Gethi, mechtighe .dc. man, die hem ghevolcht waren van Geth met haren voeten, ende si ghingen voer den coninc. .
Ende die coninc seide tot Ethai van Geth: Waer om coemstu met ons? Keer weder ende woene metten coninc, want du best een vreemde ende uut dinen lande comen.
Du quames ghisteren, ende wertstu heden ghedwonghen met ons uut te gaen? Want ic sal gaen derwaert dat ic gaen sal. Keer weder ende leide metti dinen brueder weder. Die Here moet metti doen ontfermicheit ende waerheit, want du heves getoent mynne ende trouwe.
Ende Ethai antwoerde ende seide: Leeft die Here ende leeft dijn siele, coninc, here mijn, want in soe wat steden dattu wesen sels, coninc, here mijn, daer sal ic gaen, weder dattet wesen sal in die doet of int leven, daer sal dijn knecht wesen.
Ende die coninc seide tote Ethai: Com ende ganc over. Ende Ethai van Geth ghinc over ende die coninc ende die met hem waren ende al die menichte ende alt volc ghinc over.
Ende alle di manne weenden met luder stemmen, ende die coninc ghinc oec over die ryviere Cedron  ende alt volc trac jegen den wech, die scouwet ter wildernissen wert.
Ende Sadoch quam oec ende alle die Levite met hem ende brachten sHeren arke ende si settense neder. Ende Abjathar, dat was die den Here te rade ghinc, ghinc op tot dat alt volc voldaen was, dat uuter poert ghetrocken was.
Ende die coninc seide tot Sadoch: Drach weder Gods arke in de poert. Vendic gracie in sHeren oghen, soe sal hi mi weder brenghen ende toenense mi ende sijn tabernacule.
Ende eest dat hi mi seit: Du en ghenueghes mi niet, soe ben ic ghereet, soe doe dat goet es voer hem.
Ende die coninc seide tot Sadoch, den pape: O siende, keer weder met payse in die poerte ende Achimaas, dijn sone, ende Jonathas, Abjathars sone, uwer tweer sonen selen met u wesen.
Sich, ic sal werden verborghen inden campaendien vander wildernissen, tot dat van u lieden redene comen sal, mi ontbiedende.
Hier omme droeghen Sadoch ende Abjathar Gods arke weder in Iherusalem, ende si bleven daer.
Ende David ghinc opten berch van olyven ende hi ghinc al weenende met verdecten  hoefde ende barvoet voertidende, mer oec alt volc, dat met hem was, ghinc al weenende met verdecten hoefden.
Ende David waert ontboden, dat Achitofel was inder besweringhen met Absolon ende David seide: Here, ic bidde, versotte Achitofels raet.
Ende doe David op quam de hoecheit vanden berghe, daer hi den Here op aenbeden soude, sich, soe quam hem te ghemoete Chusi van Arach met i ghescoerden clede ende hi hadde thoeft boven vol erden.
Ende David seide hem: Comstu met mi, soe selstu mi last wesen,
mer eest dattu weder in die stat keers ende segstu tot Absolon: Ic ben dijn knecht, coninc, ghedoeghe my levende, also ic dijns vaders knecht gheweest hebbe, also sal ic dijn knecht wesen, soe selstu Achitofels raet sceiden.
Ende du heves metti die papen Sadoch ende Abjathar ende soe wat woerde, dattu hoeren sels van sconincs huys, dat selstu ontbieden Sadoch ende Abjathar, den papen.
Ende haer sonen sijn met hen: Achimaas, Sadochs sone ende Jonathas, Abjathars sone, ende ghi selt met hen te my senden soe wat woerde, dat ghi hoeren sult.
Ende doe Chusi, Davids  vrint, dus in die stat quam, soe quam Absolon oec bynnen Iherusalem.
Doe David allettel overleden was den tsop vanden berghe, soe openbaerde Syba, Myphiboseths cnape, comende in sconinx ghemoet met ii eselen, de gheladen waren met cc broeden ende met c gebonden van ghepersten druven ende met c clonten van gheplatten fighen ende met iii laghelen wijns.
Ende die coninc seide tot Siben: Wat willen dese dinghen? Ende Siba antwoerde: Desele sijn om datter sconincs huys liede op sitten selen, ende dbroet ende die vighen om datse sconinx kindere eten selen, mer den wijn selen drincken soe wi dat amechtich es woerden inder wildernissen.
Ende die coninc seide: Waer es dijns heren sone? Ende Siba antwoerde den coninc: Hi es bleven in Iherusalem ende seit: Huden sal mi thuys van Israhel mijns vader rike weder gheven.
Ende die coninc seide tot Syba: Het si al dine dat Miphiboseth was. Ende Siba seide: Ende oftic gracie voer di vinden mach, coninc, here mijn.
Dus quam David tot Bahurim ende siet, van daer quam uute i man van Sauls huyse maescap Semey, Gera sone.  ende hi quam voert uutcomende ende vliec
ende werp steene jeghen David ende jeghen alle Davids cnapen, want al tfolc ende alle die vechters ghinghen aen des conincs Davids rechter side ende aen sijn luchter side.
Ende Semey sprac aldus, doe hi David vliec: Trect uut, trect uut, man des bloets ende Belials man,
want die Here heeft di ghegheven alt bloet van Sauls huse, want du heves trike ondergaen onder hem ende die Here hevet trike ghegheven in Absolons, dijns soens, hant ende sich, nu pinen di dijn quaetheiden, want du bes een man der blode.
Ende Abisai, Servien sone, seide totten coninc: Waer om vloect dese hont, die sterven sal, den here, onsen coninc? Ic sal gaen ende hem sijn hoeft af slaen.
Ende die coninc seide: Wats mi ende u, Servien sonen? Laettene, dat hi vloeke, want die Here hevet hem bevolen, dat hi David vloeken soude. Ende wie eest, die soude dorren segghen, waer omme dat hijt dus ghedaen hevet?
Ende die coninc seide tot Abisai ende tote al sinen cnapen: Siet, mijn sone, die uut  minen bueke comen es, suect mijn siele ende hoe vele bat maecht dan doen dese Gemini sone! Laettene, dat hi vloeke na sHeren ghebot,
of machschien die Here mijn vernoeye aensien mach, soe dat hi mi goet gheven moet over desen vloec van huden.
Aldus wandelde David ende sijn ghesellen alden wech met hem ende Semey ghinc aent helden vanden berghe aen deen side jeghen David, al vloekende, ende hi werp steene ende spraide erde jeghen hem.
Aldus quam die coninc ende alt volc met hem moede ende si rusten hon daer.
Ende Absolon ende alt volc van Israhel quamen in Iherusalem ende Achitofel oec met hem.
Ende doe Chusi van Arach, Davids vrint, comen was ute tote Absolon, soe seide hi tot hem: Coninck, God houde u!
Ende Absolon seide tot hem: Dits dijn gracie te dinen vrint wert? Waer om en ghincstu met dinen vrint niet?
Ende Chusi antwoerde tote Absolon: Neen niet, want ic sal sgheens wesen, dien die Here kiesen sal ende al dit volck ende al Israhel, ende met hem sal ic blyven.
Mer dat ic oec dit voertbringhen mach: Wien sal ic dienen? En salic sconincs sone niet dienen? Ghelijc dat ic dinen vader in allen dinghen ghehoersam was, also sal ic di onderdaen sijn.
Ende Absolon seide tote Achitofel: Hebt raet wat wi doen selen.
Ende Achitofel seide tot Absolon: Ganc in te dijns vaders vrindinnen, die hi ghelaten heeft om thuys te wachtene, om dat als alt volc van Israhel gehoert hevet, dattu dinen vader verondiert heves, dat haer hande metti dan werden ghesterct.
Hier om spreidden si Absolon sinen tabernakel opten solre ende hi ghinc in voer al Israhel tot sijns vaders vrindinnen.
Ende den raet, die Achitofel in dien daghe gaf, was als of iemant den Here te rade ghing, alsoe was al Achitofels raet, beide doe hi met David was ende doe hi met Absolon was.
Achitofel seide tote Absolon: Ic sal te mi uute kiesen xiim man ende ic sal opstaen ende bynnen deser nacht David na volghen,
ende ic sal op hem vallen, die nu moede es, ende met ontbondenen handen sal ickene slaen, ende als tvolc, dat met hem es, ghevlouwen es, soe sal ic den beroefden coninc slain
ende ic sal alt volc weder brenghen also een man pleecht weder te kerene, want du soecs enen man ende alt volc sal in payse wesen.
Ende sijn redene ghenoechde Absolon ende alle den meesten van gheboerten van Israhel.
Ende Absolon seide: Roept Chusi van Arach ende hoeren wi wat hi oec segghen sal.
Ende doe Chusi tot Absolon comen was, soe seide Absolon tot hem: Dusdanen raet heeft Achitofel ghesproken. Selen  wijt doen of niet? Wat rade gheefstu?
Ende Chusi seide tot Absolon: Te deser werf en heeft Achitofel neghenen goeden raet ghegheven.
Ende echter seider Chusi toe: Du wets, dat dijn vader ende die manne, die met hem sijn, dat si alte starc sijn ende van bitteren moede, alsoe een berinne in den bosch verwoet als haer haer kindere ghenomen sijn. Mer dijn vader es oec een man, een vechtere, ende hi en sal niet blyven metten volke.
Machschien hi scuult nu inden grachten of in enige stat, daer hi wille. Ende eest datter iemant valt in den beghinne, soe saelt hoeren soe wie dat hoeren sal, ende segghen: Een plaghe es gheschiet inden volke, dat Absolon volchde,
ende elc sterc man, wies herte es eens libaerts, sal van anxte al sijn macht ontgaen, want alt volc van Israhel weet, dat dijn  vader sterc es ende dat si alle vroem sijn, die met hem sijn.
Mer dit dunct mi een recht raet: Men vergadere te di al Israhel van Dan tot Bersabee, dat sonder ghetal es ghelijc den sande vander zee, ende du sels in midden hon lieden wesen, ende in soe wat steden datmenne vinden sal, selen wi op hem vallen ende wi selenen overdecken, alsoe die dou pleecht te vallene op die erde, ende wi en selen enen man niet laten vanden ghenen, die met hem sijn.
Ende eest dat hi in enighe poert ghetrocken sal wesen, soe sal alt volc van Israhel omtrent die poert seellen doen
ende wi selense in die riviere trecken, soe datmenre een steenken niet af vinden en sal.
Ende Absolon seide ende alle de manne van Israhel: Chusi van Arachs raet es beter dan Achitofels raet, want bi sHeren voersienicheit waert Achitofels orberlijc raet belet, om dat die Here quaet op Absolon brenghen soude.
Ende Chusi seide tot Sadoch ende Abjathar, den papen: Achitofel gaf Absolon ende den ouders van Israhel dusdanen ende dusdanen raet, ende ic hebbe dusdanen ende dusdanen raet ghegheven.
Daer om, sendt nu haestelijc ende ontbiedt David ende segt: En blijft desen nacht niet inden campaendien vander wildernissen, mer sonder beiden trect over, dat machschien die coninc niet verslaghen en werde ende alt volc, dat met hem es.
Want Jonathas ende Achimaas stonden bider fonteynen Rogel. Een joncwijf ghinc wech ende seit hon,  ende si tijdden wech, dat si die boetscap totten coninc David draghen souden, want men en mochtse niet sien ende si en mochten in die stat niet comen.
Ende een kint sachse ende seit Absolon, mer dese twee ginghen met groeten ganghen ende quamen in eens mans huys in Bahurim, ende hi hadde enen putte in sijn hof ende si ghinghen neder inden put.
Ende dwijf nam een decsel ende spreidet uute opt sputten mont, als of si gherste ghedroecht hadde; ende aldus bleef die dinc heymelijc.
Ende doe Absolons cnapen totten wyve comen waren int huys, so seiden si: Waer es Achimaas ende Jonathas? Ende dwijf antwoerde: Si leden over haestelijc, doen si ellettel waters ghedroncken hadden. Ende dese, diese sochten, doe sise niet en vonden, soe keerden si weder in Iherusalem.
Ende doe si wech ghegaen waren, soe quamen die twee op uuten putte ende si ghinghen wech ende boetscapten den coninc David ende seiden: Stant op ende trect haestelijc over die riviere, want aldusdanen raet gaf Achytofel jeghen di.
Hier om stont David op ende alt volc, dat met hem was, ende trocken over die Jordane, tot dat het liechte vanden daghe, eert dwaert ontdect waert, ende een en bleeffer niet over, die met hem over die ryviere niet en trac.
Ende doe Achitofel sach, dat sijn raet niet ghedaen en was, soe berechte hi sinen esel ende hi stont op ende ghinc wech in sijn huys in sijn stat, ende doe hi sijn huys berecht hadde, soe sterf hi met verhanghene , ende hi es begraven in sijns vader graf.
Ende David quam inden ghetelden ende Absolon trac over die Jordane, hi ende  alle die manne van Israhel met hem.
Ende Absolon settede Amasam boven theer over Joab. Want Amasa was eens mans sone, die Jechra van Iesrael hiet, die in ghinc tot Abigail, Naas dochter, Servien suster, die Joabs moder was.
ende Israhel sloech tenten met Absolone int lant van Galaad.
Ende doe David inden ghetelden comen was, Sobi, Naas sone van Rabbath, dat Amons kinderen es, ende Machir, Amiels sone van Lodabar, ende Berzellai van Galaad van Rogelem,
si brachten hem bedden ende sargien ende erden vate ende terwe ende gerste ende bloeme ende wellinghe ende boenen ende lentten ende ghefrijtte  chijtsen ende honich ende botre, scaep ende vette calvere,
dit gaven si David ende den volke, dat met hem was, tetene, want si waenden, dat tfolc van honghere ende van dorste ghepijnt was inder wildernissen.
Als David sijn volc ghemerct hadde, doe sette hi daer boven m heren ende hondert heren
ende hi gaf deen derdendeel vanden volke onder Joabs hant ende dander derdendeel onder Abisai, Sarvien sone, hant, Joabs brueder, ende dat derde derdendeel onder Ethai hant, die van Geth was. Ende die coninc seide totten volke: Ic sal oec met u uut trecken.
Ende tfolc antwoerde: Du en suls niet uut comen, want weder dat wi vlien, niet albedallen en sal hon aen ons ligghen, of valt die een helft van ons lieden, si en selens niet sere rueken, want du allene best gherekent over xm. Want hier om eest beter, dattu ons sijs in die poerte te salcoerse.
ende die coninc seide tot hon: Dat u recht dunct, dat sal ic doen. Ende die coninc stoent neven die poert ende tfolc trac uute bi sinen scaren bi honderden ende m.
Ende die coninc beval Joab ende Abisai ende Ethai ende hi seide: Hout mi tkint Absolon. Ende alt volc hoerde dat die coninc den princen beval van Absolon.
Ende aldus trac tfolc uute te velde jeghen Israhel ende men vacht den strijt in Effrayms bosch.
Ende tfolc van Israhel waert daer verslaghen van Davids heere ende het waert in dien daghe een groete plaghe van xxm man.
Want die strijt was daer ghesprait op daensichte van al den lande ende het wasser vele meer, die die bosch doedde vanden volke dan dier waren in dien dage, die tswert doedde. .
Ende het gheschiede, dat Absolon Davids cnapen te ghemoete quam, op een mule sittende. Ende doe die mule ghegaen was onder ene groete dicke eyke, soe bleef Absolons hoeft in die eike hanghende ende hi bleef hanghende tusschen hemel ende erde, ende die mule, daer hi op sat, leet over.
Dit sach een ende boetscapet Joab ende seide: Ic sach Absolon hanghen aen een eyke.
Ende Joab seide totten man, diet hem seide: Oftune saghes, waer omme en doernaghelestune niet in deerde? Ende ic soude di x sicle silvers ghegheven hebben ende een gordel.
Ende hi seide tot Joab: Al woechstu in mijn hande m sylveren penninghe, ic en soude negheens sins mijn hande  aen sconinx sone doen, want die coninc beval di ende Abisai ende Ethai, daer wijt hoerden, ende hi seide: Wacht mijn kint Absolon.
Mer had ic vromelijc ghedaen jeghen mijn siele, en soude negheens sens verborghen hebben gheweest voer den coninc, ende du souster oec seghen staen.
Ende Joab seide: En sal niet sijn, also du wils, mer ic salne voer di aen gaen. Hier omme nam Joab ii speren in sijn hant ende hi stacse in Absolons herte. Ende doe hi noch ruerde, daer hi aen die eyke hinc,
soe quamenre x jonghelinghe toeloepende, Joabs schiltcnapen, ende si sloeghenen doet.
Ende Joab trompte metten trompette ende behielt tfolc, dattet Israhel niet na volchghen en soude, die vloe, om dat hi der menichten sparen woude.
Ende si namen Absolon ende worpenen bynnen den bosch in enen groten putte ende si droeghen op hem enen seer groeten hoep steen. Ende al Israhel vloe te sinen woninghen wert.
Do Absolon noch leefde, soe hadde hi te sinen behoef enen titel verheven in sconinx valleie , want hi seide: Ic en heb ghenen sone, ende dit sal een herdencken wesen mijns namen. Ende hi hiet dien titel met sinen name ende men heettene Absolons Hant tot in desen dage.
Ende Achimaas, Sadochs soen, seide: Ic sal lopen ende den coninc boetscapen, dat hem die Here vonnisse ghedaen hevet van sijnre viande hant.
Ende Joab seide tot hem: Du en sels in desen daghe negheen bode wesen, mer du selest boetscappen in enen anderen daghe, want ic en wille niet, dattuut heden boetscapste, want sconincs soen es doet.
Ende Joab seide tot Chusi: Ganc ende boetscapt den coninc dattu ghesien hevest. Ende Chusi aenbeedde Joab ende liep.
Ende Achimaas, Sadochs sone, seide echter tot Joab: Wat verlette of ic oec loepe na Chusi? Ende Joab seide hem: Wat wilstu beloepen, sone mijn? Com herwert, du en suls niet wesen draghere van goeder boetscap.
Hi antwoerde: Wat eest dan al lopic? Ende Joab seide hem: Loept. Ende Achimaas liep alden  cortsten wech ende leet Chusi.
Ende David sat tusschen die twee poerten ende die wechtere, die inden tsop vander poerten was boven den muer, hi hief sijn oghen op ende sach enen man allene loepende,
ende hi riep ende seide den coninc. Ende die coninc seide: Es hi allene, soe es een goede boetscap in sinen mont. Ende doe dese toequam ende hi naerre comen was,
soe sach die wechtere enen anderen man lopende ende hi riep boven ende seide: Mi openbaert noch een ander man, allene lopende. Ende die coninc seide: Dits oec een goet boede.
Ende die wechtere seide: Ic merke des eerstes loep als Achimaas, Sadochs sone, loep. Ende die coninc seide: Het es een goet man, ende hi coemt een goede boetscap bringen.
Ende Achimaas riep ende seide totten coninc: Coninc, God houde di! Ende hi aenbeedde den coninc voer hem langs op die erde ende hi seide: Ghebenedijt moet wesen dijn Here, dijn God, die die menschen besloten heeft, die haer hande op hieven jeghen den coninc, mynen here.
Ende die coninc seide: Es Absolon, den kinde, pais? Ende Achimaas seide: O coninc, ic sach i groet gheruechte, do mi, dinen cnecht, Joab, dijn knape, sant, ic en weets el niet.
Ende die coninc seide tot hem: Com over ende stant hier. Ende doe hi over ghegaen was ende hi stont,
soe openbaerde Chusi  ende hi quam ende seide: Coninc, here mijn, ic brenghe goede boetscap, want die Here hevet heden over di ghevonnist van alder gheenre hant, die jeghen di verresen waren.
Ende die coninc seide tot Chusi: Es Absolon, den kinde, pais? Ende Chusi antwoerde hem: Alle sconins, mijns heren, viande moeten werden ghelijc den kinde Absolon ende alle die ghene, die jeghen hem op staen in quade.
Ende doe waert die coninc bedroeft ende ghinc op die camere vander poerten ende weende ende al gaende sprac hi aldus: Sone mijn, Absolon! Absolon, sone mijn! Wie mach my verleenen, dat ic over di sterven moghe, Absolon, sone mijn, sone mijn, Absolon!
Joab waert gheboetscapt, dat die coninc sinen soen beweende ende bedruefde.
Ende in dien daghe waert den seghe verwandelt alden volke in gheween, want tfolc hoerde in dien daghe segghen, dat die coninc es rouwich om sinen sone.
Ende in [dien] daghe keerde tfolc ende en woude in die stede niet comen, also tfolc pleecht te kerene, dat keert ende vliet van enen stride.
Mer die coninc overdecte sijn hoeft ende hi riep met groeter stemmen: Sone mijn, Absolon! Absolon, sone mijn!
Ende Joab ghinc hier omme totten coninc bynnen den huys ende seide: Du heves heden al dijnre knechten aensichte bescaemt, die dijn siele behouden hebben ende dijnre sone ende dijnre dochtere sielen ende dijnre wyve ende dijnre vrindinnen siele.
Du minnes die ghene, die di haten, ende du heves in hatien die ghene, die di mynnen, ende du heves heden ghetoecht, dattu niet en roekes van dinen princen ende van dinen knechten. Ende nu beken ic voerwaer, want waert dat Absolon leefde ende wi alle doet waren bleven, soe sout di genoeghen.
Nu, hier om stant op ende ganc voert ende spreect dinen knechten toe ende doe hon ghenoech, want ic swere di biden Here: Eest dattu niet uute en gaes, datter een niet metti blyven en sal in deser nacht, ende dit sal di quader wesen dan alt quaet, dat op di comen es van dijnre joncheit tot nu.
Hier om stoent die coninc op ende sat in die poert, ende het waert alden volc gheboetscapt, dat die coninc in die poert sat, ende alle die menichte quam voer den coninc, mer Israhel vloe in sinen woninghen.
Ende in alle den gheslechten van Israhel soe street tfolc ende seide: Die coninc heeft ons verloest vander Philistijn hant, hi heeft ons verloest van onser viande hande ende nu es hi uuten lande ghevlouwen om Absolons wille,
ende Absolon, dien wi boven ons gheconsacreert hadden, hi es doet bleven inden strijt. Hoe langhe swijchdi ende en haelt den coninc niet weder?
Ende al Israhel raet quam totten coninc. Ende die coninc David sant tot Sadoch ende Abjathar, den pape, ende seide: Spreect totten meesten van gheboerten van Juda ende segt: Waer om sidi tachterst comen om den coninc weder te haelne in sijn huys? Want al Israhel redene was totten coninc comen, dat sine wederhalen souden in sijn huys. Want die coninc seide: Dit seldi totten volke segghen:
Ghi sijt mijn bruedere, mijn been ende mijn vleechs sidi. Waer om haeldi tachterst den coninc?
Ende segt Amase: En bestu niet mijn been ende mijn vleechs? Dit moet mi God doen ende dit moet hier toedoen, oftu niet wesen  en sels tallen tiden voer mi maerscalc vanden ridders over Joab.
Ende hi broecte alle dier manne van Juda herte als eens mans herte, ende si sonden totten coninc ende seiden: Keer weder, du ende allen dijn cnapen.
Ende die coninc keerde weder ende quam  totter Jordanen ende al Juda quam in Galgala om den coninc te ghemoete te comen ende om dat sine over die Jordane leiden souden.
Ende Semey, Jera sone, die Gemini sone was van Bahurim, haeste hem ende hi quam neder in sconinx Davids ontmoet metten mannen van Juda,
ende hi brachte m man met hem van Benjamin, ende Siba, die cnape was van Sauls huse, ende sijn xv sone ende xx cnapen waren met hem.  ende si braken in die Jordane voer den coninc ende leiddenen over die ghewade,
om dat si sconinx huys overleiden solden ende om dat si doen solden na sijn ghebot. Ende doe die coninc te hant over die Jordane comen was, soe viel lancs op die erde voer den coninc Semey, Jera sone,
ende hi seide totten coninc: Coninc, here mijn, en micke dijns knechts quaetheit niet noch en herdenke niet dies onrechts, dat hi di dede in dien daeghe, dat du uute trocts, coninc, here mijn, uut Iherusalem, noch, coninc, en legt in dijn herte niet.
Want ic, dijn knecht, bekenne mine sonde, ende hier om ben ic heden eerst comen van Josephs huse ende ic ben comen in sconinx, mijns heren, ghemoet.
Ende Abisai, Sarvien sone, antwoerde endeseide: En salmen Semey niet doet slaen om dese woerde, die sHeren gheconsacreerden coninc vliec?
Ende David seide: Wats mi ende u, Sarvien sone, waer om werdi mi huden in adversarijs? Salmen heden enighen man in Israhel doeden? Of en wetti niet, dat ic heden coninc ghemaect ben boven Israhel?
Ende die coninc seide tot Semey: Du en sels niet sterven. Ende die coninc swoert hem.
Ende Miphiboseth, Jonathas sone, quam oec in sconinx ghemoet met onghedweghenen voeten ende met onghescornen baerde, ende hi en hadde sijn cledere oec niet ghedwoghen van dien daghe, dat die coninc uute trac tot den daghe, dat hi weder keerde in payse.
Ende doe hi in Iherusalem comen was, den coninc te ghemoete, soe seide hem oec die coninc: Miphiboseth, waer om en quaemstu met mi niet?
Hy antwoerde ende seide: Coninc, here, mijn cnape verontwerde mi, want ic, dijn knecht, seide hem, dat hi my enen esel berecken soude, dat ic metten coninc wech trecken mochte, want ic, dijn cnecht, ben cropel.
Hier en boven heeft hi mi, dinen cnecht, ghewroecht voer minen here, den coninc. Mer du, here, coninc mijn, du best ghelijc Gods enghele, doch dat di ghenuechlijc es,
want mijns vader huys en was anders niet dan der doet sculdich den coninc, minen here. Mer du heves my, dinen cnecht, gheset onder die ghene, die te dijnre tafelen aten. Want wat heb ic, dies ic mi gherechtelijc beclaghen mach, of wat mach ich meer segghen totten coninc?
Hier om seide die coninc: Wat selstu meer spreken? Hets vast dat ic ghesproken hebbe: du ende Siba deelt de possessien.
ende Miphiboseth antwoerde den coninc: Hi hevet oec al ontfaen nadien dat die here, mijn coninc, paiselijc wedercomen es in sijn huys.
Ende Berzellai van Galaad quam oec neder van Rogelim ende leidde den coninc  over di Jordane ende was oec ghereet over die riviere hem na te volghene.
Want Berzellai van Galaad was seer out, dat was van lxxx jaren. Ende hi gaf den coninc vitaeldie, doe hi inden ghetelden lach, want hi was i seer rike man.
Ende die coninc seide tot Berzellai: Coemt, dattu sekerlijc rusten moghes met my in Iherusalem.
Ende Berzellai seide totten coninc: Hoe vele sijn die daghe mijns levens, dat ic metten coninc op tiden sal in Iherusalem?
Ic ben heden lxxx jaer out. Groeyen mijn synne noch om tonderscheidene tusschen suete ende suere? Of mach dinen knecht ghenuechte gheven spise of dranc of maghic voert aen hoeren sanghers ende sangersen stemme? Waer om wert dijn knecht den coninc, minen here, te laste?
Ic, dijn knecht, sal allettel voert tiden metti vander Jordanen, ende des loens en heb ic niet te doene.
Mer ic bidde, dat ic, dijn knecht, weder keren mach, dat ich sterven mach in mijn stede ende dat ic mach werden begraven neven mijns vader ende mijnre moder graf. Mer es dijn knecht Chamaan, mijn sone, hi sal gaen metti, coninc, here mijn, ende doe dat di goet dunct.
Ende die coninc seide aldus: Camaan sal met mi overtrecken ende ic sal  hem doen al dat di lief sal wesen, ende al dattu van mi heesschen salst, dat salstu vercrighen.
Ende doe alt volc ende die coninc over die Jordaen leden was, soe bleven si staende, ende die coninc custe Berzellai ende benedidene, ende hi keerde weder in sijn stat.
Dus leet die coninc over in Galgala ende Chamaan met hem. Want alt volc van Juda hadde den coninc over die Jordane bracht ende half die partie van Israhel en was mer doe daer.
Ende alle die manne van Israhel quamen den coninc te gemoete ende seiden hem: Waer om hebben di ghestolen onse bruedere, die manne van Juda, ende hebben den coninc ende sijn huys over die Jordane ghehaelt ende alle Davids manne met hem?
Ende elc man van Juda antwoerde totten mannen van Israhel: Want die coninc es mi naerre. Waer om wertstu gram om dese dinc? Hebben wi iet gheten vanden coninc of sijn ons ghichten ghegheven?
Ende die man van Israhel sprac totten mannen van Juda ende seide: Tien deele ben ic meerder voer den coninc, ende David behoert meer te mi dan te di. Waer om hevestu mi onrecht ghedaen? Ende waer om en waest my tiersten niet ontboden, dat ic minen coninc weder soude halen? Mer die manne van Judas antworden haerdelikere den mannen van Israhel.
Het gheschiede oec, dat daer was een Belials man, van namen Seba, Bochri sone, een man van Jemini gheslechte, ende hi trompte metten trompette ende seide: Ons en es negheen deel in David noch erfachticheit in Isai sone. Israhel, keert weder in dinen woninghen!
Ende al Israhel schiet hem van David ende het volchde Seban, Bochri sone, mer di manne van Juda bleven bi haren coninc vander Jordanen tot Iherusalem.
Ende doe die coninc in sijn huys comen was in Iherusalem, soe nam hi die x wyve, sijn vrindinnen, die hi ghelaten hadde om thuys te wachtene ende hi leverdese in hoeden ende gaf hon haer lijftocht ende hi en ghinc te hon niet in, mer si waren besloten totten daghe haerre doet ende bleven in wedudomme.
Ende die coninc seide tot Amasam: Vergadere mi bynnen derden daghe alle die  manne van Juda ende du sels met hon voer my wesen.
Hier om ghinc Amasa wech om Judam te vergaderene ende hi merrede over den tijt, dien hem die coninc gheseit hadde.
Ende die coninc seide tot Abisai: Nu sal ons Seba, Bochri sone, meer quellen dan Absolon dede. Hier om neem metti dijns heren cnapen ende volge hem na, dat hi masschien niet en vinde verwaerneerde steden ende hi ons ontvlie.
ende met Abisai trocken Joabs manne uute ende Cherethi ende Phelethi ende alle die vrome trocken uut Iherusalem om Sebam, Bochri sone, na te volghene.
Ende doe si waren neven enen groeten steen, die in Gabaon es, soe quam Amasa ende ghemoetese. Ende Joab was ghecleet met enen nauwen rocke na die mate van sinen abite ende daer boven hadde hi ghegort een swert, dat in die sceide neder hinc tot sinen versenen ende dat was ghemaect, dattet met enen cleynen ruerene uut gaen mochte ende steken.
Ende Joab seide tot Amasam: God houde di, brueder mijn. Ende met sijnre rechter hant hilt hi Amasa kinne als of hine cussen soude.
Mer Amasa en wachte tswert niet, dat Joab hadde, ende Joab stackene in die side ende stortte sijn inadere op die erde.  ende hi en deder <nader> wonde niet toe. Ende Joab ende Abisai, sijn brueder, volchden Sebam, Bochri sone, na.
Hier en bynnen, doe enighe manne van Joabs ghesellen bleven staende neven Amasa corre, soe seiden si: Siet dien, die Davids gheselle wesen woude over Joab.
Want Amasa lach int midden inden wech, bespronghen met blode. Ende dit sach een man, dat alt volc bleef staende om Amasa te siene, ende hi leidene uuten weghe inden acker ende hi overdectene met enen clede, dat si om sinen wille niet en souden blyven staende, die daer leden.
Ende doe hi vanden weghe ghedaen was, soe leden alle die manne ende volchden Joab om Seba, Bochri sone, na te volghene.
Ende Seba was overleden doer alle die gheslechten van Israhel tot in Abelam ende in Bethmatha ende alle die uutvercorene manne waren te hem vergadert.
Ende dus quamen si ende vochten op hem in Abela ende in Bethmatha ende si om leiden die stat met waerneringhen, ende die poerte waert omleit. Ende alle die scaere, die met Joab was, pijnde haer den muer te brekene.
Ende een wijs wijf riep uuter stat: Hoert, hoert! Segt Joab: Coemt herwert ende ic sal metti spreken.
Ende als hi tot haer comen was, soe seide si hem: Bestu Joab? Hi antwoerde: Ic bent. Ende si sprac aldus tot hem: Hoere dijns joncwijfs redene. Hi antwoerde: Ic hoert.
Ende si seide echter: Men seide  een redene in doude proverbie: Die vraghen, si selen vraghen in Abela, ende also hadden si voertganc.
En ben ic niet, die de waerheit antwoerde in Israhel? ende du suecs averecht te werpene ende ter neder te werpene de moder vanden steden van Israhel. Waer om werpstu sHeren erfachticheit ter neder?
Ende Joab antwoerde ende seide: Dat en moet mi niet ghevallen, ic en werpse niet omme noch en breecse.
Die dinc en heeft haer also niet, mer een man vanden berghe van Effraym, Seba, dien men toe naemt Bochri sone, hi hevet sijn hant op gheheven jeghen den coninc David. Levert ons dien allene ende wi selen vander stat trecken. Ende dwijf seide tot Joab: Sich, men sal sijn hoeft werpen over den muer.
Dus ghinc si in tot alden volke ende si sprac hon  wiselijc toe, ende si sloghen Seba, Bochri sone, thoeft af ende worpent te Joab. Ende hi trompte metten trompetten ende si trocken wech vander poert, elc in sine woninghe. Ende Joab keerde weder in Iherusalem totten coninc.
Dus was Joab boven alt heer van Israhel. Ende Banaias, Joiadas sone, was boven die tribuyte,
mer Josaphat, Hahiluds sone, was die scryvein van geesten ende Sya was cansellier ende Sadoch ende Abjathar waren die papen. Mer Hira van Hiarich was Davids pape.
In Davids daghen waert die hongher eenpaerlijc iii jaer doere, ende David ghinc sHeren oracule te rade. Ende die Here seide: Dits om Sauls wille ende om sijn huys ende om dbloet, want hi sloech die van Gabaon doet.
Hier omme riep die coninc die van Gabaon ende seide tot hon - want die van Gabaon en waren vanden kinderen van Israhel niet, mer si waren overblyve vanden Amorreen, want die kindere van Israhel hadden hon ghesworen, dat sise niet doden en souden, ende Saul woudse verslaen als in torne over die kindere van Israhel ende van Juda –
daer omme seide die coninc tot dien van Gabaon: Wat sal ic u doen ende wat sal uwe beteringhe wesen, dat ghi Gods erfachticheit benedijt?
Ende die van Gabaon seiden: Ons en es gheen rueken van golde ende van silvere, mer jeghen Saulle ende jeghen sijn huys, ende wi en willen niet, datmen yemant enighen man van Israhel verslae. Ende die coninc seide tot hem: Wat wildi dan, dat ic u lieden doe?
Si seiden: Dien man, die ons verteert ende ongherechtelijc tonder dede, dien selen wi also te niete maken, soe dat een allene niet overbliven en sal van al sinen gheslechte bynnen al den terminen van Israhel.
Men gheve ons die vii manne van sinen kinderen, dat wise den Here crucen in Sauls Gabaa, die wilen sHeren uutvercorene was. Ende die coninc seide: Ic salse u gheven.
Ende die coninc spaerde Miphiboseth, Jonathas sone, die Sauls sone was, om sHeren eet, die tusschen David was ende Jonathas, Sauls sone.
Ende hier omme nam die coninc Respha, Haia dochter , ii sonen, die si Saulle ghebaert hadde, Armon ende Miphiboseth ende Merobs, Sauls dochter, v sonen, die si ghebaert hadde Adrielle, Bersellai sone, die van Molathi was,
ende hi gafse in dier van Gabaon hande ende si cruystense op enen berch voer den Here. Ende dese vii vielen te gadere ende si waren ghedoedt inden daghe vanden eersten oechste, doemen die gherste begonste te oechstene.
Ende Respha, Haia dochter, nam een haren cleet ende leidt onder haer op enen steen vanden beghinne vanden oexste tot dat vanden hemele water op hon droep , ende si en lietse sdaechs den voghelen niet scoeren noch die beesten bi nachte.
Ende David waert gheseit, wat Respha, Haia dochter, Sauls vrindinne, ghedaen hadde,
ende David ghinck wech ende haelde Sauls ghebeente ende Jonathas, sijns soens, vanden mannen van Jabes in Galaad, diese ghestolen hadden vander straten van Bethsan, daerse die Philisteen in hadden ghehanghen, doe si Saul versleghen  hadden in Gelboe.
Ende hi brachte van daer Sauls ghebeente ende Jonathas, sijns soens, ende si vergaderden der gheenre ghebeente, die ghecruust waren
ende sy groevense met Sauls ende Jonathas, sijns soens, ghebeente in Benjamins lant in deen side in Cys, sijns vader, graf. Ende si daden al, dat die coninc bevolen hadde, ende hier na waert die Here den lande guedertieren weder.
Ende hier na gheschiede echter een strijt vanden Philisteeen jeghen Israhel, ende David trac neder ende sijn cnapen met hem, ende si vochten jeghen die Philistijn. Ende doe David amechtich woerden was,
Jesbidenob, die van Arafa gheslechte was - ende sijn yser van sinen spere woech iiic uncen ende hi was ghegort met enen niewen swerde - ende hi pijnde hem David te slane.
Ende Abisai, Servien sone, was hem te salcoerse ende hi sloech den Philisteen doet. Doe swoeren Davids manne ende seiden: Voertmeer en selstu met ons te stride niet uut trecken, dattu dliecht van Israhel niet en bluscht.
Een ander strijt was oec in Gob jeghen die Philisteen; doe sloech Sebochai, van Ysachi, Sephi, di van Arafa gheslechte was
ende vander gygante gheslechte. Ende die derde strijt was oec in Gob jeghen die Philisteen, inden welken dat Van Gode Ghegheven, Sproncs sone, een pluneerre van Bethleem, versloech Goliad van Geth, wies spere was ghelijc eens wevers garenboem.
Die vierde strijt was in Geth ende daer was een lanc man in, die aen die hande ende aen die voete vi vingere hadde, dat waren xxiiii vinghere, ende hi was van Arafa gheboren.
Ende hi blasfameerde Israhel ende het versloechene Jonathas, Samaa, Davids brueder, sone.
Dese iiii waren gheboren van Arafa in Geth ende si vielen in Davids ende in sijnre cnapen hande.
David sprac den Here die woerde van desen liedekene inden daghe, dattene die Here verloeste van al sijnre viande hande ende van Sauls hant,
ende hi seide: Die Here es mijn steen ende mijn macht ende mijn verloesere.
Mijn God, mijn sterke, ic sal in hem hopen, mijn scilt ende die horen mijnre salicheit, mijn verheffere ende mijn toevlocht, mijn verloesere, vander quaetheit selstu mi verloessen.
Den loveliken Here sal ic aenroepen ende ic sal behouden wesen van minen vianden.
Want die bitterheiden der doet om ghinghen my ende Belials vloede vervaerden my,
die zeele vander hellen waren om mi ghewonden ende die stricke der doet quamen voer mi.
In mynen verdriete riep ic aen den Here ende ic sal te minen God roepen, ende hi sal ghehoeren van sinen heileghen tempel mijn stemme, ende mijn roep sal comen in sinen oren.
Die erde woert beruert ende bevende ende die fondamente vanden berghen woerden bestoeten ende ghehurt, want hi es vergramt.
Roec ghinc op van sinen naseloeken ende vier sal uut sinen monde verslinden, colen woerdenre af ontsteken.
Ende hi daelde die hemele ende quam neder ende donckerheit was onder sijn voete.
Ende hi clam boven cherubin ende vloech ende hi viel op die vederen vanden winde.
Hi settede al ommendomme donckerheide te eenre sculaedzen,  dwater sichtende vandes hemels wolken.
Mids die blicsemen soe woerden in sinen aenscouwene colen van viere ontsteken.
Die Here sal donderen vanden hemele ende dalre hoechste sal sinen luut gheven.
Hi scoet gescutten ende schietse, blixemen ende hi verbornese.
Ende die uutstortinghen vander zee openbaerden ende die fondamente vander ronder werelt werden gheopenbaert van sHeren berespene, vanden inghevene des gheests sijns torns.
Hi sant vanden hemele ende ontfinc mi ende hi trac mi uut vele wateren.
Hi verloeste mi van mynen alte mechtighen viant ende vanden ghenen, die mi haetten, want si waren sterkere dan ic.
Hi quam mi voer inden daghe mijns vernoeis, ende die Here waert mijn stercheit
ende hi leidde mi uut inder wijtheit, hi verloesde mi, want ic ghenoechde hem.
Die Here sal mi ghelden na mijn gherechticheit ende na die suverheit mijnre hande sal hi mi ghelden,
want ic heb sHeren weghen  ghewacht ende ic en hebbe niet quaet ghedaen van minen Gode.
Want alle sijn vonnissen sijn in minen aenscouwene ende sijn ghebode en heb ic van mi niet wech ghedaen.
Ende ic sal met hem volmaect wesen ende ic sal mi wachten van mijnre quaetheit.
Ende die Here sal mi wederghelden na mijn gherechticheit ende na die suverheit mijnre hande in sijnre oghen aenscouwene.
Metten heileghen selstu heilich wesen ende metten vromen gherechtich,
ende metten uutvercorenen selstu uutvercoren wesen ende metten verkeerden selstu verkeert werden.
Ende arm volc selstu beholden maken ende met dinen oghen selstu den hoverdighen veroetmodighen.
Want, Here, du best mijn licht, Here, du sels verlichten mijn donckerheiden.
Want ghegordt sal ic in di lopen, in minen God sal ic den muer overspringhen.
God sijn wech es onbesmet, sHeren sprake es metten viere gheproeft. Hi es schilt allen den ghenen die in hem hopen.
Wie es God sonder die Here ende wie es sterc sonder onse God?
God, die mi begordt heeft met stercheiden ende hi hevet gheslecht minen volmaecten wech
ende heeft mijn voete ghelijc ghemaect herten ende hi heeft mi ghesettet boven mijn hoechste
ende gheleert mijn hande te stride ende mijn erme ghemaect als enen mottaelnen boghe.
Du heves mi ghegheven den scilt dijnre salicheit ende mijn sachtmodicheit heeft hi mi ghemenichvoldicht.
Du sels mijn weghe onder mi breiden ende mijn ganghe en selen niet ghebreken.
Ic sal minen vianden na volghen ende verdervense ende ic en sal niet wederkeren, voer dat icse verslaen sal.
Ic salse verslaen ende verderven, dat si niet weder op staen en selen, si selen onder mijn voete vallen.
Du heefs mi ghegordt met machte ten stride, du sels die ghene crommen, die jeghen mi steken onder mi.
Mijn viande heefstu mi ghegheven rugghe, die mi haten, ende ic salse verderven.
Si selen ropen ende niemant en sal wesen, diese sal verloesten totten Here, ende hi en salse niet ghehoeren.
Ic salse afdoen alst ghemul vanden lande, ic salse breken ende minderen als die modre vanden straten.
Du sels mi behouden van mijns volcs wedersegghene, du sels mi setten int hoeft vanden heidenen. Tfolc, dat ic niet en kenne, sal mi dienen.
Vreemde kindere selen jeghen mi steken, met hoerne der oren selen si mi hoeren.
Die vreemde kindere sijn afghetrocken ende si selen werden vergadert in haren vernoeien.
Die Here leeft ende ghebenedijt moet sijn mijn God ende die stercke God mijnre  salicheit sal werden verheven,
God, die my die wrake gheves ende die tfolc onder mi ghegheven heves,
die mi uut mynen vianden leids, ende du verhefs mi vanden ghenen, die mi wederstaen, du sels mi verloesten vanden ongherechtighen man.
Here, om dit sal ic di belien inden heidenen ende dinen name sal ic loven,
die verheft sijns conincs salicheit ende die ontfermherticheit doet David, sinen gheconsacreerden coninc, ende sinen sade tot inden eweliken.
Dit sijn dachterste woerde, die David, Ysay sone, sprac: Een man seide, dien beloeft es van cristo Jacobs God, een voerbarich chytoelre in Israhel:
sHeren Gheest heeft bi mi ghesproken ende sijn redene bi mijnre tonghen.
God van Israhel seide, die sterke van Israhel heeft te mi ghesproken: Die here der menschen es gherecht, die heerscap hout in sHeren vrese.
Also die dagheraet blict, smorghens als die sonne opgaet, sonder wolken, ende also tcruyt uter erden groeit metten regenen.
Ende mijn huys en es soe groet niet voer  Gode, dat hi ewelijc belofte met mi aengaen soude vast in allen ende bevreet. Want alle mijn salicheit ende alle mijn wille, ende daer uute en es niet, dat niet en groeit.
Want alle die overdadighe salmen uut roeden ghelijc doernen, diemen metten handen niet wech en draecht,
ende soe wie dat hen ghenaken wille, die sal hem wapenen met ysere ende met langhen houte, ende men salse met viere ontsteken ende verbernense.
Dit sijn Davids starckere manne namen: David, sittende in sinen setel, hi es dalre wijste, de prince onder die drie. Hi es als een alte teder wormken, dat int hout es, ende hi doedde dccc man met enen bedruysche.
Na desen was Eliazar Hahoi, Davids oems sone, onder die dri [sterke], die met David waren, doene die Philistijn versmaedden ende si daer vergadert waren ten stride. Ende doe die manne van Israhel op ghetrocken waren,
soe bleef hi staende ende hi sloech die Philisteen, tot dat sijn hant amechtich waert ende tot dat si verstivede metten swerde; ende God dede groete salicheit in dien daghe ende tfolc, dat ghevlouwen was, keerde weder om der verslaghenre roef af te treckene.
Ende na desen was Semma, Age sone van Ararij.  ende die Philistijn waren vergadert in battaelgien, want daer was een acker vol leiden. Ende doe tfolc ghevlouwen was vander Philisteen aensichte,
soe stont dese int midden den acker ende hi bescermdene ende hi sloech de Philisteen ende die Here dede groete salicheit.
Oec waren die dri, die princen waren onder die xxx, neder comen, ende inden tide vanden oechste waren si comen te David in die duwiere Odollam. Ende der Philistijn ghetelde waren gheslaghen inder gyganten valleie.
Ende David was inden salcoerse. Oec was doe die battaldie vanden Philisteen in Bethleem.
Doe begherde David water uuten putte, die in Bethleem es neven die poerte.
Daer om braken die dri sterke doer die ghetelde vanden Philisteen ende si sciepen water uter cisternen van Bethleem, die  neven die poerte was, ende si brachtent tot David. Mer hi en wouts niet drinken, mer hi stortet den Here
ende seide: Die Here moet my ghenadich wesen, dat ic dese dinc niet doen en moet. Sal ic deser mannen bloet drincken, dier om ghetijdt sijn ende der sielen vresen? Daer om en woude hijs niet drinken. Dit daden dri dalre stercste.
Ende Abisai, Sarvien sone, Joabs brueder, was prince van desen drien. Hi eest, die sijn speer op hief jeghen ccc man, die hi doet sloech. Hi es ghenoemt in die drie
ende onder die dri was hi die edelste ende hi was haer prince, mer totten drien eersten en was hi niet comen.
Ende Banaias, Jojade sone, een alte sterc man van groeten daden, die van Capseel was, hi versloech twee leeuwe van Moab, ende hi ghinc neder ende versloech enen leeu int midden een cisterne inden daghe dat snee lach.
Hi doedde oec enen man van Egipten, enen man, diemen wel van wondere aen sien mochte, die in sijn hant hadde een speer. Ende doe Banaias te hem ghegaen was met eenre roeden, soe trac hi met crachte uute des mans van Egipten hant dat spere ende stackene doet met sijns selfs spere.
Dit dede Banaias, Jojade sone, ende hi es ghenoemt onder die iii vrome,
die de edelste waren onder die xxx. Ende David maectene te sinen behoef enen raet van heymelijcheiden.
Azael, Joabs brueder, was onder die xxx ende Eleanan, sijns oems sone van Bethleem,
Semma van Erari, Helisaca van Arodi,
Elas van Felti, Hira, Aces sone, van Thecua,
Abieser van Anothot, Mobomay van Usathi,
Selmon van Acohites, Matharay van Nethophat, Heled, Baana sone, ende hi was oec van Nethophat,
Hitai, Ribai sone, van Gebeeth, dat Benjamins kindere es,
Banay van Aufrathon, Heday vander vloet Gaas,
Abialbon van Arbatich, Asmanoth van Bezomi,
Elyaba van Salboni, Jassen sonen, Jonathas
ende Semma van Herodi, Haia, Zare sone, van Rarothich,
Elifelech, Faasbay sone, die Maachathi sone was, Helias, Achitofels sone, van Gylo,
Efray van Carmelo, Pharay van Arbi,
Igaal, Nathans sone, van Sobabouni van Gaddi,
Selech van Ammoni, Neray van Beroth, Joabs, Servien sone, schilt cnape,
Hira van Jethri, Gareth ende hi was oec van Jethri,
Hurias van Heth. Aldus wasser xxxvii.
sHeren gramscap deder noch toe vergramt te werden jeghen Israhel  ende beruerde David hier in, dat hi tot Joab seide: Ganc ende telle mi Israhel ende Judam.
Ende die coninc seide tot Joab, den marscalc van sinen heere: Wandele doer alle die gheslechten van Israhel van Dan tot Bersabee ende tellet volc, dat ic sijn ghetal weten mach.
Ende Joab seide totten coninc: Die Here, dijn God, moet den volke also vele toe doen als nu es, ende echter moet hijt hondert fuldighen in sconinx, mijns heren, aenscouwene; mer wat wil mijn here, die coninc, in deser dinc?
Mer sconinx redene behilt Joabs woerde ende der princen vanden heere, ende Joab trac uute ende die princen van  sheers ridders van sconinx aensichte, om dat si tfolc van Israhel tellen souden.
Ende doe si over die Jordane leden waren, soe quamen si in Aroel ter rechter siden vander poert, die in Gads valleie es, ende doer Jaser
leden si over in Galaad ende int nederste lande van Hodsi, ende si quamen int bossoelet Dan. Ende si voeren omme neven Sidonen
ende leden biden uutbaelgen van Tyri ende al Eveus ende Chananeus lant, ende si quamen ten Suden van Juda in Bersabee.
Ende doe si alt lant om varen hadden, soe waren si weder in Iherusalem na ix maent ende xx daghe.
Ende Joab gaf den coninc tghetal van des volcs ghescrifte ende men vant van Israhel acht hondert dusentich sterke man, die swerde uut trecken mochten,  ende van Juda vc dusentich vechters.
Ende David sloech sijn herte na dien dat tfolc ghetelt was, ende David seide totten Here: Ic hebbe seer ghesondicht in dese daet, mer ic bidde, Here, dattu dijns knechts sonde wils overdraghen, want ic heb seer sottelijc ghedaen.
Hier omme stont David vroech op ende sHeren redene waert ghedaen tot Gad, den prophete ende Davids siende. Ende die Here seide:
Ganc ende sech tot David: Dit seit die Here: Men gheeft di coere van drien dinghen; kiese een, dattu wils van desen, dat ic di doe.
Ende doe Gad comen was tot David, soe boetscapte hi hem ende seide: vii jaer sal die hongher in dijn lant comen, of du sels dri maent dinen vianden vlien ende si selen di jaghen, of seker sal dri daghe die sterfte binnen dinen lande wesen. Nu, hier omme ontcommere di ende besich, wat redenen dat ich hem antwoerden sal, die mi ghesonden hevet.
Ende David seide tot Gad: In allen siden ben ic te sere becringhelt, mer het es beter, dat ic in sHeren hande valle, want sijnre ontfermherticheiden sijn vele, dan inder menschen hande. .
Ende God sant die sterfte in Israhel, van smorghens toten tide, dien hi gheseit hadde, ende van Dan tot Bersabee waren vanden volke doet bleven lxxm man.
Ende doen sHeren enghel sijn hant uutghesteken hadde boven Iherusalem, om dat hise slaen soude, soe hadde die Here ontfermicheit opt verdriet ende hi seide toten enghel, diet volc sloech: Hets nu ghenoech, houde dijn hant bi di. Ende sHeren engel was neven Areuma, des Jebuseus vloer.
Ende David seide totten Here, doe hi den enghel tfolc sach slaen: Ic bent, die ghesondicht hebbe, ic heb ongherechtelijc ghedaen. Wat hebben dese ghedaen, die scape sijn? Ic bidde, dat haer dijn hant jeghen mi kere ende jeghen mijns vaders huys.
Ende in dien daghe quam Gad tot David ende seide: Ganc op ende sette enen outaer in Areuma, des Jebuseus vloer.
Ende David ghincker op na Gads woerde, die hem die Here bevolen hadde.
Ende Areuma sach ende mercte, dat die coninc ende sijn cnapen te hem quamen, ende hi ghinc uut ende aenbeedde den coninc metten aensichte lancs op derde ende seide:
Wat saken eest, dat die coninc, mijn here, coemt te sinen cnechte? Ende David seide hem: Om dat ic van di dinen vloer copen sal ende  daer den Here enen outaer maken, dat die doetslacht op houde, die tfolc woest. Ende Areuma seide tot David:
Die coninc, mijn here, nemene ende offere, also hem ghenoecht. Du heves ossen te holocauste ende enen waghen ende een paer ossen daer toe om hout te haelne.
Al dit gaf Areuma den coninc. Ende Areuma seide totten coninc: Die Here, dijn God, moet dijn begherte ontfaen.
Ende die coninc antwoerde hem ende seide: Ic en sals niet doen, also du wils, mer ic sal den dersch vloer copen van di met ghelde ende ic en sal den Here, minen God, niet offeren holocauste, die ic te dancke ontfaen hebbe. Dus cochte David den dersch vloer ende die ossen [om] l sicle silvers.
Ende David maecte daer den Here enen outaer ende offerde daer op danckelijc hostien holocauste. Ende die Here waert den lande weder guedertieren ende die plaghe waert verboden van Israhel.
Ende die coninc David was out worden ende hi hadde vele daghe van outheiden, ende als menne overdecte met clederen, soe en verwermde hi niet.
Daer omme seiden sijn cnapen: Sueken wi den coninc, onsen here, een joncfrouwe, een maghet, ende si stae voer den coninc ende bequeeckene, ende hi slape in haren scoet ende si verwerme den coninc, onsen here.
Hier omme sochten si bynnen alle den lande van Israhel een scoene joncfrouwe ende si vonden Abisag van Suna ende si brachtense totten coninc.
Want die joncfrouwe was alte scoene, ende si sliep metten coninc ende diende hem, mer die coninc en bekender niet.
Ende Adonias, Aggiths sone, verhief hem ende seide: Ic sal regneren. Ende hi maecte te sinen behoef enen waghen ende ghereiddene ende vijftich manne, die voer hem lopen souden.
Ende sijn vader en begrepene neghenen tijt, segghende: Waer om hevestu dit ghedaen? Want hi was oec herde scone ende die naeste gheboren na Absolonne.
Ende sijn redene was met Joab, Sarvien sone, ende met Abjathar, den pape, die Adonias partien holpen.
Mer Sadoch, die pape, ende Nathan, die prophete, ende Cerethi ende Phelethi ende die macht van Davids here en waren met Adonia niet.
Hier omme doedde Adonias rammere ende <calvere> ende alrehande vette beesten biden steene Zoleth, die neven die fonteyne Voghel was, ende hi noedde alle sconincs sonen, sijn bruedere, ende alle die manne van Juda, sconincs cnapen. .
Mer Nathan, den prophete, ende Banajam, Jojade sone, ende alle di mechtighe ende Salomone, sinen brueder, dese en noedde hi niet.
Ende Nathan seide tot Bethsabee, Salomons moder: En hevestu niet ghehoert, dat Adonias, Aggiths sone, regneert, ende onse here David en weets niet?
Daer omme coemt nu ende neemt raet van mi ende beholde dijn siele ende Salomons, dijns soens.
Ganc in totten coninc David ende seg hem: Coninc, here mijn, en hevestu my, dinen joncwyve, niet ghesworen ende gheseit, dat Salomon, dijn sone, sal regneren na my ende hi sal sitten in mynen troen? Waer om sal dan Adonias regneren?
Ende als du daer noch suls spreken metten coninc, soe salic dijn redenen voldoen.
Aldus ghinc Bethsabee in totten coninc in die slaepcamere, mer die coninc was alte out woerden, ende Abisag van Suna diende hem.
Bethsabee boechde haer neder ende aenbeedde den coninc, ende die coninc seide tot haer: Wat wilstu di?
Ende si antwoerde ende seide: Coninc, here mijn, du heves my, dinen joncwyve, ghesworen biden Here, dinen God, ende gheseit: Salomon, dijn sone, sal regneren na mi ende hi sal sitten in mynen troen.
Ende siet, nu regneert Adonias, dattuus niet en wetes,  coninc, here mijn.
Hy hevet ghedoet ossen ende vette beesten alre hande ende vele rammere ende hi hevet allen sconincs sonen ghenoedt ende Abjathar oec, den pape, ende Joab, den maerscalc vanden ridderscape, mer Salomone, dinen knecht, en noedde hi niet.
Mer nochtan, coninck, here mijn, de oghen van al Israhel sien op di, dattu hon segghen suls, wie sitten sal op dynen troen na di, coninc, here mijn.
Ende het sal sijn, als die coninc, mijn here, slapen sal met sinen vaders, soe selen wi, ic ende mijn sone Salomon, wesen sondaers. .
Doe si noch metten coninc sprac, soe quam Nathan, die prophete,
ende si boetscapdent den coninc ende seiden: Nathan, die prophete, es hier. Ende doe hi voer sconincs aensichte in comen was ende hine langs op deerde aenbeedt hadde,
soe seide Nathan: Coninc, here mijn, hevestu gheseit: Adonias sal na mi regneren ende hi sal sitten op mynen troen?
Want hi es huden nederghetrocken ende hevet ghedoet ossen ende vette beesten ende vele rammere, ende hi hevet alle sconincs sonen  ghenoodt ende de prince vanden heerre ende Abjathar, den pape, ende daer si eten ende drincken voer hem, soe segghen si: Die coninc Adonias moet leven!
Maer mi, dinen cnecht, ende Sadoch, den pape, ende Banajam, Jojaden soen, ende Salomon, dinen cnecht, en heeft hi niet ghenoodt.
Es dit wort uut comen vanden coninc, minen here, ende en seids du niet mi, dinen knecht, wie sitten soude op sconincs, mijns heren, troen nae hem?
Ende die coninc David antwoerde ende seide: Roept Bethsabee te mi. Ende doen si voer den coninc in comen was ende ghestaen was voer hem,
soe swoer die coninc ende seide: Leeft die Here, die mine ziele verloest heeft van allen vernoye,
want also ic di ghesworen hebbe bi den Here God van Israhel ende gheseit: Salomon, dijn sone, sal regneren nae mi ende hi sal sitten op minen troen over mi, alsoe salic heden doen.
Ende Bethsabee liet haer aensichte neder vallen ter eerden ende aenbeedde den coninc ende seide: Die coninc David, mijn here, moet ewelijc leven!
Ende die coninc David seide: Roept Sadoch, den pape, te mi ende Nathan, den prophete, ende Banajam, Jojade sone. Ende doen si voer den coninc in comen waren,
soe seide hi tot hen: Nemt met u uwes heren cnapen ende settet Salomoene, minen sone, op mine mulinne ende voertene in Gyon.
Ende Sadoch, de pape, ende Nathan, de prophete, consacreerne daer in coninc boven Israhel, ende ghi sult metter trompen blasen ende segghen: Die coninc Salomoen moet leven!
Ende ghi sult hem achter volghen ende [hi]<come> ende hi sal sitten op minen troen ende hi sal over mi regneren ende ic sal hem bevelen, dat hi leedsman sy boven Israhel ende boven Judam.
Ende Banajas, Jojadsa zone, antwoerde den coninc ende seide: Amen, aldus moet spreken de Here, mijns conings God!
Alsoe die Here gheweest heeft metten coninc, minen here, alsoe moet hi wesen met Salomoene, ende hi moet sinen troen hoghere maken dan mijns heren, sconincs sDavids, troen.
Hier omme trac Sadoch, de pape, neder ende Nathan, de prophete, ende Banajas, Jojades zone, ende Cerethi ende Pheleti ende si setteden Salomoene op sconings Davids mulinne ende si voerdene in Gyon.
Ende Sadoch, de pape, nam uuter tabernaculen enen horen vol olien ende salvede Salomoene, ende si bliesen metter trompen  ende alle tfolc seide: Die coninc Salomon moet leven!
Ende al de menichte volghede hem achter nae ende tfolc van den ghenen, die speelden in herpen ende die verblijdden met groeter blijscap, ende deerde herlude van haren roepene.
Ende Adonias horet ende al di ghene, die van hem ghenoodt waren, ende de feeste was thant gheendt. Mer Joab, do hi hoerde den ludt van der trompen, soe seide hi: Wat wilt hon tgheroep vander stede, die gheruechte maect?
Ende doe hi noch sprac, soe quam daer Jonathas, Abjathars zone spapen, ende Adonias seide hem: Coem in, want du best een sterc man ende bringhes goede niemare.
Ende Jonathas antwoerde: Ic en doe niet, want die here David, de coninc, hi heeft Salomoene coninc ghemaect,
ende hi sant met hem Sodoch, den pape, ende Nathan, den prophete, ende Banajam, Jojadas zone, ende Cherethi ende Pheleti, ende si setteden Salomoene op sconincs mulinne.
Ende Sadoch, de pape, ende Nathan, de prophete, hebbenne gheconsacreert in Gyon, ende si sijn van daer op comen verblidende, ende de stat herludede hier af. Dit is die luidt, die ghi ghehoert hebt.
Maer Salomon sittet oec opten troen van den rike.
Ende sconings cnapen ghingen in ende hebben ghebenedijt den coninc David, onsen here, ende hebben gheseit: God moet Salomoens name breiden boven dinen name ende hi moet sinen troen verheffen boven dinen troen. Ende de coninc aenbeedde op sijn bedde,
ende hier omme seide hi dit: Ghebenedijt moet wesen die Here God van Israhel, die heden ghegeven heeft enen, die sittet in minen troen, daer ict met minen ogen sie.
Ende hier omme worden si alle vervaert ende stonden op alle, die van Adonia ghenoodt waren, ende elc ghinc in sinen wech.
Maer Adonias ontsach Salomoene ende stont op ende ghinc wech in sHeren tabernacule ende hi hilt den horec vanden outare.
Ende si seident Salomone ende spraken: Sich, Adonias, om dat hi den coninc Salomoene ontsiet, soe hout hi den horec vanden outare ende seit: De coninc Salomoen swoer mi heden, dat hi mi, sinen knecht, niet doden en sal metten sweerde.
Ende Salomoen seide:  Eest dat hi een goet man is, soe en sal een van sinen hare op die eerde niet vallen, maer vint men quaet in hem, soe sal hi sterven.
Hier omme sant de coninc Salomoen ende dedene ute halen vanden outare. Ende hi quam in ende aenbeedde den coninc Salomoen, ende Salomoen seide hem: Ganc in dijn huys.
Het naecte den daghe, dat David sterven soude, ende hi beval Salomoene, sinen sone, ende seide:
Ic gae in den wech van alder erden, werde vrome ende wes een man,
ende behoude de wachten tsHeeren, dijns Gods, so dattu wandels in sinen weghen, ende wachte sine oeffeninghen ende sine ghebode ende sine vonnissen ende sine orconscapen, alsoet ghescreven is in Moyses wet, soe dattu verstaen moghes al, dattu does, ende soe warwaert dattu di bekeren suls,
dat de Here vaste make sine redenen, die hi van mi ghesproken heeft ende gheseit: Eest dat dine zonen minen wech wachten ende wandellen si voer mi in waerheiden ende in al hare herte ende in al haer ziele, soe en sal di negheen man af ghedaen werden vanden trone van Israhel.
Du weets oec, wat mi ghedaen heeft Joab, Zarvien sone, wat hi ghedaen heeft den  tween princen des heers van Israhel, dats Abnerre, Ners zone, ende Amase, Jethers zone, die hi doodde, ende hi storte dbloet vanden stride ute in peise ende hi leide dbloet  vanden stride in sijn gordel, dat omtrent sine lendenen was, ende in den ghescoeite, dat aen sine voete was.
Daer omme saltu hem doen nae dine wijsheit, ende du en suls sine outheit niet leiden met payse ter hellen.
Maer du sals Bersellays zonen van Galaad danc ghelden, ende si selen wesen etende op dine tafelle, want si quamen mi te ghemoete, doe ic vloe van Absolons, dijns brueders, aensichte.
Du heves oec bi di Semey, Gera zone, die Gemini zone was van Bahurim, die mi vliec met alten quaden vloecke, doe ic ten ghetelden wert ghinc, maer om dat hi in mijn ghemoete quam, doe ic over die Joerdane quam, soe swoer ic hem bi den Here ende seide: Ic en sal di niet doden metten sweerde.
Du en wille niet ghedoegen, dat hi ontsculdich blive, want du best een wijs man ende du sels weten, wat dattu hem doen sels, ende du suls sine outheit met bloede leiden ter hellen.
Dus sliep David met sinen vaders, ende hi es begraven in Davids stede.
Die daghe die David boven Israhel regneerde, waren xl jaer; in Ebron regneerde hi vii jaer ende in Iherusalem xxxiii jaer.
Ende Salomon sat op Davids, sijns vaders, troen ende sijn rike waert alte seer ghesterct.
Ende Adonias, Aggiths zone, ghinc in totte Bethsabee, Salomons moeder, ende si seide hem: Is dijn in comen payselijc? Hi antwoerde: Hi is peyselijc.
Ende hi seider toe: Mi es ene redene te di. Si seide hem: Spreec.
Ende hi seide: Du wets, dat trike mijn was, ende al Israhel hadde mi voert gheset te enen coninc, maer trike es over ghedragen ende het is mijns broeders worden, want het is hem ghegeven vanden Here.
Nu, daer omme biddic van di ene bede ende en bescame mijn aensichte niet. Ende si seide totte hem: Sprec.
Ende hi seide: Ic bidde, dattu den coninc Salomoene segs, want hine mach di niet ontseggen, dat hi mi te wive gheve Abisag van Suna.
Ende Betsabee seide: Wel, ic sal den coninc over di spreken.
Hier omme quam Betsabee totten coninc Salomone, om dat sine spreken soude over Adonia. Ende de coninc stont op in haer ghemoet ende hi aenbedese, ende hi sat op sinen troen ende men settede sconincs moeder oec enen troen ende si sat te sijnre rechter siden.
Ende si seide hem: Ic bidde van di ene cleyne bedinghe ende en bescame mijn aensichte niet. Ende de coninc seide hare: Heechs, moeder mijn, want en es gheen recht, dat ic dijn aensichte af keren sal.
Si seide: Men gheve Abisag van Suna Adonia, dinen brueder, te wive.
Ende de coninc Salomoen antwoerde ende seide sijnre  moeder: Waer omme heischestu Abisag van Suna te Adonias behoef? Heischt hem oec trike, want hi is mijn <brueder>, meerdere dan ic, ende hi heeft Abjathar, den pape, ende Joab, Sarvien sone.
Ende hier omme swoer de coninc Salomoen bi den Here ende seide: Dit moet mi God doen ende dit moet hiere mi toe doen, want Adonias heeft dit woert gesproken jeghen sine ziele.
Ende nu, leeft die Here, die mi vast ghemaect heeft ende die mi ghesat heeft op Davids, mijns vaders, troen ende die mi een huys ghemaect heeft, alsoe hi ghesproken heeft, want heden sal men Adoniam doet slaen!
Ende de coninc Salomoen sant bi Banajas, Jojaden zone, hant ende hi versloechene ende hi bleef doet.
Ende de coninc seide totte Abjatharre, den pape: Ganc in Anathot te dinen ackere,  want du best een man der doet, mer ic en sal di heden niet doden, want du droeges sHeren arke vore David, minen vader, ende du ghedoeges den arbeit in al dien, dat mijn vader pijnde.
Dus verdreef Salomoen Abjatharre, dat hi sHeren pape niet wesen en soude, om dat sHeren redene vervult werden soude, die hi sprac op Hely huus in Sylo.
Ende een bode quam tot Salomoene, dat Joab ghekeert was tot Adoniam ende dat hi nae Salomone niet ghekeert en was. Hier omme vloe Joab in sHeren tabernakel ende hi begreep den horec vanden outare.
Ende het waert den coninc Salomone gheboetscapt, dat Joab in sHeren tabernakel ghevloen was ende dat hi neven den outaer was. Ende Salomoen sant Banajam, Jojaden sone, ende seide: Ganc ende stectene doet.
Ende Banayas quam totte sHeren tabernakel ende seide hem: Dit seide de coninc: Comt ute. Hi antwoerde: Ic en salre niet ute comen, maer ic sal hier sterven. Ende Banajas ontboet den coninc sine redene ende seide: Dit sprac Joab ende dit heeft hi gheantwoert.
Ende die coninc seide hem: Doet dat hi ghesproken heeft ende slaettene doet ende begraeftene, ende du suls donsculdeghe bloet, dat van Joab uut ghestoert is, van mi ende van mijns vaders huys af doen.
Ende die Here moet hem sijn bloet op sijn hoeft ghelden, want hi sloech twee gherechte manne doet, die beter waren dan hi, ende hi sloechse doet metten sweerde, dats David, mijn vader, niet en wiste: Abnerre, Ners zone, den maerscalc van Israhels ridderscappe, ende Amasan, Jethers zone, den prince van Judas heerre.
Ende hare bloet moet weder keren op Joabs hoeft ende op sijns saeds hoeft tot in den eweliken, mar David ende sinen zade ende sinen huys ende sinen troen moet ewelike pays wesen vanden Here.
Ende hier omme ghinc Banajas, Jojades zone, op ende hi aen ghinckene ende sloechene doet, ende hi is begraven inder wildernissen in sijn huys.
Ende de coninc settede over hem boven theer Banajan, Jojaden zone, ende hi settede Sadoch pape over Abyatharre.
Ende de coninc sant oec ende riep Semey ende seide hem: Make di een huis in Iherusalem ende woen daer, ende du en sulter niet ute gaen hier ende daer,
want in soe wat daghe, dattu daer ute gaen sels ende du over die riviere Cedron lides, soe saltu weten, datmen di doden sal, ende dijn bloet sal op dijn hoeft wesen.
Ende Semey seide totten coninc: Hets een goet woert, dat ic ghehoert hebbe! Alsoe de coninc, mijn here, ghesproken heeft, alsoe sal dijn knecht  doen. Dus woende Semey in Iherusalem vele daghe.
Ende het ghesciede nae drie jaer, dat Semeys cnapen vloen tote Achis, Maacha zone, den coninc van Geth, ende men ontboet Semey, dat sine cnapen ghegaen waren in Geth.
Ende Semey stont op ende bereide sinen ezel ende hi ghinc in Geth tot Achis om sine cnapen te heischenne ende hij brachtse weder van Geth.
Ende den coninc Salomoene waert gheboetscapt, dat Semey ute Iherusalem te Geth ghegaen was ende dat hi weder comen was,
ende hi sant ende riepene ende seide hem: En orcondic u niet biden Here ende en voerseidic di niet, in soe wat daghe dattu ute gaen sals hier ende daer, soe sultu weten, dat men di doden sal? Ende du antwoerdes mi: Hets een goet wort, dat ic ghehoert hebbe.
Waer omme dan en wachtestu niet sHeren woert ofte eedt ende tghebot, dat ic di bevolen hadde?
Ende hi seide totte Semey: Du weets al dat quaet, vanden welken dijn herte haer sculdich kint, dattu ghedaen heves David, minen vader; de Here heeft dine quaetheit ghegouden  op dijn hoeft,
ende de coninc Salomoen is ghebenedijt ende Davids troen sal gestadich wesen voer den Here tot in den eweliken.
Ende de coninc bevaelt Banaje, Jojaden zone, ende hi aen ghinckene ende sloechene ende hi bleef doet.
Dus was trike van Israhel vast ghemaect in Salomoens hant. Ende hi waert met maechscape ghevoeget aen Pharoene, den coninc van Egipten, want hi nam sijn dochter ende brachtse in Davids stede, tot dat hi voldede sijn huys te makene ende tsHeren huys ende den muer van Iherusalem al om en domme.
Maer nochtan offerde tfolc in den hoecheiden, want tot in dien daghe soe en was de tempel noch niet ghesticht in sHeren name.
Ende Salomon minde den Here ende hi wandelde in Davids, sijns vaders, gheboden, dien ute ghedaen, dat hi offerde in den hoecheiden ende dat hi tymiama verbrande.
Ende hi ghinc wech in Gabaon, dat hi daer offeren soude, want dit was de meeste hoecheit; ende Salomoen offerde op dien outaer in Gabaon dusentich hostien in holocauste.
Ende dies nachts openbaerde die Here Salomoene by droeme ende seide: Heischt dattu wils, dat ic di gheve.
Ende Salomoen seide: Du heves ghedaen met David, minen vader, groete ontfermicheit, ghelijc dat hi wandelde in dinen aenscouwene in waerheit ende in gherechticheit ende in gherechter herten met di; soe hevestu hem ghewacht dine grote ontfermicheit, ende du heves hem ghegeven enen soene, die sittet op sinen troen, alsoet heden is.
Ende nu, Here God, du heves dinen knecht doen regneren over David, minen vader, maer ic ben een cleyn kint ende en weet niet minen inganc ende minen uutganc.
Ende dijn knecht is in midden dijn volc, dattu vercoren heefs, dat overtallec vele volcs is, datmen overmids de menechte niet tellen en mach noch gherekenen.
Daer omme saltu dinen knecht gheven een gheleert herte, dat hi dijn volc vonnissen moeghe ende ondersceiden tusschen goet ende quaet, want wie mach dit volc ghevonnissen, dijn volc, dies soe vele is?
Dese redene ghenoechde vore den Here, dat Salomoen dusdane dinc gheheescht hadde.
Ende die Here seide tot Salomoene: Om dattu dit woert gheseecht heves ende  om dattu te dinen behoef niet en heisches vele daghe noch rijcheiden, noch dijnre viande ziele, maer dattu gheheescht heves wijsheit om vonnissen te ondersceidene,
sich, soe hebbic di ghedaen nae dine woerde ende ic hebbe di ghegeven een wijs herte ende verstandel in also velen, dat vore di niemant dijns ghelijc gheweest en heves noch hier nae en sal nieman dijns ghelike verrisen.
Maer ende dit oec, dattu niet en heeschs, hebbic di ghegeven, dats te wetene rijcheit ende glorie, soe dat niemant dijns ghelijc gheweest en hevet in den coninghen, die in allen dagen hier te voren gheweest hebben.
Ende eest dattu wandels in minen wegen ende wachstu mine ghebode ende dat ic bevolen hebbe, alsoe dijn vader wandelde, soe sal ic dine dage lanc maken.
Dus ontwaecte Salomoen ende verstont, dat dit een droem was. Ende doe hi te Iherusalem comen was, soe stont hi voer die arke van sHeren belofte ende hi offerde holocauste ende danckelike hostien ende hi maecte een groet weerscap sinen cnapen.
Doe quamen twee lichte wive totten coninc ende si stonden voer hem.
Ende de een van beiden seide: Ic bidde, here mijn, ic ende dit wijf, wi woenden te gadere in een huys ende ic ghebaerde bi hare in een camere.
Maer ten derden daghe nae dien, dat ic ghebaerde, soe ghebaerde dese oec; ende wi waren te gadere ende nieman anders met ons int huys sonder wi twee.
Ende tsnachts soe sterf des wijfs kint, want al slapende soe verplette sijt.
ende si stont op in die doncker nacht al swigende ende si nam mijn kint van mijnre siden, dijns joncwijfs, die sliep, ende si leit in haren scoet, maer haer kint, dat doet was, leidse in minen scoet.
Ende doe ic smorgens op ghestaen was om minen kinde melc te ghevene, soe sceent doet, ende doen ict neernsteliken besach bi den claren liechte, soe wart ic gheware, dat mijn kint niet en was, dat ic ghebaert hadde.
Ende dander wijf antwoerde: En es alsoe niet, maer dijn kint is doet ende dmine leeft. Ende dandere seide weder keert: Du lieges, want mijn kint leeft ende dijn kint is doot. Ende in deser manieren soe parlementen si voer den coninc.
Doe seide de coninc: Dese seit: Mijn kint leeft, ende dijn kint es doet; ende dese antwoert: En is, dijn kint es doet ende mijn kint leeft.
Daer omme seide de coninc: Bringt mi een sweert. Ende doe si een swaert vore den coninc bracht hadden,
soe seide hij: Deilet dlevende kint in tween stucken ende ghevet die ene helft der eenre ende dander helft der andere.
Ende dwijf dies kint dat levende was, seide totten coninc, want hare inadere waert beruert op hare kint: Ic bidde, here, gheeft haer tkint levende ende en willes niet doden. Maer dandere seide weder keert: En si mine noch dine, maer men deilt.
Ende de coninc antwoerde ende seide: Gheeft deser tkint levende, ende men doeds niet, want dit is sijn moeder.
Ende aldus hoerde al Israhel dit vonnisse dat die coninc ghevonnest hadde, ende si ontsagen den coninc, om dat si sagen, dat Gods wijsheit in hem was om vonnissen tonderscheidene ende te doene.
Salomoen, de coninc, regneerde boven al Israhel.
Ende dit waren de princen, die  hi hadde: Azarias, Sadochs zone, was pape,
Helioreph ende Haia, Sesa zonen, waren scriben, Josaphat, Huluds zone, was scrivein vanden geesten,
Banajas, Jojadas zone, was boven theer, Sadoch ende Abjathar waren papen,
Azarias, Nathans sone, was boven die ghene, die omtrent den coninc waren, Zabud, Nathans zone, was cancellier ende sconincs vrient,
Ethay was drossate vanden huys ende Adomiram, Abda zone, was boven den tribuite.
Ende Salomoen hadde boven al Israhel xii princen, die den coninc leverden ende sinen huys lijftocht, want een maent binnen den jare soe  diende elc sine noetdorft den coninc.
Ende dit waren hare namen. Ben Huer in Effrains berghe,
Ben Dechar in Macces ende in Salebin ende in Betsemes ende Helon in Bethana,
Beneseth in Aroboth, Soccho was sine ende al dlant van Elpher,
Benabinadab, sine was al dlant van Neptaddor, Tapheth, Salomoens dochter hadde hi te wive,
Bena, Hailuds zone, hi regneerde Chane ende Mageddo ende al Bethsan, die neven Sartana is onder Israhel van Bethsan totte Abel Meula jeghen Zeelman,
Henghaber in Ramoth van Galaad. Hi hadde Anothiar, Manasses zone, in Galaad. Hi was boven al trike van Argob, die in Basan is boven lx groete ghemuerde steden, die coperen sloete hadden.
Abinadab, Abdo zone, was boven Manaim,
Achimaos in Neptalim, maer hi hadde oec Basemath, Salomoens dochter, in huwelike.
Banaa, Chusi zone, Manasar ende in Hibalod,
Josaphat, Pharue zone, in Ysachar,
Semey, Hela zone, in Benjamin,
Gaber, Suri zone, in Galaad in Seons lant, sconincs vanden Amoreen ende in Ogs, sconincs van Basan, boven al dat in dien lande was.
Judas ende Israhel waren overtallec in menichten ghelijc den sande vander zee ende si waren etende ende drinckende ende verblidende.
Want Salomoen was hebbende in sijnre rijcheit alle de riken vanden lande vander rivieren vanden Philijstijn lande totten termine van Egypten, ende si brachten hem ghiften ende dienden hem alle de daghe sijns levens.
Ende Salomoens spise was alle dage xxx chore bloemen ende lx chore meels
ende x vette ossen ende xx mestende ossen ende c ramme al sonder tfenisoen van herten ende van reen ende van buffels ende van vetten voghelen.
Want hi behielt al dlantscap, dat over die riviere was van Thapsa totte Gazam, ende alle die coninghe van dien lantscape, ende hi hadde pays in allen siden al omme ende domme.
Ende Israhel ende Juda woende sonder enige vrese ende elc onder sinen wijngaert ende onder sinen vigeboem van Dan tote Bersabee, al Salomoens daghe.
Ende Salomoen hadde xlm wagen parde ende xiim ride perde.
Ende de voerseide sconincs princen voeddense ende si leverden oec in haren tiden met groter sorgen dat noetdorft was sconincs Salomoens tafelen,
ende si brachten oec in die stat, daer de coninc was, gherste ende stroe den peerden ende den wee, also hem bevolen was.
Ende God gaf oec Salomoen wijsheit ende zeer vele vroetscappen ende breetheit sijnre herten ghelijc den zande, dat in den over vander zee is,
ende Salomoens wijsheit ghinc boven al der gheenre wijsheit van Oest ende van Egipten,
ende was wisere dan alle menschen, wisere dan Ethan van Iesrael ende Theman ende Thalchal ende Dorda, Mohols zoenen; ende hi was vermaert in alle lieden al om ende domme.
Ende Salomoen sprac oec iiim parabolen ende sijnre sange waren vm,
ende hi disputeerde op thout van cedren, die op den Libanus is, totter ysopen, die uuter want wast, ende hi onder schiet vanden beesten ende vanden vogelen ende vanden wormen ende vanden  visschen.
Ende si quamen ute alle volke om Salomoens wijsheit te hoerne ende van allen coninghe van eertrijc, die Salomoens wijsheit hoerden.
Ende Hiram, de coninc van Tyro, sant sine cnapen totte Salomoene, want hi hoerde, dat sine geconsacreert hadden over sinen vader, want Hyram hadde Davids vrient gheweest talre tijt.
Ende Salomoen sant totte Hyram ende seide:
Du wets Davids, mijns vaders, wille ende dat hi niet stichten en mochte een huys in sHeren name, sijns Gods, om die stride, die hem al omme ende domme aen vielen, vore datse die Here gaf onder de voetstape van sinen voeten.
Maer nu soe heeft mij mijn God ruste ghegeven al omme ende domme ende negheen adversarijs en is noch quaet oploep.
Ende om dese sake soe pensic te stichtene enen tempel in sHeren, mijns Gods, name, alsoe de Here David, minen vader, ghesproken heeft ende gheseit: Dijn sone, die ic over di, coninc, gheven sal op dinen troen, hi sal een huys stichten in minen name.
Hier omme bevele, dat si mi af houwen vanden Lybano cederboeme, ende mine cnapen selen sijn met dinen cnapen, ende ic sal di gheven dijnre cnapen loen, hoe vele dattu heischen suls, want du wets, dat in minen volke nieman en is, die houdt houwen can ghelijc dien van Sydonen.
Doe Hyram dus Salomoens woerde ghehoert hadde, soe waert hi sere verblijdt ende seide: Ghebenedijt si heden de Here, die David dus sere wisen soene ghegeven heeft boven dit volc, dies soe vele is.
Ende Hyram sant tot Salomone ende seide: Ic hebbe ghehoert al dattu mi ontboden heefs; ic sal al dinen wille doen in cedren houdt ende in vueren.
Mine cnapen selent af doen vanden Lybano totter zee, ende ic saelt laden in scepen in de zee totter stat, die du mi ontbieden suls, ende ic salt daer bringen, ende du sullet en wech voeren ende du suls mi gheven dies mi noodt is, dat men minen huse spise gheve.
Aldus leverde Hyram Salomoene abiegnen ende vueren hout nae alle sinen wille ,
ende Salamoen gaf Hyram xxm chore taruwen te spisen van sinen huys ende xxm chore alte fijnre olien . Dit gaf Salomoene Hyram alle jare.
Ende de Here gaf Salomoene wijsheit, alsoe hi ghesproken hadde. Ende tusschen Hyram ende Salomoen was pays ende si sloegen beide hulde.
Ende de coninc Salomoen coes ute al Israhel warcliede  ende dindictie daer af was xxxm man.
Ende hi santse in den Lybano xm telker maent bi behoerten, soe dat si twee maent in haren husen souden wesen, ende Adoniras was boven dese indictie.
Hier en boven soe hadde oec Salomoen lxxm vanden ghenen, die last droeghen, ende lxxxm steenbickelaers in den berch
alsonder de provoeste, die boven elc werc waren, ende dier was iiim ende ccc, die den volke bevalen ende den ghenen, die dwerc daden.
Ende die coninc beval, dat si nemen souden grote steene ende preciose steene in den fondamente vanden temple ende dat sise viercanten souden.
Ende dese hiewen Salomoens metsers ende Hyrams metsers, maer die van Biblien bereedden de steene ende thout om thuys te stichtene.
Het ghescide in den vierhondersten ende tachtensten jare, nae dat de kindere van Israhel uten lande van Egipten ghegaen waren, in den vierden jare in de maent Zio, dat is dander maent sconings Salomoens regnacien boven Israhel, zoe begonste hi den Here een huys te stichtene.
Ende thuys, dat de coninc Salomoen stichte den Here, hadde in de lingde lx cubite ende in die wijdde xx cubite ende die hoechde xxx cubite.
Ende vore den tempel was een portael, dat xx cubite lanc was nae de mate van des tempels wijdden, ende het hadde x cubite in de wijdde vore daensichte vanden temple.
Ende hi maecte in den tempel gheveldde veinsteren.
Ende hi maecte op de wandt vanden temple ghescutsele van berderen al omme ende domme den tempel ende den oracule, ende hi maecte camerkenne al omme ende domme ane de siden.
Dat ghescutselle van berderen, dat onder was, hadde v cubite in de wijdde ende dmiddelste scutsel was vi cubite wijdt, ende dat derde ghescutsel hadde vii cubite in de wijdde, want hi leide int huys die balken buten comende al omme ende domme, soe dat si niet en waren inden muer vanden tempel.
Want doe men thuus stichte, soe stichtement van gheeffenden ende ghehelen steenen, ende doe men thuys stichte, soe en hoerde men niet int huys hamer noch aex noch negheen yseren wapen.
Die dore vander middelster cameren was in de want van den rechten huse ende met enen weindelsteenne soe ghinc men op in de middelste camere, ende vander middelster cameren in de derde camere.
Ende hi stichte thuys ende volmaket ende hi bedecte thuis oec met cedren corbeellen.
Ende hi maecte tscutsel van berderen boven al thuys vijf cubite hoge ende hi over decte thuys met cedren houte.
Ende tsHeeren woert wert tot Salomoene ghedaen ende hi seide:
Dit huys, dattu stichtes, op dattu wandels in minen gheboden, ende doestu mine vonnissen ende wachstu alle mine gheboden ende wandelstu daer in, soe sal ic di mine redene vast maken, die ic ghesproken hebbe totte David, dinen vader,
ende ic sal wandelen in midden den kinderen van Israhel ende ic en sal mijn volc niet laten van Israhel.
Aldus stichte Salomoen thuys ende volmaket
ende hi stichte die wande binnen int huys met scutselle van cedren berderen vanden fondamente van den huys totten hoecheiden vanden wanden, ende totten corbeelen soe overdecte hijt met houte bynnen ende hi decte tpavament vanden huys met abiegnis ofte vueren tafelen.
Hi maecte oec ten achtersten endde vanden temple een scutsel van cedren tafelen van den pavimente opwert xx cubite hoge, ende hi maecte dbinnenste huys vanden oracule in sanctum sanctorum.
Want de tempel was xl cubite lanc voer den doren van den oracule.
Ende men cleedde al thuys binnen met cedre, ende het hadde ghevoecht subtijlec sine uutsnidingen ende sine woninghen ende verheven uutsnidinghen. Men decket al met cedren tafelen ende niegherings in de wandt en mochte men en gheenen steen ghesien alle bedalle.
Want hi hadde  die oracule ghemaect in dachterste side in midden thuus, om dat hi daer setten soude de arke van sHeeren beloften.
Ende de oracule hadde xx cubite in de lingde ende xx cubite in de wijdde ende xx cubite in die hoecheit, ende hi ontdecket ende cledet met alte finen goude, maer den outaer soe clede hi oec met  cedre.
Ende thuus oec voer den oracule overdecte hi met alte finen goude ende hi naghelder de platen ane met guldenen naghelen.
Ende niet en was binnen den temple, dat met goude niet overdect en was, mer oec overdecte hi al met goude den outaer vanden oracule.
Ende hi maecte bynnen den oracule ii cherubinne van olive houte, x cubite hoghe.
Deen vloeghel vanden cherub was v cubite lanc ende dander vloeghel vanden cherub was v cubite lanc, dat si hadden x cubite vanden enen einde vanden vloegelle totten anderen einde vanden anderen vloeghelle.
Ende dander ingel was oec van x cubiten; ende dese selve mate ende een werc was in beiden den inghelen,
dat deen inghel hadde x cubiten in de lengde ende oec alsoe dander enghel.
Ende hi settede die enghele in die middewert vanden binnenste temple, ende de inghele staken haer vloeghele ute ende deen vloegel ghenaecte deene want ende de vloegel vanden anderen inghel ghenaecte dander wandt, maer dander twee vloeghele ghenaecten deen dander in midden den tempel.
Hi overdecte dinghele met goude.
Ende alle de wande vanden temple al omme ende domme sneet hi ute met menegher hande printerien ende metter draybanc, ende hi maecter inghele in ende palmen ende menegherhande printerien als op verheven werc, dat uter wandt quam.
Mer oec soe overdecte hi binnen ende buten tpaviment vanden huus met goude.
Ende in den inganc vanden oracle soe maecte hi twee doerkene van olyven houte, ende de poste vanden horike waren vive
ende twee doren van oliven houte ende hi sneeter ane prenterie van inglen in de ghelike van palmen ende opverheven werc seer hoge ende hi overdectese met goude ende hi overdecte beide die inghele ende de palmen ende al dander met goude.
Ende hi maecte in den inganc vanden temple stile viercant van oliven houte
ende twee doren van abiegnen houte over elke side, ende elke dore was dobbel ende deene aen dander houdende soe dede mense op.
Ende hi sneter in inghele ende palmen ende andere printerien, die zeer verheven waren ende hi overdecket al met guldenen platen met viercanten werke ter regulen.
Ende hi maecte dbinnenste vrijthof met drien ordinancien van ghehouwenen stenen ende met eenre ordinancien van cedren houte.
Inden vierden jare soe leide men tfondament van tsHeren huse in de maent Zio,
ende in den elfsten jare in de maent Ebul, dats dachstenste maent, soe was thuus volmaect in al sijn werc ende met alle sinen alamen, ende hi stichtet vii jaer.
Ende Salomoen stichte sijn huus xiii jaer ende volbracht ter volmaectheit.
Hi maecte oec thuus van Lybanus bosscalien hondert cubitus lanc ende vijftech cubite wijdt ende xxx cubitus hoghe, ende vier wandelinghen tusschen cedrinen columnen, want hi hadde cedren hout doen verhouwen te colummen.
Ende hij overdecte al de camere met scutsele van cedren berderen, die onder settet was met xlv colummen. Want deene ordinanchie hadde xv colummen,
die deene neven dander gheset waren,
ende met gheliker maten stonden sij deen tegen dander, ende boven de colummen waren viercante balken in allen even effenne.
Ende dat poertael vanden colummen maecte hi l cubitus lanc ende xxx cubitus wijdt, ende een ander portael jeghen daensichte  vanden groten portale.
Ende hi maecte de colummen ende de hoefde boven de columpnen. Hi maecte oec de zale vanden trone, daer de vonnisse setel in was, ende hi deckese met cedren houte vanden pavimenten totte boven. Ende thuys, daer men in sat om te vonnissenne, was in midden de zale met dien selven werke  ghewracht.
Ende Salomoen maecte oec een huys Pharaoens dochter, die hi te wive ghenomen hadde, met alsulke werke als hi dese zale ghemaect hadde,
al van preciosen steenen, die te eenre reghelen ende te eenre maten ghesaghet waren, beide binnen ende buten vanden fondamente totter hoecheit vanden mueren ende binnen totten meesten vrijthove.
Want de fondamente waren ghemaect van preciosen steenen, van groten steenen van x ochte van viii cubitus,
ende daer boven waren preciose steene vander selver maten. Ende oec maecte hi van cederen houte
een ander meerre vrijthof rondt met drien ordinancien van verhouwenen steenen ende met eenre ordinancien van ghescavenen cedren houte ende oec int nederste vrijthof van sHeren huse ende int poertael vanden huus.
Ende de coninc Salomoen sant ende haelde Hyram van Tyro,
enen man, eenre Jodinnen sone van Neptalims gheslechte, ende sijn vader was van Tyro, die een werc man was in motale ende die vol wijsheiden was ende verstantenissen ende conste om te makene alre hande werc in motale. Ende doe hi ten coninc Salomoen comen was, soe maecte hi al sijn werc.
Ende hi goet twee motalene columpne, ende die ene columpne hadde xviii cubitus ende ene line in de lingde xii cubitus lanc omwandt elke columpne.
Ende hi maecte oec twee capitele, die men setten soude op de hoefde vanden columnen, beide ghegoten van motale; deen capiteel was v cubitus lanc ende v cubitus was dander capiteel lanc
ende als in de maniere eens nets ende van ketenen met wonderliken werke, deen aen dander ghecnocht. Beide de capiteele vanden columpnen waren ghegoten, zevenderande netkenne omgaende was in deene capiteel ende zevenderande netkenne in dander capiteel.
Ende hi volmaecte de columpnen ende twee ordinanchien van elken netkenne al omme ende domme, om dat si die capitele decken souden, die boven op den appel garnaten waren. In deser selver manieren maecte hi den anderen capiteel.
Ende die capitele, die waren boven die hoefde vanden columpnen, waren gemaect nae dwerc van eenre lilien van iiii cubitus in den poertale
ende echter dander capiteel op deinde vanden colupnen boven nae der columpnen mate jegen de nettekine. Ende in den anderen capitelen al om ende domme waren cc appel garnaten.
Ende hi settede de twee columpnen in den portale vanden temple, ende doe hi die columne ter rechter siden geset hadde, soe hiet hise bi namen Jachin, dats vastheit. Hi rechte oec dandere columpne ende hi hiet haren name Boos, dats in stercheiden.
Ende hi settede op de hovede vanden columpnen een werc nae die ghelikenisse eenre lilien, ende dwerc vanden columpnen was volmaect.
Ende hi maecte oec een motalene zee gegoten, x cubitus wijdt vanden enen boerde totten anderen boerde, ront al omme ende domme. Hare diepheit was van v cubitus, ende een cordeken van xxx cubitus omgoerdese al omme ende domme.
Ende een groveringhe ghinc al omme de zee onder den bordt x cubitus de zee omgaende. Twee ordinanchien van gheprenten historien warenre aen ghegoten.
Ende de zee stont op xii ossen, vanden welken die drie scouweden ten Norden wert ende de drie ten Westen  wert ende die drie ten Suden wert ende de drie ten Oesten wert, ende de zee was boven hem ende hare einden waren alle binnen wert bedect.
Ende de dicte vander siden was van drie ontsen ende haer boert was als eens naps boerdt ende als eenre ghecromder lielien blat. De zee hielt twee dusentich batos ende iiim metreten.
Ende hi maecte x motalene stapele, elken stapel iiii cubitus lanc ende iiii cubitus wijdt ende iii cubitus hoge,
ende dwerc vanden stapelen was ondergraven ende printerien tusschen de sanderinghen.
Ende tusschen de cronen ende de compassen waren leewen ende ossen ende inghele, ende in den sanderinghen oec boven ende onder de leewe ende de ossen scenen neder hangende ringhe van motaele.
Ende aen elken stapel maecte hi iiii motalene wiele ende assen ende ten iiii horecken als scouderkine ghegoten onder dlavoer, jegen hem selven scouwende. Ende tgat vanden lavoere was boven ten ende vanden hoefde in waert,
ende dat buten openbaerde was al rondt van enen cubitus, ende het hadde te gadere enen cubitus ende enen halven, mer in den horecken vanden columpnen waren menegerande prenterien, ende dmiddelste tusschen den columpnen was viercant ende niet rondt.
Ende de vier wiele, die ten vier horecken vanden stapellen waren, si hinghen te gadere onder den stapel; een wiel hadde in de hoecheit enen cubitus ende enen halven.
Want het waren alsulke wiele, als men in enen wagen plieget te makenne, ende hare assen ende hare speecken ende hare dome ende hare velghen waren al ghegoten.
Want die vier scouderkine telken horecke vanden stapele waren uten selven stapele ghegoten ende te gadere ghevoeget.
Ende boven op den stapel was eenrehande rontheit van enen cubitus ende enen halven alsoe ghewracht, soe datmen boven dlavoer in mochte setten.
Ende het hadde sine groveringhe ende sine prenterie ute hem selven comende. Ende hi groveerde oec in dien tafelen, die van motale waren, ende in den horecken enghele ende leeuwe ende palmen als de ghelikenisse eens staens menschen, soe dat si niet en schenen ghegraven, mer daer ane gheset al omme ende domme.
In deser manieren maecte hi x stapele van enen ghoete ende eenre maten ende met gheliken groveringen.
Hi maecte oec x lavoere van motale, deen lavoer hielt xl batus ende het was van iiii cubitus; een lavoer settede hi op elken stapel, dats op x stapele, ende hi settede de x stapele
vive ter rechter siden vanden temple ende vive ter slincker siden, maer de zee settede hi ter rechter siden vanden temple ende jeghent Oesten ten Zuden.
Ende Hyram maecte oec potte ende pannen ende crauwels. Ende hi volmaecte al sconincs Salomoens werc in sHeren tempel:
twee columnen ende twee cordikine vanden capitelen boven den capitelen vanden columpnen ende twee netkenne, dat si de cordekene bedecken souden, die boven den hoefde vanden colupnen waren,
ende cc appel garnaten in den tween nettekinen, twe regulen van appel garnaten aen elck vanden nettekenne om te overdeckenne de cordekene vanden capitelen, die boven de hoefde vanden columpnen waren,
ende x stapele ende x lavore op de stapele
ende ene zee ende xii ossen onder de zee
ende potte ende pannen ende crauwels. Alle di vate, die Hyram maecte den coninc Salomone in sHeeren huys, si waren van latoene
ende de coninc ghoedtse int campaendie lant van der Jordanen in Argillosa lant tusschen Sartham ende Socohot.
Ende Salomoen settede al de vate in sHeren huys, want om de grote menichte soe en was negheen ghewichte vanden motale.
Ende Salomoen maecte al de vate in sHeren huis ende den motalene outaer ende de gulden tafele, daer men op leggen soude de broede vander proposicien,
ende guldene candelare van finen goude, vive ter rechter siden ende v ter slincker siden, tegen den oracule ende ghelijc bloemen van lilien, ende de gulden liecht vate daer boven ende gulden scerkene
ende cruke ende crauwels ende vioelen ende motierkene ende wieroec vate van alte finen goude; ende de herren vander doren vanden binnensten huys vore sanctum sanctorum ende vanden doren [van] thuys vanden temple waren van goude.
Ende hi volmaecte alle dwerc, dat Salomoen maecte in sHeren huus, ende hi brachter in dat David, sijn vader, verghift hadde: tgoudt ende tselver ende de vate, ende hi leidt op in den tresore van sHeren huys.
Doe woerden vergadert totten coninc Salomone in Iherusalem alle de meeste van gheslechten in Israhel metten princen vanden geslechten ende de leitsmanne der familien van Israhel, om dat si halen souden darke van sHeren beloften ute Davids steden, dats van Syon.
Ende al Israhel vergaderde totten coninc Salomone in de maent Benthanim in den feesteliken dage, dat is de sevende maent.
Ende alle douders van Israhel quamen
ende de papen droegen sHeren arke ende de tabernacule der beloften ende alle de vate vander sanctuarien, die in de tabernacule waren, ende de papen ende de Levite droegense.
Ende de coninc Salomoen ende al Israhel, die te hem vergadert waren, ghingen met hem vore de arke ende si offerden scape ende ossen sonder ghissinge ofte ghetal.
Ende de papen droegen  darke der beloften in hare stat in de oracule van den temple in sanctum sanctorum onder der inghele vloeghele, want dinghele strecten haer vloeghele ute boven de stat vander arken
ende si bedecten darke ende hare ameyden van boven.
Ende om dat de ameyden over quamen ende hare inden buten der sanctuarien vore de oracule openbaerden, soe en openbaerde si buten voert nemmeer ende si waren daer tot in desen daghe.
In de arke en was el niet dan de twee steinen tafelen, diere Moyses inne leide in Oreb, doe die Here belofte maecte metten kinderen van Israhel, doe si uuten lande van Egipten quamen.
Ende het ghesciede, doe de papen uuter sanctuarien comen waren, soe vervulde een nevel sHeren huis,
ende de papen en mochten niet ghestaen ende gedienen om des nevels wille, want sHeren glorie hadde sHeren huis vervult.
Doe seide Salomoen: De Here heeft gheseit, dat hi in nevele wandelen soude.
Stichtende soe heb ic ghesticht een huis in dine woninge, dijn troen is alte vast in den eweliken.
Ende de coninc keerde sijn aensichte omme ende benedide al de vergaderinge van Israhel, want alle de vergaderinge van Israhel stont.
Ende de coninc seide: Ghebenedijt moet wesen de Here God van Israhel, die met sinen monde ghesproken heeft totte David, minen vader, ende hi hevet in sine hande voldaen, dat hi gheseit heeft:
Van dien daghe, dat ic mijn volc van Israhel ute Egipten leidde, soe en heb ic negeen stat vercoren ute al den gheslechten van Israhel, dat men mi een huys stichten soude  ende dat mijn name daer wesen soude, maer ic vercoes David, dat hi wesen soude boven mijn volc van Israhel.
Ende David, mijn vader, wilde stichten een huys in sHeren Gods van Israhels name,
ende de Here seide totte David, minen vader: Dattu ghepeyst heves in dijn herte een huis te stichtenne in minen name, du heefs wel ghedaen, dat peysende in dijn herte,
maer nochtan en saltu mi negheen huys stichten , maer dijn sone, die uut dijnre nieren comen sal, hi sal een huis in minen name stichten.
De Here heeft sijn woert, dat hi ghesproken heeft, vast ghemaect ende ic stae vore David, minen vader, ende ic ben geseten op den troen van Israhel, alsoe de Here ghesproken heeft, ende ic hebbe ghesticht een huys in sHeren Gods name van Israhel,
ende ic hebbe daer ghemaect der arken stat, daer sHeren belofte in es, dat hi met onsen vaders sloch, doe si uten lande van Egipten quamen.
Ende Salomoen stont voer sHeren outaer in den aenscouwenne der vergaderingen van Israhel ende hij stac sijn hande op te hemele wert
ende hi seide: Here God van Israhel, dijns ghelijc en is negheen God boven inden hemel noch boven der eerden beneden, die dine beloften ende dijn ontfermicheit wachts dinen knechten, die vore di wandelen in al hare herte,
die dinen knecht David, minen vader, heefs ghewacht, dattu hem ghesproken heefs. Du heves metten monde ghesproken ende met dinen handen voldaen, alsoe dese dach prueft.
Nu hier omme, Here God van Israhel, behoude dinen knecht David, minen vader, dattu hem ghesproken heefs ende gheseit: Van di en sal negheen man van voere mi gedaen werden, die op den troen van Israhel sitten sal, alsoe nochtan op dat dine sonen haren wech wachten, dat si vore mi wandelen ende al soe du in minen aenscouwen ghewandelt heefs.
Ende nu, Here God van Israhel, so moeten dinen woerde vast werden, die du ghesproken heefs dinen knecht David, minen vader.
Mach dan yemant wanen, dat God niet waerlijc en wandelt op de eerde? want ofte de hemele ende de hemele der hemele di niet bevaen en mogen, ende hoe vele men dan dit huys, dat ic ghesticht hebbe?
Mer aenscouwe te dijns knechts orisoene ende te sijnre bedingen. Here, mijn God, hore den lof ende dorisoen, die dijn knecht heden voer di bidt,
dat dine ogen <open> moeten sijn op dit huis nacht ende dach, op dat huis, daerstu af gheseit heefs: Mijn name sal daer wesen, soe dattu ghehoers de bedinghe, die dijn knecht vore di bidt in dese stat,
dattu ghehoers dijns knechts bedinghe ende dijns volcs van Israhel. So wat hi bidden sal in dese stat, dat sulstu ghehoeren in de stat dijnre woningen in den hemel, ende alstuut ghehoert heves, soe seltu goedertieren worden.
Eest dat een mensche heeft ghesondicht jeghen sinen naesten ende heeft hi eneghen eedt, daer hi nauwe mede ghehouwen wert, ende comt om den eet in dit huys voer dinen outaer,
soe sulstuut, ghehoeren inden hemel, ende du selest doen ende du suls dinen knecht vonnissen ende verdoemen den quaden ende du sels hem sinen wech gelden op sijn hoeft ende du sels den gherechten gherechtich houden ende hem gelden nae sine gherechticheit.
Eest dat dijn volc van Israhel sine viande ghevlouwen is, want het sal di sondigen, ende hebben sijs berouwenisse ende belyen si dinen name, ende comen si ende beden si ende aenroepen di in dit huys,
soe ghehoeret inden hemel ende verlate dijns volcs sunde van Israhel, ende du seltse weder bringen int lant, dattu haren vaders gaefs.
Eest dat de hemel ghesloten wert ende en reghenet niet om hare sunden wille, ende beden si in dese stat ende doen si penetencie ende aenroepen si dinen name ende bekeren si hem van haren sunden om haers verdriets wille,
soe ghehoersse inden hemel ende verlate dijns volcs sunde van Israhel ende dijnre knechte ende toege hem enen goeden wech, daer si inne wandelen, ende gheef regen op dijn lant, dattu dinen volke te possessien ghegeven heefs.
Eest dat de honger int lant worden is ofte sterfte ofte quade locht ofte ghewormte oft spelthane ofte roesticheit, ende quelt dijn volc sine viande, sine porten omleggende, ofte soe wat plagen ofte wat siecheiden
ende alle toe wenschen ende alle vloec, die elken mensche  van dinen volke van Israhel gheschien sal, soe wie dat bekennen sal de plage sijnre herten ende sine hande op steken sal in dit huis,
soe saltuut ghehoeren inden hemel, in de stat dijnre woninghen, ende suls hem goedertieren wesen, ende du selest doen, soe dattu elken gheven suls nae sine weghe, al soestu sijn herte sien sels, want du alleene kenst al der menschen kindere herten,
soe dat si di ontsien moeten alle de daghe, dat si leven soelen op daensichte vanden lande, dattu haren vaders gaefs.
Hier en boven een vreemt mensche, die van dinen volke van Israhel niet en es, als hi comen sal van verren lande om dinen name,
want men sal al omme hoeren dinen groeten name ende dijn sterc hant ende dinen uutghestekenen arm, als hi dan comen sal ende beden in deser stat,
soe saltuut ghehoren inden hemel in den firmamente dijnre woningen, ende du suls al doen daer omme, dat di een vreemde aen roepen sal, om dat alle volc van eertrijck selen leren di tontsiene ghelijc dinen volke van Israhel, ende om dat si ghewaer werden selen, dat dijn name aenropen is op dat huys, dat ic ghesticht hebbe.
Eest dat dijn volc ute getrocken is te stride tegen sine viande, in soe wat wege dat duse senden suls, ende bidden si di jegen den wech vander stat, die du vercoren heefs ende jeghen thuis, dat ic in dinen name ghesticht hebbe,
soe sultuyt inden hemel ghehoeren hare orisoen ende hare bedinghe ende suls hare vonnisse doen.
Eest dat sij ghesondicht hebben, want negheen mensche en is, die niet en sondicht, ende wertstu vergramt, soe dat duse haren vianden levers, ende worden si ghevangen gheleit in hare viande lant verre ofte bi,
ende hebben si berouwenisse in hare herte in de stat hare ghevangenissen ende werden si bekeert ende bidden [si] di in hare ghevanghenisse ende seggen si: Wy hebben ghesondicht, wi hebben ongherechtelijc ghedaen ende qualijc gewracht,
ende bekeren si te di in al hare herte ende al harre ziele in harer viande lant, daer si ghevanghen selen sijn gheleedt, ende bidden si di jeghen den wech van haren lande, dattu haren vaders gaefs, ende jegen de stede, die du vercoren heefs, ende tegen den tempel, dien ic ghesticht hebbe in dinen name,
soe sulstuut horen inden hemel inden firmamente dijns troens, hare orisoen ende hare bedinghe, ende du suls hare vonnisse doen.
Ende du sels dinen volke goedertieren worden, dat di ghesondicht heeft ende alle hare mesdade, daer si in jeghen di mesdaen hebben, ende du suls hen ontfermicheit vore die ghene gheven, diese ghevangen hebben selen, soe dat si hoers ontfermen selen,
want het is dijn volc ende dijn erfachticheit, die du uuten lande van Egipten gheleidt heves van midden der yserne forneysen,
soe dat dine oghen ontdaen moeten sijn te dijns knechts bedingen ende te  dijns volcs van Israhel, ende du sultse ghehoeren in al dien daer si di in aenroepen selen,
want du heefse te dinen behoef verscheiden in erfachticheit van al den volke van eertrike, also du ghesproken heefs bi Moysenne, dinen knecht, doe du onse vaders leedet ute Egipten, Here God.
Het ghesciede, doe Salomoen voldaen hadde biddende den Here al dit orisoen ende dese bedinghe, soe stont hi op van sHeren outare aenscouwenne, want hi hadde beide sine knien op de eerde ghebroect ende sine hande op ghesteken ten hemel wert.
Doe stont hi op ende benedide alde vergaderinge van Israhel met luder stemmen ende seide:
Ghebenedijt moet de Here sijn, die sinen volke van Israhel ruste ghegeven heeft nae al dat hi ghesproken heeft, want een woert en is niet ontvallen van al den goede, dat hi ghesproken heeft by Moysenne, sinen knecht.
De Here, onse God, moet met ons wesen, alsoe hi met onsen vaders was, ende hi en moet ons niet laten noch versteken,
maer hi moet onse herten aen hem keren, soe dat wi wandelen moeten in allen sinen wegen ende wachten alle sine ghebode ende sine oeffeninghen ende sine vonnissen alle, die hi onsen vaders beval.
Ende dese mine redenen, daer ic vore den Here  mede aenbeet hebbe, moeten sijn nakende vore den Here, onsen God, bi daghe ende bi nachte, soe dat hi tallen daghen doen moet vonnisse sinen knecht ende sinen volke van Israhel,
ende dat alle die liede van eertrike moeten weten, dat de Here God selve God is ende dat negheen ander en is sonder hi.
Ende onse herte moet oec volmaect wesen metten Here, onsen God, soe dat wi wandelen moeten in sine wet ende dat wi sine ghebode wachten moeten, alsoe wi heden doen.
Hier omme soe offerde de coninc ende al Israhel met hem victimen vore den Here,
ende de coninc Salomoen doedde danckelec hostien, die hi den Here offerde: xxiim ossen ende hondert dusentich ende xxm scape. Ende de coninc ende de kindere van Israhel consacreerden sHeren tempel.
In dien dage soe heilichde de coninc de middewert vanden vrijthove, dat voer sHeren huis was, want hi dede daer holocaust ende sacrificie ende truet vanden danckelijcken hostien, want de coperen outaer, die voer den Here was, hi was te cleyne ende hi en mochte niet bevaen de holocauste ende de sacrificien ende truet vanden danckeliken hostien.
Ende in dien tide maecte Salomoen een vierlec feeste ende al Israhel met hem, een grote menechte vanden ingange van Emach totter rivieren van Egipten vore den Here God, vii daghe lanc ende vii daghe lanc, dats xiiii daghe.
Ende in den achtiensten daghe liet hi tvolc, ende si benediden den coninc ende tijdden te hare woningen wert met lichter herten, verblidende van al den goede, dat de Here David, sinen knecht, dede ende Israhel, sinen volke.
Het ghesciede, doe Salomoen volmaect hadde tghestichte van sHeren huse ende sconings ghestichte ende al, dat hi begheert hadde ende willen maken,
soe openbaerde hem die Here anderwerf, also hi hem in Gabaon gheopenbaert hadde.
Ende de Here seide totte hem: Ic hebbe ghehoert dijn orisoen ende dine bedinghe, die du ghebeden heefs voer mi; ic hebbe dijn dit huys gheheilicht, dattu ghesticht heefs, dat ic daer ewelijc minen name setten soude, ende mijn ogen ende mijn herte suelen daer wesen tallen dagen.
Eest dattu oec wandels vore mi, alsoe dijn vader wandelde in simpelheiden  ende in gherechticheiden van herten, ende doestu al dat ic di bevolen hebbe ende houtstu mine wet ende mine vonnissen,
soe sal ic ewelijc den troen van dinen rike setten boven Israhel, alsoe ic David, dinen vader, hebbe ghesproken ende gheseit: Negheen man van dinen geslechte en sal werden af ghedaen vanden troene van Israhel.
Mer eest dat ghi af kerende u af keert, ghi ende u soenen, ende ghi mi niet en <volcht> noch en wachti mine ghebode niet noch mine oeffeninge, die ic voer gheseit hebbe, maer gaedi wech ende oeffendi vreemde gode ende aenbeedese,
soe salic Israhel wech doen vanden lande, dat ic hem ghegeven hebbe, ende den tempel, dien ic in minen name gheheilecht  hebbe, salic versteken van minen aenscouwenne, ende Israhel sal wesen allen lieden in een proverbie ende in een spot.
Ende dit huis sal wesen in een exempel: elc diere doer liden sal, hi sal verwonderen ende wispelen ende seggen: Waer omme heeft de Here dus ghedaen desen lande ende desen huse?
Ende si selen antwoerden: Om dat si ghelaten hebben den Here, haren God, die haren vaders leide uuten lande van Egipten ende om dat si vreemde gode ghevolghet sijn ende hebbense gheaenbeedt ende gheoeffent, hier omme soe heeft de Here op hem bracht al dit quaet.
Ende doe xx jare leden waren na dien, dat Salomoen ghesticht hadde de twe huse, dat was sHeren huys
ende sconincs huis met dien, dat Hyram, de coninc van Tyri, Salomone leverde: cedren hout ende abiegnen hout ende gout nae al, dat hijs te doene hadde, doe gaf de coninc Salomoen Hyram xx porten int lant van Galilea.
Ende Hyram quam ute Tyro om de porten te besiene, die hem Salomoen ghegeven hadde, ende si en ghenoechden hem niet.
Ende hi seide: Sijn dit die steden, broeder, die du mi ghegeven hebst? Ende hi hietse dlant van Cabul totte in desen dage.
Ende Hyram sant den coninc Salomoene hondert ende xx talente gouds.
Dit is de somme vanden uute ghegevenen, die de coninc Salomoen offerde om te stichtenne sHeren huis ende sijn huys ende de passaedse ende de muer van Iherusalem ende Ezer ende Macedo ende Gazar.
Pharaoen, de coninc van Egipten, quam op ute Egipten  ende wan Gazar ende hi verberndese metten viere, ende de Chananeen, die in de stat woenden, sloech hi doet, ende hi gaefse te huwelike sijnre dochter, Salomoens wive.
Ende Salomoen stichte Gazar ende doverste Bethoren
ende Balaath ende Palmiram int lant vander wildernissen. Ende alle weghe, die hem toe behoerden ende die sonder muere waren, die beveste hi,
ende de steden vanden wagenen ende de stede vanden ridden paerden ende soe wat dat hem ghenoechde te stichtene in Iherusalem ende in den Libano ende int lant van sijnre macht.
Ende al tfolc van den Amorreen ende de Etheen ende de Phereseen ende vanden Eveen ende vanden Ebuseen
<die> vanden kinderen van Israhel niet en sijn, deser liede kindere, die bleven waren in dlant, die de kindere van Israhel niet en consten ghedoedden, die maecte die coninc Salomoen tseyse liede totte in desen dage.
Maer Saloemoen en settede niemanne vanden kinderen van Israhel te dienenne, maer si waren manne vechters ende sine cnapen ende princen ende leitsmanne ende provoeste van sinen wagenen ende van sinen paerden.
Ende boven alle Salomons  werke waren gheset hondert ende vijftech princen, die tfolc onder hen hadden, ende elc beval dwerc, dat hem gheset was te doene.
Ende Pharaons dochter quam op ute Davids stede in hare huys, dat haer Salomoen ghesticht hadde, doe stichte Salomoen de passaedse.
Ende Salomon offerde drie werf binnen den jare op den outare, dien hi den Here ghemaect hadde, holocauste ende danckeleec victimen, ende hi verbrande tymiama voer den Here, ende de tempel was volmaect.
Ende de coninc Salomoen maecte een vloet in Asyongaber, die neven Haylam is in doever vander Roeder Zee in dlant van Ydumea.
Ende Hyram sant in dat vloet sine cnapen, scepmanne, die wel gheleert waren ter zee, met Salomoens cnapen.
Ende doe si in Ophier comen waren, soe namen si van daer iiiic ende xx talente gouds ende brachtent tot den coninc Salomoene.
Alse de coninghinne van Saba gehoert hadde de niemare van Salemone, soe quam si in sHeren name om hem te prueven.
Ende si quam in Iherusalem met groeter gheselscape ende met groeter rijcheiden, met kemels, die brachten specien ende zeer onvertellecs gouts ende vele precioser steene, ende si quam tot Salomone ende si seide hem al dat si in harre herte hadde.
Ende Salomoen leerde haer alle de woerde, die si voer gheseit had, want negheen redene en was, die den coninc verborgen wesen mochte ende daer hi haer niet af antworden en mochte.
Ende doen de coninghinne van Saba sach al Salomoens wijsheit ende thuis, dat hi ghesticht hadde,
ende de spise van sijnre tafelen ende de woninghe van sinen cnapen ende der dienders ordinancie ende hare cledere ende de scincken ende de holocauste, die hi in sHeren huis offerde, soe en hadde sij voert neghenen gheest,
ende si seide tot den coninc: De redene, die ic in mijn lant hoerde van dinen redenen ende van dijnre wijsheit, is waer
ende ic en gheloves niet den ghenen, dijt mi seiden, vore dat ic selve comen ben ende hebt ghesien met minen ogen, ende ic hebbe gheprueft, dat mi niet half gheseit en es, want dijn wijsheit is meerre ende dine werke dan die niemare, die ic ghehoert hebbe.
Salich sijn dijn manne ende salich sijn dijn cnapen, die altoes vore di staen ende horen dine wijsheit.
De Here, dijn God, dien du bequame sijs, moet ghebenedijt sijn, ende die di gheset heeft op den troen van Israhel, om dat God Israhel ewelec gemint heeft ende heeft di coninc ghemaect, om dattu vonnisse ende gherechticheit doen souds.
Dus gaf si den coninc hondert ende xx talente gouds ende seere vele specien ende preciose steene; voert meer en waren soe vele specien niet bracht als die waren, die de coninghinne van Saba den coninc Salomoen gaf.
Maer Hyrams vlot oec, dat gout van Ophir brachte, dat brachte oec uute Ophir hout van thina zeer vele, ende preciose steene.
Ende de coninc maecte vanden thina houte de lenen van sHeren huys ende van sconincs huys ende der canters cytolen ende lieren. Men brachte noyt tot in desen daghe dusdaen hout thina noch men saechs noyt.
Ende de coninc Salomon gaf der coninginnen van Saba al dat si wilde ende dat si van hem hiechs, al sonder dat hi haer hadde ghepresenteert al willens met conincliker  ghiften. Ende si keerde weder ende voer wech in haer lant met allen haren cnapen.
Ende tghewichte vanden goude, datmen Salomone alle jare brachte, was dc ende lxvi talente gouts,
dien ute ghenomen, dat die manne brachten, die boven de tolnen waren, ende al sonder dat brachten die comescap daden ende alle die <schilde> vercochten ende alle de coninghe van Arabien ende de princen vanden lande.
Ende de coninc Salomoen maecte iic schilde van finen goude, hi gaf ten platen van elken scilde dc sicle goudts
ende hi maecte iiic bokelaren van ghefineerden goude, drie hondert minen gouts cleedden elken bokelare. Ende de coninc leidse int huis van Lybanus bosscaeldien.
Ende de coninc Salomoen maecte oec enen groten troen van yvore ende hi cleeddenne met zeere blickende goude.
Ende hi hadde vi trappen, ende dbovenste vanden troene was ront achter, ende twee hande waren, deene in deen side ende de andere in dander side, ende hielden den setel, ende twee libaerde stonden neven beide de hande
ende xii libaerdekene stonden op de vi grade herwaert ende derwaert; alsulc werc en was in negheen rike ghemaect.
Maer oec al de vate, daer de coninc Salomoen ute dranc, waren gulden, ende oec alle de alame vanden huse van Lybanus bosscaeldien waren alte finen gout; in Salomoens dagen en was silver niets wert noch men en achter niet op,
want sconings vlot ghinc telken drie jaren met Hyrams vlot in Tarsis ende brachten van daer zilver ende gout ende olifantte tande ende simmen ende pauwen.
Dus was Salomoen, de coninc, verheven boven alle de coninge van eertrike in rijcheiden ende in wijsheiden.
Ende al dlant begheerde Salomoens aensichte, om dat si sine wijsheit hoeren souden, die de Here in sijn herte ghegeven hadde.
Ende elc brachte hem ghiften: zilveren ende gulden vate ende cledere ende wapene mede te stridenne ende specien ende paerde ende mulen, elc jaers.
Ende Salomon vergaderde waghene ende gheredene, ende hem worden m ende iiiic waghene ende xiim gheredenne ende hi <besettese> in sinen ghemuerden steden ende metten coninc in Iherusalem.
Ende hi dede, dat alsoe grote overtullecheit zilvers binnen Iherusalem was als steene , ende hi gaf menechte van cedren als verdroechde moerboeme, die op tfelt wassen
Ende men brachte Salomoen paerde ute Egipten ende van Thon, want <sconincs> coepliede cochtense van Thon, ende om enen ghesetten  loen brachten sise.
Want een waghen quam ute Egipten om .dc. zilveren sicle [ende een paert om .cl. zilveren sicle] Ende in deser manieren vercochten alle de coninghe vanden Etheen ende van Syrien de paerde.
Salomoen, de coninc, wert vele vreemde wive minnende, Pharaons dochter oec ende wive van Moab ende van Amon ende van Ydumea ende van Sydonen ende van Etheen
ende van lieden, daer de Here den kinderen van Israhel af seide: Ghi en sult totte hem niet in gaen, want sekerlec soe suelen si uwe herte afkeren, dat ghi hare  gode volgen sult. Met desen wiven waert Salomon dus ghecnocht met alter heeter minnen.
Ende hi hadde wive, die alle alse coninginnen waren dcc ende iiic vriendinnen, ende de wive verkeerden sijn herte.
Ende doe Salomon thant oudt was, soe waert sijn herte verarghert metten wiven, soe dat hi vreemde gode volghede, ende sijn herte en was niet volmaect metten Here, sinen God, als Davids, sijns vaders, herte was,
maer Salomoen oeffende Astarten, de godinne dier van Sydonen, ende Thamos, der Moabiten god, ende Moloch, der Amoniten afgod,
ende hi dede dat vore den Here niet ghenoechlec en was, ende hi en voldede niet, dat hi den Here ghevolcht hadde, alsoe David, sijn vader, dede.
Doe stichte Salomon Thamos, dier van Moab god, enen tempel op den berch, die jeghen Iherusalem is, ende Moloch, der kindere van Amon afgod.
Ende in deser manieren dede hi alle sinen vreemden wiven, die wieroec verbranden ende haren goden offerden.
Hier omme waert de Here Salomone vergramt, om dat sijn ghedachte afghekeert was vanden Here God van Israhel, die hem anderwerf gheopenbaert hadde
ende hadde hem bevolen van desen woerde, dat hi negheen vreemde gode volgen en soude, ende hi en wachte hem niet, dat hem de Here bevolen hadde.
Hier omme seide de Here Salomone: Om dat du dit met di ghehadt hebs ende om dattu mine belofte niet ghewacht en hebs ende mine ghebode die ic di beval, soe sal ic scoren ende sniden dijn rike ende ghevent dinen knecht.
Maer nochtan en salict in dinen dagen niet doen om Davids, dijns vaders, wille; dat rike sal ic scoren van dijns soens hant
ende ic en sal hem alle trike niet nemen, maer om Davids, mijns knechts, wille ende omme Iherusalem, dat ic vercoren hebbe, soe sal ic dinen zone een geslechte gheven. .
Ende de Here verwecte Salomonne enen viant: Addad van Ydumea, die vanden conincliken gheslechte was, die in Edom was.
Want doen David in Ydumea was ende doe Joab, de maerscalc vanden ridderscappe, op comen was om de ghene te gravenne, die ghedoedt waren, ende hi alle de manne in Ydumea ghedoedt hadde,
want Joab lach daer vi maent ende al Israhel, tote dat hi in Ydumea hadde alle de manne verslagen,
soe vlou Addad, hi ende manne van Ydumea van sijns vaders cnapen met hem om in Egipten te treckenne, ende Addad was een cleyn kint doe.
Ende als si op ghestaen waren van Madyan, soe quamen si in Pharan ende si <namen> met hem manne van Pharan ende si trocken in Egipten totte Pharaoene, den coninc van Egipten, ende hi gaf hem een huys ende besettede hem lijftocht ende hij gaf hem lant.
Ende Addad vant groete  gracie vore Pharaoene, alsoe grote dat hi hem te wive gaf Tafnes, der coninginnen gerechte suster, sijns wijfs.
Ende Tafnes zuster ghebaerde hem enen sone, die Genebach hiet, ende Tafnes voeddenne in Pharaoens huis, ende Genebath woende met Pharaoene met sinen sonen.
Ende doe Addad in Egipten ghehoert hadde, dat David sliep met sinen vaders ende dat Joab, de maerscalc vanden ridderscape, doet was, soe seide hi totte Pharaoene: Laet mi, dat ic tot mijn lant mach gaen. Ende Pharaoen seide hem: Wat dinghe ghebrict di bi mi, dattu soecs te dinen lande wert te gane?
Ende hi antwoerde: Negheen dinc, maer ic bidde, dattu mi laets gaen.
Ende de Here verwecte hem oec enen wedersake: Razem, Eliadan sone, die Adaddeser, den coninc van Saba, sinen here, ghevlouwen was.
Ende hi vergaderde manne jegen hem ende hi waert prince van rovers, doese David doedde, ende si ghingen ewech te Damasco ende si woenden daer ende si maectenne coninc in Damasco.
Ende hi was Israhel weder sake al Salomoens daghe. Ende dit is Addas quaet ende de hatie jeghen Israhel, ende hi regneerde in Syrien.
Jeroboam oec, Nabaths zone van Effraym, ende sijn moeder was van Sareda, ende hare name was Serva, een wijf, ene weduwe, dese Jeroboam, Salomoens cnape, hi hief sine hant op tegen den coninc.
Ende dit was de sake, dat hi jeghen hem stac, want Salomoen stichte de passaedse ende slechte de diepheit van Davids, sijns vaders, stede.
Ende Jeroboam was een sterc man ende mechtich, ende doe Salomoen den jonghelinc sach, dat hi van goeden seden was ende eernstich, soe hadde hine gheset provoest boven de tribute van al Joseps huse.
Ende in dien tiden ghesciede, dat Jeroboam ute Iherusalem trac ende Achias, de prophete van Sylo, vanttenne in den wech, ende hi was ghedect met enen nuwen mantelle. Ende si waren allene si twee inden acker.
Ende Achias begreep sinen nuwen mantel, daer hi mede overdect was, ende scoerdenne in xii stucken,
ende hi seide tot Jeroboam: Nemt te dine behoef de x stucken, want dit seit de Here God van Israhel: Sich, ic sal trike scoeren van Salomons hant ende ic sal di de x gheslechten gheven,
maer hem sal een geslechte bliven om Davids, mijns knechts, wille ende om de stede Iherusalem, die ic vercoren hebbe uute alle den gheslechte van Israhel,
om dat hi mi ghelaten heeft ende om dat hi gheaenbeedt heeft Ascharten, dier van Sydonen godinne, ende Thamas, den god van Moab, ende Meloch, Amons kindere god, ende om dat hi in minen wegen niet en heeft ghewandelt om gherechticheit te doene vore mi ende mine ghebode ende mine vonnissen, alsoe David, sijn vader, dede.
Ende ic en sal alle trike van sijnre hant niet nemen, maer ic sallenne prince maken alle de daghe sijns levens om David, mijns knechts, wille, dien ic coes, die wachte mine ghebode ende dat ic bevolen hadde.
Maer ic sal trike nemen van sijns soens hant ende ic sal di de x gheslechten gheven, maer sinen zone salic een gheslechte gheven,
om dat David, mijn knecht, dliecht bliven sal tallen dagen voer mi in Iherusalem, de stat, die ic vercoren hebbe, dat mijn name daer wesen soude.
Maer ic sal di mede nemen ende du suls regneren boven al, dat dine ziele begheert, ende du selst coninc wesen boven Israhel.
Eest dan dattu hoers al, dat ic di bevelen sal, ende wandelstu in mine weghe ende doestu dat gherecht is voer mi ende wachstu mine ghebode ende dat ic bevolen hebbe, alsoe David, mijn knecht, dede, soe sal ic met di wesen ende ic sal di een ghetrouwe huis stichten, alsoe ic Davids huis ghesticht hebbe, ende ic sal di Israhel leveren.
Ende ic sal hier op Davids zaet quellen, maer niet nochtan tallen dagen.
Hier omme woude Salomon Jeroboam doeden, ende hi stont op ende vloe in Egipten te Sesac, den coninc van Egipten, totte Salomoens doet.
Maer dandere van Salomons woerden ende al, dat hi dede, ende sijn wijsheit, siet, si sijn alle ghescreven in den boeken van Salomons woerden.
Ende de daghe, die Salomon regneerde in Iherusalem boven al Israhel, waren xl jaer.
Ende Salomon sliep met sinen vaders, ende hi es begraven in Davids, sijns vaders, stede, ende Roboam, sijn zone, regneerde boven [l. over] hem.
Roboam quam in Sichem, want daer was al Israhel vergadert om hem coninc te makenne.
Ende Jeroboam, Nabaths sone, die noch ballinc was in Egipten van sconincs Salomoens aensichte, doe hi hoerde, dat hi doet was, soe keerde hi weder ute Egipten.
Ende si sonden ende riepenne. Dus quam Jeroboam ende al de menechte van Israhel ende si spraken totte Roboam ende seiden:
Dijn vader heeft alte haerden joc op ons gheleit; hier omme so mindert alluttel van dijns vaders alrehande ghebode ende van sinen swaren jocke, dat hi op ons ghesettet heeft, ende wi selen di dienen.
Ende hi seide hem: Gaet ende comt weder te mi ten derden daghe. Ende doen tfolc wech ghegaen was,
soe hadde de coninc Roboam raet metten ouders, die stonden vore Salomonne, sinen vader, doe hi noch leefde, ende hi seide: Wat rade gheefdi mi, dat ic antwoerden mach den volke?
Si seiden: Eest dattu heden desen volke ghehoersam best ende doestu haren heisch ende spreecstu hem saechte woerde toe, soe selensi tallen dagen dine knechte wesen.
Ende Roboam liet achter der oudere raet, dien si hem ghegeven hadden, ende hi nammere toe jonghelinghe, die met hem op ghevoedt waren ende die vore hem stonden,
ende hi seide tot hem: Wat rade gheefdi mi, wat ic antwoerden mach desen volke, die mi gheseit hebben: Make lichtere den last, die dijn vader op ons gheleit heeft?
Ende de jonghelinge seiden hem, die met hem op ghevoedt waren: Dus sulstu desen volke spreken, die tote di ghesproken hebben ende seiden: Dijn vader heeft onsen last verswaert, verliechtenne du ons, aldus soe sulstu tot hem spreken: Mijn minste vinghere es groter dan mijns vaders rugge.
Ende nu heeft mijn vader op u gheleit een swaer last, maer ic salre toe doen op u last; mijn vader sloech u met gheeselen, maer ic sal u slaen met scorpelione.
Dus quam Jeroboam ende alle tfolc ten derden dage te Roboam, alsoe de coninc ghesproken hadde, seggende: Comt weder te mi ten derden daghe.
Ende de coninc antwoerde den volke harde woerde ende liet achter der ouders raet, dien si hem ghegeven hadden,
ende hi sprac hem nae der jonghelinge raet ende seide: Mijn vader heeft u last verswaert, maer ic salre toe doen op u last, mijn vader sloech u met gheselen, maer ic sal u slaen met scorpilionen.
Ende de coninc en hoerde nae tfolc niet, want de Here was hem jegen worden, om dat hi verwecken soude sijn woert, dat de Here ghesproken hadde in Achias van Sylo hant totte Jeroboam, Nabaths  zone.
Ende doe tfolc sach, datse de coninc niet en woude horen, soe antwoerden si hem ende seiden: Wat deele is ons in David ofte wat eerfachticheit in Ysai sone? Israhel, ganc in dinen woninghen, David, besich nu dijn huis. Ende Israhel ghinc wech in sinen woninghen.
Ende boven al den kinderen van Israhel, die woenden in den steden van Juda, daer boven regneerde Roboam.
Ende de coninc Roboam sant Aduriam, die boven de tribute was, ende alle tfolc steendenne ende hi bleef doet, ende de coninc Roboam sat haestelijc op sinen wagen ende vloe in Iherusalem.
Ende Israhel ghinc af van Davids huise totte in desen dage. .
Ende het ghesciede, doe al Israhel verhoerde, dat Jeroboam weder comen was, soe sonden  si ende riepenne, daer de menichte vergadert was, ende si maectenne coninc boven alle trike van Israhel, ende nieman en volghede Davids huis sonder alleene Judas gheslechte.
Ende Roboam quam in Iherusalem ende vergaderde alle thuis van Juda ende Benjamins gheslechte: hondert duisentich ende lxxxm ute vercorene manne vechters, om dat si vechten souden jegen thuys van Israhel ende dat si trike weder bringen souden tot Roboam, Salomoens zoene.
Ende tsHeren woert es ghedaen tote Semeyam, Gods man, seggende:
Spreect totte Roboam, Salomon sconincs zone, ende totte al Juda ende Benjamin ende tot den anderen vanden volke ende segt:
Dit seit de Here: Ghi en sult niet op trecken noch vechten tegen uwe bruedere, de kindere van Israhel. Elc man keer weder in sijn huis, want dit woert is van mi ghedaen. Ende si ghehoerden tsHeren woert ende keerden weder vanden weghe, alsoe hem de Here bevolen hadde.
Ende <Jeroboam> stichte Sychem in Effraims berch ende daer woende hi. Ende hi trac van daer ende stichte Phaniel.
Ende Jeroboam seide in sijn herte: Nu sal trike weder keren totte Davids huis,
om dat dit volc opgaet ende offert sijn sacrificien in sHeren huis in Iherusalem, ende des volcs herte sal weder worden ghekeert te sinen heere Roboam, den coninc van Juda, ende si selen mi doet slaen ende weder totte hen keren.
Ende hi visierde enen raet ende maecte ii guldenne calvere ende hi seide toten volke: En wilt voert meer niet op gaen te Iherusalem; Israhel, siet hier uwe gode, die u uute Egipten gheleit hebben.
Ende hi settede deen calf in Betel ende dander in Dan.
Ende dit waert wert Israhel in sonden, want tfolc ghinc om taenbedenne [tcalf] totte in Dan.
Ende hi maecte tempele in de hoecheit ende papen vanden achtersten vanden volke, die van Levijs zonen niet en waren.
Ende hi maecte enen feesteliken dach in de achtenste maent, in den vijftienden dage van der maent in de ghelike vander feesten, die men vierde in Juda.Ende hi ghinc op den outaer, dien hi ghemaect hadde in Betel om den calveren te offerenne, die hi ghemaect hadde, ende hi maecte in Betel papen van den hoecheiden, die hi ghemaect hadde.
Ende hi ghinc op den outaer, dien  hi ghemaect hadde in Betel, in den vijftiensten daghe van der achtenste maent, dien hi gheversiert hadde in sijn herte, ende hi maecte den kinderen van Israhel een sollempniteit ende hi ghinc op den outaer om wieroec te verbernenne.
Ende siet, een Gods [man] quam van Juda in sHeren woert in Betel, daer Jeroboam op den outaer stont ende wieroec werp.
Ende hi riep jegen den outaer in sHeren woert ende seide: Outaer, outaer, dit seit de Here: Sich, Davids huise sal werden een sone gheboren, wies name Josias wesen sal, ende hi sal op di offeren de papen vanden hoecheiden, die nu in di wieroec verbranden ende hi sal menschen beenre op di verbranden.
Ende indien daghe soe gaf hijs een teeken ende seide: Dit saels een teken wesen, dat dit de Here ghesproken heeft: Siet, de outaer sal scoren ende de asschen selenre ute vallen metten ruete, datter binnen is.
Ende doe de coninc ghehoert hadde des Gods mans woerde, die hi gheroepen hadde jegen den outaer in Bethel, soe stac hi sijne hant ute vanden outare ende seide: Begrijptenne. Ende sijn hant, die hi ute ghesteken hadde jegen hem, verdroechde ende hi en vermochtese niet weder te hem wert te treckenne.
Ende de outaer scoerde ende dasschen, dier binnen waren, vielen ute nae dat teken, dat Gods man geseit hadde in sHeren woert.
Ende de coninc seide totten Gods man: Bidde dijns Heren Gods aensichte ende bidde over mi, soe dat mi mine hant werde weder ghegeven. Ende de Gods man bat sHeren aensichte, ende sconings hant keerde weder te hem ende si waert, alsoe si te voren hadde gheweest.
Ende de coninc sprac totten Gods man: Comt met mi thuis, dattu maeltijt doen moeges, ende ic sal di ghichten geven.
Ende de Gods man antwoerde tot den coninc: Al gaefstu mi half dat deel van dinen huis, soe en sal ic met di niet gaen noch ic en sal in deser stat broet eten noch borne drincken,
want aldus eest mi bevolen in sHeren redene, die mi beval: Du en suls daer negheen broet eten noch borne drincken noch du en sels niet wederkeren al dien wech, dien du quaems.
Daer omme ghinc hi henen al enen anderen wech, ende hi en keerde al dien wech niet weder, al daer hi in Betel comen was.
Ende een oudt prophete woende in Bethel ende tot hem quamen sine zonen ende seiden hem al de werke, die de Gods man in Bethel ghedaen hadde in dien dage, ende si vertrocken haren vader de woerde, die hi totten coninc ghesproken hadde.
Ende hare vader seide totte hen: Al welken wech is hi wech ghegaen? Ende sijn zonen wijsden hem den wech, al daer hi wech ghetijdt was, de Gods man, die van Juda comen was.
Ende hi seide tot sinen zonen: Bereit mi enen ezel. Ende doe sine bereidt hadden, soe sat hi daer op
ende ghinc henen nae den Gods man, ende hi vantenne sittende onder den therebintum, ende hi seide tote hem: Bestu de Gods man, die comen best van Juda? Hi antwoerde: Ic bent.
Ende hi seide totte hem: Comt met mi thuis, dattu broet etes.
Hi seide: Ic en macher niet wederkeren noch met di gaen om broet tetenne  ofte om borne te drinckenne in deser stat,
want de Here heeft tot mi ghesproken in sHeren redenne ende gheseit: Du en suls daer negheen broet eten noch borne drincken noch du en sels niet weder keren al dien wech, dien du gaen selst.
Ende hi seide totte hem: Ende ic ben oec een prophete dijns ghelijc, ende sHeren inghel heefts tote mi ghesproken in sHeren redenne ende gheseit: Haelne weder in dijn huys, ende hi ete broet ende drincke borne. Ende dus bedroech hine
ende leidenne weder met hem, ende aldus soe at hi broet in sijn huis ende dranc borne.
Ende doe si over tafele saten, soe waert sHeren woert gedaen tot dien prophete, diene weder bracht hadde,
ende hi riep totten Gods man, die van Juda comen was, ende seide: Dit seit de Here: Om dattu sHeren monde niet ghehoersam en hebs gheweest ende om dattu niet en hebs ghewacht tghebot, dat di beval de Here, dijn God,
ende om dattu weder ghekeert best ende hebs broet gheten ende borne ghedroncken in die stat, daer hi di in beval, dattuer negheen broet eten en souts noch borne drincken, soe en sal dijn corre niet gheleidt worden in dijnre vadere graf.
Ende doe hi gheten ende ghedroncken hadde, soe ghereecte hi dien prophete, dien hi weder ghehaelt hadde, sinen ezel.
Ende doe hi wech ghetijdt was, soe vanten een  leeu in den wech ende doeddenne. Ende sijn corre lach gheworpen in den wege, ende de ezel stont neven hem ende de leeu stont neven den corre.
Ende siet, de manne, die daer leden, sagen den corre gheworpen in den wech ende den leeu staende neven den corre. Ende si quamen ende boetscaptent in de stede, daer die prophete woendde.
Doe dit die prophete ghehoerde, diene weder bracht hadde van den weghe, soe seide hi: Het is die Gods man, die tsHeren monde onghehoersam was, ende de Here heeftenne den leeu ghelevert, ende hi heeftenne te broken ende ghedoedt nae sHeren woert, dat hi hem sprac.
Ende hi seide tot sinen zonen: Bereidet mi enen ezel. Ende doe sine bereidt hadden
ende hi wech ghegaen was, soe vant hi sinen corre gheworpen in den wech ende den ezel ende den leeu staende neven den corre, ende de leeu en at vanden corre niet noch en quetste den ezel.
Dus nam dese prophete des Gods mans corre ende hi leidenne op den ezel ende keerde weder ende brachtenne in de port, dat hine beweenen soude.
Ende hi leide sinen corre in sijns selfs graf ende si beweendenne: Ay ay, mijn broeder!
Ende doe sine beweent hadden, soe seide hi totte sinen zonen: Alsic doet wesen sal, soe begraeft mi int graf, daer de Gods man in begraven is; neven sine beenre legt mine beenre.
Want vore waer soe sal de redene comen, die hi voerseit heeft in sHeren redenen jeghen den outaer, die in Bethel is, jegen alle de temple vanden hoecheiden, die sijn in den porten van Samarien.
Nae dese woerde soe en keerde Jeroboam niet van sinen alre quaetsten wege, maer wederkeert soe maecte hi papen vanden hoecheiden de ghene, die waren vanden lesten van den volke. Soe wie dat wilde, dien vervulde hi sine hant ende hi waert pape vanden hoecheiden.
Ende omme dese sake so wert Jeroboams huis omme gheworpen ende alte male te niete ghemaect van boven der erden.
In dien tiden was siec Abias, Jeroboams zone,
ende Jeroboam seide tot sinen wive: Stant op ende verwandele dine cledere, dattu niet bekent en werts, dattu Jeroboam wijf sijs, ende ganc in Sylo, daer Hayas, de prophete, is, die mi seide, dat ic boven dit volc regneren soude.
Draecht oec in dijn hant x brode ende enen keisterlinc ende een vat seems ende ganc totte hem, want hi sal di seggen, wat desen kinde gheschien sal.
Ende Jeroboams wijf dede alsoe hi gheseit hadde, ende si stont op ende ghinc, wech in Sylo ende si quam in Achias huis, maer hi en mochte niet sien, want sijn oghen waren verdonckert van outheiden.
Ende de Here seide tote Achiam: Sich, Jeroboams wijf comt hier in, om dat si di te rade comen sal van haren zone, die siec is. Dit ende dit sulstu hare seggen. Ende doe si in comen was ende si veisde te sine, die si was,
soe hoerde Achias den luit van haren voeten, daer si ter doren in quam, ende hi seide: Comt, Jeroboams wijf, waer omme veistu een ander wesen? want ic ben te di ghesonden een haert bode.
Ganc ende segt Jeroboam: Dit seit de Here God van Israhel: Om dat ic di verheven hebbe van midden den volke ende ic hebbe di ghegeven prince boven mijn volc van Israhel,
ende ic hebbe ghescoert trike van Davids huse ende ic hebbe di dat ghegeven, ende om dattu niet en heefs gheweest gelijc David, minen knecht, die mine ghebode  wachte ende mi volghede in al sijnre herten ende dede, dat ghenoechlijc was in minen aenscouwenne,
maer du heefs qualijc ghedaen boven alle de ghene, die vore di gheweest hebben ende du heefs di vreemde gode ghemaect ende ghegotenne gode, om dattu mi te gramscappen verporren souts, maer mi heefstu achter dinen rugghe gheworpen,
hier omme salic quaet bringhen op Jeroboams huys ende ic sal van Jeroboam verslaen den ghenen, die ter vant wert pist , ende den beslotenen ende den achtersten in Israhel. Ende ic sal de reliquien van Jeroboams huise suveren, alsoe men plieget te suverenne dmes, totte dat het al reine is.
Want die van Jeroboam doet selen wesen in de stat, de honde selense eten, maer die inden acker selen sterven, de voghele des hemels selense eten, want de Here hevet ghesproken.
Nu, stant op du ende ganc in dijn huis. Ende alse du met dinen voeten in dijn huys gaen suls, soe sal tkint sterven,
ende al Israhel saelt beweenen ende begraven, want dit kint salmen alleene in den grave leggen van Jeroboams huse, want een goede redenne is op hem vonden vanden Here Godes van Israhel in al Jeroboams huis.
Ende de Here sal hem enen coninc boven Israhel maken, die Jeroboams huis verslaen sal in desen dage ende te desen tide,
ende de Here sal Israhelle slaen, alsoe men riet plieget te beruerrenne int water, ende de Here sal Israhel steken ute desen goeden lande, dat hi haren vaders gaf, ende hi salse verdriven over de riviere, want si hebben te haren behoef bossche ghemaect om den Here te verbelgenne.
Ende de Here God sal Israhel leveren om Jeroboams sonde, die hi sundichde, ende hi heeft Israhel doen sundegen.
Dus stont Jeroboams wijf op ende ghinc wech ende quam in Tharsa. Ende doe si binnen den dorpel van haren huis quam, soe sterf tkint.
Ende si groevent ende al Israhel beweendet nae tsHeren woert, dat hi sprac in sijns cnechts Hachias, spropheten, hant.
Maer dandere van Jeroboams woerden, hoe hi vacht ende hoe hi regneerde, si sijn bescreven in den boeke der woerde vanden dagen der coningen van Israhel.
Ende de dage, dat Jeroboam regneerde, waren xxii jaer. Ende Jeroboam sliep met sinen vaders, ende Jadab, sijn zone, regneerde over hem.
Ende Roboam, Salomons sone, regneerde in Juda. Roboam was xli jaer out, doe hi begonste te regnerenne ende hi regneerde xvii jaer in Iherusalem, de stede, die de Here vercoren hadde ute allen den gheslechten van Israhel, dat hi daer sinen  name setten soude. Ende sijnre moeder naeme was Naama van Amons gheslechte.
Ende Judas dede quaet voer den Here, ende si vergramdenne boven al dien dat haer vaders ghedaen hadden ende in haren sunden, die si ghesundicht hadden.
Want si maecten oec te haren behoef outare ende beelden ende afgoden op elken hogen berch ende onder elken gheloverden boem.
Maer oec waren daer verdroechde binnen den lande, ende si daden alle donwerdicheiden vanden heidenen, die de Here verderft hadde voer der kindere van Israhel aensichte.
Ende inden vijfsten jare van Roboams rike soe quam in Iherusalem Sesac, de coninc van Egipten,
ende hi nam de tresore van sHeren huys ende sconings tresore ende hi naemt al. Hi nam oec de guldene scilde, die de coninc Salomon ghemaect hadde.
Ende de coninc Roboam maectere latoenen scilde over ende hi leverdesse in der princen vanden scildenaren hant ende in der gheenre hant, die aweyt daden vore de dore van sconincs huis.
Ende alse de coninc gaen soude in sHeren huis, so droeghense de ghene, die de officie hadden vore hem te gane, ende daer na droeghen sise weder ten wapen huse der scildenaers.
Maer dander van Roboams redenen ende al dat hi dede, sich, si sijn gescreven in den boeke der woerde vanden dagen der coninge van Juda.
Ende tallen dagen was strijt tusschen Roboam ende Jeroboam.
Ende aldus sliep Roboam met sinen vaders, ende hi waert met hem begraven in Davids stat. Sijnre moeder name was Naama van Amons gheslechte. Ende Abia, sijn zone, regneerde over hem.
In den achtiensten jare van Jeroboams, Nabaths zoens, rike so regneerde Abia boven Juda.
Dri jaer regneerde hi in Iherusalem. Ende sijnre moeder name was Maatha, Abisalons dochter .
Ende hi wandelde in al sijns vaders sunden, die hi vore hem ghedaen hadde, ende sijn herte en was niet volmaectelijc metten Here, sinen God, alsoe Davids, sijns vaders, herte was.
Maer om Davids werke soe gaf hem sijn God dliecht in Iherusalem, soe dat hi sinen sone nae hem verhief ende dat hi stont in Iherusalem,
om dat David gherechteleec hadde ghedaen in tsHeren ogen ende om dat hi hem niet af ghekeert en hadde van al, dat hi hem bevolen hadde, binnen allen den daghen sijns levens, uut ghenomen der redenen van Huriam van Heth.
Maer nochtan was strijt tallen tiden sijns levens tusschen Abiam ende Jeroboam.
Maer dander van Abias redenen ende al dat hi dede, en sijn die niet bescreven inden boeke vanden woerden der coninge van Juda? Ende strijt was tusschen Abiam ende Jeroboam.
Ende Abias sliep met sinen vaders ende si groventenne in Davids stat, ende Aza, sijn sone, regneerde over hem.
In den twintichsten jare Jeroboams, sconings van Israhel, soe regneerde Aza, de coninc van Juda.
Hi regneerde xli jaer in Iherusalem. Ende sijnre moeder name was Maatha, Absselons dochter.
Ende Aza dede gherechtelec vore sHeren aenscouwenne, alsoe David, sijn vader, dede.
Ende hi dede de verdroechde wech vanden lande ende hi suverde alle smetten van den afgoden, die sine vaders ghemaect hadden.
Hier en boven dede hi oec af Maacha, sijnre moeder, dat si niet prince wesen en soude in den heilegen van smans manlecheit [ende] in sinen tempel, dien sij hem gheconsacreert hadde , ende hi werp den tempel averecht ende brac die alte lelike beelde ende hi verbernet in de riviere Cedron.
Maer de hoecheiden en dede hi niet af, maer nochtan soe was Aza herte metten Here, sinen God, alle de dage sijns levens,
ende hi droech in sHeren huis al, dat sijn vader gheheilicht hadde ende beloeft: zilver ende gout ende vate.
Maer strijt was tusschen Aza ende Baasa, den coninc van Israhel, alle de daghe haers levens.
Ende Baasa, de coninc van Israhel, quam op in Juda ende hi stichte Rama, soe datter nieman en soude mogen in trecken noch ute trecken van Aza, sconincs van Juda, partien.
Ende hier omme nam Aza alle tgout ende tsilver, dat bleven was in den tresoren van sHeren huis ende in den tresoren van sconings huis ende hi gaf dat in sijnre cnapen hande ende sant dat totte Benadab, Tabremons zone, Ezions zoens, den coninc van Surien, die in Damasco woende, ende hi seide:
Het is hulde tusschen di ende minen vader ende tusschen di ende my. Hier omme hebbic di ghiften ghesonden, zilver ende gout, ende ic heische, dattu comes ende dattu te niete maecs de hulde, die du heves met Baasa, den coninc van Israhel, soe dat hi van mi wechtrecke.
Ende Benadab dede, also de coninc Aza bat, ende hi sant de princen van sinen here in den steden van Israhel ende si sloegen Haylon ende Dan ende Abel Maatha huis ende al Chenedoth ende al Neptalims lant.
Doe dit Baasa ghehoert hadde, soe liet hi achter Rama te stichtenne ende hi keerde weder in Thersa.
Ende de coninc Aza sant enen bode in al Juda ende seide: Nieman en saels ontsculdicht sijn. Ende si namen de steenne van Rama ende thout daer af, daert Baaza mede ghesticht hadde, ende daer mede stichte de coninc Aza Benjamijns Gabaa ende Maspha.
Maer alle dandere van Aza redenen ende alle sine stercheiden ende allen, dat hi dede ende de steden, die hi stichte, en sijn si niet bescreven in den boeke vanden dagen der coninghe van Juda? Maer in den tide sijnre outheit soe hadde hi wee inde voete.
Ende Aza sliep met sinen vaders ende hi wert met hem begraven in Davids, sijns vaders, graf ofte stat, ende Josaphat, sijn zone, regneerde over hem.
Nadab, Jeroboams zone, regneerde boven Israhel in Aza, sconincs van Juda, [inden] anderen jare. Nadab, Jeroboams zone, regneerde boven Israhel twee jaer
ende hi dede dat quaet is in sHeren aenscouwenne ende hi wandelde in sijns vaders wegen ende in sinen sonden, daer hi Israhel in dede zondeghen.
Ende Baasa spiede nae hem, Ahias zone van Ysachars huse, ende hi verslochenne in Gethbeton, dat een poert vanden Philisteen is, want Nadab ende al Israhel hadden Gethbeton beleit.
Ende aldus sloechenne daer doet Baasa in den derden jare Aza, sconincs van Juda, ende hi regneerde over hem.
Ende doe hi regneerde, soe sloech hi al Yeroboams huis, ende hi en liet een ziele niet van zinen zade, vore dat hine af ghedaen hadde nae tsHeren wort, dat hi ghesproken hadde in sijns cnechts hant, Achias van Sylo,
om Jeroboams zunden wille, die hi ghesondecht hadde ende daer hi Israhel mede hadde doen sondeghen ende om de mesdaet, daer hij mede vergramt hadde den Here God van Israhel.
Maer dandere van Nadabs redenen ende al, dat hi dede, en sijn si niet bescreven in den boecken vanden dagen der coninghe van Israhel?
Ende strijt was tusschen Aza ende Baasa, den coninc van Israhel, al hare daghe.
In den derden jare Aza, sconings van Juda, soe regneerde Baaza Achias zone boven al Israhel in Thersa xxiiii jaer,
ende hi dede quaet vore den Here ende hi wandelde in Jeroboams weghen ende in den sonden, daer hi Israhel in dede sondeghen.
Ende tsHeren woert waert gedaen totte Jehu, Anani zone, jeghen Baasa ende hi  seide:
Om dat ic di verheven hebbe vanden ghemulle ende hebbe di gheset prince boven mijn volc van Israhel, maer du heefs ghewandelt in Jeroboams wech ende du heves doen zondegen mijn volc van Israhel, om dattu mi vergrammen souts in haren sonden,
sich soe salic af corten dachterste van Baasa ende dachterste van sinen huis ende ic sal dijn huis maken ghelijc Jeroboams, Nabaths zoens, huis.
Die van Baasa sterven sal, die honde selenne eten in de port; ende die van hem sterven sal int lant, de voghele vanden hemele selenne eten.
Maer dander van Baasa redenen ende al dat hi dede ende sine stride, en sijn si niet bescreven in de boeke der woerde vanden dagen der coninghen van Israhel?
Ende Baasa sliep met sinen vaders ende hi is begraven in Tersa, ende Hela, sijn zone, regneerde over hem.
Want doe tsHeren woert ghedaen was in Iheu, Anani spropheten zone, hant jegen Baasa ende jegen sijn huys ende jeghen alle tquaet, dat hi ghedaen hadde jegen den Here om hem te vergrammenne in den werken van sinen handen, dat hi werden soude ghelijc Jeroboams huis, om dese zake soe doedde hine, dat was Iheu, Anani zone, den prophete.
In den xxvisten jare Aza, sconincs van Juda, soe regneerde Hela, Baasa zone, boven Israhel in Thersa ii jaer,
ende jegen hem vacht sijn cnape Samri, de prince van half den ridders. Ende Hela sat ende dranc wijn in Thersa ende hi was droncken in Ausa, des propheten, huis van Thersa,
ende Samrijs brac in ende sloechenne doet in den xxviisten jare Aza, sconings van Juda, ende hi regneerde over hem.
Ende doe hi regneerde ende hi gheseten hadde op sinen troen, soe sloech hi al Baasa huis ende hi en liet niemant van hem ter wandt wert  pissende, ende hi doede sine naeste ende sine vrinde.
Ende Samri dede al Baasa huys af nae tsHeren woert, dat hi ghesproken hadde totte Baasa in Iheu, spropheten, hant
om al Baasa sunden ende om Hela, sijns soens, zunden, die sondichden ende daden Israhelle sondeghen ende verporreden den Here God van Israhel in haren zonden ende ydelheiden.
Maer dandere van Hela redenen ende al, dat hi dede, en sijn si niet bescreven in den boecke der woerde vanden daghen der coninghe van Israhel?
In den xxviisten jare Asa, sconings van Juda, regneerde Samri seven daghe in Thersa, want een heer hadde Gethbeton, der Philistijn poert, beleit.
Ende doet ghehoert hadde, dat Samri jeghen den coninc ghevochten hadde ende dat hine doet gheslagen hadde, soe maecte al Israhel haren coninc Amri, die maerscalc vanden ridderscape was boven Israhel binnen dien daghe in den ghetelden.
Ende doen quam Amri op ende al Israhel met hem van Gethbeton ende beleiden Thersa.
Ende doe Samri sach, dat men de stat winnen soude, soe ghinc hi int pallais ende hi verbernde hem selven metten conincliken huse, ende hi bleef doe
in sine sonden, die hi ghesondicht hadde, quaet doende vore den Here, wandelende in Jeroboams sonden, daer hi Israhel mede dede sundegen.
Maer dandere van Samri redenen ende van sijnre verradenissen ende sijns tyrantscaps en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninghen van Israhel?
Doe waert tfolc ghedeelt in tween partien, want half de partie vanden volke volghede Thebni, Gyneths zone, soe dat sine coninc maecten, ende half de partie volghede  Zamri.
Maer tfolc, dat met Samri was, bleef te boven ende verwan tfolc, dat Thebni volchde, Gyneths zone, ende Thebni bleef doet ende Zamri regneerde.
In den xxxisten jare Aza, sconincs van Juda, so regneerde Zamri boven Israhel xii jaer. In Thersa regneerde hi vi jaer
ende hij cochte den berch van Samarien om twee talente silvers van Somer ende hij stichdese ende hi hiet den name van dier steden, die hi ghesticht hadde, met Soemers name, dats tsheren des berchs van Samarien.
Ende Zamri dede quaet in sHeren aenscouwenne, ende hi dede scalckelec boven al de ghene, die vore hem gheweest hadden.
Want hi wandelde in Jeroboams, Nabaths soens, weghe ende in sinen sonden, daer hi Israhel mede zondegen dede, om dat hi verporren soude den Here God van Israhel in sinen ydelheiden.
Maer dandere van Samri redenen ende sine stride, die hi dede, en si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninghe van Israhel?
Ende Samri sliep met sinen vaders ende hi waert begraven in Samarien, ende Achab, sijn sone, regneerde over hem.
In den xxxviiisten jare Aza, sconings van Juda, soe regneerde Achab, Zamri zone, boven Israhel. Ende Achab, Samri sone, regneerde boven Israhel in Samarien xxx jaer.
Ende Achab, Zamri sone, dede quaet in sHeren aenscouwenne boven al de ghene, die voer hem gheweest hadden.
Ende hem en was niet ghenoech, dat hij wandelen soude in Jeroboams, Nabaths soens, sunden, hier en boven nam hij te wive Iesabel, Methaals dochter, sconings dochter van Sydonen, ende hij ghinc wech ende hi diende Baal ende hi aenbedenne.
Ende hi settede Baals outaer in Baals tempel, dien hi in Samarien ghesticht hadde,
ende hi plante den bosch, ende Achab deder toe in sinen werken, den Here God van Israhel verporrende boven al de coninghen van Israhel, die vore hem waren.
Ende in sinen daghen soe stichte Ahiel van Bethel Jericho. In Abyram, sinen iersten gheborenen sone, soe leide hi hare fundamente ende in Segub, sinen achtersten zone, soe settede hi hare porten nae sHeren woert, dat hi ghesproken hadde in Josue, Nuns zoens, hant.
Ende Helyas van Thesbi van den ghenen, die in Gallaad woenden, seide totte Achab: Leeft de Here God van Israhel, in dies aenscouwenne dat ic stae, soe en sal binnen desen jaren dau noch regen wesen  sonder ten woerde mijns monts.
Ende tsHeren woert wert totte hem ghedaen ende hi seide:
Ganc wech van hier ende ganc jegen dOesten ende werde gheborgen in de vloet Tarich, die jeghen die Jordane is,
ende du suls daer drincken vander vloet, ende ic hebbe den ravennen gheboden, dat si di daer voeden selen.
Dus ghinc hi wech ende dede nae sHeren woert, ende doe hi wech ghegaen was, soe sat hi in de vloet Tarich, die jegen de Jordane is.
Ende tsmorghens brachten hem de raven broet ende vleechs ende zavens oec broet ende vleech, ende hi dranc vander vloet.
Ende nae eneghe dage soe verdroechde de vloet, want het en hadde opt dlant niet gherechent.
Ende hier omme waert tsHeren woert totte hem ghedaen ende hi seide:
Stant op  ende ganc in Sarepten van Sydonen, ende du sels daer wonen, want ic hebbe daer bevolen enen wive, eenre weduwen, dat si di voedde.
Ende Helias stont op ende ghinc wech in Sarepthen van Sydonen. Ende doe hi ter porten vander stede comen was, soe sach hi dwijf, de weduwe, hout rapende, ende hi riepse ende seide haer: Gheef mi alluttel waters in een vat, dat ic drincken mach.
Ende doe si tijdde, dat sijt halen soude, so riep hi achter haren rugghe ende seide: Ic bidde di, brinct mi oec in dine hant een brocke broets.
Si antwoerde: Leeft die Here, dijn God, want ic en hebbe negeen broet, sonder alsoe vele meels als een hant begripen mach in een cruicke, ende alluttelken olien in een becsken. Sich, ic rape twee houte, om dat ic in gaen sal ende maken dat mi ende minen zone, dat wijt eten ende sterven.
Ende Helyas seide totte hare: En wille niet ontsien, maer ganc ende doet, alsoe du gheseit heefs, maer nochtan maect mi eerst van dien meelkenne een cleyn brodeken onder dasschen ghebacken ende bringet te mi, maer di ende dinen zone sulstuut daer nae maken,
want dit seit de Here God van Israhel: De cruicke metten mele en sal niet ghebreken noch tfeetken metter olien en sal niet minderen, tot in dien dage dat de Here gheven sal reghen opt lant.
Ende si ghinc wech ende dede nae Helyas woert; ende hi at ende si en al haer huis. Ende van dien daghe
en ghebrac de cruike metten mele niet ende dbecken metter olien en minderde niet, nae tsHeren woert, dat hi in Helias hant ghesproken hadde.
Ende nae desen woerden ghesciede, dat der huys moeder zone siec waert ende de quale was al te sterc, alsoe dat negheen spise hem in en bleef.
Daer omme seide si totte Helyam: Gods man, wats mi ende di? Bestu te mi in comen, om dat mine quaetheiden souden werden herdacht ende dattu minen zone doedden souts?
Ende Helyas seide totte hare: Gheef mi dinen zone. Ende hi nammene ute haren scote ende droechenne int kemerken, daer hi woendde, ende hi leidenne op sijn bedde,
ende hi riep totten Here ende seide: Here, mijn God, ic bidde, en heefstu oec niet ghemoeit  de weduwe, daer ic bi enen tijt onthouden ben, soe dattu haren zone ghedoet heefs?
Ende hi rechte hem ute boven tkijnt ende hi maedt driewerven ende hi riep totten Here ende seide: Here, mijn God, ic bidde, dat des kijnts ziele weder kere in sinen lichame.
Ende de Here ghehoerde Helias stemme, ende skints stemme keerde weder in hem ende het waert weder levende.
Ende Helias nam tkint ende settet neder vanden kamerkenne in dnederhuis, ende leveret sijnre moeder . Ende hi seide hare: Sich, dijn sone levet.
Ende dwijf seide totte Helyam: Nu bekennic hier in, dattu Gods man best, ende tsHeren woert is ghewarich in dinen mont.
Na vele daghe soe waert tsHeren redene totte Heliam ghedaen in den derden jare ende hi seide: Ganc ende vertoeghe di Achab, dat ic reghen gheve op tlant.
Hier omme ghinc Helias, dat hi hem Achab vertoenen soude. Want anxtelijc honger was bynnen Samarien.
Ende Achab riep Abdiam, den drossate van sinen huis, want Abdias ontsach zeere den Here God van Israhel.
Want doe Iesabel sHeren propheten doodde, soe nam hi hondert  propheten ende hi brachse vijftich ende vijftich in duwieren te gadere ende hi voedese daer met brode ende met watere.
Ende Achab seide tot Abdiam: Ganc in dlant tot al den fonteinen van wateren ende in allen den valeien, oft wi masschien enich cruit suelen moghen vinden ende dat wi moghen behouden de parde ende de mulen, soe dat quec alte male niet en bederve.
Ende si deelden dlantscap onder hem, dat sijt om varen souden; Achab ghinc al den enen wech ende Abdias al den anderen wech besiden.
Ende doe Abdias in den wech was, soe quam hem Helias te ghemoete. Ende doe hine bekent hadde, soe viel hi op sijn aensichte ende seide: Here mijn, en bestu niet Helyas?
Ende hi antwoerde: Ic bent. Ende hi seide hem: Ganc ende segt dinen here: Helyas is hier.
Ende Abdias seide: Wat hebbe ic mesdaen, dattu mi, dinen cnecht, leveren suls in Achabs hant, dat hi mi doodden sal?
Leeft de Here, dijn God, want negeen liede en sijn noch rike, daer mijn here niet ghesonden en heeft om di te suekenne, ende als si alle antwoerden: Hi en is hier niet! soe beswoer hi elc rike ende alle liede, om dat men di niet en vant, te verdervenne.
Ende nu segstu mi: Ganc ende segt dinen here: Helyas es hier.
Ende alse ic van di wech ghegaen sal wesen, soe sal di tsHeren gheest wech dragen in een stat, die ic niet en weet, ende ic sal in comen ende boetscappent Achab, ende als hi di niet vinden en sal, soe sal hi mi doodden. Want dijn knecht ontsiet den Here van sinen kinschen dagen.
En is di, minen here, niet gheseit, wat ic dede, doe Iezabel doodde sHeren propheten? Dat ic van sHeren propheten  barch hondert manne, vijftich ende vijftich te gader in duwieren ende dat icse daer voedde met brode ende met borne?
ende nu segstu: Gan ende sech dinen here: Helyas es hier, om dat hi mi doodden sal.
Ende Helyas seide: Leeft de Here van den heeren, voer wies aensichte dat ic sta, want ic sal hem heden openbaren.
Hier omme ghinc Abdias wech in Achabs ghemoet ende hi seit hem, ende Achab quam in Helias ghemoet.
Ende doe hine sach, soe seide hi: En bestu niet, die Israhel verstoers?
Ende Helyas seide: Ic en hebbe Israhel niet verstoert, maer du ende dijns vaders huis heeft Israhel verstoert, die tsHeren ghebode ghelaten hebt ende die den quaden <ghevolcht> sijt.
Maer nochtan sende nu ende vergadere te mi al Israhel inden berghe Carmelo, ende de cccc ende 1 Baals propheten ende de cccc propheten vanden afgoden, die van Iezabels tafelen eten.
Ende Achab sant tote alle den kinderen van Israhel ende hi vergaderde de propheten in den berghe Carmelo.
Ende Helias quam voert ende seide tote alden volke: Hoe langhe gadi manc in beiden siden? Ofte de Here God is, so volghet hem, maer is Baal God, soe volcht hem. Ende tfolc en antwoerde hem een woert niet.
Ende Helias seide echter totten volke: Ic ben alleene bleven sHeren prophete, maer Baals propheten sijn cccc ende 1 ende der afgode propheten sijn oec cccc manne.
Men gheve ons twee ossen ende si kiesen den enen osse ende houwenne in stucken ende leggenne op hout, maer sij en selenre negheen vier onder leggen, ende ic sal den anderen osse doeden ende ic salne op hout leggen, maer ic en salre negheen vier onder leggen.
Aenroept uwer gode namen ende ic sal mijns Gods name aenroepen, ende die god, diet ghehoren sal bi den viere te sendenne, hi si God. Ende alle tfolc antwoerde ende seide: Hets alte goeden voerwarde, die Helias gesproken heeft.
Daer omme seide Helyas tote Baals propheten: Kiest te uwen behoef enen osse ende doedt eerst, want ghi sijt meest, ende aenropt uwer gode namen ende en legtter negheen vier onder.
Ende doe si den osse ghenomen hadden, die hi hem ghegeven hadde, soe daden sijt ende aenriepen Baals name van smorghens totten middaghe ende seiden: Baal, ghehoere ons. Ende negheen stemme en was noch, die antwoerde, ende si doer spronghen den outaer, dien si ghemaect hadden.
Ende doent thant middach was, soe bespottese Helias ende seide: Roept  met meere stemmen, want hi is u god. Ende masschien soe sprict hi met yemanne ofte hi is in azemente ofte in weghe oft seker hi slaept, dat menne wecken moet.
Daer omme riepen si met groter stemmen ende si sneden hen nae hare ghewoenten met messen ende met vlemen, tot dat si zepen van bloede .
Maer nae dien dat middach leden was ende doe die ghepropheteerden tijt comen was, daer men de sacrificie plieget te offerenne ende men negheen stemme en hoerde noch dat nieman en antwoerde noch en verstont dese die beedden,
soe seide Helias tot al den volke: Coemt te my. Ende doen alle tfolc te hem quam, so hermaecte hi sHeren outaer, die te broken was.
Ende hi nam xii steenen nae tghetal van Jacobs  zonen, totten welken sHeren woert ghedaen was, die seide: Israhel sal dijn name sijn.
Ende hi maecte vanden steenen enen outaer in sHeren name, ende hi maecte twee water leedden al dore twee grippen al om en domme den outaer
ende hi leider thout boven. Ende hi deilde den osse van lede te lede ende hi leidenne opt thout
ende seide: Vulle viere cruuken waters ende stortte opt holocaust ende op thout. Ende hi seide echter: Doet dat noch anderwerf. Ende doen sijt anderwerf hadden ghedaen, soe seide hi: Doet dat oec derdewerf.
Ende si dadent derdewerf, ende dwater liep al ommen domme den outaer ende de grachtkenne vander water leiden worden ghevult.
Ende doe thant die tijt was, datmen dolocaust offeren soude, soe quam de prophete Helias voert ende seide: Here, Abrahams, Ysaacs ende Jacobs God, vertoge heden, dattu best Israhels God ende dat ic dijn cnecht ben ende dat ic nae dijn ghebod alle dese woerde ghedaen hebbe.
Ghehore mi, Here, ghehore my, dat dit volc leren mach, dattu de Here, mijn God, best ende ic dijn knecht ende dattu weder haer herte bekeert hebs.
Ende sHeren vier quam neder ghevallen ende verbernde dolocaust ende thout ende de steene ende tghemul oec ende lecte dwater, dat in den water leiden was.
Ende doen dit alle tfolc ghesien hadde, soe vielt op sijn aensichte ende seide: De Here, hi is God! De Here, hi is God!
Ende Helias seide totte hem: Begrijpt Baals propheten, ende een van hen lieden en laet niet ontflien. Ende doe sise begrepen hadden, soe leidese Helias ter vloet Cyson ende daer doedde hise.
Ende Helias seide totte Achab: Ganc op ende eet ende drinct, want het is een gheluut van vele reghens.
Ende Achab ghinc op om te etenne ende te drinckene. Ende Helias ghinc op den tsop vanden Carmelo ende hi leide sijn hoeft ter eerden wert tusschen sine beene
ende seide totte sinen kinde: Ganc op ende merke ter zee waert. Ende als hij op ghegaen was ende hi ghemerct hadde, soe seide hij: Daer en is niet. Ende Helias seide echter totte hem: Keere weder zeven werven.
Ende ter zevender werf soe quam op uuter zee een cleyn wolcsken als eens menschen voetstap. Ende Heilyas seide hem: Ganc op ende segt Achab: Ghereide dinen waghen ende ganc neder, dat di de reghen niet en becommere.
Ende doen si hem hier ende daer keerden, siet, soe woerden de hemele verdonckert, ende wolken ende een went, ende het waert groet regen. Ende hier omme ghinc Achab op ende ghinc wech in Israhel.
Ende sHeren hant waert op Helyam, ende hi goerdde sine lendenen toe ende liep vore Achab, tote dat hi in Israhel quam.
Achab seide Iesabelle al dat Helias ghedaen hadde ende hoe hi metten swerde verslaghen hadde alle Baals propheten.
Ende Iesabelle sant enen bode totte Heliam ende seide: Dit moeten mi de gode doen ende dit moeten syre mi toe doen oftic morgen te deser selver uren niet en sal setten dijn ziele als een siele van dien.
Hier omme ontsach hem Helias, ende hi stont op ende ghinc henen soe werwert dattenne de  wille droech; ende hi quam in Judas Bersabee, ende daer liet hi sijn kint .
Ende hi ghinc wech in der wildernissen  den wech eens daghes. Ende doen hi daer comen was ende hi gheseten was onder enen junipere ofte pijn boem, soe bat hi sijnre zielen, dat hi sterven soude, ende seide: Here, hets mi genoech, neemt mijn siele, want ic en ben niet beter dan mijn vaders.
Ende hi werp hem neder ende waert slapende in de scaduwe vanden juniperen. Ende tsHeren inghel tastene ende seide hem: Stant op ende eet.
Hi sach op, ende sich, te sinen hoefde was een broet, onder dasschen ghebacken, ende een vat boerns. Daer omme at hi ende dranc ende hi waert echter slapende.
Ende sHeren inghel keerde anderwerf weder ende hi noeptenne ende hi seide hem: Stant op ende eet, want du heefs noch groten wech te gane.
Ende doen hi op ghestaen was, so adt hi ende dranc, ende hi wandelde in der cracht van deser spisen xl dage ende xl nachte tot Gods berghe Oreb. .
Ende doe hi daer comen was, soe woende hi in een hol. Ende siet, sHeren woert wert totte hem ghedaen ende hi seide hem: Helias, wat doestu hier?
Ende hi seide: Met torne hebbic torne ghedaen om sHeren Gods wille vanden heeren, want de kindere van Israhel hebben sHeren belofte achter ghelaten; si hebben dine outare te broken ende dine propheten verslagen metten swerde, ende ic ben allene over bleven, ende si sueken mine ziele, dat sise wech doen suelen.
Ende de Heere seide hem: Comt ute ende stant op den berch vore den Here, ende sich, de Here lijdt, ende vore den Heere een groet went ende sterc, de berghe om werpende ende de steene verporrende. In den wende en was de Here niet. Ende nae den went was ene beroeringhe. Inder beroerringen en was de Here niet.
Ende nae der beroerringen quam vier. Ende in den viere en was de Here niet. Ende nae den viere quam een wispelen van tedere locht ende daer was de Here.
Ende doe Helias dat ghehoert hadde, soe overdecte hi sijn aensichte met sinen mantelle ende hi ghinc ute ende stont int gat vander duwieren. Ende sich, totte hem sprac een stemme ende seide: Wat doestu hier, Helias?
Ende hi seide met torne: Met torne hebbic toren ghedaen om den Here Gode vanden heren, want de kindere van Israhel hebben dine beloften achter ghelaten, si hebben dine outare te broken ende si hebben dine propheten verslagen metten swerde ende ic ben alleene over bleven, ende si soeken mine ziele, dat sise wech doen selen.
Ende de Here seide totte hem: Ganc ende kere weder al dinen wech dore de wildernisse in Damasco, ende als du daer comen best, soe sulstu Azahel salven coninc boven Sirien,
ende Iheu, Namsi zone, sulstu coninc salven boven Israhel, ende Helizeum, Saphats zone, die van Abel Menla es, dien sulstu prophete salven over di.
Ende het sal wesen, soe wie dat Azahels swerde ontvlien sal, dien sal Iheu doodden, ende  soe wie dat Iheu swerde ontflien sal, dien sal Heliseus doeden.
Ende ic sal te minen behoef laten in Israhel zeven dusentich manne, welker knien vore Baal niet gheknielt en hebben ende elken mont, diene niet aenbeedt en heeft, de hant cussende.
Ende hier omme soe tijdde Helias van Oreb ende hi vant Heliseum, Saphats zone, ackerende in xii jocke van ossen, ende hi was deen onder de xii jocke ossen, die ackerden. Ende doe Helias tot hem comen was, soe werp hi sinen mantel op hem.
Ende hi liet staphans sine ossen ende liep nae Heliam ende seide: Ic bidde, dat ic mach cusschen minen vader ende mijnre moeder, ende dan salic di volgen. Ende Helias seide hem: Ganc ende keert weder, want dat mine was te doene, dat hebbic di ghedaen.
Ende  doe hi weder tot hem ghekeert was, soe nam hi een paer ossen ende sloecht doet, ende metter ploech soe soet hi der ossen vleechs ende hi gaeft den volke, ende si atent. Ende hi stont op ende ghinc wech ende volghede Heliam ende diende hem.
Benadab, de coninc van Syrien, vergaderde al sijn heer, ende xxxii coninghe met hem ende paerde ende waghene. Ende hi trac op ende vacht jegen Samarien ende omleidt.
Ende hi sant boden tot Achab, den coninc, in de stede
ende seide: Dit seit Benadab: Dijn silver ende dijn gout is mine ende dine wive ende dine zonen sijn mine alre beste.
Ende de coninc van Israhel antwoerde: Coninc, here mijn, nae dinen woerden soe ben ic dine ende al dat mine is.
Ende de boden keerden weder ende seiden: Dit seit Benadab, die ons te di ghesonden heeft: Dijn zilver ende dijn gout ende dine wive ende dine kindere selstu mi gheven,
want morghen in dese selve ure soe salic mine cnapen te di senden ende si suelen ondersueken dijn huys ende dijnre cnapen huys, ende al dat hen ghenuegen sal, selen si in hare hande nemen ende wech draghen.
Ende de coninc van Israhel vergaderde alle sine ouders ende seide: Merct ende besiet, dat hi nae ons spiet, want hi heeft te mi ghesonden om mine wive ende mine kindere ende om mijn zilver ende omme mijn gout, ende ic en hebs hem niet ontseit.
Ende alle de meeste van gheboerten ende alle tfolc seide totte hem: En hoeres niet noch en doeghes niet, dat hi heischt.
Ende hi antworde aldus Benadabs boden: Segt den coninc, minen here: Al daerstu te mi dinen cnecht inden beghinne om sonds, dat sal ic doen, maer dese dinc en magic niet doen.
Ende de boden keerden weder ende droeghent al den coninc over. Ende hi sant weder ende seide: Dit moeten mi de goden doen ende dit moeten sire mi toe doen, oft tghemul van Samarien ghenoech wesen sal den hant vollen van al den volke, dat mi volcht.
Ende de coninc van Israhel antwoerde ende seide: Hi en verheffe hem niet ghegoert alsoe als ofte hi <ontgoerdt> ware.
Ende het ghesciede, doe Benadab dit wort ghehoert hadde, soe dranc hi ende de coninghe met hem in lodzen ende hi seide totte sinen cnapen: Omlegt de stede. Ende si omleiden de stede. .
Ende sich, een prophete quam tot Achab,  den coninc van Israhel, ende seide: Dit seit de Heere God: Sich, heefstu dese alte grote menichte ghesien? Sich, ic salse heden in dijn hant leveren, om dattu weten suls, dat ic de Here ben.
Ende Achab seide: Bi wien? Ende hij seide hem: By der princen vanden lande camerlingen. Ende Achab seide: Wie sal beghinnen te stridenne? Ende de prophete seide: Du.
Daer omme soe telde Achab der princen camerlinge van den lande ende hi vanter twee hondert ende xxxii. Ende nae hen soe telde hi tfolc al der kindere van Israhel viim.
Ende si trocken te middaghe uute. Ende Benadab dranc al droncken in sijn  logie ende de xxxii coninghe met hem, die te sinen salcoerse comen waren.
Ende der princen kindere van den lande trocken ute in dierste voerhoeft, ende Benadab sant aldus de ghene, diet hem boetscapten ende seiden: De manne sijn uut Samarien ghetrocken.
Ende hi seide hem: Weder dat si comen om peis, begrijptse levende, ofte comen si om striden, vaetse levende.
Dus trocken der princen van den lande camerlinge ute ende dander heer volghede hem.
Ende elc versloech den man, die jeghen hem quam, ende die van Syrien vlouwen ende de coninck van Israhel volghede hem nae. Ende Benadab, de coninc van Sirien, vloe oec op een pert.
Ende de coninc van Israhel trac ute ende sloech de parde ende de waghenne, ende hi sloech Syrien met seer groter plagen.
Ende de prophete quam tot den coninc van Israhel ende seide hem: Ganc ende werde vrome ende wete, wattu doen sels, want in dander jaer hier nae soe sal de coninc van Syrien jeghen di comen. .
Ende sconings van Syrien cnapen seiden: Die gode van Israhel sijn gode vanden berghen ende daer omme verwonnen si ons. Daer omme ist beter, dat wi jegen hen vechten in den campaendien ende wi selense verwinnen.
Daer omme sulstu dit woert doen: Doet af elken coninc van sinen here ende sette princen over hem
ende hermake tghetal vanden ridders, die vanden dinen ghevallen sijn ende de paerde na deerste paerde ende de waghene nae de waghene, diestu te voren hads, ende wi selen jegen hem vechten in den campaendien, ende du sels sien, dat wise verwinnen selen. Benadab gheloefde haren rade ende dede alsoe.
Doe dat jaer leden was, soe telde Benadab die van Syrien ende hi troc op in Affeth om te vechtenne jeghen Israhel.
Ende men telde de kindere van Israhel ende si namen vitaeldie ende si trocken hen jeghen ende sloeghen tenten jeghen hen als twee cleyne cuddekenne van gheiten, maer die van Syrien vervulden dlant.
Ende een Gods man quam op ende seide totten coninc van Israhel: Dit seit de Here God: Om dat die van Syrien gheseit hebben, dat de Here God vanden bergen is ende niet God vanden valeien, soe sal ic al dese grote menichte in dijn hant geven ende ghi sult weten, dat ic de Here ben.
Si setteden vii daghe battaeldien deen jeghen dander ende in den zevenden dage daden si den strijt. Ende de kindere van Israhel sloegen van dien van Syrien hondert dusentich manne te voete in dien dage.
Ende de ghene, die over bleven waren, vlouwen in Affeth, ende de muer viel op xxviim manne, die bleven waren. Ende Benadab quam al vliende in de stede ende hi ghinc in een camerken, dat binnen eenre cameren was.
Ende sine cnapen seiden hem: Sich, wi hebben ghehoert,  dat de coninghe vanden huise van Israhel goedertieren sijn. Hier omme laet ons sacke leggen op ons lendenen ende coerden op onse hoefde ende gaen wi uute totten coninc van Israhel, masschien sal hi onse zielen behouden.
Hier omme goerden si hare lendenen met sacken ende si leiden coerden op hare hoefden ende si quamen totten coninc van Israhel ende seiden hem: Benadab, dijn cnecht, seit: Ic bidde, dat mine ziele leven mach. Ende Achab seide: Leeft hi noch, soe is hi mijn brueder.
Ende de manne ontfingen dat over een spot ende si namen haestelijc dwoert uut sinen monde ende seiden: Benadab, dijn brueder, leeft. Ende hi seide hen: Gaet ende bringtenne te mi. Hier omme quam Benadab totte hem ute ende hi hieffenne op sinen waghen.
Ende Benadab seide hem: Ic sal di weder gheven de steden die mijn vader van dinen vader nam, ende maec di straten in Damasco , alsoe mijn vader dede in Samarien, ende ic sal onder belofte van di varen. Dus maecte Achab belofte met hem ende lietenne varen.
Doen seide een man vanden propheten sonen in sHeren redenne tot sinen gheselle: Slach mi. Ende die en wouds niet slaen.
Ende de prophete seide hem: Om dattu sHeren redenne niet horen en wouds, sich, soe sulstu van  my gaen ende een leeu sal di slaen. Ende doe hi alluttel wech van hem ghegaen was, soe vantenne een leeu ende sloechenne.
Ende de prophete vant enen anderen man ende hi seide totte hem: Slach mi. Ende hi sloechenne ende wondenne.
Ende de prophete ghinc aldus wech den coninc te ghemoete in den wech ende hi verwandelde sinen mont ende sine ogen met ghemulle, dat hi daer op stroiede.
Ende doe de coninc liden soude, soe riep hi totten coninc ende seide: Dijn cnecht trac ute om te vechtenne van bi, ende doe een man ontvlouwen was, soe brachtenne een totte mi ende seide: Wachte desen man; eest dat hi ontfliet, soe sal dijn ziele over sijn siele wesen ofte du sulster enen talent silvers over gheven.
Ende doe ic mi van storenissen herwert ende derwert omme keerde haestelec, en saghics niet. Ende de coninc van Israhel seide tote hem: Dats dijn vonnisse, dattu selve uut ghegeven hebs.
Ende de prophete vaghede thant tghemul van sinen aensichte, ende de coninc van Israhel bekendenne, dat hi vanden propheten was.
Ende hi seide totten coninc: Dit seit de Here: Om dattu heefs laten gaen enen man, die der doet sculdich is, ute dijnre hant, soe sal dijn ziele over sijn siele wesen ende dijn volc over sijn volc.
Dus keerde die coninc van Israhel weder in sijn huis ende veronwerdet te hoerenne, ende al verwoedt soe quam hi in Samarien.
Na dese woerde te desen tide soe hadde Naboth van Jesrahel enen wijngaert, die in Jesrahel was neven Achabs, sconincs van Samarien, palais.
Ende Achab sprac totte Naboth ende seide: Gheef mi dinen wijngaert, dat icker mi enen lochtunen af maken mach om coellen in te winnenne, want hi is naest ende bi minen huis, ende ic salre di omme gheven enen beteren wijngaert, ofte duncket di beter, soe sal ic di gheven den prijs in ghelde, dat hi wert is.
Ende Naboth antwoerde hem: De Here moet mi goedertieren wesen, dat ic di niet gheven en moet mijnre vadere erffechticheit.
Hier omme quam Achab in sijn huis veronwerdende ende dreighende om dwoert,  dat Naboth tot hem ghesproken hadde, seggende: Icken sal di mijnre vadere erffachticheit niet gheven. Ende hij werp hem op sijn bedde ende keerde sijn aensichte ter want wert ende hi en at negheen broet.
Ende Jesabel, sijn wijf, ghinc in tote hem ende seide hem: Wat eest, daer dijn ziele om bedrueft es, ende waer omme en eetstu negheen broet?
Hi antwoerde hare: Ic sprac totte Naboth van Jesrahel ende seide hem: Gheef mi dinen wijngaert ende ontfaetter tghelt over, ofte ghenoeghet di, soe sal ic di enen beteren wijngaert daer over gheven. Ende hi seide: Ic en sal di minen wijngaert niet gheven.
Hier omme soe seide Jesabelle, sijn wijf, totte hem: Du best van groter macht ende du regeers wel trike van Israhel. Stant op ende eedt broet ende wes te paise van moede, ic sal di gheven Naboths van Jesrahel wijngaert.
Hier omme screef si letteren uute Achabs name ende si besieghelesse met sinen vingherlinc. Ende si sontse totten meesten van gheboerten ende totten voerbarichsten, die in Naboths stede waren ende die met Naboth woenden.
Ende dit was de sentencie vanden letteren: Predict vasten  ende doet Naboth sitten onder de vorste vanden volke
ende sentter onder twee manne, Belials zonen, die jeghen hem valsche orconscap tughen : Naboth heeft Gode ende den coninc gebenedijt, ende leittenne ute ende steinttenne, dat hi alsoe sterve.
Hier omme daden Achabs poerters ende de meeste van geboerten ende de voerbarichste, die met hem woenden in de poert, alsoe hen Jesabel bevolen hadde ende alsoe in den letteren ghescreven was, die si totte hen ghesonden hadde.
Si geboden vasten ende si daden Naboth sitten onder de vorste vanden volke.
Ende si brachten voert twee manne, sduvels sonen, ende dadense jeghen hem sitten, ende als duvels sonen soe seiden si jeghen hem orconscap voer al de menichte: Nabot heeft Gode ende den coninc ghevloecken. Ende om dese sake leiden sine uter stede ende si dooddenne met stenen.
Ende si sonden totte Jesabel ende seiden: Naboth is ghesteent ende hi is doet.
Ende het ghesciede, doe Ihesabel hoerde, dat Naboth ghesteent ende ghedoedt was, soe seide si totte Achab: Stant op ende besitte Naboths van Jesrahel wijngaert, die di niet horen en wilde noch diene di niet gheven en wilde om ghelt, want Naboth en leeft niet, maer hi is doet.
Doe dit Achab ghehoert hadde, dat Naboth doet was, soe stont hi op ende ghinc neder in Naboths van Jesrahel wijngaert, dat hine besitten soude.
Hier omme waert sHeren redene ghedaen totte Helias van Thesbi, ende hi seide:
Stant op ende ganc in Achabs, sconincs van Israhel, ghemoet, die in Samarien es, ende du suls tot hem spreken ende seggen: Dit seit de Here God: Du heefs ghedoedt ende hier en boven soe heefstu beseten.
Ende hier nae sulsture dit toe seggen: Dit seit de Here: In de stede, daer de honde Naboths bloet ghelect hebben, soe selense dijn bloet oec lecken.
Ende Achab seide totte Heliam: Heefstu mi dinen viant vonden? Helias seide: Ic hebbe di viant vonden, om dattu vercocht sijs om quaet te doene in sHeren aenscouwenne.
Hier omme seit dit de Here: Sich, ic sal op di quaet bringhen ende sal afcorten dine achterste, ende ic sal van Achab doodden, die ter want wert pist, ende den gheslotenen ende den achstersten in Israhel.
Ende ic sal dijn huis gheven ghelijc Jeroboams huys, Naboths soens huis, ende ghelijc Baasa, Ahias zoens,  huis, want du heefs ghedaen om my te gramscappen te verporrenne, ende du <heefs> Israhel doen sundegen.
Maer de Here heeft oec van Jesabelle ghesproken ende gheseit: De honde selen Jesabelle eten inden acker van Jesrahel.
Eest dat Achab sterft in de poert, soe selenne de honde eten, maer sterft hi inden acker, soe selenne die voghele des hemels eten.
Dus en was negheen ander dusdaen als Achab, die vercocht wert, dat hi quaet doen soude in sHeren aenschouwenne, want Jesabel, sijn wijf, verporrender hem toe, dat hi quaet doen soude.
Ende hi waert soe zeere onwerdich, dat hi dafgode volghede, die die van Amorreen ghemaect hadden, die de Here verderfde vanden kinderen van Israhel aensichte.
Doe Achab dus dese redenne hadde ghehoert, soe scoerde hi sijn cleet ende hi overdecte sijn vleechs met eenre haren, ende hi vastede ende sliep in enen sac roc ende hi wandelde met neder hanghenden hoefde.
Ende sHeren woert wert ghedaen totte Heliam van Thesbi ende hi seide:
En heefstu niet ghesien, dat Achab veroetmoedicht is voer my? Om dat hi dus veroetmoedicht is om minen wille, soe en sal ic dit quaet niet bringen op in sinen daghen, maer in sijns zoens daghen salic tquaet in bringen op sijn huis.
Dus leden drie jaer sonder strijt tusschen Syrien ende Israhel.
ende in den derden jare soe ghinc Josaphat, de coninc van Juda, neder totten coninc van Israhel.
Ende de coninc van Israhel seide tote sinen cnapen: En wetti niet, dat Ramoth in Galaad onse is ende wi verroekeloesent te winnenne van sconincs hant van Syrien?
Ende hi seide totte Josaphat: En selstu met mi niet comen om te stridenne in Ramoth Galaad?
Ende Josaphat seide totten coninc van Israhel: Also ic ben, also bestu, mijn volc ende dijn volc es een ende mijn gheredene ende dijn gheredene. Ende Josaphat seide totten coninc van Israhel: Ic bidde, vraget heden sHeren woert.
Hier omme vergaderde de coninc van Israhel propheten, omtrent cccc manne, ende hi seide totte hen: Sal ic gaen in Ramoth van Galaad om te stridenne ofte salic op houden? Si antwoerden: Ganc op, ende de Here salse gheven in sconincs hant.
Ende Josaphat seide: En es hier negheen sHeren prophete, dat wi hem vragen mogen?
Ende de coninc  van Israhel seide tot Josaphat: Een man is over bleven, daer wi den Here bi moghen vragen, maer ic haettenne, want hi en propheteert mi negheen goet maer altoes quaet: Micheas, Jemla zone. Ende Josaphat seide hem: Coninc, en spreect alsoe niet.
Ende de coninc van Israhel riep enen ghelubden camerlinc ende seide hem: Haeste di te halenne Micheam, Jemla zone.
Ende de coninc van Israhel ende de coninc van Juda saten op hare sedele, ghecleet elc met sinen conincliken clederen op den vloer neven der porten dore van Samarien, ende alle de propheten propheteerden in haren aenscouwenne.
Ende Chedecias, Canaan sone, hadde hem yseren horenne ghemaect ende hi seide: Dit seit de Here: Hier mede sulstu Sirien wech blasen tot dattuut al verderven suls.
Ende alle de  propheten propheteerden oec alsoe ende seiden: Ganc op in Ramoth van Galaad ende ganc voerspoedelijc, ende de Here sal in sconigs hande sine viande leveren.
Ende de bode, die gegaen was om Micheam te halenne, hi sprac totte hem ende seide: Sich der propheten redennen, si voerseggen met enen monde den coninc goede dinghen. Daer omme soe si dine redenne ghelijc haere redenen ende sprec goede dinghen.
Ende Micheas seide hem: Leeft de Here, want soe wat dat mi de Here segghen sal, dat sal ic spreken.
Ende aldus quam hi totten coninc. Ende de coninc seide hem: Michea, selen wi gaen in Ramoth van Galaad om te stridenne ofte op houden? Ende hi antwoerde hem: Ganc op ende ganc voerspoedelec, ende de Here saelt leveren in sHeren sconings hant.
Ende de coninc seide totte hem: Echter ende echter soe beswere ic di, dattu mi niet en spreecs sonder dat waer is, in sHeren name.
Ende Micheas seide: Ic sach al Israhel ghesceiden inden montaendien alse scape, die ne gheenen herde en hadden, ende de Here seide: Dese en hebben neghenen here, elc kere weder in sijn huis in paise.
Ende de coninc van Israhel seide totte Josaphat: En hebbic di niet gheseit, dat hi mi ne gheen goet en propheteert, maer altoes quaet? .
Ende Micheas deder toe ende seide: Ic sach den Here sitten op sinen troen ende al theer vanden hemele omtrent hem staen te sijnre rechter siden ende te sijnre slincker siden .
Ende de Here seide: Wie sal Achab, den coninc van Israhel, bedrieghen, dat hi op ga ende dat hi valle in Ramoth van Galaad? Ende vander slincker siden seide een dese woerde, ende een ander anders.
Ende een geest quam ute ende stont vore den Here ende seide: Ic sallenne bedriegen. Ende de Here sprac tot hem: Waer in?
Ende hi seide: Ic sal uut gaen ende wesen een loghenachtich gheest in al sijnre propheten mont. Ende de Here seide: Du salsten bedriegen ende verwinnen, ganc ute ende doet alsoe.
Nu sich, nu heeft de Here in al dijnre propheten mont, die hier sijn, ghegeven den gheest der loghenen, ende die Here heeft jeghen die quaet ghesproken.
Ende Chedechias, Chanaans zone, quam voert ende sloech Micheam aen de wanghe ende seide: Heeft mi dan sHeren gheest ghelaten ende heeft di ghesproken?
Ende Micheas seide: In dien dage salmen di sien, dattu int camerken sulst gaen binnen der cameren om di te bergenne.
Ende de coninc van Israhel seide:  Nemt Micheam ende hi blive bi Amon, den prince vander stede, ende bi Joas, Amalechs zone,
ende segt hem: Dit seit de coninc: Legt desen man in enen kerkere ende onthoutenne met brode des vernoeis ende met watere des verdriets, totte dat ic weder keren sal in paise.
Ende Micheas seide: Keerstu weder in paise, soe en hevet de Here in mi niet ghesproken. Ende de coninc seide: Ghi alle, hoert dit!
Dus trac de coninc van Israhel ende Josaphat, de coninc van Juda, in Ramoth van Galaad.
Ende de coninc van Israhel seide totte Josaphat: Neem mine wapenen ende derke in den strijt ende doet mine cledere ane. Want de coninc van Israhel verwandelde sijn abijt ende trac in den strijt.
Ende de coninc van Syrien hadde bevolen den xxxii princen vanden waghenen ende gheseit: Ghi en sult jeghen negheenen  cleinen noch groten vechten sonder jegen den coninc van Israhel alleene.
Ende doe de princen vanden waghenen Josaphat ghesien hadden, soe waenden si, dat hi de coninc van Israhel gheweest hadden, ende si maecten bedruisch ende vochten jeghen hem. Ende Josaphat riep,
ende de princen vanden waghenen verstonden, dat hi de coninc van Israhel niet en was, ende si scieden van hem.
Maer een man trac uut sinen boghe ende scoet een ghescutte, daer hi mochte, in den hoep ende bi ghevalle raecte hi den coninc van Israhel tusschen de longhenne ende den maghe. Ende de coninc seide totte sinen waghenman: Keert omme dijn hant ende vore mi uuter battaeldien, want ic ben swaerlijc ghewont.
Dus waert in dien daghe de strijt ghedaen, ende de coninc van Israhel stont in sinen wagen jeghen die van Syrien ende tsavons sterf hi, want dbloet van sijnre wonden liep in den bodem vanden waghenne.
Ende eer de sonne onder ghinc, soe riep een araut in alle theer ende seide: Elc kere weder in sine stede ende in sijn lant.
Dus bleef de coninc doet ende men voerdenne in Samarien ende si groevenne in Samarien.
Ende si dwoeghen den wagen in den putte van Samarien ende honde lecten sconincs bloet ende si lecten de breidels nae sHeren woert, dat hi ghesproken hadde.
Maer dandere van Achabs redenen of woerden ende al dat hi dede, ende dyvorien huis, dat hi maecte, ende van al den porten, die hi gesticht hadde, en sijn si niet ghescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninghe van Israhel?
Ende aldus sliep Achab met sinen vaders, ende Ochozias, sijn zone, regneerde over hem.
In Achabs, sconincs van Israhel, vierden jare soe begonste Josaphat, Aza sone, te regnerenne boven Juda.
Hi was xxxv jaer out, doe hi begonste te regnerenne ende hi regneerde xxv jaer in Iherusalem. Sijnre moeder name was Azuba, Salay dochter.
Ende hi wandelde in Aza, sijns vaders, wege ende hi en keerde hem niet af ende hi dede, dat gherecht is in sHeren aenschouwenne.
Maer nochtan en dede hi de hoecheiden niet af, want noch soe offerde tfolc ende verbrande wieroec in den hoecheiden.
Ende hi hadde pays metten coninc van Israhel.
Maer dandere van Josaphats woerden ende sine werke die hi dede, ende sijn stride die hi dede, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerden vanden daghen der coninghe van Juda?
Maer hi dede oec af vanden lande die over blive vanden droecheiden, die over bleven waren in Aza, sijns vaders, daghen.
Ende doe en was negheen coninc ghemaect in Edom.
Ende de coninc Josaphat hadde ghemaect een vlot in de zee, die varen souden in Ophier om gout, maer si en mochten niet gaen, want si worden te broken in Asion Gabar.
Doe seide Ochozias, Achabs zone, tote Josaphat: Mijn cnapen selen gaen met dinen cnapen in den scepen. Ende Josaphat en woude.
Ende Josaphat sliep met sinen vaders ende hi is met hen begraven in Davids, sijns vaders, stede, ende Joram, sijn zone, regneerde over hem.
Ochozias, Achabs sone, begonste te regnerenne boven Israhel in Samarien in den zeventiensten jare Josaphats, sconincs van Juda, ende hi regneerde boven Israhel twee jaer.
Ende hi dede quaet in sHeren aenscouwenne ende hi wandelde in sijns vaders ende sijnre moeder weghe ende in Jeroboams, Nabaths zoens, wege, die Israhel sondegen dede.
Ende hi diende oec Baalle ende hi aenbedenne ende verporrede den Here God van Israhel nae al, dat sijn vader ghedaen hadde.
Moab brac sine ghelofte nae dien, dat Achab doet was, ende ghinc Israelle af.
Ende Ochazias viel doer die traeldien van sijnre cameren, die hi in Samarien hadde, ende hi qual. Ende hi sant boden ende seide totte hen: Gaet ende neemt raet aen Belsebub, den god van Akers, ofte ic sal moghen bliven te live van deser siecheit.
Ende sHeren inghel sprac tot Heliam van Thesbi ende seide: Stant op ende ganc in sconincs van Samarien ghemoet van sinen boden ende du sulste tot hem segghen: En is gheen God in Israhel, dat ghi gaet om raet te nemenne van Belsebub, den god van Akers?
Om dese zake seit de Here: Du en sels vanden bedde niet gaen, daer du op ghelegen best, maer du suls de doet sterven. Ende Helias ghinc wech.
Ende de boden keerden weder tot Ochoziam, ende hi seide hem: Waer omme sidi weder comen?
Ende si antwoerden hem: Een man quam ons te ghemoete ende hi seide tote ons: Gaet ende keert weder totten coninc die u ghesonden heeft, ende ghi selt hem seggen: Dit seit de Here: En heefstu niet ghesonden om raet te nemenne aen Belsebub, den god van Akers, om dat negeen God in Israhel en was? Hier omme en sulstu vanden bedde niet gaen, daer du op gheleghen best, maer du sels de doot sterven.
Ende de coninc seide hen: Van wat maecsele ende van wat abite was de man, die u te ghemoete quam ende dese woerde sprac?
Ende si seiden: Een harech man ende hi hadde op sine lendenen ghegoert een peltsen gordel. Ende de coninc seide: Het is Helias van Thesbi.
Ende hi sant totte hem enen vijftich here ende de vijftich manne, die onder hem waren. Ende hi ghinc op te hem, daer hi sat opten tsop vanden berge, ende hi seide: Gods man, de coninc heeft bevolen, dattu neder coms.
ende Helias antwoerde ende seide totten wijftich here: Ofte ic Gods man ben, soe moet tfier vanden hemele vallen ende di ende dine wijftich manne verbernen. Hier omme viel vier vanden hemele ende verbernde hem ende die vijftich, die met hem waren.
Ende echter sant de coninc totte hem enen anderen vijftich heere ende l manne met hem. Ende hi seide totte Heliam: Gods man, dit seit de coninc: Haeste di ende comt neder.
Ende Helias antwoerde ende seide: Ofte ic Gods man ben, soe moet tfier vanden hemele vallen ende di ende dine vijftich manne verbernen. Hier omme viel Gods vier vanden hemele  ende verbernde hem ende de vijftich, die met hem waren.
Echter soe sant de coninc den derden vijftich here ende de l manne, die met hem waren . Ende doen hi daer comen was, soe viel hi op sine knien jeghen Heliam ende hi bat hem ende seide: Gods man, en wille mine ziele niet versmaden ende dijnre knechte zielen, die met mi sijn.
Sich, vier  is ghevallen van den hemele ende heeft de twee eerste vijftich heren verbernt ende de vijftich manne, die met hem waren. Maer nu biddich, dattu mijnre zielen ontfermes.
Ende sHeren inghel sprac totte Heliam ende seide: Ganc neder met hem ende ontsich niet. Dus stont Helias op ende ghinc met hem neder totten coninc.
Ende hi seide hem: Dit seit de Here: Om dattu boden sonts om raet te nemenne aen Belsebub, den god van Akers, als ofte negheen God in Israhel en ware, daerstu redene aen souts moghen vragen, daer omme en selstu niet gaen vanden bedde, daer du op ghelegen best, maer du sels de doet sterven.
Dus sterf hi nae sHeren woert, dat Helias sprac; ende Joram sijn brueder regneerde over hem in den anderen jare Jorams, Josaphats zone, sconincs van Juda, want Ochozias en hadde neghenen zone.
Maer dandere van Ochozias woerden, die hi dede, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden dagen der coninghe van Israhel?
Het ghesciede, doe de Here Heliam op heffen wilde bi bedruische inden hemel, dat Helias ende Heliseus ghingen van Galgala.
Ende Helias seide totte Heliseum: Sitte hier, want de Here heeft mi ghesonden in Bethel. Ende Heliseus seide hem: Leeft de Here ende leeft dine ziele, soe en salic di niet laten. Ende doe si neder comen waren in Bethel,
soe quamen der propheten sonen ute, die in Betel waren, totte Helizeum ende si seiden hem: En wetstu niet, dat de Here heden dinen here van di nemen sal? Hi antwoerde: Ic weet, swighet.
Ende Helias seide totte Helizeum: Sitte hier, want de Here heeft mi ghesonden in Jericho. Ende hi seide: Leeft de Here ende leeft dine siele, soe en salic di niet laten. Ende doen si te Jericho comen waren,
soe quamen der propheten sonen die in Jericho waren, tot Heliseum ende seiden hem: En wetstu niet, dat die Here heden dinen here van di nemen sal? Ende hi seide: Ic weet, swiget.
Ende Helias seide hem: Sitte hier, want die Here heeft mi ghesonden totter Jordanen. Ende hi seide: Leeft de Here ende leeft dine ziele, soe en sal ic di niet laten. Dus ghinghen si beide te gader;
ende vijftich manne vander propheten zonen volgden hem ende si stondenre jegen van verren ende dese twee stonden op der Jordanen.
Ende Helias nam sinen mantel ende hi wantenne te gadere ende sloecher mede dwater vander Jordanen, ende het sciet hem in beiden siden, ende si leden beide over opt droege.
Ende doen si over ghegaen waren, soe seide Helias tot Heliseum: Heescht dattu wils, ende ic saelt di gheven ofte doen, eer ic van di sal werden ghenomen. Ende Helyseus seide: Ic bidde, dat dijn tweevoudich gheest in mi werde.
Helias antwoerde: Du heefs een pijnlijc dinc gheheischt, maer nochtan eest dattu mi sies, alsic van di sal werden ghenomen, soe saelt sijn dattu gheheescht heefs. Maer en siestu mi niet, soe en saelt niet sijn.
Doe si ghingen ende al voert tidende onderlinge spraken, sich, soe scheidde se beide een vierich wagen ende viereghe paerde. Ende Helias voer op met den bedruische inden hemel.
Ende Heliseus saecht ende riep: Vader mijn, vader mijn! Israhels waghen ende sijn waghen menre!  ende hi en sachenne voert  nummeer niet ende hi begreep sine cledere ende scoresse in tween stucken.
Ende hi hief Helias mantel op, die hem neder ghevallen was, ende hi keerde weder ende stont opt doever vander Jordanen,
ende hi sloech dwater vander Jordanen met Helias mantelle, die hem neder ghevallen was, ende ten sciet hem niet, ende hi seide: Waer is Helias God oec nu? Ende hi sloech dwater, ende het schiet hem hier ende daer, ende Heliseus ghinc over.
Ende doet der propheten sonen die in Jerico waren, sagen van daer jeghen, soe seiden si: Helias gheest is gherust op Heliseum. Ende si ghingen hem te gemoete ende aenbeeddenne langs op die eerde
ende si seiden hem: Sich, met dinen knechten sijn vijftich sterke manne, die gaen mogen ende soeken dinen heere, often masschien sHeren gheest ghenomen heeft ende heeftenne gheworpen op een vanden bergen ofte in een vanden valeyen. Ende hi seide: En wilter niet senden.
Si dwongenne, totte dat hijt hem orlofde ende seide: Sentere. Ende si sonden vijftich manne, ende doe sine drie dage ghesocht hadden, soe en vonden sijs niet.
Ende si keerden weder tote hem. Ende hi woende in Jericho ende hi seide hem: En seidic u niet: En wilter niet senden?
Ende de manne vander stede seiden totte Heliseum: Sich, de woninge van deser stat is alte goet, alsoe du selve sies, here, maer dwater is alte quaet ende dlant ondrechtich .
Ende Heliseus seide: Bringt te mi een nuwe vat ende doeter zout in. Ende doe sijt hem bracht hadden,
soe ghinc hi ute ten fondemente vanden wateren ende hi deder sout in ende seide: Dit seit de Here: Ic hebbe dit water gheganst, ende daer en sal voert meer niet in wesen de doet noch ondrechticheit.
Dus worden de watere gheganst tote in desen daghen nae Heliseus woert, dat hi sprac.
Ende Heliseus ghinc van daer op in Bethel. Ende doe hi al den wech leet, soe quamen cleine kindere uter stede ende bespottenne ende seiden: Ganc op, calvaert, ganc op, caluwaert!
Ende doe hi sine ogen op hief, soe sach hise ende hi vliecse in sHeren name. Ende het quamen twee beren uten woude ende scorden xlii van dien kinderen.
Ende hi ghinc van daer op den berch van Carmelo ende van daer keerde hi weder in Samarien.
Joram, Achabs zone, regneerde boven Israhel in Samarien in den xviii-sten jare Josaphats, sconincs van Juda, ende hi regneerde xii jare;
ende hi dede quaet vore den Here ghelijc sinen vader ende sijnre moeder, maer hi dede Baals beelden wech, die sijn vader ghemaect hadde,
mer nochtan hielt hi hem aen Jeroboams, Nabaths soens, sonden, die Israhel sundeghen dede, ende hi en ghincker niet af.
Mesa, de coninc van Moab, hi voedde vele vees ende hi galt den coninc van Israhel hondert duysent lammere ende hondert  duisentich ramme met haren vliesen.
Maer doe Achab doet was, soe brac hi de belofte die hi metten coninc van Israhel hadde.
Ende in dien daghe track de coninc Joram ute Samarien ende telde al Israhel,
ende hi sant totte Josaphat, den coninc van Juda, ende seide: De coninc van Moab is van mi ghesceiden, coemt met mi jegen hem [ten] stride. Ende Josaphat antwoerde: Ic  sal mede trecken, die mine is, hi is dine, mijn volck is dijn volc ende mine perde sijn dine parde.
Ende hi seide: Al welken [wech] selen wi trecken op? Ende de coninc van Israhel antwoerde: Dore de wildernisse van Ydumea.
Dus trocken wech de coninc van Israhel ende de coninc van Juda ende de coninc van Edom, ende si ghingen al omme zeven dachvaert wechs, ende theer en hadde negheen water noch de beesten, die hem volchden.
Ende de coninc van Israhel seide: Ay mi, ay mi, de Here heeft ons iii coninge vergadert om te leverenne in Moabs hande.
Ende Josaphat seide: Es hier enich sHeren prophete, dat wi den Here bi hem bidden moghen? Ende een van sconincs cnapen van Israhel antwoerde: Hier is Heliseus, Salphats zone, die water goet op Helias hande.
Ende Josaphat seide: Es sHeren woert met hem. Ende de coninc van Israhel ende Josaphat, de coninc van Juda, ende de coninc van Edom ghingen te hem.
Ende Heliseus seide totten coninc van Israhel: Wats mi ende di? Ganc te dijns vader ende moeder propheten. Ende de coninc van Israhel seide hem: Waer omme heeft de Here dese drie coninghe vergadert, om hen te leverenne in Moabs hande?
Ende Heliseus seide totte hem: Leeft de Here vanden heeren, in wies aenscouwenne dat ic sta, en waert niet, dat ic Josaphats, sconincs van Juda, aensichte bescamen soude, soe en haddic di niet verstaen noch ontsien.
Maer nu, haelt mi enen cytoelre. Ende doen de cytoeldere speelde op die cytoele, soe waert sHeren hant op Helizeum,
ende hi seide: Dit seit de Heere: Maect den gront derre rivieren grachte ende grachte;
want dit seit de Here: Ghi en selt neghenen went noch reghen sien, ende desen gront sal werden vervult met watere, ende ghi seles drincken ende uwe meiseniede ende u vee. Ende dat is cleine in sHeren aenscouwenne;
hier en boven sal de Here oec Moab in uwe hande leveren,
ende ghi sult alle de ghemuerde steden verslaen ende elke vercorene poert, ende ghi sult af houwen alle vruchtelike boeme ende ghi selt alle fonteynen verstoppen, ende elken goeden acker suldi over decken met steenen.
Ende het ghesciede tsmorghens, als men de morgen sacrificien plieget te offerenne, ende sich, watere quamen al den wech van Edom ende dlant wert vervult met watere .
Ende alle die van Moab, doe si ghehoert hadden, dat dese coninghe op quamen jegen hen te stridenne, so vergaderden si alle de ghene die boven ghegoert waren met bandericken, ende si stonden ten endde van haren lande.
Ende des eerst smorghens, doen si op stonden ende doen de zonne eerst op rees van jeghen dwater, soe saghen de Moabite van jegen de zonne dwater roet als bloet
ende si seiden: Het is bloet vanden swerde, de coninge hebben underlinge ghevochten ende hebben deen dander verslagen. Moab, nu trect te dinen rove wert!
Ende si trocken in den ghetelden van Israhel, ende Israhel stont op ende versloech Moab, ende si vlouwen vore Israhel. Dus quamen die verwonnen hadden ende sloegen Moab,
ende si destrueerden de stede ende si overdecten ende vervulden elken goeden acker, elc steene daer op worpende, ende si verstoppeden alle fonteynen van watere, ende si hieven alle vruchtelike bome af, alsoe dat de erden muere alleene bleven staende, ende de coninclike stede waert omleit van den slingers ende in enen groten deele gheslogen.
Doe dit de coninc van Moab sach, dat de viande te boven waren, soe nam hi met hem dcc manne, die swerde ute trocken, dat si dore den   coninc van Edom breken souden, maer si en mochten.
Ende de coninc van Moab begreep sinen eersten gheborenen sone die over hem regneren soude, ende hi offerdenne in holocauste op den muer. Ende het wert een groet onwerdicheit in Israhel, ende si ghingen thant van hem ende keerden weder in haer lant.
Een wijf, die eens propheten wijf was, riep totte Heliseum ende seide: Dijn cnecht, mijn man, is doet, ende du weets, dat hi dijn knecht was, een man Gode ontsiende. Ende sich, de ghene dien hi sculdich was, comt om mi mine twee zonen te nemenne, hem te dienenne.
Ende Heliseus seide hare: Wat wiltu, dat ic di doe? Segt mi, wat hevestu in dijn huis? Ende si antwoerde: Ic, dijn joncwijf, en hebbe niet in mijn huis sonder alluttel olien, daer ic mi mede salven sal.
Hi seide hare: Ganc ende ontleene van allen dinen ghebueren ydel vate, niet luttel;
ende ganc in huys ende sluit dine dore, alstu daer in best, du ende dine zonen, ende doet daer af in allen den vaten, ende als si vol wesen selen, soe sulttuse wech doen.
Dus ghinc dwijf ende sloet hare dore op hare ende haren zonen; ende si brachten hare vate, ende si goter in.
Ende doen die vate vol waren, soe seide si tot haren zone: Bringt mi noch een vat. Ende hi antwoerde: Ic en hebs niet. Ende de olie bleef staende.
Ende dwijf quam ende seit den Gods man, ende hi seide hare: Ganc ende vercoept de olie ende ghelt den ghenen dien ghi sculdich sijt; maer du ende dine zonen, leeft van datter overblijft.
Het ghesciede op enen dach, dat Heliseus leet dore Suna, de stede. Ende daer was een groet wijf, diene hielt om broet tetenne. Ende om dat hi dicwile al daer leet, soe ghinc hi te hare nae om broet te etenne.
Ende si seide totte haren man: Ic merke, dat dit een heilich Gods man is, die dicwile al hier lijdt.
Daer omme so laet ons hem maken een cleyn slaepcamerken ende setten wi hem daer een bedde ende een tafele ende enen stoel ende enen candelare, dat hi daer in wone, als hi te ons comt.
Ende het ghesciede op enen dach, dat hi quam, ende hi keerde in dit camerken ende hi ruste daer.
Ende hi seide totte Giesi, sijn kint: Roept dit wijf van Suna. Ende doe hise geroepen hadde ende si vore hem ghestaen was,
soe seide hi totte Giesi, sinen cnecht: Spreect totte hare: Sich, du heefs ons neernstelijc ghedient, wat wiltu, dat ic di doe? Heeftu eneghen orbere ende wiltu, dat ic den coninc spreke ofte den maerscalc vanden ridderscape? Ende si antwoerde: Ic wone in midden van minen volke.
Ende hi seide: Wat wilt si dan, dat ic hare doen mach? Ende Giesi seide hem: En vrages hem niet, want si en heeft negheen kint ende hare man is oudt.
Ende hi beval Giesi, dat hise roepen soude. Ende doe sij geroepen was ende si vore de dore stont,
soe seide hi totte hare: In desen tide ende in dese selve ure, blijfstu te live, so sulstu enen sone in dinen lichaem hebben. Ende si antwoerde: En wille niet, biddic, here, Gods man, en wille dinen joncwive niet liegen.
Ende dwijf ontfinc ende ghebaerde enen zone in dien tide ende in die selve ure, dat Heliseus voerseit hadde.
Ende tkint wies, ende op enen dach, doet ute ghetijdt was ende te sinen vader ghegaen totten oechsters,
soe seide tkint totte sinen vader: Ic hebbe wee in mijn hoeft, ic hebbe wee in mijn hoeft! Ende hi seide tote enen knape:  Nemet tkint ende leidet te sijnre moeder.
Ende doe hi tkint ghenomen hadde ende hijt te sijnre moeder brachte, soe leide sijt op haren scoet totten middaghe ende het sterf.
Ende si ghinc ende leidt op des Gods mans bedde ende si sloet de dore.
Ende si ghinc ute ende riep haren man ende si seide: Ic bidde, dattu met mi sents een vanden kinderen ende een esellinne, dat ic ghelope totten Gods man, ende ic sal weder keeren. Ende hi seide hare:
Om wat zaken gaestu te hem? Heden en sijnt negheen kalenden noch zaterdach.  ende si antwoerde: Ic salre gaen.
Ende si sat op ene ezellinne, ende si beval den kinde ende seide: Drive ende haeste di ende en maect mi niet lanc in te gane, ende doch dat ic di bevele.
Ende si tijdde wech ende quam totten Gods man in den bergh van Carmelo. Ende doese de Gods man sach van verren, soe seide hi totte Giezi, sinen kinde: Sich, dat wijf van Suna.
Daer omme ganc in haer ghemoet ende segt haere: Doet men yewet gherechtelijc te di wert ende te dinen man ende te dinen zone? Si antwoerde: Gherechtelijc.
Ende doe si totten Gods man comen was op den berch, soe begreep si sine voete ende Giezi quam voert, dat hiser af heffen soude. Ende de Gods man seide: Laetse ligghen, want hare ziele is in bitterheiden, ende de Here hevet verborgen van mi ende en hevet mi niet gheseit.
Ende si seide hem: Hiessich enen zone van minen here? En seidic di niet: En bespotte mi niet?
Ende Helizeus seide totte Giezi: Gorde toe dine lendenen ende neem minen stoc in dine hant ende ganc. Ofte di enich mensche te ghemoet compt, soe en gruetes niet, ende gruet di yemant, soe en antwoerde hem niet. Ende du sels minen stoc leggen op skints aensichte.
Maer skins moeder seide: Leeft de Here ende leeft dine ziele, so en salic di niet laten. Hier omme stont hi op ende volghede hare.
Ende Giezi was vore hem ghegaen ende hadde den stoc gheleit op skints aensichte ende  negheen stemme noch zen en was. Ende Giezi keerde weder in Helizeus ghemoet ende boetscapte hem ende seide: Tkint en stont niet op.
Ende Heliseus quam int huys, ende sich, tkint lach doet op sijn bedde.
Ende doe hier in comen was, soe sloet hi de dore op hem ende op tkint, ende hi beedde totten Here.
Ende hi ghinc ende lach opt kint, ende hi leide sinen mont op tskints mont ende sijn oghen op skints oghen ende sine hande op skints hande, ende hi lach neder op tkint, ende skints vleechs wert verwarmt.
Ende Helizeus keerde weder ende wandelde in thuis eenwerven hier ende daer, ende hi ghinc op ende lach opt tkint. Ende tkint verademde vii werven ende dede sine ogen op.
Ende Heliseus riep Giezi ende seide hem: Roept dit wijf van Suna. Ende doe hise geroepen hadde, soe quam si totte hem binnen, ende Helizeus seide: Nemt dinen zone.
Ende si quam ende viel vore sine vote ende aenbeeddenne op de eerde. Ende si nam haren zone ende si ghinc ute.
Ende Heliseus keerde weder in Galgala. De honger was in dlant ende der propheten kindere woenden vore Helizeus, ende Helizeus seide enen van sinen kinderen: Sette enen groten pot ende siedt der  propheten kinderen pot eten.
Ende een ghinc ute in den acker om wilt cruut te lesenne ende hi vant enen wilden wijn gaert ende hi lasser af de bladere. Ende hi vulde sinen mantel ende hi keerde weder ende scervedse in den pot van den pot etenne, want hi en wiste niet, wat het was.
Hier omme rechten sijt den ghesellen, om dat sijt eten souden. Ende doen si vanden sope ghesmaect hadden, soe riepen si ende seiden: Gods man, de doet is inden pot, de doot is inden pot. Ende si en mochtens niet eten.
Ende Helizeus seide: Bringt meel. Ende doe sijt hem bracht hadden, soe dede hijt in den pot ende hi seide: Richtet der scaren, dat sijt eten. Ende nemmeer en was niet bitters in den pot.
Een man quam van Balsalisa ende hi brachte den Gods man brode van primicien, twee ende xx ghersten brode ende nuwe tarwe in sijn sacsken. Ende Heliseus seide: Ghevet den volke, dat het ete.
Ende sijn dieninc antwoerde hem: Hoe vele is dit, dat ict voere hondert manne legghen mach? Ende Heliseus seide echter: Ghevet den volke, dat het ete, want dit seit de Here: Si selen eten, ende het saels over bliven.
Ende aldus leide hijt vore hem lieden, ende si atent, ende het bleefs over nae sHeren woert.
Naaman, de maerscalc van sconings van Syrien ridderscappe, was een groet man vore sinen here ende gheeert, want hi was sterc ende rike, maer hi was lasers.
Ende  ute Syrien waren roevers ghetrocken ende si hadden ghevangen bracht uten lande van Israhel een cleyn meysken, die in Naamans wijfs dienste was.
Ende si seide totte harer vrouwen: Vergave God, dat mijn here hadde gheweest totten prophete die in Samarien es, voer waer hi soudenne ghenesen hebben van der lazerien die hi heeft.
Ende hier omme ghinc Naaman in tote sinen here ende hi boetscaptet hem ende seide: Dus ende dus heeft ghesproken een meysken uten lande van Israhel.
Ende de coninc van Syrien seide hem: Ganc ende ic sal letteren senden totten coninc van Israhel. Ende doe hij wech ghetijdt was ende hi met hem genomen hadde x talente zilvers ende vim guldenne ende x verwandelinghen van clederen,
soe droech hi letteren totten coning van Israhel in desen woerden: Als du dese lettere ontfaen heefs, soe selstu weten, dat ic di ghesonden hebbe Naaman, minen knape, om dat dune ghenesen sels van sijnre laserien.
Ende doe de coninc van Israhel dese lettere gelesen hadde, soe scoerde hi sine cledere ende seide: Benic God, dat ic doden mach ende maken weder levende? Want dese heeft te mi ghesonden, dat ic enen man ghenesen sal van sijnre lazarien. Merct ende besiet, dat hi occusoen soect jeghen mi.
Doen dit Helizeus, de Gods man, ghehoert hadde, dat de coninc van Israhel sine cledere gescoert hadde, soe sant hi totte hem ende seide: Waer omme scoerstu dine cledere? Hi come te mi ende wete, dat een prophete in Israhel is.
Dus quam Naaman met parden ende met waghenen ende stont vore de dore van Helizeus huise.
Ende Helyseus sant totte hem enen bode ende seide: Ganc ende wert zeven werven ghedwoghen in de Jordane, ende dijn vleechs sal ghesontheit ontfaen ende du sels werden ghesuvert.
Ende Naaman waert gram ende ghinc wech ende seide: Ic waende, dat hi ute soude comen sijn te mi ende dat hi staende soude aenroepen sHeren, sijns Gods, name ende dat hi met sijnre hant soude hebben ghetastet de stat van de lazerrien, ende dat hi my alsoe soude hebben ghenesen.
En sijn niet beter Abana ende Forfar,  de rivieren van Damasco, dan alle de watere van Israhel, dat ic daer in sal moghen werden ghedwogen ende werden ghesuvert? Ende doe hi hem dus omme ghekeert hadde ende hi wech ghegaen was als veronwerdende,
soe quamen sine cnapen totte hem ende spraken hem: Vader, ende ofte di de prophete een groet dinc gheseit hadde, seker du soudest hebben ghedaen, ende hoe vele bat om dat hi nu di gheseit heeft: Werde ghedwoghen ende du suls werden ghesuvert!
Hier omme ghinc hi af ende dwoech hem vii werven in de Jordane nae des Gods mans woert, ende sijn vleechs waert weder ghegeven ghelijck eens cleyns kindekens vleechs, ende hi waert ghesuvert.
Ende hi keerde weder totten Gods man met al sinen gheselscape  ende hi quam ende stont vore hem ende seide: Waerlec soe wetic, dat negheen ander God en is in al eertrike sonder alleene de God van Israhel. Hier omme soe biddic, dattu benedixie ontfaes van dinen knecht.
Ende hi antwoerde: Leeft de Here, daer ic vore stae, soe en salics niet ontfaen. Ende doe hi hem cracht dede ende hijs niet doen en woude,
soe seide Naaman totte hem: Ic bidde, dattu mi, dinen knecht, orloefs, dat ic nemen mach den last van zeven mulen vander erden van Israhel, want dijn cnecht en sal voert meer niet doen holocaust ofte victimen sonder den Here.
Maer dit is alleene, daer du om bidden sels over dinen knecht: als mijn here gaet in Remmons tempel, om dat hi aenbeden sal ende hi op mine hant leent, eest dat ic aenbede in Remmons tempel, als hi aenbeden sal in die selve stat, dat het mi de Here vergheven wille om dese dinc.
Ende Helizeus seide hem: Ganc in paise. Ende dus ghinc hi wech van hem, als hi ghecoren hadde den tijt vanden lande.
Ende Giezi, des Gods mans knecht, seide: Mijn here heeft desen man van Syrien ghespaert soe dat hi niet van hem en nam, dat hi brachte. Leeft de Here, soe sal ic hem nae loepen ende ic sal yewet van hem ontfaen.
Ende Giezi volghede achter Naamans rugge na. Ende doene Naaman sach comen ghelopen te hem wert, soe spranc hi vanden waghene in sijn ghemoet ende seide: Sijn alle dinghen rechtelec?
Ende Giezi seide: Rechtelec. Mijn here heeft mi te di ghesonden ende seit: Totte mi sijn nu comen twee jonghelinge vander propheten sonen vanden berghe van Effraym. Gheeft hem enen talent silvers ende dobbele verwandelde cledere.
Ende Naaman seide: Het is beter, datter du twee talente neems. Ende hi dwanckenne. Ende hi bant twee talente zilvers in tween sacken ende dobbele cledere, ende hi leidt op twee van sinen cnapen, diet vore hem draghen souden.
Ende doe hi comen was thant bi den avonde, soe nam hijt van haren hals ende leidt op in een huys ende hi liet de manne, ende si ghinghen wech.
Ende hi ghinc in ende stont vore sine here. Ende Helizeus seide: Wanen coemstu, Giezi? Hi antwoerde:  Dijn knecht en was niegerings ghegaen.
Ende Helizeus seide: En was mijn herte in de jeghenwoerdicheit niet, doe de man weder keerde van sinen waghenne in dijn ghemoet? Nu heefstu ontfaen zilver ende heefs cledere ontfaen om te coepenne olive gaerde ende wijngaerde ende scape ende ossen ende cnapen ende joncwive,
maer Naamans lazarie sal di ane hanghen ende dinen zade ewelec. Ende hi ghinc ute van hem alsoe lazers als snee.
Ende der propheten sonen seiden totte Helizeum: Sich, de stat, daer wi in wonen vore di, is ons nauwe .
Gae wi totter Jordanen ende elc hale uten bossche hout, dat wi ons daer een stat stichten mogen om te wonenne. Ende hi seide hen: Gaet.
Ende een van hen lieden seide: Comt du met dinen knechten. Hi antwoerde: Ic sal comen.
Ende hi ghinc met hen. Ende doe si totter Jordanen comen waren, soe hiewen si hout.
Ende het ghesciede, doen de een hout hieu, dat dyser vander aex int water viel, ende hi riep ende seide: Ay mi, ay mi, ay my, here mijn, ende dit selve haddic ontleent.
Ende de Gods man seide: Waer vielt? Ende hi toende hem de stat. Ende Helizeus hief een hout af ende werpt daer in ende dyser vlotte.
Ende hi seide: Nemet. Ende hi stac sijn hant ute ende naemt.
Ende de coninc van Syrien vacht jegen Israhel. Ende hi hadde raet met sinen cnapen ende seide: In die stat ende die stat selen wi laghen leggen.
Ende hier omme sant de Gods man totten coninc van Israhel ende seide: Wachte, dattu niet en lijds doer de stat, want daer sijn lagen.
Ende hier omme sant de coninc van Israhel tot dier stat die de Gods man hem gheseit hadde, ende veronledichde hem daer ende wachte hem niet eenwerf ofte tweewerf.
Ende sconincs herte van Syrien waert ghestoert om dese dinc, ende hi vergaderde sine cnapen ende seide: Waer omme en segdi mi niet, wie mijn verrader is vore den coninc van Israhel?
Ende een van sinen cnapen seide: Neen niet, coninc, here mijn, maer de prophete Helizeus, die in Israhel is, hi seit den coninc van Israhel alle dine woerde, die du spreecs in beslotenre doren.
Hi seide hem: Gaet ende besiet, waer hi si ende ic sallenne vaen. Ende si boetscaptent hem ende seiden: Sich, hi woent in Dathaim.
Daer omme sant de coninc van Syrien derwaert perde ende waghenne ende de cracht van sinen heerre. Ende doe sire bi nachte comen waren, soe omleiden si die stat;
ende des Gods mans diennync, vroech op staende, ghinc hi ute ende sach theer al ommendomme de stat ende de parde ende de waghenne, ende hi boetscapet hem ende seide: Ay mi, ay mi, ay mi, here mijn, wat selen wi doen?
Ende Helizeus antwoerde: En wille niet ontsien, want het isser meer met ons dan met hen.
Ende doe Helizeus ghebeedt hadde, soe seide hi: Here, ontdoet des kynts ogen, dat het sien mach. Ende de Here ontdede tskijnts ogen ende het sach, ende sich, de berch al ommendomme Helyseo was vol vieregher perde ende waghenne .
Ende de viande quamen neder te hen. Ende  Helizeus beedde totten Heere ende seide: Ic bidde, dattu dese liede slaes met blintheiden. Ende de Here sloechse, soe dat sine niet en kenden nae sHeren wort ende Helizeus woert.
Ende Helizeus seide totte hen: Dit en is de wech niet, dit en is de stede niet; volcht mi, ende ic sal di den man toeghen, dien ghi soect. Ende hi leidese bynnen Samarien.
Ende doe si binnen Samarien comen waren, soe seide Helyzeus: Here, ontdoet deser liede oghen, dat si sien mogen . Ende de Here ontdede hare ogen ende si saghen, dat si in midden Samarien waren.
Ende de coninc van Israhel seide totte Helyseum, doe hise gesien hadde: Vader mijn, sal icse slaen?
Ende hi seide: Du en seltse niet slaen, want du en heefse niet ghevaen met dinen sweerde ende met dinen boghe, soe dattuse slaen sels. Maer sette vore hen broet ende water, dat si eten moghen ende drincken ende totte haren here weder gaen.
Ende men leidde hen vore een groet bereedden van spisen, ende si aten ende droncken, ende hi lietse gaen, ende si ghingen wech te haren here. Ende  voert meer en quamen negheen roevers meer van Syrien in dlant van Israhel.
Ende hier nae ghesciede, dat Benadab, de coninc van Syrien, vergaderde al sijn heer ende hi trac op ende om leide al Samarien.
Ende het waert groet honger in Samarien; ende de porte was soe langhe beleit, totte datmen cochte eens ezels hoeft lxxx silveren penninghe ende datmen tfierdendeel vander maten cabus van duven stronte cochte v silveren penninghe.
Ende doe de coninc van Israhel al op den muer ghinc, soe riep een wijf aen hem ende seide: Coninc, here mijn, behoude mi.
Ende hi seide: De Here en behoudt di niet, waer mede salic di behouden mogen? van den dorsch vloer ofte vander wijn perssen?
Ende de coning seide totte hare: Wat wilstu di? Si antwoerde: Dit wijf seide my: Gheef dijn kint, dat wijt heden eten, ende wi suelen mijn kint morghen eten.
Dus soden wi mijn kint ende wi hebbent gheten. Ende ic seide hare tsander dages: Gheef dijn kint, dat wijt eten. Ende si heeft haer kint gheborgen.
Ende doen dit de coninc ghehoert hadde, soe scoerde hi sine cledere ende ghinc over den muer ende alle tfolc sach de hare, daer de coninc mede ghecleedt was op sijn vleechs onder.
Ende de coninc seide: Dit moet mi God doen ende dit moet hier mi toe doen, oft heden Helizeus, Salphads zoens, hoeft op hem staen sal.
Want Helizeus sat in sijn huys, ende douders saten vore hem. Ende aldus sant de coninc enen man vore. Ende eer de bode quam, soe seide Helizeus totten ouders: En wetti niet, dat eens mans slechters zone heeft herwert ghesonden, dat men mi mijn hoeft af slae? Daer omme besiet als de bode comt, ende luict de dore ende en lates niet in comen, want siet, de luidt van sijns heren voeten comt achter hem.
Ende doen Helyzeus noch totten ouders sprac, soe saghen si den bode, die totte hem quam. Ende de coninc quam na ende seide: Sich, dus groet quaet is vanden Here. Wat salic meerre ontbeiden vanden Here?
Helizeus seide: Hoert sHeren woert. Dit seit de Heere: Morghen in desen tijde sal binnen der poert van Samarien wesen een  muddeken bloemen om enen stater  ende twee muddeken gersten om enen stater.
Ende een vanden leitsmanne, op wies hant de coning leende, antwoerde den Gods man ende seide: Al dade de Here oec de wolken des hemels ontdoen, saelt moghen ghescien, dattu segs? Hi seide: Du selest sien met dinen ogen, ende du en selter niet af eten.
Ende iiii lazersche manne waren neven den inganc vander stat ende seiden onderlinghe: Wat willen wi hier sijn, totte dat wi sterven?
Weder wi in de poerte gaen willen, wi selen van hongere sterven ofte bliven wi hier, wi selen sterven. Daer omme comt, laet ons over vlien ten getelden van Syrien; sparen si ons, soe selen wi leven, maer willen si ons doden, soe suelen wi oec sterven.
Dus stonden si tsavonts op ende quamen ten ghetelden van Syrien. Ende doen si comen waren ten beghinsele vanden ghetelden van Syrien, soe en vonden si daer niemanne,
want de Here hadde doen hoeren enen luidt van peerden  ende van waghenen ende van enen groten heere in den ghetelden van Syrien; ende die van Syrien seiden onderlinghe: Siet, de coninc van Israhel heeft jeghen ons ghehuert om ghelt de coninghe van Etheen ende van Egipten, ende si sijn op ons comen.
Hier omme stonden si op ende vlouwen in de nacht; ende si lieten hare tenten ende de parde ende de mulen ende de ezels in den ghetelden, ende si vlouwen ende begeerden alleene hare zielen te verloessenne.
Daer die lasersche dus comen waren totten beghintselle vanden ghetelden, soe ghingen si in ene tente ende aten ende droncken; ende si droegen van daer gout ende zilver ende cledere ende si ghingen wech ende borghent. Ende si keerden weder te eenre andere tenten ende si droeghent oec van daer ende borghent.
Ende si seiden onderlinghe: Wi en doen niet recht, want dits een dach van goeder boetscap, want swighen wi ende en willens niet boetscappen voer morghen, soe salmen ons vander mesdaet calengieren. Coemt ende boetscapent wijt in sconincs zale.
Ende doe si comen waren ter porten vander stede, soe vertelden sijt hen ende seiden: Wi ghingen ten ghetelden van Syrien ende wi en vonden daer neghenen mensche, sonder parde ende ezels gebonden ende de tenten staende.
Ende de poert wachters ghingen ende boetscaptent in sconincs zale binnen.
Ende de coninc stont op bi nachte ende seide tote sinen cnapen! Ic segghe u, wat ons die van Syrien [ghedaen] hebben. Si weten, dat wy ghepijnt sijn van honghere. Hier omme sijn si ghetrocken uten ghetelden ende si scuilen in de ackers ende segghen: Alsij uuter stede trecken selen, soe suelen wi se levende vaen ende dan selen wi in de stat trecken moghen.
Ende een van sinen cnapen antwoerde: Nemen wi de vijf parde, die binnen der poert bleven sijn, want die sijn alleene in alder menichten van Israhel, want dandere sijn verteert, ende senden wi ute, soe selen wijt moghen bespien.
Ende si brachten iii parde; ende de coninc sant in dier van Syrien ghetelden ende seide: Gaet ende besiets.
Ende si ghingen nae die van Syrien totter Jordanen, ende sich, al de wech lach vol cledere ende vol vate, die die van Syrien wech worpen, doen si ghestoert worden. Ende de boden quamen weder ende seident den coninc.
Ende tfolc trac ute ende roefde dier van Syrien ghetelde. Ende men gaf een muddeken bloemen om enen stater ende twee muddeken ghersten om enen stater nae sHeren woert.
Ende de coninc sette dien prince, op wies hant hi gheleent hadde, ter porten van dier stede; ende de scare verterttenne in den inganck vander porten, ende  hi is daer doet, na dat de Gods man ghesproken hadde, doe de coninc totte hem comen was.
Ende het ghesciede nae des Gods mans redene, die hi den coninc gheseit hadde, doe hi sprac: Twee muddeken ghersten selen wesen om enen stater ende een muddeken bloemen om enen stater te deser selver tijt morgen binnen der poert van Samarien,
doe de princ gheantwoert hadde den Gods man ende seide: Ofte de Here oec dade de wolken ontdoen, saelt gheschien mogen, dattu segs? Ende de Gods man seide: Du selet sien met dinen oghen ende du en selter niet af eten.
Ende het ghesciede hem, alsoet hem voerseit was, ende tfolc vertarttenne in de porte, ende hi bleef daer doot.
Helizeus sprac totten wive, dies kint dat hi hadde doen leven, ende hi seide: Stant op, du ende dijn huys, ende ganc eldere wonen, want de Here heeft den honger gheroepen ende hi sal op dlant comen vii jaer .
Ende si stont op ende dede na des Gods mans woert ende ghinc met haren huis ende woende in der Philistijn lant vele daghe.
Ende doen de seven jaer leden waren, soe keerde dwijf weder van der Philistijn lande, ende dwijf trac in om den coninc te biddenne om hare huis ende om hare lant.
Ende de coninc sprac met Giezi, des Gods mans kinde, ende seide: Vertelle my  alle de groete dinghen, die Helizeus gedaen heeft.
Ende doen hi den coninc vertelde, hoe hi enen doden verwect hadde, soe openbaerde daer dwijf, wies zone hi hadde doen leven, ende si riep ane den coninc om hare huis ende om haer lant. Ende Giezi seide: Comt, here mijn, dits dwijf ende dits haer zone, dien Helyzeus verwecte.
Ende de coninc vraghes den wive ende si vertelde hem, dat het waer was. Ende de coninc gaf haer enen ghelubden camerlinc ende seide: Gheeft haer weder alle de dinghen, die hare sijn, ende alle de renten van haren lande, van dien dage, dat si dlant liet totte in deser tijt.
Ende Helizeus quam te Damascum; ende Benadab, de coninc, was siec. Ende si boetscaptent hem ende seiden: De Gods man comt her wert.
Ende de coninc seide totte Azahel: Nemt ghiften met di ende ganc in des Gods mans ghemoet ende ganc bi hem den Here te rade, segghende oftic sal mogen ontgaen van mijnre siecheit.
Ende Azahel ghinc in sijn ghemoet ende hadde ghiften met hem ende alle tgoet van Damasco, den last van xl kemels. Ende doe hi vore Helizeus was gestaen, soe seide hi: Dijn sone Benadab, de coninc van Syrien, heeft mi aen di ghesonden ende seit: Sal ich moghen werden verloest van deser siecheit?
Ende Heliyzeus seide hem: Ganc ende segt: Du suls werden genesen. Maer de Here heeft my vertoeget, dat hi de doet sal sterven.
Ende hi stont voer Azahelle ende waert bedrueft, soe dat sijn aensichte roet wart, ende de Gods man weende.
Ende Ezahel seide hem: Waer omme weent mijn here? Ende hi antwoerde: Want ic weet, wat quade dat du den kinderen van Israhel doen sels: du suls haer ghemuerde steden metten viere verbernen ende haer jonghelinghe doet slaen metten swerde, ende hare cleyn kindere sulstu ontwee slaen  ende de vrouwen die kindere draghen, sulstu overmits deilen.
Ende Azahel seide: Wie benic, dijn knecht, dat ic dese grote dinc doen sal? Ende Helizeus seide: De Here heeft mi vertoeget, dattu coninc van Syrien best.
Ende doen hi van Helizeo wech ghegaen was, soe quam hi te sinen here ende hi seide hem: Wat heeft di Helizeus gheseit? Ende hi antwoerde: Hi heeft mi gheseit: Du sels dine ghesonde ontfaen.
Ende doe dander dach comen was, soe nam hi een sargie ende ghoetter water in ende spreeddese over sijn aensichte. Ende doen hi doet was, soe regneerde Azahel over hem.
In den vijfsten jaer Jorams, Achabs zone, sconincs van Israhel, soe regneerde Joram, Josaphats zone, de coning van Juda.
Hi was xxxii jaer oudt, doe hi begonste te regnerenne, ende hi regneerde viii jaer in Iherusalem.
Ende hi wandelde in der coninghe wege van Israhel, alsoe Achabs huis ghewandelt hadde, want Achabs dochter was sijn wijf; ende hi dede dat quaet was in sHeren aenschouwenne.
Maer de Here en woude Judam niet verderven om Davids, sijn knechts, wille alsoe hi hem beloeft hadde, dat hi hem dliecht gheven soude ende  sinen sone tallen daghen.
In sinen dagen zoe ghinc Edom af, dat hi onder Juda niet wesen en soude.
Ende Joram quam te Seyra ende alle de waghenne met hem, ende hi stont bi nachte op ende sloech die van Ydumea, diene omleidt hadden, ende de princen van den waghenen, maer tfolc vloe te sinen woninghen weert.
Dus ghinc Edom af, dat hi onder Juda niet wesen en soude totte in desen daghe.
Maer dandere van Jorams woerden ende al dat hi dede, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninghe van Juda?
Ende Joram sliep met sinen vaders ende ende hi es met hen begraven in Davids stede; ende Ochozias, sijn zone, regneerde over hem.
In den xii-sten jare Jorams, Achabs zoens, sconincs van Israhel, soe regneerde Ochozias, Jorams sone, sconincs van Juda.
Hi was xxii jaer oudt, doen hi begonste te regnerenne, ende hi regneerde een jaer in Iherusalem; ende sijnre moeder name was Athalia, Amri dochter, sconings van Israhel.
Ende hi wandelde in de wege van Achabs huise ende hij dede dat quaet is vore den Here ghelijc Achabs huse.
Ende hi ghinc wech met Joram, den coninc van Israhel, om te stridenne jeghen Azahelle, den coninc van Syrien, in Ramoth van Galaad. Ende die van Syrien wonden Joram.
Ende hi keerde weder in Israhel, om datmenne daer ghenesen soude, want die van Syrien haddenne ghewont in Ramoth van Galaad, daer hi vacht jeghen Azahel, den coninc van Syrien. Ende Ochozias, de coninc van Juda, trac neder om Joram, Achabs sone, te visenterenne in Israhel, die daer siec lach.
Helizeus, de prophete, riep enen van der propheten sonen ende seide hem: Goerde dine lendenen toe ende nemt dit vaetken olien in dijn hant ende ganc in Ramoth van Galaad.
Ende als du daer comen best, soe sulstu daer sien Iheu, Josaphats sone, die Namsi zone was, ende du sels in gaen ende verweckenne van midden sinen bruederen, ende du sulsten leiden in de binnenste camere.
Ende du sels houden tfaetken metter olien ende stortent op sijn hoeft ende seggen: Dit seit de Here: Ic hebbe di ghesalvet  coninc boven al Israhel. Ende du sels de dore op doen ende vlien, ende daer niet letten.
Dus ghinc de jonghelinc wech, spropheten kint, in Ramoth van Galaad,
ende hi quam daer in, ende siet, de princen vanden here saten. Ende hi seide: O prince, ic hebbe sHeren woert aen di. Ende Iheu seide: Aen wien van ons allen? Ende hi seide: Aen di, o prince.
Ende Iheu stont op ende ghinc in een camere. Ende de jonghelinc storte de olie op sijn hoeft ende seide: Dit seit de Here God van Israhel: Ic hebbe di coninc ghesalvet boven sHeren volc van Israhel.
Ende du sels Achabs, dijns heren, huis slaen, ende ic sal werden ghewroken over al mijnre knechte der propheten bloet van Jesabels hant.
Ende du sels al Achabs huis slaen, ende ic sal dooden van Achabs huise dien die ter want wert pist, ende den achtersten in Israhel,
ende ic sal Achabs huis gheven als Jeroboams,  Noboths soens, huis ende als Baaza huis, Ahia zone,
ende de honde selen Jezabel eten in den acker van Israhel, ende nieman en sal wesen, diese begraven sal. Ende hi ontdede de dore ende vloe wech.
Ende Iheu quam voert tot sijns heren cnapen ende si seiden hem: Sijn alle dinc gherechtelec? Wat bequam dese sot totte di? Ende hij seide hen: Ghi kent den man ende dat hi ghesproken heeft. Ende si antwoerden:
Het is valsch, maer bat segget ons! Ende hi seide hen: Dit ende dit heeft hi mi ghesproken ende gheseit: Dit seit de Here: Ic hebbe di coninc ghesalvet boven al Israhel.
Ende hier omme soe haesten si hen ende elc nam sinen mantel ende leidenne onder sine voete in de ghelikenisse, dat men voer den vonnisse zetel doet, ende si luidden metter trompen ende seiden: Iheu sal regneren.
Dus swoer Iheu, Josaphats zone, die Namsi zone was, tegen Joram, want Joram hadde omleidt Ramoth van Galaad, hi ende al Israhel, jegen Azahel, den coninc van Syrien;
ende hi was weder ghekeert, datmenne ghenesen soude in Israhel om de wonden, want die van Syrien haddenne ghewont, daer hi vacht jeghen Azahel, den coninc van Syrien. Ende Iheu seide: Duncket u goet, soe en ontflie nieman uter stede, diet boetscappe in Israhel.
Ende Iheu trac op ende tijdde in Israhel, want Joram was daer siec. Ende Ochozias, de coninc van Juda, was daer ghetrocken om hem te visenterenne.
Ende een wachtere, die doe stont op den toren van Israhel, hij sach Iheus hoep, die quam ende seide: Ic sie enen hoep. Ende Joram seide: Nempt enen waghen ende sende in haer ghemoet , ende de ghene die daer gaet, hi sal seggen: Sijn alle dinghen te poente?
Ende die opten waghen gheseten was, hi ghinc in haer ghemoet ende seide: Dit seit de coninc. Eest al ghepaist? Ende Iheu seide: Wat heefstu te doene metten payse? Comt over ende volget mi. Ende de wachtere boetscapet ende seide: De bode is totte hen comen, ende hi en keerde niet weder.
Ende de coninc sant anderwerven enen wagen met parden. Ende hi quam totte hen ende seide: Dit seit de coninc: Eest pais? Ende Iheu seide: Wat heefstu metten paise te doene? Comt over ende volcht mi.
Ende de wachtere boetscapet ende seide: Hi es tote hem comen ende hi en keert niet weder, want sijn ganghe sijn ghelijc Iheu, Namsi zone, gange, want hi gaet buckende.
Ende Joram seide: Ghereidt enen waghen. Ende si ghereidden den wagen. Ende Joram, de coninc van Israhel, ghinc op  sinen waghen ende Ochozias, de coninc van Juda, op sinen wagen; ende si voeren ute in Iheu ghemoet ende si vondenne in Naboths van Israhel acker.
Ende doe Joram Iheu ghesien hadde, soe seide hi: Iheu, ist pais? Ende hi antwoerde: Wat paise? want noch groyen Iesabels, dijnre moeder, oncuyscheiden ende vele hare toverien.
Ende Joram keerde sijn hant omme ende vliende soe seide hi totte Ochoziam: Ochozia, verranisse!
Ende Iheu spien ute sinen boge metter hant ende scoet Joram tusschen sine scouderen; ende tghescutte quam ute dore sijn herte, ende thant viel hi in sinen wagen.
Ende Iheu seide totte Badacher, den maerscalc: Nemttenne ende werpenne af in Nabaths acker van Israhel, want ic dincke, doe ic ende ghi saten op enen waghen ende wi Achabs, des vader, volgheden, dat de Here dit last op hem hief ende seide:
Oftic niet om Nabothts bloet ende om sijnre zonen bloet, dat ic ghisteren sach, seit de Here, di dat niet ghelden en sal in Naboths acker, seit de Here. Daer omme nemttenne nu ende worpenne af in Naboths acker nae sHeren woert.
Ende Ochozias, de coninc van  Juda, doe hi dit sach, soe vloe hi alden wech van shuis lochtenne, ende Iheu <volchde> hem nae ende seide: Desen slaet oec op sinen waghen. Ende si sloeghenne in den opganc van Gaber, die neven Jebliam is, ende hi vloe in Mageddo ende hi sterf daer.
Ende sine cnapen leidenne op sinen wagen ende si voerdenne in Iherusalem ende si groevenne in enen grave met sinen vaders in Davids stede.
In den xi-sten jare Jorams, Achabs zoens, sconincs van Israhel, regneerde Ochozias boven Judam.
Ende Iheu quam in Israhel. Ende doe Jesabel hoerde, dat Iheu in Israhel was comen, soe blanckettese haer ogen met blanckette ende si maecte haer hoeft behaghel ende si sach dore een veinstere
Iheu in comende dore de porte, ende si seide: Sal pays moghen wesen Sambri, die sinen here doet sloech?
Ende Iheu hief sijn aensichte ter veinsteren wert ende seide: Wie is dat? Ende ii ofte drie ghelubde camerlinghe neigheden hen te Iheu wert.
Ende hi seide: Werpse nederwert af. Ende si worpen se neder. Ende de want waert besprait met haren bloede ende der parde <hoeven>, diese vertraden.
Ende doe Iheu in comen was om te etenne ende te drinckenne, soe seide hi: Gaet ende besiet die vermalendide ende graefse, want si is eens conincs dochter.
Ende doen si ghegaen waren, om dat sise graven souden, soe en vonden si niet sonder thersen becken ende de voete ende dbovenste vanden handen.
Ende si keerden weder ende seident hem. Ende Iheu seide: Het is sHeren wort, dat hi ghesproken heeft by Helyam van Tesbi, sinen knecht, ende seide: De honde selen Jesabels vleechs eten in den acker van Israhel,
ende Jesabels vleechs sal wesen als mest op daensichte vanden lande in den acker van Israhel, alsoe dat de ghene diere liden, selen seggen: Es dit Jesabel?
Achab hadde in Samarien lxx zonen. Hier omme screef Iheu letteren ende santse in Samarien totten voerbarichsten vander stat ende totten meesten van gheboerten ende totte Achabs voester heren, ende seide:
Thant als ghi de letteren ontfaen hebt,  die uwes heren zonen hebt ende waghene ende paerde ende de vaste steden ende de wapenen,
kiest den besten ende den ghenen die u ghenueghen sal van uwes heren zonen, dien settet op sijns vaders troen ende vecht over uwes heren huis.
Ende die ontsaghen hem anxtelec zeere ende seiden: Siet, twee coninghe en mochten vore hem niet ghestaen, hoe selen wine moghen wederstaen? Ende de provoeste vanden huis ende de voerbarichste vander stede ende de meeste van geboerten
ende de voester heren sonden totte Iheu ende seiden: Wi sijn dine knechte, ende soe wat dattu ons beveels, selen wi doen, ende wi en selen ons neghenen coninc setten; doet soe wat, dattu wils.
Ende Iheu screef anderwerven letteren ende seide: Ofte ghi mine sijt ende ghi mi ghehoersam sijt, soe bringt de hoefde van uwes heren lxx zonen ende comt te mi morgen in dese selve ure in Israhel. Want Achabs, sconincs, zonen waren lxx manne, ende men voedese metten vorsten van den steden.
Ende doen de letteren te hem comen waren, soe namen si sconincs zonen ende sloegense doet, lxx manne, ende si leiden hare hoefde in coffers ende sondese totte Iheu in Iesrahel.
Ende een bode quam totte hem ende seide: Si hebben sconincs zone hoefde bracht. Ende hi antwoerde: Legtse te tween hopen neven den inganc vander porten totte morgen.
Ende doent dach worden was, soe ghinc Iheu ute ende hi stont ende seide totte al den volke: Ghi sijt gherechtich. Ofte ic ghesworen hebbe jegen minen heere ende ickenne ghedoet hebbe, wie heeft  alle dese verslaghen?
Nu besiet, dat niet van des Heren woerden in de eerde gevallen en is, die de Here ghesproken heeft op Achabs huis; ende de Here heeft ghedaen, dat hi ghesproken heeft in Helyas, sijns cnechts, hant.
Dus sloech Iheu al de ghene die van Achabs huise over bleven waren in Iesrahel ende alle sine voerbarege ende sine vrinde ende sijn papen, soe lange dat van hen lieden niemant over en bleef.
Ende Iheu stont op ende quam in Samarien. Ende doe hi comen was totter herden camere in den wech,
soe vant hi Ochozias in den wech, sconincs van Juda, broedere ende hi seide totte hem: Wie sidi? Si antwoerden: Wi sijn Ochozias broedere ende wi comen neder om te gruetenne sconincs zonen ende der coninghinnen sonen.
Ende Iheu seide: Begrijptse levende. Ende doe sise levende begrepen hadden, soe sloegen sise doet in enen putte neven de camere, xlii manne; ende hi en liet niemanne van hen lieden levende.
Ende doen Iheu van daer wech ghevaren was, soe quamen Jonadab, Rechabs zonen, in sijn ghemoet ende hi benedide Iheu. Ende Iheu seide totte hem: Es dijn herte rechte met mijnre herten, alsoe mijn herte met dijnre herten is? Ende Jonadab seide: Jaet. Ofte het is, seide Iheu, soe gheef mi dine hant. Ende hi gaf hem sine hant. Ende Iheu hieffenne op sinen wagen
ende seide totte hem: Comt met mi ende besich minen toren, dien ic om den Heere hebbe. Ende hi settenne op sinen wagen
ende voerdenne in Samarien. Ende hi sloech alle die over bleven waren van Achab in Samarien, al tot enen, nae sHeren woert, dat hi bi Helyam ghesproken hadde.
Ende Iheu vergaderde alle tfolc ende hi seide totte hen: Achab, hi oeffende Baal luttel, maer ic salne meer oeffenen.
Daer omme soe vergadert nu te mi alle Baals propheten ende alle sine cnapen ende alle sine papen; nieman en si, hi en come want nu es ene grote sacraficie ane Baal; soe wie datter ghebreken sal, hi en sal niet leven.  Maer Iheu dede dit bi verradenissen, om dat hi Baals oeffenaren doodden soude. Ende hi seide:
Heilicht Baalle enen feesteliken dach.
Ende hi riep ende sant binnen al den terminen van Israhel; ende alle Baals cnapen quamen, want een ontbleeffer niet over, die niet en quamen. Ende si ghinghen in Baals huis, ende Baals huis waert vervult van boven tot beneden.
Ende Iheu seide den ghenen die boven den clederen waren: Bringt alle Baals cnapen cledere voert. Ende si brachten hen cledere voert.
Ende Iheu ende Jonadab, Rechabs zone, ghingen in Baals tempel; ende Iheu seide totte Baals oeffenaers: Ondersuect ende besiet, dat onder u nieman en si van sHeren knechten, maer dat hier alleene Baals knechte sijn.
Ende si ghingen in om victime ende holocauste te doene. Ende Iheu hadde daer buten bereedt lxxx manne, ende hi hadde hen gheseit: Soe wie dat ontvlien sal van allen dien die ic in uwe hande leveren sal, sijn ziele sal wesen voer tsgheens ziele, diere ontfliet.
Ende het ghesciede, doe si de holocauste voldaen hadden, soe beval Iheu sinen ridders ende sinen princen: Gaet in ende slaetse doot, ende nieman van hen en ontgae. Ende si sloegense in tsweerts mont, ende de ridders ende de princen worpense in enen putte neven den tempel. Ende tfolc ghinc in Baals temple
ende sloegen Baals beelde onttwee ende brachtense ute Baals tempele ende verbarndense
te cleynen stucken. Ende si braken Baals tempel ende si maectenre cleine stille cameren af, totte in desen daghe.
Dus dede Iheu Baal af ute Israhel.
Maer nochtan en ghinc hi niet af van Jeroboams, Naboths zoens, sunden, die Israhel sundeghen dede; ende hi en liet de guldene calvere niet, die waren in Bethel ende in Dan.
Ende de Here seide totte Iheu: Om dattu neernstelijck ghedaen heefs, dat recht was ende ghenoechlijc in minen ogen, ende om dattu ghedaen heefs al dat in mijn herte was jeghen Achabs huis, soe  selen dine zonen totten vierden gheslechte sitten op den troen van Israhel.
Maer Iheu en wachte hem niet, dat hi wandelde in sHeren Gods van Israhel wet in al sijn herte, want hi en ghinc niet af van Jeroboams sonden, die Israhel sundeghen dede.
In sinen daghen begonste den Here te verdrietenne boven Israhel, ende Azahel, die coninc van Sirien, sloechse binnen al den terminen van Israhel,
vander Jordanen jeghen de oest side, alle dlant van Galaad, ende van Gad ende van Ruben ende Manasse ende van Aroer, die op de vloet van Aarnon es, ende Galaad ende Basan.
Maer dandere van Iheu woerden ende al dat hi dede, ende sine starcheit, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninge van Israhel?
Ende Iheu sliep met sinen vaders ende si groevennen in Samarien; ende Joachas, sijn zone, regneerde over hem.
Ende de dage, dat Iheu regneerde boven Israhel in Samarien, waren xxviii jaer.
Athalia, Ochozia moeder, doe si sach, dat hare zone doet was, soe stont si op ende doodde alle tconinclike zaet.
Maer Josaba, Jorams sconincs dochter, Ochozias suster, nam Joas, Ochozias sone, ende si stallenne van midden sconincs sonen, die men doet sloech, ende sine voestere van der binnenster cameren ende si verberchenne van  Athalien aensichte, dat menne niet doden en soude.
Ende hi was met hare al heymelijc in sHeren huis vi jaer, maer Athalia regneerde boven dlant.
Ende in den sevenden jaer sant Joada, ende hi nam met hem de hondert heren ende de ridders ende leidese met hem in sHeren tempel, ende hi maecte belofte met hem lieden ende hi beswoerse in sHeren tempel, ende toghede hon sconincs zone.
Ende hi beval hen ende seide: Dit is de redene, die ghi doen sult: deen derdendeel van u lieden sal in zaterdage in comen ende die sal wachten daweyt van <sconincs> huise,
ende dander derdendeel sal sijn ter porten Seyr, ende terde derdendeel sal sijn achter der scildenaren woninghe  ; ende die daweyt wacht vanden huse Mesa.
Maer de twee partien van u lieden, alle die in saterdaghe ute gaet, selen wachten daweyt van sHeren huis omtrent den coninc,
ende ghi sult omtrent hem staen ende ghi sult wapene in uwe hande hebben, ende soe wie daer binnen den bivanghe vanden temple comen sal, dien salmen doden. Ende ghi sult metten coninc wesen, als hi in gaet ende ute gaet.
Ende de hondert heren daden nae al, dat hem Joada, de pape, bevolen hadde,
ende hi gaf hem Davids, sconincs, wapene, die in sHeren huis waren.
Ende elke stonden ende hadden wapene in hare hant vander rechter siden vanden temple totter luchter siden vanden outare ende van den huys omtrent den coninc.
Ende Jojada brachte sconincs zone voert ende hij settede op hem de crone ende de orcontscap . Ende hi maectene ende consacreerdenne coninc, ende si sloegen haer hande te gadere ende seiden: De coninc moet leven!
Ende do Athalia hoerde des volcs stemme, dat liep, soe quam si in de scare in sHeren temple
ende sach den coninc staen op den dinghe troen nae costume, ende de canters ende de scaren neven hem ende alle tfolc van den lande verblidende ende trompende met trompen. Ende si scoerde hare cledere ende riep: Besweringhe, besweringe!
Ende Jojada beval den hondert heren die boven theer waren, ende seide hen: Leet se ute buten den bivanghe vanden temple ende soe wie dat haer volgen sal, slaet metten sweerde. Want hi hadde gheseit: Men slaesse niet doet in sHeren tempel.
Ende si sloegen de hande aen hare ende si hortense ute dore den wech, al daer de parde in quamen neven tpalays, ende daer sloechmense doet.
Dus sloech Jojada belofte tusschen den Here ende den coninc ende tusschen hem ende tfolc, dat het sHeren volc wesen soude, ende tusschen den coninc ende tfolc.
Ende alle tfolc van den lande ghinc in Baals tempel ende sloegen sine outare ontwee, ende braken vromelec sine beelden, ende Matham, Baals pape, sloeghen si doet vore den outaer. Ende de pape leide hoede in sHeren huis
ende hi nam de hondert heren ende de scaren van Chereti ende van Pheleti
ende alle tfolc vanden lande, ende si leidden  den coninc ute sHeren huis ende si quamen dore der schildenaren porte int palays, ende hi sat op der coninghe troen. Ende alle tfolc vanden lande verblijdde  ende de stat gherustede, maer Athalia was doet gheslagen in sconincs huys metten swerde.
Joas was vii jaer out, doen hi begonste te regnerenne.
Ende hi regneerde xl jaer in Iherusalem. Sijnre moeder name was Sebia van Bersabee.
Ende Joas dede wel vore den Here tallen dagen, dattenne Jojada, de pape, leerde,
maer de hoecheiden en dede hi niet af, want tfolc offerde ende verbrande noch wieroec in den hoecheiden.
Ende de coninc Joas seide totten papen: Al der heileghen ghelt, datmen in sHeren temple bringen sal vanden ghenen dier vore liden selen, ende datmen offert over der zielen sonden oft prijs ende dat si al willens ende bi hars herten vrien wille bringhen in sHeren tempel,
dat selen de papen ontfaen by haren ordinancien, ende si hermaken dat in sHeren huis te hermakene is, soe wat dat si sien selen, dat hermaken te doene heeft.
Ende totten xxiii-sten jare Joas sconincs, soe en hermaecten de papen niet, dat ane den tempel te hermakene was.
Ende Joas riep Jojada, den bisscop, ende de papen ende seide hem: Waer omme en hermaecti niet, dat in den tempel te hermakene is? Daer omme soe en ontfaet nemmeer tghelt bi uwen ordinanchien,  maer ghevet weder om den tempel te hermakenne.
Ende hi verboet den papen, dat si nemmeer tghelt ontfaen en souden vanden volke, ende te hermakene dat aen thuis te hermakene was.
Ende Jojada, de bisscop, nam een scrine ende hi maecter een gat boven ende settese neven den outaer ter rechter siden, alsoe de liede in quamen in sHeren huys, ende de papen, die de dore wachten, worpen daer in alle tghelt, datmen tsHeren temple brachte.
Ende doen si sagen, dat alte vele ghelts was in de scrine, soe quamen sconings canselgier ende de bisscop op ende stortent ute ende telden tghelt, datmen vant in sHeren huis,
ende si gavent bi getale ende maten den ghenen, die boven den metsers van sHeren huis waren, ende si gavent ute in den temmerlieden ende in den metsers, den ghenen, die wrachten in sHeren huis ende die hermaecten, dat te hermaken was,
ende den ghenen, die stene hiewen, ende om dat si copen souden hout ende steen, diemen hieu, so datmen volmaken soude, dat aent huys te hermaken was, ende dat men tghelt ute gheven soude in al dien, daers te doene was omme thuis te hermakenne.
Maer nochtan en maecte men met desen ghelde niet de cannen van sHeren tempele noch de crauwels noch wieroec vate noch trompen, want men en maecte negheen gulden noch silveren vat vanden ghelde, dat men in sHeren huis brachte,
want men gaeft den ghenen, die dwerc maecten, om dat men sHeren tempel hermaken soude,
ende men dede dien mannen negheen rekeninghe, die tghelt ontfingen om den werc lieden te ghevenne, maer si gavent ute met hare sekerheit.
Maer tghelt, datmen brachte in sHeren tempel over de mesdaet ende over de sunden, dat was der papen.
Doe trac op Azahel, de coninc van Syrien, ende vacht jegen Geth ende hi wandt. Ende hi keerde sijn aensichte omme om te Iherusalem wert te treckenne.
Ende om dese sake nam Joas, de coninc van Juda, al dat gheheilicht was, dat Josaphat ende Joram ende Ochozias sinen vader, de coninghe van Juda, verghift hadden ende dat hi gheoffert hadde ende alle  tselver, datmen venden mochte in den tresoren van sHeren temple ende in sconincs palais, ende hi zandt Azahelle, den coninc van Sirien, ende hi trac wech van Iherusalem.
Maer dandere van Joas redenen ende alle dat hi dede, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninghe van Juda?
Ende sine cnapen stonden op ende swoeren underlinge ende si sloeghen Joas int huys vander passaidsen in den neder ganc van Sela.
Want Joachas, Semaths zone, ende Josabach, Somers zonen, sine cnapen, sloeghenen, ende hi is doet. Ende si groevenen met sinen vaders in Davis stede, ende Amazias, sijn zone, regneerde over hem.
In den xxiii-sten jare Joas, Ochazias zone, sconincs van Juda, regneerde Joachas, Iheu zone, boven Israhel in Samarien xvii jaer.
Ende hi dede quaet vore den Here ende hi volchde Jeroboams, Nabaths soens, sonden, die Israhel sundeghen dede, hi en keerde hem niet af.
Ende sHeren toren waert vergramt jegen Israhel ende hi leverdese in Azahels, sconincs van Syrien, hant ende in Benadabs, Azahels zoens, hant tallen daghen.
Ende Joachas bat Iheu aensichte ende de Here halp hem, want hi aen sach Israhels vernoey, datse de coninc van Sirien tonder ghedaen hadde.
Ende de Here gaf Israhel enen verloestere ende hi waert verloest van sconincs hant van Syrien, ende de kindere van Israhel woenden in haren woninghen, alsoe si ghisteren ende eer ghisteren daden.
Maer nochtan en ghingen si niet af van Jeroboams huys sonden, die Israhel sundeghen dede, maer si wandeldender in, want de bosch bleef in Samarien.
Ende Joachas en bleven maer vanden volke viftich ridders ende x waghenne ende xm manne te voete, want de coninc van Syrien hadse doot gheslagen ende hadse als te ghemulle ghemaect, dat op den dorsch vloer blijft.
Maer dandere van Joachas woerden ende al dat hi dede ende oec sine starcheit, en sijn si niet bescreven in [den] boeke der woerde vanden dagen der coninghe van Israhel?
Ende Joachas sliep met sinen vaderen ende si groevenne in Samarien, ende Joas, sijn zone, regneerde over hem.
In den xxxvii-sten jare Joas, sconincs van Juda, regneerde Joas, Joachas zone, boven Israhel in Samarien xvi jaer.
Ende hi dede dat quaet was in sHeren aenscouwenne , hi en keerde hem niet af van al Jeroboams, Nabaths zoens, sonden, die Israhel sundegen dede, daer in wandelde hi.
Maer dandere van Joas redenen ende al dat hi dede ende oec sine starcheit, hoe hi vacht jeghen Amasiam, den coninc van Juda, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninghe van Israhel?
Ende Joas sliep met sinen vaders ende is begraven in Samarien metten coninghen, ende Jeroboam, sijn zone, sat op sinen troen.
Helizeus lach siec vander siecheit, daer hij af sterf. Ende Joas, de coninc van Israhel, ghinc tot hem ende hi weende vore hem ende seide: Vader mijn, vader mijn, Israhels wagen ende sijn waghen menre!
Ende Helizeus seide hem: Bringt enen boghe ende ghescutte. Ende doe hi te hem enen boghe bracht hadde ende ghescutte,
soe seide hi totten coninc van Israhel: Legt dine hant op den boghe. Ende doenre de coninc sijn hant op gheleit hadde, soe leide Helizeus sine hande op sconincs hande
ende seide: Doet op de vinstere oest wert. Ende doe hise op ghedaen hadde, soe seide Helizeus: Sciete een ghescutte. Ende hi scoet. Ende Helizeus seide: Dat is tghescutte van sHeren salicheit jeghen Syrien, ende du sels Sirien verslaen in Affech totte dattuut verderft heefs.
Ende Helizeus seide: Hale de ghescutten. Ende doen hise bracht hadde, soe seide hem Heliseus echter: Slach de eerde met enen gescutte. Ende doen hise drie werven gheslagen hadde ende hi bleef staende,
soe waert de Gods man jeghen hem gram ende seide: Hadstu de eerde wijf werf ofte vi werf ofte vii werf gheslagen, soe soutstu Syrien alte male verslagen hebben, maer nu sulstuut driwerven  slaen.
Ende Helizeus starf aldus ende si groevenne. Ende binnen dien selven jare soe quamen roevers van Moab int lant.
Ende eneghe liede, die enen man begraven souden, si saghen de roevers ende worpen den doden man in Helizeus graf. Ende doen hi Heliseus beenderen gheneecte, soe waert hi weder levende ende stont over sine voete.
Aldus hielt Azahel, de coninc van Syrien, Israhel tonder al Joachas daghe.
Ende den Here ontfermde haers ende hi waert te hen wert bekeert om sijnre beloften wille, die hij ghedaen hadde totte Abraham, Ysaac ende Jacob, ende hi en woudse altemael niet verderven noch verdriven totte in deser tijt.
Ende Azahel, de coninc van Syrien, sterf ende Benadab, sijn zone, regneerde over hem.
Ende Joas, Joachas zone, hi nam die porte van Benadabs hant, Azahels zone, dien hi ghewonnen hadde van Joachas hant, sijns vaders, met rechte van stride. Ende Joas sloechenne drie werven ende hi gaf Israhel de steden weder.
In den anderen jare Joas, Joachas zone, sconincs van Israhel, soe regneerde Amasias, Joas zone, sconincs van Juda.
Hi was xxx jaer oudt, doe hi begonste te regnerenne ende hi regneerde xxix jaer in Iherusalem. Sijnre moeder name was Joada van Iherusalem.
Ende hi dede recht vore den Here, maer niet nochtan als David, sijn vader. Nae al dat Joas, sijn vader, ghedaen hadde, soe dede hi oec
sonder alleene, dat hi de hoecheit niet af en dede, want noch soe offerde tfolc ende verbrande wieroec in den hoecheiden.
Ende doe hi trike behouden hadde, soe sloech hi sine cnapen doot, die den coninc, sinen vader, ghedoodt hadden.
Maer hare zonen, die sinen vader ghedoot hadden, en dode hi niet, alsoe in den boec van Moyses wet bescreven is, alsoe de Here Moysenne beval ende seide: De vadere en selen over de zonen niet sterven noch de zonen over die vaders, maer elc sal in sijnre zonden sterven.
Hi versloech Edom in de zoutvalleye, xm manne, ende hi wan inden strijt enen casteel ende hi hiet sinen name Jezechel totte in desen dage.
Doe sant Amasias sijn boden totte Joas, Joachas zone, die Iheu sconincs zone van Israhel was, ende seide: Coemt ende laet ons deen dander sien.
Ende Joas, de coninc van Israhel, sant weder tot Amasiam, den coninc van Juda, ende seide: De stekel doren vanden Libano sant totter cederen, die in Lybano is, ende seide: Gheef dine dochter minen zone te wive. Ende de beesten vanden woude ledenre over ende vertorden den speldoren, die in den Libanus is.
Slaende soe heeftu Edom geslagen ende best te boven bleven, ende hier omme verheft hare dine herte. Laet di ghenoegen met dijnre eeren ende sitte in dijn huys. Waer omme verporrestu jegen di quaet, om dattu neder vallen suls ende Judas metti?
Ende Amasias en hielter niet af. Ende Joas, de coninc van Israhel, trac op ende si saghen hon onderlinghe, hi ende Amasias, de coninc van Juda, in Betsemes, een poert van Juda.
Ende Judas waert geslagen van Israhel ende elc vloe in sine woninghe.
Ende Joas, de coninc van Israhel, vinc in Bethsemes Amasiam, Joas zone, die Ochozias zone was, ende hi brachtenne in Iherusalem. Ende hi brac den muer van Iherusalem van Effrayms poerte totter horec porten, ccc cubitus lanc.
Ende hi nam alle tgout ende zilver ende alle die vate, diemen vant in sHeren huis ende in sconincs tresoer, ende hi nam ghisele ende keerde weder in Samarien.
Maer dandere van Joas redenen, die hi dede, ende sine starcheit, daer hi mede vacht jegen Amasiam, den coninc van Juda, en sijn si niet bescreven in den boeke der worde vanden daghe der coninghe van Israhel?
Ende Joas sliep met sinen vaders ende hi waert begraven in Samarien metten coninghe van Israhel. Ende Jeroboam, sijn zone, regneerde over hem.
Ende Amasias, Joas zone, de coninc van Juda, leefde nae dat Joas, Joachas zone, de coninc van Israhel, doet was, xxv jaer.
Maer dandere van Amasias redenen, en sijn si niet bescreven in den boeke der worde vanden daghe der coninghe van Juda?
Ende jeghen hem waert ene besweringe in Iherusalem, maer hi vloe in Lachis. Ende si sonden hem nae in Lachis ende daer sloegen sine doet
ende si voerdenne wech op perde, ende hi is begraven in Iherusalem met sinen vaders in Davids stede.
Ende alle tvolc van Juda nam Azariam, die xvi jaer out was, ende si maectenne coninc vore Amasiam, sinen vader. .
Hi stichte Ahilam ende hi ghecreechse weder te Judas lande nae dien dat de coninc met sinen vaderen sliep.
In den sestiensten jare Amasias, Joas zone, sconincs van Juda, so regneerde Jeroboam, Joas zone, sconincs van Israhel, in Samarien xli jaer.
Ende hi dede quaet vore den Here, hi en ghinc niet af van Jeroboams, Nabaths zoens, sunden, die Israhel sondegen dede.
Hi ghecreech weder Israhel termine vanden inganghe van Emach totter zee vander wildernissen nae sHeren Gods van Israhel woert, dat hi sprac by sinen knecht Jonam, Amathi zone, die van Geth was, die in Ophers was.
Want de Here sach Israhels vernoy,  dat het alte bitter was ende dat si verderft waren totten ghenen, die in kerkeren ghesloten waren ende totten achtersten, ende dat nieman en was, die Israhel halp.
Ende de Here en hadde niet gheseit, dat hi Israhels name af doen soude van onder den hemel, maer hi verloestesse in Jeroboams, Joas zoens, hant.
Maer dandere van Jeroboams redenen ende al dat hi dede ende sine starcheit, daer hi mede vacht ende hoe hi weder gecreech te Juda ende Israhel Damascum ende Emach, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninge van Israhel?
Ende Jeroboam sliep met sinen vaders, den coninghe van Israhel, ende Azarias, sijn zone, regneerde over hem.
In den xxvii-sten jare Jeroboams, sconincs van Israhel, soe regneerde Azias, Amasias sconincs zone van Juda.
Hi was xvi jaer oudt, doen hi begonste te regneerenne, ende hi regneerde in Iherusalem lii jaer. Ende sijnre moeder name was Jecelia van Iherusalem.
Ende hi dede dat ghenoechlijc was vore den Here nae al dat Amazias sijn vader ghedaen hadde.
Maer nochtan en brac hi de hoecheiden niet, want noch soe offerde tfolc ende verbrande wieroec in den hoecheiden.
Ende de Here sloech dien coninc ende hi was lazersch totten daghe sijnre doet, ende hi woende besiden in een huys, ende Joatham, sijn zone, beleide tpalais ende vonnesterre tfolc vanden lande.
Maer dandere van Azias redenen ende al dat hij dede, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninghe van Juda?
Ende Azias sliep met sinen vaders ende si groevennen met sinen meesten in Davids stede. Ende Joathan, sijn zone, regneerde over hem.
In den xxxviii-sten jare Azias, sconincs van Juda, soe regneerde Zacharias, Jeroboams sone, boven Israhel in Samarien vi maent.
Ende hi dede, dat quaet was vore den Here, alsoe sijn vaders ghedaen hadden; hij en keerde hem niet van Jeroboams sunden, Naboths zoens, die Israhel sundeghen dede.
Ende Sellum, Jabes zone, swoer jegen hem in Samarien ende hi sloechenne ende dooddenne openbaer ende hi regneerde over hem.
Maer dandere van Zacharias redenen, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninghe van Israhel?
Dit was de redenne, die de Here totte Iheu sprac ende seide: Dine zonen van di selen totten vierden gheslechte sitten opten troen van Israhel. Ende het ghesciede alsoe.
Sellum, Jabes sone, regneerde in den xxxix-sten jare Ozias, sconincs van Juda, ende hi regneerde een maent in Samarien.
Ende Manahen, Gaddi sone, quam op van Thersa ende hi quam in Samarien ende hi sloech Sellum, Jabes zone, in Samarien ende hi sloechenne doet, ende hi regneerde over hem.
Maer dandere van Sellum redenen ende sine besweringhen, daer hi verradenisse mede dede, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden dagen der coninghe van Israhel?
Doe sloech Manahen Thersa ende alle diere binnen waren, ende alle hare termine [van Thersa,] want si en wouden hem de poerte niet ontdoen. Ende hi sloech doet alle de vrouwen, diere kint binnen droeghen, ende sneetse op.
In den xxxix-sten jare Ozie, sconincs van Juda, soe regneerde Manahen, Gaddi zone, boven Israhel in Samarien x jaer.
Ende hi dede dat quaet was vore den Here, hi en keerde hem niet af van Jeroboams, Naboths zoens, sunden, die Israhel sundeghen dede binnen sinen daghen.
Soe quam Ful, de coninc van Assirien, in Thersa ende Manahen gaf Ful dusentich talente zilvers, om dat hi hem in hulpen sijn soude ende sijn rike vast maken.
Ende Manahen settede tsilver op al de mechtege van Israhel ende de rike, dat sijt den coninc van Assirien gheven souden, elc viftich sicle silvers. Ende de coninc van Assirien keerde weder ende hi en duerde in Thersa niet.
Maer dandere van Manehens redenen ende al dat hi dede, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninghe van Israhel?
Ende Manahen sliep met sinen vaders, ende Phacheia, sijn zone, regneerde over hem.
In den viftichsten jare Ozie, sconincs van Juda, so regneerde Phaceya, Manahen zone, boven Israhel in Samarien twee jaer.
Ende hi dede dat quaet was vore den Here, hi en keerde hem niet van Jeroboams, Naboths soens, sunden, die Israhel sundeghen dede.
Ende jegen hem swoer Phacee, Romelien zone, de maerscalc van sinen here, ende hi sloechenne in Samarien in den torre van sconincs huis neven Argob ende neven Ari, ende met hem l manne vanden kinderen van Galaad, ende hi sloechenne doet ende hi regneerde over hem.
Maer dandere van Phaceya redenen ende al dat hi dede, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninghe van Israhel?
In den xxii-sten jare Ozias, sconincs van Juda, soe regneerde Phacee, Romelien zone, boven Israhel in Samarien xx jaer.
Ende hi dede dat quaet was vore den Here, hi en keerde hem niet af van Jeroboams, Nabaths soens, sunden, die Israhel sundeghen dede.
In Phacee, sconincs, daghen quam Teglatphalazar, de coninc van Asur, ende wan Ahyon ende Hayelmacha huis ende Janoe ende Cedes Asor ende Galaad ende Galileam ende al Neptalims lant ende hi voresse over den Assyrien.
Ende Ozee, Hela zone, swoer ende spiede jeghen Phacee, Romelien sone, ende hi sloechenne ende dooddenne ende regneerde over hem in den xx-sten jare Joathans, sconincs van Juda, Ozias sone.
Maer dandere van Phacee redenen ende al dat hi dede, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden dagen der coninghe van Israhel?
In den anderen jare Phacee, Romolien zone, sconincs van Israhel, regneerde Joathan, Ozie sone, sconincs van Juda.
Hi was xxv jaer oudt, doen hi begonste te regnerenne ende hij regneerde xvi jaer in Iherusalem. Sijnre moeder name was Jerusa, Sadoch dochter.
Ende hi dede dat ghenoechlijc was vore den Here; nae al dat Ozias, sijn vader, ghedaen hadde, soe dede hi,
maer nochtan en dede hi de hoecheiden niet af, want noch soe offerde tfolc ende verbrande wieroeck in den hoecheiden. Hi stichte de hoechste porte van sHeren huis.
Maer dandere van Joathan redenen ende al dat hij dede, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninghe van Juda?
In dien dage begonste de Here in Judam te sendenne Rasin, den coninc van Syrien, ende Phacee, Romelie zone.
Ende Joathan sliep met sinen vaders ende hi waert met hem begraven in Davids stede, sijns vaders, ende Achas, sijn sone, regneerde over hem.
In den seventiensten jare Phacee, Romolie zone, soe regneerde Achas, Joathans zone, sconincs van Juda.
Achas was xx jaer oudt, doe hi begonste te regnerenne, ende hi regneerde xvi jaer in Iherusalem. Hi en dede niet, dat ghenoechlijc was in sHeren, sijns Gods, aenscouwenne, alsoe David, sijn vader, dede,
maer hi wandelde in der coninge wech van Israhel. Hier en boven soe heilechde hi sinen zone dore tfier treckende ende hi aenbeedde der heidenre afgode, die de Here verderfde vore den kinderen van Israhel.
Ende hi offerde oec victimen ende verbrande wieroec in den hoecheiden ende op hovels ende onder alre hande gheloevert hout.
Doe quam Rasin, de coninc van Sirien, op ende Phacee, Romelie zone, de coninc van Israhel, om te stridenne in Iherusalem. Ende doe si Achas beleit hadden, soe en mochten sijs niet verwinnen.
In dien tide soe hercreech Rasin, de coninc van Assirien, Ahilam van Syrien ende hi verdreef de Joden van Ahila, ende die van Ydumea ende van Sirien quamen ende woenden in Ahilam ende si woenden daer totte in desen daghe.
Ende Achas sant boden totte Teglot Phalazar, den coninc van Assirien, ende seide: Ic ben dijn knecht ende dijn zone; coninc, comt op ende verloeste mi van sconincs hant van Sirien ende van sconincs hant van Israhel, die jeghen my op verstaen sijn.
Ende doe Achas vergadert hadde tsilver ende tgout, dat men venden mochte in sHeren huis ende in sconincs tresoer, soe sant hi den coninc van Assirien ghiften. Ende hi dede sinen wille,
want de coninc van Assirien trac op in Damasco ende woestet ende voerde over te Cirenen die ghene, die te Damasco woenden, ende hi sloech Rasin doet.
Ende Achas tijdde in Teglat Phalazars ghemoet te Damasco. Ende doe hi den outaer van Damasco ghesien hadde, soe sant de coning Achas den exempelare daer af ende de ghelikenisse na al sijn werc totte Huriam, den pape.
Ende de pape Hurrias maecte enen outaer, nae al dat de coninc Achas ghebeden hadde van Damascho, alsoe dede Hurrias, de pape, eer dat de coninc Achas van Damascho quam.
Ende doen de coninc van Damascho comen was, soe sach hi dien outaer ende hi dede hem weerdicheit ende ghinc op ende hi offerde op sine holocauste ende sine sacrificien
ende hi schencte verssche offerande ende hi storte dbloet van danckeliken hostien, die hi gheoffert hadde, op den outaer.
Maer den coperen outaer, die vore den Here was, dien dede hi wech van vore den tempel van soutaers stat  ende vander stat van sHeren temple, ende hi settede dien outaer besiden den outare ten Noerden wert.
Ende de coninc Achas beval Hurriam, den pape, ende seide: Op den meesten outaer offert dat morghen holocaust ende de sacrificie van savonts ende sconincs holocaust ende sine sacrificie ende al des volcs vanden lande holocauste ende hare sacrificie ende hare verssche offerande ende alle dbloet des holocausts ende alle dbloet vander victimen sulstu op dien outaer storten, maer de coperen outaer sal bereet wesen te minen wille.
Ende Hurias, de pape, dede nae al dat hem bevolen hadde de coninc Achas.
Ende de coninc Achas nam de ghegroeveerde stapelle ende dlavoer, datter boven stont, ende die zee die leide hi neder vanden mottalenen ossen,  daer si op lach, ende hi leidse op tpaviment, dat ghepaveit was met steenen.
Ende sconincs offerande  vat vanden zaterdaghe, dat hi in sHeren tempel ghemaect hadde, ende buten, daer de coninc in quam, soe keerde hi omme in sHeren tempel om sconings wille van Assirien.
Maer dandere van Achas woerden ende al dat hi dede, en sijn si niet bescreven in den boecke der woerde vanden dagen der coninghe van Juda?
Ende Achas sliep met sinen vaders ende hi wert met hen begraven in Davids stede ende Ezechias, sijn sone, regneerde over hem.
In den xii-sten jare Achabs, sconincs van Juda, soe regneerde Ozee, Hela zone, in Samarien boven Israhel ix jaer.
Ende hi dede vore den Here quaet, maer niet als de coninghe van Israhel, die vore hem gheweest hadden.
Jeghen desen quam op Salmanasar, de coninc van Assirien, ende Ozee waert sijn knecht  ende gaf hem tribuit.
Ende doe de coninc van Assirien gheware wert, dat Ozee soude willen jeghen hem steken ende dat hi ghesonden hadde totte Sua, den coninc van Egipten, om salcoers, om dat hi den coninc van Assirien negeen tribuit gheven en soude alle jare alsoe hi plach, soe beleiden hine ende leidenne ghevaen in enen carkere.
Ende hi voer alle dlant dore ende trac op ende beleidenne iii jaer in Samarien.
Ende in Ozee neghende jare wan de coninc van Assirien Samarien ende hi voerde Israhel over in Assirien ende hi settese in Ahilam ende in Abor bider rivieren Gozam in de steden van Meden.
Ende het ghesciede na dien dat de kindere van Israhel vore den Here, haren God, ghesundicht hadden, diese leide uten lande van Egipten ende vander hant Pharaons, des conincs van Egipten, ende si vreemde gode gheoeffent hadden
ende si ghewandelt hadden nae der heidenre zeden, die de Here verderft hadde in den aenscouwenne der kindere  ende der coninghe van Israhel, die oec alsoe gedaen hadden.
Ende de kindere van Israhel vervolghden den Here, haren God, met ongerechten woerden
ende si maecten te haren behoef hoecheiden in al haren porten vander wachters toren totter ghemuerder stede, ende si maecten te haren behoef beelden ende bossche op elken hoghen berch ende op elc ghelovert hout,
ende si verbranden daer wieroec nae den sede vanden heidenen, die de Here verdreven hadde van haren aensichte. Ende si daden alte quaden woerde om den Here te vergrammene
ende si oeffenden donsuverheiden, daer de Here af beval, dat si dit woert niet doen en souden.
Ende de Here orconde in Israhel ende in Juda by al der propheten ende der siender hant ende seide: Keert weder van uwen alte quaden wegen ende wacht mine ghebode ende mine oeffeninghen nae al de wet, die ic uwen vaders beval, ende alsoe ic tot u ghesonden hebbe in mijnre cnechte der propheten hant.
Maer si en hoerdens niet, maer si verhaerden haren necke nae hare vaders necke, die niet en wouden gehoersam sijn den Here, haren God.
Ende si verworpen sine wette ende sine belofte, die hi gheseit hadde met haren vaders ende de orconscape, daer hi hen mede orconde, ende si  volgheden ydelheiden ende daden ydelec ende si volgheden den heidenen, die al ommendomme hen waren, daer hen de Here af bevolen hadde, dat si niet doen en souden alsoe si daden.
Ende si lieten alle sHeren, haers Gods, ghebode ende si maecten te haren behoef ghegoten calvere ende bossche, ende si aenbeedden al dat ridderscap des hemels ende si dienden Baal.
Ende si consacreerden hem hare zonen ende hare dochtere dore tfier ende si dienden waersagherien ende tovernien ende si leverden hen selven, dat si quaet doen souden vore den Here ende si verbolghennenne.
Ende de Here waert anxtelec gram op Israhelle ende hi deedse wech van sinen aenschouwenne ende nieman en bleef sonder tgheslechte van Juda alleene.
Maer Judas en wachte oec niet sHeren, sijns Gods, gebode, maer hi wandelde ende doelde in Israhels dolingen, die hij ghedaen hadde.
Ende de Here verwerp alle tsaet van Israhel ende queldet ende hi leverdesse in der gheenre hande, diese roefden, totte dat hise van sinen aensichte verworpen hadde,
van dier tijt, dat Israhel ghesceiden waert van Davids huse ende dat si te haren behoef coninc maecten Jeroboam, Nabaths zone, want Jeroboam sciet Israhel vanden Here ende hi deedse sundegen een grote sunde.
Ende de kindere van Israhel wandelden in al Jeroboams sunden, die hi ghedaen hadde, ende si en ghingenre niet af,
vore dat die Here Israhel af dede van sinen aensichte, alsoe hi ghesproken hadde in al sijnre cnechte der propheten hant. Ende Israhel waert over ghevoert ute sinen lande onder die van Assirien, totte in desen daghe.
Ende die coninc van Assirien brachte ute Babilonien ende van Cutha ende van Haylach ende van Emach ende van Sepharnaim, ende hi settese in den steden van Samarien ende woende in haren porten.
Ende doe si daer begonsten te wonenne, soe en ontsaghen si den Here niet, ende de Here sant onder hen leeuwe ende si dooddense.
Ende men boetscapet den coninc van Assirien ende seide hem: De heidenne, die du over ghevoert heefs ende heefs doen wonen in den steden van Samarien, si en weten niet de wet des Gods vanden lande, ende de Here senter leeuwe onder ende siet, si dodense, om dat si niet en weten den sede vanden lande.
Ende de coninc van Assirien gheboet ende seide: Voert derwaert een vanden papen, die ghi hier bracht ghevangen, ende hi gae ende wone met hen ende leere hen dies Gods wet vanden lande.
Ende doen daer comen was een van dien papen, die ghevangen bracht waren van Samarien, soe woende hi in Bethel ende hi leerde hen, hoe si den Here dienen souden.
Ende elc maniere van dien lieden maecten oec hare gode ende die setten si in den hoghen tempels, die di van Samarien ghemaect hadden, elc liede ende lieden in hare porten, daer si in woenden,
want de manne van Babilonien maecten Sochotbenoth ende de manne van Cutha maecten Nerghel
ende de manne  van Emach maecten Asimam ende die van Eve si maecten Nebaath ende Charetha, mar de ghene die waren van Sepharvaym, si verbernden hare kindere metten viere Adrameleth ende Anamelech, den goden van Sepharvaym.
Ende oec oeffenden si den Here ende si maecten hem vanden achtersten papen vanden hoecheiden ende si leidense in den hoghen tempels.
Ende als si den Here oeffenden, soe dienden si oec haren goden nae de costume vanden heidenen, vanden welken si bracht waren in Samarien.
Ende tote in desen daghe volghen si haren ouden zede: si en ontsien den Here niet  noch en wachten sine oeffeninghe niet noch sine vonnissen noch sine wet noch tghebod, dat de Here Jacobs zonen gheboden hadde, dien hi Israhel ghetoenaemt hadde.
Ende hi hadde met hem belofte geslaghen ende hi <hadde> hen bevolen ende geseit: En wilt niet ontsien vreemde gode ende en aenbeedse niet noch en oeffentse niet, ende en offert hen niet,
maer den Here, uwen God, die u gheleit heeft uten lande van Egipten in groter stercheit ende in uut ghestrecten arme: hem ontsiet ende hem aenbeedt ende hem offert;
ende wacht oec de vonnisse ende de oeffeninghen ende de wet ende tghebot, dat hi ghescreven heeft, soe dat ghijt doet tallen daghen, ende en ontsiet de vreemde gode niet.
Ende en wilt niet vergheten die belofte, die hi met u heeft ghedaen, ende en oeffent negheen vremde gode,
maer ontsiet den Here, uwen God, ende hi sal u verloessen van al uwer viande hande.
Maer si en hoerdens niet, maer si daden nae die eerste gewoente.
Dus waren dese heidenne ontsiende den Here, maer nochtan soe dienden si oec haren afgoden. Want hare kindere ende hare neven doen totte in desen daghe, alsoe hare vadere daden.
In Ozee, Hela zone, derden jare, sconincs van Israhel, soe regneerde Ezechias, Achas sone, sconincs van Juda.
Hi was xxv jaer oudt, doen hi begonste te regnerenne ende hi regneerde xxix jaer in Iherusalem. Sijnre moeder name was Aziba, Zacharien dochter .
Ende hi dede, dat goet was vore den Here nae al dat David, sijn vader, ghedaen hadde.
Dese Ezechias sciet de hoechten ende brac de beelden ende hieu de bossche af, ende hi brack dmottalen serpent, dat Moyses ghemaect hadde, want tot dier tijt hadden hen de kindere van Israel wieroec verbrant, ende hi hiet tserpents name Noestan ,
ende hi hadde betrouwen in den Here God van Israhel, ende na hem  en was sijns ghelijc niet in al den coninghen van Juda noch in den ghenen oec, die vore hem waren.
Ende Ezechias hielt hem aen den Here ende hi en keerde hem niet van sinen voetstappen ende hi dede sijn ghebode, die de Here Moysenne gheboden hadde.
Ende daer bi was de Here met hem ende te al dien, dat hi ute trac, soe dede hij wiselec. Ende hi settede hem jeghen den coninc van Assirien ende hi en diende hem niet.
Hi sloech de Philisteen totte Gazam ende al haer termine vander wachters toren totter ghemuerder steden.
In den vierden jare Ezechias dat Ozee, Hela zone, sconincs van Israhel zevende jaer was, soe quam op Salmanasar, de coninc van Assirien, te Samarien ende stormder op ende wandt.
Want nae drie jaer, in Ezechias zesten jare, dat was inden negenden jare Ozee, sconincs van Israhel, was Samarien ghewonnen.
Ende de coninc van Assirien voerde Israhelle over in Assirien ende hi settese in Ahila ende in Habor ten riviren te Gazam in de stede van Meden,
om dat si niet en hoerden sHeren, hars  Gods, stemme, maer si braken sine belofte: al dat Moyses, sHeren knecht, bevolen hadde, en hoerden si niet noch en daden.
In den xiiii-den jare Ezechias, sconincs, soe quam Sennacherib, de coninc van Assirien, te al den ghemuerden steden van Juda ende wantse.
Doe sant de coning Esechias boden totten coninc van Assirien te Lachis ende seide: Ic hebbe mesdaen, ganc wech van mi, ende al dattu op mi setten sels, salic draghen. Ende hier omme soe settede de coninc van Assirien op den coninc van Juda ccc talente zilvers ende xxx talente gouts.
Ende Ezechias gaf alle tsilver, dat men vant in sHeren huis ende in sconincs tresore.
In dien tide brack Ezechias, de coninc, de doren van sHeren temple ende de guldenne platen, die hi daer ane ghenagelt hadde, ende hi gaefse den coninc van Assirien.
Maer die coninc van Assirien sant Tharthan ende Rapsathan van Lachis te Iherusalem met sterker hant totten coninc Ezechiam. Ende doe si op ghetrocken waren, soe quamen si op te Iherusalem, ende si stonden neven dwater conduit vander hogher fonteinen, die in den wech van des volres ackere es.
Ende Tharthan ende Rapsates riepen Ezechiam, den coninc, ende tote hem ghinc ute Eliachim, Helchias zone, de grote pape vanden temple, ende Solna, de cansellier, ende Joahe. Azaphs sone, die de geesten screef.
Ende Rapsates seide totte hen: Segt Ezechiam: Dit seit de grote coninc, de coninc van Assirien: Wat betrouenne is dit, daer du di op houts?
Masschien du heefs raet gehadt, dattu di bereiden sels te stride? Waer in hoepstu, dattu dorres jeghen mi vechten?
Ofte betrouwestu in den riedenen stoc, die te broken is, in Egipten? Waert datter een man op leende, soe soude hi breken ende doer gaten sine hant. Dusdane is Pharao, de coninc van Egipten, al den ghenen, die in hem betrouwen.
Ende eest dattu segs: Wi hebben betrouwen inden Here, onsen God, en is hi dat niet, dies hoecheiden ende outare Ezechias af ghedaen heeft ende  heeft dien van Juda ende van Iherusalem bevolen: vore desen outaer seldi aenbeden in Iherusalem?
Nu, hier omme soe comt over te minen here, den coninc van Assirien, ende ic sal u geven twee dusentich parde, ende besiet, oft ghi sult moghen hebben ridders daer op.
Ende hoe moechdi weder staen jeghen enen vanden minsten baronen van mijns heren, die sine cnapen sijn? Oft heefstu betrouwen in Egipten om de wagenne ende de gheredenne?
Benic te deser stat wert comen sonder mijns Heren wille, dat icse destruweren soude? De Here seide mi: Trect op te desen lande ende destruweret.
Ende Heliachim, Helchie zone, ende Sobna ende Joahe seiden totte Rapsaten: Wi bidden, dattu ons, dinen knechten, spreecs in sirsscher talen, want wi verstaen die tonghe, ende en sprecs ons niet ane met joedscher talen, om dat het tfolc hoort, dat op den muer sittet.
Ende Rapsates antwoerde ende seide: Heeft mi mijn here ghesonden totte dinen here ende totte di, dat ic dese redenne spreken soude ende niet toten mannen, die op den muer sitten, soe dat si met u lieden selen moeten eten hare mest ende drincken hare orine?
Ende Rapsates stont op ende riep met groter stemmen in joedscher talen ende seide: Hoert des groets conincs woerde, sconincs van Assirien.
Dit seit de coninc: Ezechias en verlede u niet, want hi en sal u niet moghen verloessen van mijnre hant
noch hi en gheve negheen betrouwen op den Here, segghende: Verloestende sal ons  de Here bescermen, ende dese stat en sal niet worden ghelevert in sconincs hant van Assirien.
En wilt Ezechiam niet horen. Dit seit de coninc van Assirien: Doet met mi, dat di orberlec es, ende comt te mi ute, ende elc ete van sinen wijngaerde ende van sinen vighebome ende drincke dwater van uwen fonteinen,
tot dat ic comen sal ende u overvoren sal in enen lande, dat uwen lande ghelijc is, in een vruchtelec lant ende drechtelijc lant, in een lant van wine ende van brode ende van wijngaerde, in een lant van oliven ende olien ende van honeghe, ende ghi selt leven ende niet sterven. En wilt Ezechiam niet horen, die u bedrieget ende seit: De Here sal ons verloessen.
Hebben der heidenne gode haer lant verloest van sconincs hant van Assirien? Waer is de god van Emath ende Erphat?
Waer is de god van Sepharvaim, Ana ende Ava? Hebben si Samarien verloest van mijnre hant?
Want wie sijn die onder alle die gode vanden lande, die hare lantscap verloest [hebben] van mijnre hant, dat de Here sal moghen Iherusalem bescermen van mijnre hant?
Ende tfolc sweech ende en antwoerde niet.
Ende Eliachim, Helchie zone, de provoest vanden huis, quam, ende Sobna, de cansellier, ende Joas, Aseps sone, de scrivere vanden geesten, totte Ezechiam met ghescoerden clederen, ende boetscaepten hem Rapsates woerde.
Als de coninc Ezechias dese worde hoerde, soe scoerde hi sine cledere ende dede enen zac roc ane ende ghinc in sHeren huis.
Ende hi sant Eliachim, den provoes vanden huis, ende Sobnam, den cancellier, ende douders vanden papen met zacken overdect tote Ysayam, den prophete, Amos zone.
Ende si seiden: Dit seit Ezechias: Desen dach is de dach van berespenne ende van vernoye ende van blasphemien; de kindere sijn comen totten ghebaerne ende die gebaren sal en heeft negeen macht.
Ofte masschien de Here, dijn God, wil ghehoren al Rapsates woerde, die de coninc van Assirien, sijn here, ghesonden heeft, dat hi den levenden God lachteren soude ende berespen metten worden, die de Here, dijn God, ghehoert heeft, ende doet ene bedinghe over dese over blive, die hier vonden sijn.
Dus quamen sconincs Ezechias cnapen totte Ysayam,
ende Ysayas seide hen: Dit segt uwen here: Dit seit de Here: En wille u niet ontsien van dier redenen aensiene, die du ghehoert heefs, daer mi mede gheblasphemeert hebben sconincs kindere van Assirien.
Sich, ic sal hem enen gheest in senden ende hi sal enen bode horen ende hi sal weder keren in sijn lant, ende ic salne ter neder worpen metten swerde binnen sinen lande.
Ende Rapsates keerde weder ende hi vant den coninc van Assirien stervende op  Lolma, want hi hadde ghehoert, dat hi van Lachis getrocken was.
Ende doen hi ghehoert hadde van Tharatha, den coninc van Ethiopen, vanden ghenen, die seide: Sich, hi is ute ghetrocken om te striden jegen di, dat hi jeghen hem trecken soude, soe sant hi boden totte Ezechiam ende seide:
Segt dit Ezechien [den coninc] van Juda: Die Here, dijn God, en bedrieghe di niet, daer du in betrouwen heefs, noch en segge niet: Iherusalem en sal niet worden ghelevert in sconincs hande van Assirien,
want du heefs selve ghehoert, wat de coninghe can Assirien ghedaen hebben in allen  landen, hoe sise ghewoest hebben. Selstu dan alleene moghen verloest worden?
Hebben der heidenne gode, elke, die mine vaders gheweest hebben, verloest hare lant, dats te wetenne Gozan ende Aran ende Reseph ende de kindere van Eden, die waren in Thalassar?
Waer is de coninc van Emach ende de coninc van Arphat ende de coninc vander stat Sepharvaym, Ana ende Avor?
Ende doe Ezechias dus ontfaen hadde de letteren vander boden hant ende hise ghelesen hadde, soe ghinc hi op in sHeren huis ende hi ontdeedse vore den Here
ende hi breidese in sinen aenscouwenne ende seide: Here God van Israhel, die sits boven cherubin, du best alleene Here van allen coninghen deser werelt, du makes hemel ende eerde.
Helde neder dine ore ende hore ende ontdoe dine ogen, ende sich ende hore alle Sennacheribs woerde, die hij ghesonden heeft om ons den levenden God te lachterenne.
Here, waerlec soe hebben de coninghe van Assirien ghedestrueert ende de heidene ende al haer lant
ende hebben hare gode int tfier geworpen, want en waren negheen gode, maer het waren werke van menschen handen van houte ende van stenen ende si verderfdense.
Nu, Here onse God, verloeste ons van haren handen, dat alle de riken van eertrike weten mogen, dattu Here allene God best.
Ende Ysaias, Amos zone, sant totte Ezechiam ende seide: Dit seit de Here God van Israhel: Dattu mi ghebeden heefs op Sennacherib, den coninc van Assirien, heb ic ghehoert.
Dit is dwoert, dat de Here van hem ghesproken heeft: De maghet, de dochter van Syon, heeft di versmaet ende veronwert; de dochter van Iherusalem roerde [haer] hoeft bachten dinen rugge.
Wien heefstu ghelastert ende wien heefstu gheblasphameert? Jeghen wien heefstu dijn stemme op gheheven ende heefs in den hoechsten dijn oghen op gheheven? Jeghen den heileghen van Iherusalem!
Bi dijnre cnechten hande heefstu den Here ghelachtert ende heefs gheseit: In den menichten van minen waghenen soe benic op de hoecheit vanden berghe ghetrocken, op de hoecheit vanden Libano, ende ic hebbe af ghehouwen sine hoge ceder bome ende sijn uutvercorenne abiegne boeme ende ic tracker binnen totte sinen terminen, ende ic hebbe af ghehouwen den bosch van sinen Carmele.
Ende ic hebbe vreemde watere ghedroncken ende ic hebbe verdroeget metten voetstappen mijns voets alle beslotenne watere.
En heefstu niet ghehoert, wat ic vanden beghinne ghedaen hebbe? Van ouden dagen hebbic dat gescapen, ende nu hebbict toe bracht. Ende de ghemuerde stede selen wesen in valle van vechtenden bergen.
Ende diere binnen sitten veroetmoedicht, beefden metter hant ende si worden bescaemt, si sijn worden ghelijc den hoye vanden ackere ende ghelijc groyende crude vanden dake, dat verdroechde eert ter rijpheit quam.
Dine woninghe ende dine ut ganc ende dine in  ganc ende dinen wech voerwistic ende dinen toren jeghen mi.
Du best versot teghen mi ende dine hoverde is op comen in minen oren. Hier omme salic enen rinc doen in dine nase locke ende enen halchtere in dinen lippen ende ic sal di weder leiden al dien wech, dien du comen best.
Ezechias, dit sal di een teecken wesen: Eet dit jaer dattu venden sels, ende in dander jaer dat al willens wassen sal, maer int derde jaer soe sayet ende maeyet ende plant wijngaerde ende oec hare vrucht.
Ende dat over bliven sal van Judas huse, dat sal de wortele neder wert scieten ende vrucht op wert maken.
Want ute Iherusalem selen de overblive ute comen ende dat behouden werden sal vanden berghe Syon; sHeren toren vanden heren sal dit doen.
Ende om dese sake seit dit de Here vanden coninc van Assirien: Hi en sal binnen deser port niet comen noch hi en salre negheen ghescutte in scieten noch gheen schilt en salse becommeren noch negheen heer en salse beleggen.
Hi sal weder keren al dien wech dien hi comen is, ende hi en sal binnen deser stat niet comen, seit de Here.
Ende ic sal dese poert bescermen ende verloesen om minen wille ende om David, minen cnecht.
Ende het ghesciede binnen dier selver nacht, soe quam sHeren ingel ende sloech in dier van Assirien ghetelde hondert dusentich ende lxxxvm mans . Ende doe Sennacherib in de dagheraet op ghestaen was, soe sach hi al der doder lichamen
ende trac wech ende vloe henen. Ende Sennacherib, de coninc van Assirien, keerde weder ende hi woende in Ninive.
Ende doe hi [in] Nesrach tempel aenbeedde sinen god, Adramelech ende Sarazar, sijn zonen, <sloechenne> doet metten swerde, ende si vlouwen in dlant van Armenien; ende Assaradon, sijn zone, regneerde over hem.
In dien daghe was Ezechias siec totter doet. Ende Ysayas, Amos sone, de prophete, quam totte hem ende seide hem: Dit seit de Here God: Ghebiede dinen huis, want du sels sterven ende en sels niet leven.
Ende Ezechias keerde sijn aensichte ter want wert ende hi aenbeedde den Here ende seide:
Ic bidde, Here, herdincke hoe ic ghewandelt hebbe voer di in waerheiden ende in volmaecter herten ende hoe dat ic ghedaen hebbe, dat ghenoechlijc is vore di. Ende Ezechias weende dus met groten gheweenne.
Ende eer Ysayas ute ghegaen was  half dat deel vanden vrijthove, soe wert sHeren wort tot hem ghedaen ende hi seide:
Keert weder ende segt Ezechien, den prince van minen volke: Dit seit de Here, Davids, dijns vaders, God: Ic hebbe dine bedinghe ghehoert ende ic hebbe dine tranen ghesien ende sich, ic hebbe di ghenesen; ten derden daghe sulstu op gaen in sHeren tempel.
Ende ic sal op dine daghe doen toe xv jaer ende ic sal di oec verloesen ende dese stede van sconincs hant van Assiririen, ende ic sal dese port bescermen om minen wille ende om Davids, mijns knechts, wille.
Ende Ysayas seide: Bringt enen clont vighen. Ende doen sise bracht hadden ende sise op den sweer gheleit hadden, soe wert hi ghenesen.
Ende Ezechias seide tot Ysayam: Wat salt teken wesen, dat mi de Here ghenesen sal ende dat ic ten derden daghe sal op gaen in sHeren tempel?
Ende Ysayas seide hem: Dit sal een teken wesen vanden Here, dat de Here dwoert doen sal, dat hi ghesproken heeft: Wiltu, dat de scaduwe op come x corden, ofte dat hi alsoe meneghen graet weder kere?
Ende Ezechias seide: Het is licht, dat de scaduwe x corden wassen soude, ende ic en wille niet, dat dit gheschie, mar dat si achter wert kere alsoe vele grade.
Ende Ysayas, de prophete, riep aen den Here, ende hi brachte de scaduwe weder over de corden, al daer si thant in Achas oerloey ghedaelt was achter wert x grade.
In dien tide sant Merodach, Baladams zone, de coninc van Babilonien, letteren [ende] presente totte Ezechiam, want hi hadde ghehoert, dat, dat hi siec hadde gheweest ende weest ende dat hi genesen was.
Ende Ezechias waert verblijdt in hare coemsten, ende hi toende hen thuis vanden specien ende tsilver ende tgout ende de salven ende thuis van sinen vaten, ende al dat hi mochte hebben in sinen tresoren. Negheen waert en was, dat hem Ezechias niet en toende in al sijn huis ende in al sine macht.
Ende Ysayas, de prophete, quam totten coninc Ezechiam ende seide hem: Wat hebben dese manne geseit ende wanen sijn si tote  di comen? Ende Ezechias seide hem: Si sijn van verren lande tote mi comen, van Babilonien.
Ende Ysayas antwoerde: Wat hebbense in dijn huis ghesien? Ezechias antwoerde: Si hebben al ghesien, dat in mijn huis is; niet en is in al minen tresore, dat ic hen niet ghetoent en hebbe in al minen tresoren.
Ende hier omme seide Ysayas totte Ezechiam: Hoere sHeren woerde:
Sich, de dage suelen comen, ende al dat in dijn huis is ende dat dine vaders vergadert hebben tote in desen daghen, sal werden wech ghevoert in Babilonien; niet en saels bliven, seit de Here.
Ende men sal nemen van dinen zonen, die ute di comen selen, die du wenne suls, ende si suelen ghelubde manne sijn in sconincs palais van Babilonien .
Ende Ezechias seide: sHeren woert is goet, dat hi ghesproken heeft; alleene moet pais ende waerheit wesen in minen dagen.
Maer dandere van Ezechias redenen ende al sijn stercheit ende hoe hi den putte maecte ende dwater conduut ende hoe hi dwater in de stede dede loepen, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninghe van Juda?
Ende Ezechias sliep met sinen vaders, ende Manasses, sijn zone, regneerde over hem.
Manasses was xii jaer oudt, doe hi begonste te regnerenne, ende hi regneerde lv jaer in Iherusalem. Sijnre moeder name was Abisa.
Ende hi dede quaet in sHeren aenscouwenne nae der heidenre afgode, die de Here af dede vander kindere van Israhel aensichte.
Ende hi keerde hem ende stichte de hoecheiden, die Ezechias, sijn vader, te broken hadde, ende hi verhief Baals outare ende hi maecte bossche, alsoe Achab, de coninc van Israhel, ghedaen hadde, ende hi aenbeedde alle dridderscap van den hemelle ende oeffennet.
Ende hi maecte outare in sHeren huis, daer de Here af seide: In Iherusalem salic minen name setten.
Ende hi stichte outare al den ridderscape des hemels in den tween vrijthoven van sHeren temple,
ende hi trac sinen zone dore tfier ende hi toverde ende hielt waersagherie ende hi maecte phitoene, ende de waersaghers menichfoudichde hi, om dat hi quaet doen soude vore den Here.
Ende hi stichte den afgod vanden bossche , dien hi ghemaect hadde in sHeren tempel, daer de Here af totte David sprac ende tote Salomonne, sinen zone: In desen tempel ende in Iherusalem, dien ic vercoren hebbe ute al den  geslechten van Israhel, daer salic minen name ewelec setten,
ende ic en sal voert meer niet doen verroeren Israhels voet vanden lande, dat ic haren vaders hebbe ghegeven, eest nochtan dat si wachten met werke al dat ic hen bevolen hebbe ende al de wet, die hen Moyses, mijn knecht, bevolen heeft.
Maer si en hoerdens niet, maer si worden verleidt bi Manasse, dat si quaet doen souden boven den heidenen, die de Here verderfde vander kindere van Israhel aensichte.
Ende de Here sprac in sijnre knechte, der propheten, hant ende seide:
Om dat Manasses, de coning van Juda, heeft ghedaen dese alte quade onwerdicheit boven allen dien, dat de Amorreen ghedaen hadden vore hem, ende om dat hi oec Judam heeft doen sundegen in sinen onsuverheiden,
hier omme seit de Here God van Israhel dit: Siet, ic sal quaet in bringhen op Iherusalem ende Judam; soe wie dattet horen sal, hem suelen beide sijn oren tuten.
Ende ic sal op Iherusalem ute trecken de line van Samarien  ende den last van Achabs huse, ende ic sal Iherusalem af doen, alsoe men plieget ene tafele te plamenne; afdoende soe salic dicwile de griffie keren [ende] <striken> op hare aensichte.
Maer ic sal reliquien van mijnre erfechticheit laten ende leverense in harre viande hande, ende si selen wesen in woestheiden ende in rove al haren weder saken,
om dat si vore mi quaet ghedaen hebben ende om dat si gheduerich bleven sijn mi vergrammende, van dien dagen, dat hare vaders ute Egipten quamen, totte in desen daghe.
Hier en boven soe storte Manasses seere vele onsculdichs bloets ute, totte dat hi Iherusalem daer af vervulde totten monde, al sonder sine zonden, daer hi Judam mede dede sundeghen, dat si vore den Here quaet doen souden.
Maer dandere van Manasses redenen ende al dat hi dede ende sine sonde, die hi sondichde, en sijn si niet bescreven inden boeke der woerde vanden daghen der coning van Juda?
Ende Manasses sliep met sinen vaders, ende hi waert begraven in den lochtenen van sinen huis, in den lochtenen Ozan. Ende Amon sijn zone regneerde over hem.
Amon was xxii jaer oudt, doe hi begonste te regnerenne, ende hi regneerde twee jaer in Iherusalem. Sijnre moeder name was Masalamech, Anis dochter, van Gethebla.
Ende hi dede quaet in sHeren aenscouwenne, alsoe Manasses, sijn vader, hadde ghedaen;
ende hi wandelde in al den wegen daer sijn vader in wandelde, ende hi diende dien onsuverheiden dien sijn vader gedient hadde, ende hi aenbeedese.
Ende hi liet den Here, sijnre vadere God, ende hi en wandelde in sHeren weghe niet.
Ende sine knapen spieden nae hem met verradenissen ende si sloegen den coninc doet in sijn huis.
Ende tfolc vanden lande sloech alle de ghene doot, die jegen den coninc Amon ghesworen hadden, ende si maecten haren coninc Josiam, sinen zone.
Maer dandere van Amons redenen, die hi dede, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninge van Juda?
Ende si groevenne in sinen grave in den lochtenen Ozan, ende Josias, sijn sone, regneerde over hem.
Josias was xii jaer oudt, doen hi begonste te regnerenne, ende hi regneerde xxxi jaer in Iherusalem. Ende sijnre moeder name was Ydida, Fadaya dochter, van Besechat.
Ende hi dede, dat ghenoechlijc was vore den Here, ende hi wandelde dore alle Davids,  sijns vaders, weghe, hi en keerde hem niet af ter rechter side noch ter slincker side.
In den achtiensten jare Josias, sconincs, soe sant de coninc Sapham, Osua zone die Mosallam sone was, den cansellier van sHeren tempelle, ende seide hem:
Ganc totte Helchiam, den groten pape, dat men tghelt smelte, dat in sHeren huis bracht is, dat de dore wachters vanden tempelle vergadert hebben vanden volke,
ende men gheeft den werclieden bi den provoesten van sHeren huse ende si deilen voert den ghenen die in sHeren tempel werken, om te hermakenne, dat in sHeren tempel te hermakenne is;
ende si ghevent den timmerlieden ende den metsers ende den ghenen, die maken datter ghescoert is, ende dat si copen hout ende steene vanden steen roken om te hermakenne sHeren tempel,
maer nochtan so en rekene men hem niet tghelt, dat si ontfaen, maer si selent hebben in hare macht ende in hare trouwe.
Ende Helchias, de bisscop, seide totte Saphan, den cansellier: Ic hebbe vonden in sHeren huis den boec vander Wet . Ende Helchias gaf Saphan, den cansellier, den boec ende hi lassenne.
Ende Saphan, de cansellier, quam totten coninc ende hi seide hem, dat hi bevolen hadde, ende seide: Dijn knapen hebben tghelt ghesmolten, datmen vant in sHeren huis, ende si hebbent ghegeven, dat ment deilen sal den werc lieden bi den provoesten van den werke van sHeren huis.
Ende Saphan, de cansellier, vertelde den coninc ende seide: Helchias, Gods pape, heeft mi ghegeven enen boec. Ende doene Saphan vore den coninc ghelesen hadde
ende de coninc ghehoert hadde de woerde van sHeren wet, soe scoerde hi sine cledere
ende hi beval Helchiam, den pape, ende Hayam of Archam, Saphans sone, ende Achobor, Micha zone, ende Saphan, den cansellier, ende Achiam, sconincs knape, ende seide:
Gaet, ende gaet den Here te rade op mi ende op tfolc ende op al Juda vanden woerden van desen boeke, die hier vonden is, want jeghen ons is sHeren grote gramscap ontsteken, om dat onse vaders niet en hebben ghehoert de woerde van desen boeke, soe dat si ghedaen hadden al dat ons ghescreven is.
Ende Helchias, de pape, ende Aicham ende Achobor ende Saphan ende Achias ghingen tote Olden, der prophetinnen, Sellums wijf, Cothue zoens die Aras zone was, des wachters vanden cledderen, die in Iherusalem woende in dandere, ende si spraken  hare ane,
ende si antwoerde hen: Dit seldi dien man seggen, die u te mi ghesonden heeft:
Dit seit de Here God van Israhel: Sich, ic sal quaet in bringhen op de stat ende op de ghene diere in wonen, alle de woerde vander wet, die de coninc van Juda las,
om dat si mi ghelaten hebben ende hebben vreemde gode gheoffert ende hebben mi vergramt in al den werken van haren handen. Ende mine onwerdicheit sal werden ontsteken in deser stat ende si en sal niet werden ghebluscht.
Maer den coning van Juda, die u gesonden heeft, om dat ghi den Here te rade gaen souts, suldi seggen: Dit seit de Here God van Israhel: Om dat, alstu hores de woerde van desen boeke,
dijn herte vervaert wert ende om dattu di veroetmoedighes vore mi, doe du hores de redenne jeghen dese stat ende jeghen de ghene diere in wonen, dats dat si werden souden in een verwonderen ende in vermalendijtheiden, ende om dattu dine cledere scores ende weendes vore mi, soe hebbe ict ghehoert, seit de Here.
Hier omme  sal ic di vergaderen te dinen vaders, ende du suls vergadert werden te dinen grave in payse, om dat dine ogen niet sien en selen alle tquaet, dat ic bringhen sal op dese stat.
Ende si boetscaptent den coninc, dat si gheseit hadde. Ende hi sant, ende alle de ouders vergaderden te hem van Juda in Iherusalem.
Ende de coninc ghinc op in sHeren tempel ende alle de manne van Juda ende alle die woenden in Iherusalem met hem, de papen ende de propheten ende alle tfolc vanden cleinen totten groeten. Ende hi las, daer sijt alle hoerden, alle de woerde vanden boeke van sHeren beloften, dien men vant in sHeren huis.
Ende de coninc stont op enen graet ende hi sloech belofte vore den Here, dat si nae den Here wandelen souden ende dat si sine ghebode ende sine orconscapen ende sine oeffeninghe wachten souden in al hare herte ende in al hare ziele ende dat si verwecken souden de woerde van deser beloften, die in dien boeke ghescreven waren. Ende tfolc orlofde dese belofte.
Ende de coninc beval Helchiam, den bisscop, ende den papen, die vander andere ordinancien waren, ende den dore wachters, dat si ute sHeren tempele worpen souden alle de vate die Baal ghemaect waren, ende den bosch ende al den ridderscap des hemels, ende hi verberrese buten Iherusalem in de valeye van Cedron, ende hi droech tghemul daer af in Bethel.
Ende hi dede de waerseggers af, die de coninghe van Juda geset hadden om sacrificie te doene in den hoecheiden in den steden van Juda ende al ommendomme Iherusalem, ende die ghene die wieroec verbranden Baal ende der Zonnen ende der Manen ende den xii teekenen ende al den ridderscape des hemels.
Ende hi dede den afgod vanden bossche draghen ute sHeren huis buten Iherusalem in de valleye van Cedron ende daer verberrende hine ende maectenne al te pulvere ende hi werpt op des volx grave.
Ende hi brac oec der verdroechder huiskenne, die in sHeren huis waren, daer de wive omme weveden als huiskenne van sboschs afgode.
Ende hi vergaderde alle de papen vanden steden van Juda ende hi ontreinde de hoecheiden, daer die papen gheoffert hadden, van Gabaa tot  Bersabee. Ende hi brac de outare vanden porten in den inganc der doren Josias, sprincen vander stat, die waren ter luchter side der porten vander stat.
Ende de papen vanden hoecheiden en ghingen niet op sHeren outaer in Iherusalem, maer si aten alleene de derve brode in midden haren brueders.
Ende hi ontreinde oec Tophet, dat in Ennons zoens valleye is, dat nieman sinen zone consacreren en soude noch sijnre dochter dore Molochs vier.
Hi dede oec de perde wech, die de coninghe van Juda ghegeven hadden der sonnen in den inganc van sHeren temple neven Nathamelechs kamere, des ghelubs kamerlincs, de in Pharurim was, ende hi verbernde met viere der zonnen waghenne.
Ende de coninc brack oec de outare die in Iherusalem waren opt dac van Achas cameren, die de coninge van Juda hadden ghemaect ende de outare die Manasses gemaect hadde in den tween vrijthoven vanden temple, ende hi liep van daer ende stroide dasschen daer af in de riviere Cedron.
Ende de coninc ontreinde oec de hoecheiden die waren in Iherusalem ter rechter siden vanden berge der verbelghingen, die Salomon, de coninc van Israhel, ghesticht hadde Ascarthen, den afgod diere van Sydonen ende Thamos, diere van Moab afgode, ende Melchom, Amons kindere afgod.
Ende hi sloech de beelden ontwee ende de bossche af ende hi vervulde hare steden met dooder liede beendere.
Ende hier en boven destrueerde die coninc den outaer, die in Bethel was ende die hoecheit die Jeroboam, Nabaths zone, gemaect hadde, die Israhel sondeghen dede, ende dien outaer destrueerde hi ende verberndenne ende maectenne te ghemulle ende hi hieu den bosch af.
Ende Josias keerde hem omme ende sach daer de grave, die op den berch waren, ende hi sant ende nam de beendere uten grave ende hi verberrese opten outaer ende hi besmette den outaer nae sHeren woert, dat sprac de Gods man, die dese woerde voerseit hadde.
Ende de coninc seide: Wat grave is dit, dat ic hier sie?  ende de porters van dier poert antwoerden hem: Het is dies Gods mans graf, die van Juda quam ende die dese woerde voerseide, die du gedaen heefs op den outaer van Bethel.
Ende de coninc seide: Laettenne ligghen ende nieman en porre sijn beenre. Ende sine beendere bleven ongheport met dies propheten beendere, die van Samarien comen was.
Ende Josias droech oec wech alle de tempele vanden hoecheiden, die waren in den steden van Samarien, die de coninghe van Israhel ghemaect hadden om den Here te verbelghenne, ende hi dede hen nae al de werke, die hi gedaen hadde in Bethel.
Ende hi sloech doet op den outaer alle de papen vanden hoecheiden die daer waren, ende hi verberde op den outaer menschen beendere, ende hi keerde weder in Iherusalem.
Ende hi beval al den volke ende seide: Doet den Here uwen God Phase, alsoe bescreven is in den boeke deser beloften.
Want alsulc Phase en was niet ghedaen vander richters daghen, die Israelle vonnesten, noch binnen alle der coninge dage van Israhel ende der coninghe van Juda,
alsoe ghedaen was in den xviii-sten jare sconings Josias  dit Phase voer den Here in Iherusalem.
Ende Josias dede af de phitone ende de waersaghers ende de figueren vanden afgoden ende onsuverheiden ende donwerdicheiden, die in dlant van Juda gheweest hadden ende in Iherusalem, om dat hi setten soude de woerde vander wet, die ghescreven sijn in dien boec, die Helchias, de pape, vant in sHeren tempel.
Negheen coninc en was vore hem sijns ghelijc, die bekeerde ten Here in al sijn herte ende in al sijn ziele ende in al sijn macht nae al Moyses wet; noch nae hem en stont negheen op sijns ghelijc.
Maer nochtan soe en keerde hem de Here niet vander gramscap sijns groets torens, daer sijn toren mede vergramt was jegen Judam om donwerdicheiden, darne Manasses mede verporret hadde.
Ende de Here seide: Ic sal Judam wech doen van minen aensichte, alsoe ic Israhel wech hebbe ghedaen, ende ic sal dese stede, die ic vercoren hebbe, Iherusalem, verworpen ende dit huis, daer ic af geseit hebbe: Mijn name sal daer wesen.
Maer dandere van Josias redenen ende al dat hi dede, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden dagen der coninge van Juda?
In dien dagen so quam op Pharaoen Nechas, de coninc van Egipten, jegen den coninc van Assirien ter rivieren van Effraten. Ende Josias, de coninc van Juda, ghinc wech hem te ghemoete, ende hi waert ghedoet in Mageddo, als hine ghesien hadde.
Ende sine cnapen voerdenne van Mageddo doet ende voerdenne in Iherusalem ende si groevenne in sijn graf.  Ende tfolc vanden lande nam Joachas, Josias zone, ende si consacreerdenne ende maectenne coninc over sinen vader.
Joachas was xxiii jaer out, doe hi begonste te regnerenne. Ende hi regneerde iii  maent in Iherusalem. Sijnre moeder name was Amichal Jeromias dochter van Lobna.
Ende hi dede quaet vore den Here nae al dat sine vaders ghedaen hadden.
Ende pharao Nechas vinckenne in Reblata dat int lant van Emach is, om dat [hi] in Iherusalem niet regneren en soude. Ende hi settede settingen opt dlant, hondert talente zilvers ende enen talent gouts.
Ende Nechas pharao maecte coninc Heliachim, Josias zone, over Josiam sinen vader, ende hi keerde sinen name Ioachim. Maer hi nam Joachas ende voerdenne in Egipten.
Ende Ioachim gaf pharaone tselver ende tgout ende hij settet op dlant alle jare, datmen gheven soude nae pharaons ghebod. Ende hi nam van elken nae dat hi gheven mochte, beide silver ende gout, om dat hijt pharao Nechao gheven soude.
Joachim was xxv jaer oudt doen hi begonste te regnerenne, ende hi regneerde xi jaer in Iherusalem. Sijnre moder name was Sebida, Phadaia dochter van Ruma.
Ende hi dede quaet vore den Here nae alle dat sine vaders ghedaen hadden.
In dien dagen quam Nabugodonoser, de coninc van Babilonien, op ende Joachim waert sijn man iii jaer lanc ende doe stac hi hem weder jegen hem.
Ende de Here sant op hem roevers vanden Caldeen ende roevers van Sirien ende roevers van Moab ende roevers van Amons kinderen, ende hi santse in Judam, dat sine verderven souden nae sHeren woert, dat hi gesproken hadde in sinen knechten, den propheten.
Want dit ghesciede bi sHeren woerde jeghen Judam, om dat hine wech doen soude van vore [hem] om Manasses sonden ende om al dat hi dede,
ende om donsculdich bloet dat hi ute storte. Ende hi vervulde Iherusalem met bloede van onsculdeghen lieden; ende om dese dinc en woude de Here niet goedertieren worden.
Maer dandere van Joachims redenen ende al dat hi dede, en sijn si niet bescreven in den boeke der woerde vanden daghen der coninghe van Juda?
Ende Joachim sliep met sinen vaders ende Joachim sijn zone regneerde over hem.
Ende voertmeer en deder de coninc van Egipten niet toe, dat hi ute sinen lande trecken soude, want de coninc van Babilonien hadt hem al af ghewonnen vander rivieren van  Egipten totter rivieren Eufraten, al dat sconincs van Egipten gheweest hadde.
Joachim was xviii jaer out, doen hi begonste te regnerenne, ende hi regneerde iii maent in Iherusalem. Sijnre moeder name was Neschai, Elmathan dochter, van Iherusalem.
Ende hi dede quaet vore den Here nae al dat sijn vader ghedaen hadde.
In dien tide soe quamen Nabugodonosoers cnapen, sconincs van Babilonien, in Iherusalem ende men omleide de stat met heerren.
Ende Nabugodonosor quam met sinen cnapen, dat hi op Iherusalem stormen soude.
Ende Joachim, de coninc van Juda, ghinc ute totten coninc van Babilonien, hi ende sijn moeder ende sine cnapen ende sine princen ende sine ghelubde camerlinge. Ende de coninc van Babilonien ontfincse in den achtensten jare van sinen rike.
Ende hi brachte van daer voert alle de tresore van sHeren huis ende de tresore van sconincs huse, ende hi brac alle de guldene vate, die de coninc Salomon hadde doen maken in sHeren huis nae sHeren woert.
Ende hi voerde al Iherusalem over ende alle de princen van Iherusalem  here, xm, in ghevanghenisse, ende elken werc  man ende beslutere, ende hi en lieter niet bliven, ute genomen den ermen lieden vanden lande.
Ende hi voerde oec Joachimme over in Babilonien ende sconincs moeder ende sconincs wive ende sconincs ghelubde manne, ende de richters vanden lande leedde hi in ghevanghenisse van Iherusalem in Babilonien,
ende alle de stercste manne, viim, ende de wercliede ende gout smede, m, ende alle de stercste manne ende de vechters, die voerde de coninc van Babiloninen ghevangen in Babilonien.
Ende Nabugodonosor maecte coning Mathaniam, Joachims oem, over hem ende hi hiet sinen name Sedechiam.
Sedechias hadde xxi jaer, doe hi begonste te regnerenne, ende hi regneerde xi jaer in Iherusalem. Sijnre moeder name was Amichal, Jeremias dochter, van Lobna.
Ende hi dede quaet vore den Here nae al dat Joachim ghedaen hadde,
want de Here waert vergramt jegen Judam ende jeghen Iherusalem, totte dat hise verworpen hadde van sinen aensichte. Ende Sedechias ghinc af vanden coninc van Babilonien.
Het ghesciede in Sedechias neghende jare van sinen rike, in de tiende maent, in den tienden dage vander maent, soe quam Nabugodonosoer, hi ende al sijn heer, in Iherusalem ende si omleidense ende si maectenre al ommendomme sterke vesten.
Ende die stede waert besloten ende beleit totte Sedechias, sconincs, xi-sten jare totter vijfster maent totten neghenden dage vander maent .
Ende de honger verwan in die stat ende tfolc vanden lande en hadde negheen broet.
Ende de stat waert ghewonnen ende alle de manne, de vechters, vlouwen bi nachte al den wech vander porten, die tusschen de twee muere was, [ter] sconincs lochtuwen wert, maer de Caldeeusche hadden al ommen domme de stat beleit. Ende Sedechias vloe al dien wech die leidt ter campaengien wert der wildernissen.
Ende theer vanden Caldeeuschen volghede den coninc nae ende si vinghenne int pleine vore Jericho ende alle sine vechters, die met hem waren, si scieden hen van hem ende lietenne.
Ende dus vinghen si den coninc ende brachtenne totten coning van Babilonien in Reblata ende hi sprac met hem vonnisse,
ende hi dode Sedechiam zonen vore hem ende hi stac hem sine ogen ute ende hi bantenne met ysere ende voerdenne in Babilonien.
In de vijfste maent, in den zevenden dage vander maent, dat was dneghentienste jaer sconincs van Babilonien, soe quam Nabuzardan, sconincs van Babilonien maerscalc, in Iherusalem
ende hi ontstac sHeren huys ende sconincs huis ende de huise van Iherusalem ende alle de huise verbernende hi metten viere.
Ende de muere van Iherusalem al ommen domme brac theer vanden Caldeen, dat metten maerscalke was.
Ende Nabuzardan, de maerscalc vanden ridderscape, voerde over dander deel vanden volke, datter bleven was, ende de ghene die over ghevloen waren totten Caldeen, ende dander volc.
Maer vanden ermen lieden vanden lande liet hi wijngaert liede ende lant winnen.
Ende de Caldeeusche braken de mottalene columben, die in sHeren tempel waren,
ende de mottaelne stapelle ende de mottaelne zee, die in sHeren huis was, ende si voerden alle dmottael in Babilonien. Ende de mottaelenne potte oec ende de truweelen ende de vorken ende de nappe ende de mottierkenne ende alle de  mottaelenne vate, daer men in diende, voerden si wech ende de wieroec vate  ende de violen.
De maerscalc vanden heerre voerde wech alle de vate, die gulden waren guldijn ende die zilveren waren zilverijn,
dats te wetenne twee colummen, de mottaelne zee ende de stapels, die de coninc Salomon hadde gemaect in sHeren tempel, ende des mottaels van al den vaten en was negheen ghewichte.
Die ene columme was xxxiii cubitus hoge ende daer boven stont een capiteel motalen, v cubitus hoghe, ende boven tcapiteel was een netteken ende appel gernaten al mottalen. Ende dander columme was oec alsoe gemaect.
Ende de maerscalc nam oec Sarayam, den iersten pape, ende Sophoniam, den anderen pape, ende iii portiers vander stat
ende enen man, die maerscalc was boven de vechters, ende v manne vanden ghenen, die vore den coninc plaghen te stane, die hi binnen der stat vant, ende Sopher, den maerscalck vanden heerre, die de nouwe ridders proefde vanden volke vanden lande, ende vi manne vanden ghemeinen volke, die men vant in die stat.
Dese nam Nabuzardan, de maerscalc vanden ridderscappe, ende voeresse totten coninc van Babilonien in Reblata.
Ende de coninc van Babilonien sloechse ende dooddese in Reblata in dlant van Emach. Ende Judas waert over ghevoert ute sinen lande.
Ende de coninc van Babilonien settede Godoliam, Gichams zone, boven tfolc, dat ghelaten was in dlant, dat Nabugodonozoer ghelaten hadde, den coninc van Babilonien.
Doe dat ghehoert hadden alle die princen vanden ridders ende de manne, die met hem waren, dat de coninc van Babilonien Godoliam boven dlant gheset hadde, [so quamen sij tot Godoliam in Masphat, Ysmahel, Nathanias soen,] ende Johanan, Taree zone, ende Saraias, Tennamets zone, van Netophat ende Jezonias, Machati zone, si ende hare ghesellen.
Ende Godolias swoer hen ende haren ghesellen ende seide: En wilt u niet ontsien den Caldeeusschen te dienenne, blijft in dlant ende dient den coninc van Babilonien, ende u sal wel wesen.
Het geschiede in de sevende maent, soe quam Ysmael, Nathanias [sone], die Helyzama sone was, vanden conincliken zade, ende x manne met hem ende si sloeghen Godoliam ende hi bleef doet, ende oec de Joden ende de Caldeeusche, die met hem waren in Maspha.
Ende alle  tfolc stont op vanden cleinen totten groten ende de princen vanden ridders quamen in Egipten, om dat si de Caldeeusche ontsaghen.
Het ghesciede in den xxxvii-sten jare Joachims, sconincs van Juda, in de xii-ste maent in den xxvii-sten daghe vander maent soe verhief Evilmerodach, de coning van Babilonien, ende in djaer daer in dat hi begonste [te regnerenne,] Joachims, sconinc van Juda, hoeft uten kerkere,
ende hij sprac hem goedertierenlijc ane, ende hi settede sinen troen boven der coninge troen, die met hem waren in Babilonien,
ende hi verwandelde sine cledere, die hi ghehadt hadde in den kerkere, ende alle de daghe sijns levens soe at hi altoes broet in sinen aenscouwenne.
Ende hi besettede hem lijftocht sonder verlaten, die men hem alle dage gaf van sconincs weghen alle die daghe sijns levens.
Tobias was uten gheslechte van eenre stat van Neptalim, die is inden hoechsten van Galilea boven Naason achter den wech, die leedt ten westen wert, ende hi hadde in de luchter side de stat Sephet.
Doe hi ghevanghen was in Salmanasar sconincs van Assirien dagen, al was hi in de ghevanghennisse, nochtan en liet hi den wech der waerheit niet,
alsoe dat hi al dat hi hebben mochte deilde daghelec metten ghevanghenen broeders, die ute sinen gheslechte waren.
Ende al was hi de jonxste van allen in Neptalims gheslechte, nochtan en dede hi niet kintschelec in werke.
Ende doen si alle ghingen ten guldenen calveren, die Jeroboam, de coninc van Israhel, ghemaect hadde, soe vloe dese alleene harre alre gheselscap
ende hi trac in Iherusalem totte sHeren temple ende daer bat hi den Here God van Israhel ende offerde hi ghetrouwelec alle sine primicien ende sine tiende,
alsoe dat hi in den derden jare den vreemden besnedenen ende den toecomelinghen deelde al sijn vertienden.
Dit ende des ghelike nae Gods wet soe behielt dit kindeken,
maer doen hi een man worden was, soe nam hi een wijf Annen ute sinen gheslechte ende hi wan enen sone aen hare ende gaf hem sijns selfs name.
Ende dien leerde hi van sijnre kintscheit Gode tontsiene ende hem te wachtenne van alre sunden.
Ende doe hi bi der ghevanghenissen comen was met sinen wive ende met sinen zone in die stat Ninive met al sinen gheslechte
ende si alle aten vander heidenre spisen, soe wachte dese sine ziele ende hi en waert noyt besmet in haren spisen.
Ende om dat hi sHeren herdachte in al sijn herte, soe gaf hem God gracie in sconincs Salmanasars aenscouwenne,
ende hi gaf hem macht, dat hi gaen mochte waer dat hi wilde, ende dat hi vriheit hadde te doene soe wat dat hi soude willen.
Ende hi trac te hen allen, die in ghevanghenisse waren ende hi gaf hen maninghen van salicheiden.
Ende doen hi comen was in Rages, een stat van Meden, ende hi hadde x talente silvers van dien, daer hi mede gheeert was vanden coninc
ende hi Gabele breke sach hebben met eenre grotere scaren van sinen gheslechte, die ute sinen gheslechte was, soe gaf hi hen op ene cyrographe dat voerseide ghewichte van silvere.
Ende nae vele tijts, doe Salmanasar, de coninc, doet was ende Sennacherib, sijn zone, over hem regneerde ende hi de kindere van Israhel in sinen aenscouwenne in hatien hadde,
soe voer Tobias daghelecx al sijn maechscap dore ende troestese, ende hi deelde elken alsoe hi vermochte van sinen goede.
Hi voedde die honger hadden, hi gaf cledere die naect waren ende eernstelijc begroef hi de dode, ende die doet gheslagen waren.
Ende oec, doe Sennacherib, de coninc, weder ghekeert was van Juda vlieende om de plaghe, die God omtrent hem ghedaen hadde om sijnre blasphemien wille, ende hi van gramscapen vele der kindere van Israhel doet sloech, soe groef Tobias hare lichamen.
Maer doent den coninc gheseit was, soe beval hine doet te slane ende hi nam al sijn goet.
Maer Tobias vloe met sinen wive ende met  sinen zone ende waert al bloet verborghen, want vele liede mindenne.
Maer nae xlv daghe soe sloegen den coninc doot sine zonen,
ende Tobias keerde weder te sinen huus ende men gaf hem al sijn goet weder.
Hier nae, doet een van sHeren feesteliken daghen was ende een goet maeltijt ghereet was in Tobias huys,
soe seide hi totten sinen zone: Ganc ende bringt eneghe van onsen gheslechten, die Gode ontsien, dat si met ons werscappen mogen.
Ende doe hi wech ghegaen was, soe keerde hi weder ende seide, dat een vanden kinderen van Israhel laghe doet gheslagen in die strate. Ende hi spranc thant op van daer hi gheseten was ende liet sinen maeltijt
ende quam al vastende ten lichame, ende hi nammenne ende droechenne al heimelec te sinen huus, dat hine al heimelec graven soude als de sonne onder gegaen soude sijn.
Ende doen hi den lichame gheborghen hadde, soe at hi broot met gheweenne ende anxte
ende herdachte dies woerts, dat de Here gheseit hadde by Amos, den prophete: Uwe feestelec daghe selen worden bekeert in  gheweene ende ghescreye.
Ende doen de sonne onder ghegaen was, soe ghinc hi wech ende groeffenne.
Ende alle sine naeste beresptenne ende seiden: Onlange ist, datmen di hadde bevolen te dooddenne om dusdane dinc, ende graefstu weder de doode?
Maer Tobias ontsach Gode meer dan den coninc ende nam der ghedooddere lichamen ende hi brachtse in sijn huus, ende te middernachte groef hise.
Ende het ghesciede, dat hi op enen dach moede was worden van begravenne ende dat hi thuus quam ende werp hem selven neven een wandt ende hi waert slapende.
Ende daer hi lach ende sliep, soe vielen ute enen swaluwen neste warme strontte op sine oghen ende hi wert blent.
Maer de Here liet hem vele becoringhe gheschien, om dat hi den naecomelingen souden worden ghegeven exempel van sijnre ghedoechsamheit, ghelijc vanden heilegen Job.
Want om dat hi van sijnre kijntscheit den Here altoes ontsien hadde ende hi sine gebode ghehouden hadde, soe en waert hi jeghen den Here niet besericht, om dat hem de plaghe van blentheiden aen comen was,
maer hi bleef onberoert in Gods vreesen ende dancte Gode alle de dage sijns levens.
Want ghelijc dat den heilegen Job de coninghe verweten, alsoe daden oec desen vader ende moeder ende sijn maghe, ende bespotten sijn leven ende seiden:
Waer is dijn hope, daer du omme dades alle moyenisse ende begravinghe der dodere?
Maer Tobias beresptese ende seid: En wilt alsoe niet spreken,
want wi sijn heilegher liede kindere ende wi ontbeiden dat leven, dat God den ghenen gheven sal, die hare gheloeve nummermeer van hem en verkeren.
Ende Anna, sijn wijf, ghinc daghelec ten werke van wevenne ende si brachte lijftocht, die si ghecrigen mochte metter pinen van haren handen,
waer bi dat gheviel, dat si ontfinc een hoecken vanden gheiten ende si bracht thuys.
Ende doe haer man ghehoert hadde sijn stemme bleectende, soe seide hi: Besiet, masschien, dat het niet ghestolen en si, ghevet weder sinen heren, want ons en is niet gheorloft van dieften ywet tetenne ofte te ghenakenne.
Hier mede waert sijn wijf vergramt ende si antwoerde: Openbaerlijc is dijn hope ydel worden ende nu sijn dijn aelmoessenen gheopenbaert.
Ende met desen ende dusdanen woerden soe verweet si hem.
Ende Tobias versuchte doe ende hi begonste met tranen te biddenne
ende seide: Here, du best gherecht ende alle dine vonnissen sijn gherecht ende alle dine wege sijn ontfermicheit ende waerheit ende vonnisse.
Ende, Here, nu herdincke mijns ende en nemt negheene wrake van minen sonden, noch en herdencke mijn mesdade niet ofte mijnre vadere ende modere.
Want wi en hebben niet ghehoersam gheweest dinen gheboden ende hier omme sijn wi ghelevert in roef ende in ghevanghenisse ende in de doot  ende in scherne ende in lachtere allen den nacien, daer du ons in ghestroyt heefs.
Ende nu, Here, so sijn dijn vonnissen groet, want wi en hebben niet ghedaen na dine ghebode ende wi en hebben niet claerlijc ghewandelt vore di.
Ende nu, Here, doet met mi nae dinen wille ontfermicheit ende ghebiede minen gheest tontfane in paise, want mi betaemt bat te stervenne dan te levenne.
Op desen selven dach gheviel, dat Zara, Raguels dochter, in een stede vanden Meden oec hoerde verwijt van eenre van haers vaders joncwiven,
want si hadde vii mannen ghegeven gheweest ende een duvel, die Asmodeus hiet, hadse ghedoedt thant als si tot hare in waren ghegaen.
Ende doe Sara dus dmeisen versprac om hare mesdaet, so antwoerdese hare ende seide: Nemmermeer en moeten wi zone ofte dochteren van di sien boven der eerden, vermordersse dijnre manne.
Wiltu mi oec doeden, alstu vii manne ghedoedt heefs? Om dese woerde ghinc Sara op de hoechste camere van haren huus ende in iii daghen noch in iii nachten en at si noch en dranc si,
maer si gheduerde in bedinghen ende bat den Here met tranen, dat hise van desen lachtere verloesen wilde.
Ende het ghesciede ten derden dage, dat si hare bedinghe voldaen hadde, soe benedide si den Here
ende seide: Onser vader God, ghebenedijt is dijn name, die, alstu gram gheweest heefs, sels ontfermicheit doen, ende du verlaets de zonden in den tijde des vernoeys den ghenen, die di aenroepen.
Here, te di bekeric mijn aensichte, te di heffic mine oghen op,
Here, ic bidde, dattu my ontbents vanden bande des verwyts ofte hale mi doch van boven der eerden.
Here, du wets, dat ic noeyt man en begheerde ende ic hebbe mine sele suver ghehouden van alre begheerten des vleechs.
Ic en minghelde my noyt metten ghenen die speelden, ende ic en gaf my noyt ghesellec metten ghenen die in lichticheiden wandelden.
Ic consenteerde tontfane enen man met dijnre vresen ende niet met mijnre oncuyscheit.
Ofte ic was haers onwerdich ofte masschien si en waren mijns niet werdich, want masschien du heves mi behouden te enen anderen man.
Want dijn raet en is in negheens menschen macht.
Want elc, die di oeffent, heeft dit over waer, want eest, dat sijn leven in becoringen is, soe sal hi werden ghecroent, maer eest in vernoeye, soe sal hi werden verloest, ende eest, dat hi mesdadich is, hem sal gheorloft wesen te dijnre ontfermicheit te comenne,
want du en heefs ne gheen ghenoechte in onsen verliese, die nae den tempeest saechte maect ende die nae gheween ende nae tranen vroudde in storts.
God van Israhel, dijn name moet ewelijc ghebenedijt wesen.
In dien tide waren harre beider bedinghen ghehoert in den aenschouwenne van des alre hoechsts Gods glorien,
ende die heilege Raphael sHeren waert ghesonden, dat hise beide ghenesen soude, welker bedinge te enen tide vermaent waren in sHeren aenscouwenne.
Als Tobias dus hoepte, dat sine bedinghe ghehoert was, dat hi soude moghen sterven, soe riep hi Tobiam, sinen zone, te hem
ende seide hem: Zone mijn, hore de woerde mijns monts ende legtse in dijn herte als een fondament.
Alse God mijn ziele ontfaen heeft, soe begrave minen lichame, ende du sels dijnre moeder in eeren hebben  alle de daghe dijns levens,
want du best sculdich te herdinckenne, hoe vele ende hoe grote vreesen si ghedoecht heeft om dinen wille in haren lichame.
Ende als si oec voldaen sal hebben den tijt haers levens, soe sultstuse neven mi begraven.
Du sels alle de daghe dijns levens Gode int herte hebben, ende wachte di, dattu ne ghenen tijt willich ter sonden en wordes, ende laets achter dan ons Gods ghebode.
Doet almoessennen van dinen goede ende en wille dijn aensichte niet keren van neghenen ermen, want alsoe sal gheschien, dat sHeren aensichte oec van di niet en sal werden ghekeert.
Alsoestu sels moghen, soe wes ontfermhertich.
Heefstu vele, soe gheef overvloedelec ende heefstu oec luttel, soe wes oec wes oec ernstich elluttel te ghevenne.
Want du gaders te dinen behoef enen goeden loen inden daghe der nootsaken,
want de almoessenne verloest van alre sunden ende van der doet ende si en sal niet ghedoeghen dat die ziele gaen sal in donckerheiden.
De almoessenne sal groet betrouwen wesen vore den hogen God hen allen, diese doen.
Wachte di, zone mijn, van alre oncuyscheit ende en ghedoechs nummermeer grote mesdaet te wetenne sonder dijn wijf.
En late nummermeer hoverde te boven comen in dinen zen ochte in dijn woert, want alle verderffenisse nam dbeghin in de hoverde.
Soe wie datti yewet werken sal, gheef hem thant sinen loen, ende den loen dijns huercnapen en blive al bedallen by di niet.
Dattu niet en wils dat di een ander doe, besich, dattuut neghenen tijt enen anderen en does.
Ete dijn broet metten ghenen, die hongert ende metten armen, ende decke de naecte met dinen clederen,
sette dijn broet ende dinen wijn op eens gerechts begraven ende en wilter niet af eten ofte drincken metten sondaren.
Onder vrage altoes raet van den wisen.
Talre tijt benedie Gode ende bidde van hem, dat hi dine weghe beleiden moet, ende alle dine vonnisse selen altoes in hem bliven.
Zone mijn, ic doe di oec te wetenne, dat ic in Rages, de stat van Meden, gaf Gabelo x talente zilvers, doestu noch een kindeken wars ende hebs sine sirograeffe bi mi.
Ende hier omme so besich, hoe du tot hem comen moges, dattu van hem moges ontfaen tfoerseide ghewichte van silvere ende dattu hem sine sirograeffe weder gheefs.
Zone mijn, en wille niet ontsien, want wi leiden een arm leven, maer wi selen vele goets hebben, op dat wi Gode ontsien, ende gae wi wech van alre sonden ende doen wi wel.
Tobias antwoerde doe sinen vader ende seide: Vader, al dattu my bevolen heefs, dat sal ic doen,
maer ic en weet niet, hoe ic dit ghelt gheeyschen sal. Hi en weet niet, wie ic ben, ende ic en kenne hem niet, wat teeckenne salic hem gheven? Noch ic en wiste oec noeyt den wech al daer men derwert gaet.
Doen antwoerde hem sijn vader ende seide: Ic hebbe bi my sine sirograeffe, ende als du hem die toenen sels, soe sal hijt di thant gheven.
Maer ganc nu ende soect enen ghetrouwen man, die met di gaen mach behouden sijns loens, dattuyt ontfaen moges die wile dat ic noch leve.
Doe ghinc Tobias ute, ende vant enen sconen jongelinc staende boven ghegoert ende gherect als te gane,
ende hi en wiste niet, dat het een ingel was, ende hi gruettenne ende seide: O goede jonghelinc, van waer hebben wi di?
Ende hi antwoerde: Vanden  kinderen van Israhel. Ende Tobias seide hem: Wetstu den wech, die leedt in der Meden lantscap?
Hi antwoerde hem: Ic weettenne ende ic hebbe alle de weghe dicwile gewandelt ende ic hebbe ghewoent met Gabele, onsen broeder, die in Rages woent, een stat van Meden, die staet in den berge Exbatanis.
Ende Tobias seide hem: Ic bidde, dattu mijns ontbeiden wils, totte dat ic dit selve minen vader gheboetscape.
Doe ghinc Tobias in huis ende seide al dit sinen vader, ende sijn vader verwonderde des ende bat, dat hi totte hem in comen soude.
Ende doen dingel in comen was, soe gruette hine ende seide: Altoes moet di blijscap wesen.
Ende Tobias seide: Wat blijscapen sal mi wesen, die in donckerheiden sitte ende dliecht vanden hemele niet en sie?
Ende de jonghelinc seide hem: Wes sterc van gedachten, want het is herde bi, dattu van Gode sels werden ghenesen.
Ende Tobias seide hem: Selstu minen zone moghen leiden te Gabele in de stede van Meden? Ende als du weder suls comen sijn, soe salic di dinen loen ghelden.
Ende dingel seide hem: Ic salne leiden ende weder bringen te di.
Ende Tobias antwoerde hem: Ic bidde di, segt mi, van wat huse ofte van wat gheslechte du best.
Ende dingel Raphael seide hem: Suecstu tgheslechte van enen huercnape  ofte den huercnape selve, die met dinen zone gaen mach?
Maer om dat ic di niet in sorghen laten en wille, ic ben Azarias, des groets Ananias zone. .
Ende Tobias antworde: Du best van enen groeten gheslechte, maer ic bidde, dattu di niet en stoers, al woude ic dijn gheslechte weten.
Ende de inghel seide hem: Ic sal dinen zone ghesont leiden ende ghesont weder bringhen.
Ende Tobias antwoerde ende seide: Wel moetti wandelen ende God moet in uwen weghen wesen ende sijn enghel moet hem met u versellen.
Doe alst al bereet was, datmen draghen soude in den weghe, soe beval Tobias sinen vader ende sijnre moeder te Gode, ende si wandelden beide te gadere.
Ende doe si wech ghetijdt waren, soe begonste sijn moeder te weenenne ende te seggenne: Du heefs genomen den stoc onser outheit ende heeftene wech ghesonden van ons.
Ofte dat ghelt noyt gheweest en hadde, daer dune om ghesonden heefs!
Want onse ermoede was ons ghenoegh, dat wi dat rijcheit rekenen mochten, dat wi onsen sone saghen.
Ende Tobias seide hare: En wille niet weenen, onse zone salre comen behouden ende hi sal weder te ons comen behouden ende dine ogen selen hem sien,
want ic gheloeve, dat de goede ingel Gods in sijn geselscap is. Ende hi sal wel betrecken, dat omtrent hem ghedaen sal worden, also dat hi met blijscapen weder te ons keren sal.
Met desen woerden liet sijn moeder dwenen ende sweech.
Dus tijdde Tobias wech ende de hont volchde hem, ende ten eersten blivenne soe bleef hi neven de riviere Tygeris.
Ende hi ghinc ute om sine voete te dwaenne, ende sich, een groet visch quammer ute om hem te verslindenne.
Ende Tobias ontsachenne  ende riep met luder stemmen ende seide: Here! hi begrijpt mi.
Ende de ingel seide hem: Begrijpt sijn kake ende trectenne te di wert. Ende doen hi dat ghedaen hadde, soe trac hine opt droeghe ende hi begonste te spertelenne vore Tobias voete.
Doen seide hem dingel: Maect desen visch scone ende hout bi di sijn herte ende de galle ende de levere, want dese sijn orborlec noetorftich te medicinen.
Doen dat Tobias ghedaen hadde, soe briet hi sijn vleechs ende si droeghent met hem op den wech; dander soutten si soe, dat sijs ghenoech hebben souden tote dat si comen souden in Rages, de stat van Meden.
Doen bat Tobias den ingel ende seide hem: Azaria, broeder, ic bidde di, dattu my segs, wat machte hebben dese dingen, die du bevolen hebs te doene ofte te houdenne vanden vissche.
Ende hi antwoerde ende seide hem: Op dattu een stucsken van sijnre herten op colen legs, soe verjaget de roke daer af alle maniere van duvelen, beide van manne ende van wive, also dat si nummermeer hem weder aen en comen, ende de galle is goet om de oghen te salvenne, daer dwitte in is, ende si selen worden ghenesen.
Ende Tobias seide hem: Waer wiltu, dat wi bliven?
Ende dingel antwoerde ende seide: Hier is een man, die Raguel hiet, dijn naeste van dinen gheslechte ende hi heeft een dochter, die Zara heit, ende hi en heeft neghenen man noch wijf sonder hare.
Men is di al sijn goet sculdich ende du sultse moeten nemen te wive.
Daer omme heisschese van haren vader, ende hi salse di te wive gheven.
Doe antwoerde Tobias ende seide: Ic hore, dat se vii mannen ghegeven is ende si bleven doet, maer dit hebbic oec ghehoert, datse een duvel doodt.
Daer om ontsie ic, dat mi masschien dit oec gheschien mochte, ende om dat ic een enich zone ben minen vader ende moder, soe sal ic hare outheit met rouwen af doen gaen ter hellen.
Doe seide hem dingel Raphael: Hore mi, ende ic sal di toenen, wie si sijn, daer de duvel macht over hebben mach,
want die ghene, die huwelijc ontfaen, soe dat si Gode van hem ende van haren gedachten ute sluten ende alsoe hen gheven te hare oncuyscheit alse een peert ende alse een mule, die negheen verstantenisse en hebben, op  hen heeft de duvel macht.
Maer als du se heves genomen ende alstu in de camere met haer best, soe sulstu di drie daghe van haer wachten, ende du en sels el niet doen dan met hare in bedinghen wesen,
want binnen dier nacht, als du de levere vanden vissche verberren suls, soe sal de duvel werden verjaghet
ende in dander nacht sulstu worden ontfaen in der vergaderinghen vanden heileghen patriarken,
maer ter derder nacht soe sulstu de benedixie ontfaen, dat suver kindere van u lieden selen worden gheboren.
Maer als de derde nacht leden is, soe sulstu de maget ontfaen met sHeren vreesen, ende meer sulstu di keeren ten minnen van kinderen dan van oncuyscheiden, dattu in Abrahams zade bejagen moges benedixie in kinderen.
Aldus ghinghense in te Raguels, ende Raguel ontfincse met blijscapen.
Ende Raguel mercte Tobiam ende seide totte Annen, sinen wive: Hoe ghelijc is dese jonghelinck minen maech!
Ende doen hi dat gheseit hadde, soe seide hi: Ghi jonghelinge,  mine broeders, wanen sidi? Si seiden: Ute Neptalims gheslechte vander ghevangenissen van Ninive.
Ende Raguel seide hen: Kendi Tobiam, minen brueder? Die antwoerden: Ja wi.
Ende doe hi vele goeds van hem sprac, soe seide dingel totte Raguel: Tobias, daer du omme vrages, es des vader.
Ende Raguel viel op hem ende met tranen custe hine, ende hi weende op sinen hals
ende seide: Zone mijn, di moet benedixie sijn, want du best eens goets ende alte goets mans zone.
Ende Anna, sijn wijf, ende Zara, hare dochter, weenden.
Ende nae dien, dat si ghesproken hadden, soe beval Raguel enen ram te slane ende een weerscap te ghereidenne. Ende doe hise bat, dat si ten eten souden gaen sitten,
soe seide Tobias: Ic en sal hier eten heden noch drincken, en si dattu te voren minen heischs versekers ende mi beloeft te ghevenne Saram, dijnre dochter.
Doe Raguel dit woert horde, soe ontsach hi hem, om dat hi wiste, dat dien vii mannen ghesciet was, die tot hare in ghegaen waren, ende hi begonste tontsiene, dat het masschien desen jongelinc oec ghevallen mochte alsoe. Ende doe hi in twifelingen was, wat hi doen mochte, ende hi den jonghelinc negheen antwoerde en gaf,
soe seide hem dingel: En wille niet ontsien desen man hare te ghevenne, want desen, die Gode ontsien, soe is men dijnre dochter te wive sculdich, ende hier om en mochtse negheen ander hebben.
Raguel seide doe: Ic en twifele niet, God en heeft in sinen aenscouwenne ontfaen mine bedinghe ende mine tranen,
ende dat hi u daer omme te mi heeft doen comen, dat dese huwen soude in hare maechscap nae Moyses wet. Ende nu en wille niet twivelen, ic en salse di leveren.
Ende hi begreep sijnre dochter rechte hant ende hi gaefse in Tobias rechte hant, ende seide: Abrahams God ende Ysaacs God ende Jacobs God moet met u wesen ende hi moet u vergaderen, ende hi moet sine benedixie voldoen in u lieden.
Ende si namen enen chaertere ende maecten tghescrifte van den huwelike.
Ende hier nae ghingen sij werscapen ende loefden Gode.
Ende Raguel riep Annam, sijn wijf, te hem ende beval hare, dat si een andere camere bereiden soude.
Ende hi leiddere Saram, sijnre dochter, in ende si weende.
Ende hi seide hare: Dochter mijn, wes sterc van ghedachte, God des hemels moet di blijscap gheven over tferdriet, dattu ghedoeget heefs.
Ende nae dien, dat si davontmael gedaen hadden, soe leidden si den jonghelinc in te hare. Tobias herdachte van des ingels woerden ende hi trac ute sijnre malen een stucke vander leveren ende hi leidt op levende colen.
Ende Raphael, de ingel, begreep doen den duvel ende hi bandenne in der wildernissen vanden hoechsten Egipten.
Tobias riet doen der maghet ende seide totte hare: Sara, stant op, ende bidden wi den Here heden ende morgen ende over morgen, want in desen iii nachten werden wi met Gode ghevoeget, maer als de derde nacht leden is, soe selen wi in onsen huwelike wesen,
want wi sijn heileger liede kindere ende wi en mogen alsoe niet vergaderen, alsoe  de heidenne doen, die Gode niet en kennen.
Ende si stonden te gadere op ende si beedden beide te gadere neernstelec, dat hem  ghesondechede moeste worden ghegeven.
Ende Tobias seide: Here, onser vadere God, di moeten loven de hemele ende de eerde ende de zee ende de fonteynen ende de rivieren ende alle dine creatueren, die daer binnen sijn.
Du makes Adame vanden lime der erden ende du gaefs hem te hulpen Evam.
Ende Here, nu wetstu, dat ic mijnre suster niet en neme te wive om de sake van oncuysheiden, maer alleene om de minne van naecomelinghe, daer dijn name in werde ghebenedijt ewelec ende emmermeer.
Ende Sara seide aldus: Ontfarme ons, Here, ontfarme ons, ende wi moeten beide te gadere oudt worden in ghesonde.
Ende het ghesciede omtrent der hanen sanc, soe gheboet Raguel sinen cnapen te halenne ende si ghingen te gadere met hem om een graf te gravenne,
want hi seide: Ofte hem oec alsoe ghevallen is, dat dien anderen vii mannen ghesciet is, die totte hare in ghingen.
Ende doen si tgraf ghereet hadden, soe keerde Raguel weder te sinen wive ende hi seide hare:
Sende ene van dinen joncwive, dat se besie, ofte hi doet is, dat ickenne mach graven eert claert.
Ende hi sant ene van haren joncwiven. Ende doe si in de camere comen was, soe vant sise beide te gadere slapende, ghesont ende wel varende.
Ende si keerde weder ende boetscapte een goede niemare, ende Raguel ende Anna, sijn wijf, loefden Gode
ende seiden: Here, God van Israhel, wi benedien di, want ons en is niet ghesciet, alsoe wi ghewaent hadden,
want du heefs met ons dine ontfermherticheit ghedaen ende du heefs van ons verdreven onsen viant, die ons persequeerde,
want du heefs ontfermenisse op twee eneghe kindere. Mijn Here, doetse di volmaectelikere benedien ende doetse di offeren sacrificie dijns loefs ende harre ghesontheit, dat alle de heidene bekennen moeten, dattu alleene God best in al den lande.
Ende Raguel beval thant sinen cnapen, dat si tgraf vullen souden, dat si gemaect hadden, eert claerde.
Ende hi seide sinen wive, dat si een weerscap ghereiden soude ende dat si al ghereidden soude, dat ter spisen noetdorftich ware den ghenen, die wandelen souden.
Ende hi dede slaen twee vette coeye ende iiii ramme ende hi dede maeltide ghereiden allen sinen ghebueren ende sinen vrienden.
Ende Raguel beswoer Tobiam, dat hi twee weken met hem bliven soude,
ende van al dien, dat Raguel hadde, soe gaf hi de helft Tobiam, ende hij maecte dit ghescrifte, dat dander helft, die hem bleef, te Tobias heerscapie comen soude nae hare doot.
Doe riep Tobias den ingel tot hem, dien hi waende, dat hij een mensche hadde gheweest, ende hi seide hem: Azarias, broeder, ic bidde, dattu mine woerde horen wils.
Al wart, dat ic mi selven di te enen knecht leverde, soe en sal ic niet werdich sijn dijnre voersienicheit.
Nochtan soe biddic di, dat du met di nemes beesten ofte dienste ende ganc totte Gabele in Rages, de stede van Meden, ende levere hem sine sirograffe ende ontfanc tghelt van hem ende bidde hem, dat hi come te mijnre brulocht,
want du wets wel, dat mijn vader de daghe telt, ende eest, dat ic enen dach langhere merren sal, soe sal sine siele werden bedrueft.
Ende oec siestu, hoe mi Raguel besworen heeft, wies besweren ic niet veronwerden en mach.
Do nam Raphael met hem iiii van Raguels cnapen ende twee kemels ende trac in Rages, de stede van Meden, ende hi vant Gabele ende hi gaf hem sine sirograeffe ende hi ontfinc van hem alle tghelt.
Ende hi seide hem van Tobia, Tobias zone, al datter ghedaen was, ende hi dedene met hem comen ter brulocht.
Ende doen hij in Raguels huis comen was, soe vant hi Tobiam sitten etende ende hi spranc op ende si custen deen dander, ende Gabelus weende ende benedidenne
ende seide: De Here God van Israhel moet di benedien, want du best eens alte goets mans zone ende gherechts ende die Gode ontsiet ende almoessenne doet,
ende men moet benedixie seggen op dijn wijf ende op dijn vader ende moeder.
Ende ghi moet uwe kindere sien ende uwer kindere  kinder totte int derde ende tfierde gheslechte, ende uwe saet moet sijn ghebenedijt van Gode van Israhel, die regneert ewelec ende emmermeer.
Ende doen si alle hadden gheantwoert Amen, soe ghingen si ter werscap ende si daden de werscap van der brulocht met sHeren vresen.
Maer doe Tobias daer merrede om de zake vander brulocht, soe was Tobias, sijn vader, in sorgen ende seide: Waer omme waenstu, dat mijn zone merret ofte waer omme, dat hi daer ghehouden is?
Waenstu, dat Gabelus doet is ende dat hem nieman tghelt en ghieft?
Ende hi begonste zeere te bedruevenne ende Anna, sijn wijf, met hem. Ende si beide te gadere begonsten te weenenne, om dat hare zone ten ghesetten daghe te hen niet weder en keerde.
Dus weende sijn [moeder] met tranen sonder op houden ende seide: Ay mi, zone mijn, waer bi sonden wi di in pelgrimagien, dliecht van onsen ogen ende de scat onser outheit, tsolaes ons levens, de hope onser nacomelinghen?
Om dat wi alle dinc te gadere in di alleene hadden, soe en souden wi di niet hebben laten gaen van ons.
Ende Tobias seide hare: Swijcht ende en wille niet werden ghestoert, onse zone is ghesont; die man, daer wine mede ghesonden hebben, is ghetrouwe ghenoech.
Maer si en mochte in negheenre manieren worden vertroest, mar si spranc alle dage op ende sach al omme ende ghinc alle de wege omme, al daer si hope hadde dat hi comen soude, dat sine van verren soude sien comen ofte si mochte.
Ende Raguel seide totte sinen behouden sone: Blijft hier ende ic sal senden te dinen vader enen bode der salicheit van di.
Ende Tobias seide hem: Ic weet, dat mijn vader ende mijn moder nu de dage tellen ende dat hare gheest in hem ghepijnt woert.
Ende doe Raguel Tobiam bat met vele worden ende hijt met negheenre redenen hoeren en wilde, soe leverde hi hem Saram ende die helft van al sinen goede in cnapen, in joncwiven, in quicke, in kemels ende in coeyen ende in vele ghelts ende hi lietenne van hem gaen ghesont
ende seide: Gods heilich ingel moet wesen in uwe weghe ende hij moet u ghesont beleedden, ende ghi moet alle dinc voerspoedelijc venden omtrent uwen vader ende moeder, ende mijn oghen moeten uwe kindere sien, eer ic sterven sal.
Ende vader ende moeder namen harer dochter ende custense  ende lietense gaen,
ende bevalen haer, dat si eren soude sweer ende swegher ende haren man minnen ende hare huus liede regeren ende thuus betrecken ende dat si haer selven houden soude sonder begrijp.
Ende doe si weder keerden, soe quamen si totte Charran, dat in midden den wech is jeghen Ninive ten xi-sten daghe.
Ende dingel seide: Tobias, broeder, wetstu, hoe du dinen vader liets?
Eest dat di ghenoecht, soe laet ons vore gaen, ende de meyseniede selen te gadere met dinen wive ende metten beesten al eyskenne nae volghen onsen wech.
Ende doe hem dat ghenoechde, dat si gaen souden, soe seide Raphael totte Tobiam: Nemt met di vander gallen vanden vissche, want het sal nootdorftech wesen. Dus droech Tobias van dier gallen ende ghinc ewech.
Ende Anna sat daghelec neven den wech op den tsop van enen berge, van daer si verre sien mochte.
Ende doen si van dier stat selver sach ofte hi quam, soe sach si van verren ende si bekende saen, dat hare zone quam, ende si liep ende boetscapet haren man ende seide: Sich, dijn sone comt.
Ende Raphael seide totte Tobiam: Daer du in huis comen sels, soe aenbede thant den Here dinen God ende dancke hem ende ganc tot dinen vader ende custenne,
ende thant salve op sine oghen van deser gallen van desen vissche, diestu met di drages, want du sult weten, dat sine oghen thant selen werden ontdaen, ende dijn vader sal sien dliecht des hemels ende hi sal verbliden in dinen aensiene.
Doe liep de hont vore, die mede was in dien wech, ende ghelijc enen toecomenden bode soe verblide hi, sinen stert queckende.
Ende de blinde vader stont op ende hi begonste te lopenne, sine voete stotende, ende hi gaf enen kinde de hant, ende hi ghinc sinen sone te ghemoete.
Ende hi ontfinckenne ende hi custenne met sinen wive ende si begonsten beide te weenenne van blijscapen.
Ende doen si Gode aenbeedt hadden ende ghedanct, soe saten si te gader neder.
Doe  nam Tobias vander gallen vanden vissche ende salvede sinen vader de oghen,
ende hi ontbeidde wel nae een halve ure ende ute sinen oegen begonste dwitte te comenne ghelijc der liesen van enen eye.
Ende Tobias begreepse ende tracse ute sijns vaders oghen, ende thant ontfinc Tobias sijn sien.
Ende hi loefde Gode ende sijn wijf ende alle diene kinden.
Ende Tobias seide: Here, God van Israhel, ic love di, want du heves mi ghecasteit ende du heefs mi ghenesen, ende sich, ic sie Tobiam, minen zone.
Ende nae vii daghe soe quam oec in Sara, sijns zoens wijf, ende alle de meiseniede ende tquic ghesont ende de kemels ende vele ghelts sijns wijfs, maer oec tghelt, dat hi ontfaen hadde van Gabele.
Ende Tobias vertelde vadere ende modere alle Gods weldade, die hi met hem ghedaen hadde bi dien man, die hem gheleidt hadde.
Ende Achior ende Nabath, Tobias maghe, quamen verblidende tote Tobiam ende verblidende met hem van allen den goede, dat God omtrent hem ghetoent hadde.
Ende si werscaepten vii daghe ende verblijdden alle met groter blijscap.
Tobias riep doe sinen zone te hem ende seide hem: Wat mogen wi desen heilegen man gheven, die met di comen is?
Ende Tobias antwoerde ende seide sinen vader: Vader, wat loene selen wi hem gheven ofte wat sal mogen werdich wesen jeghen sine weldade?
Hi heeft mi gheleidt ende weder bracht ghesont, hi ontfinc tghelt van Gabele, hi heeft mi doen hebben een wijf ende hi verdreef den duvel van hare, hi maecte haren vader ende moeder blijscap ende hi verloeste mi vanden verswilghenne des vischs. Di heeft hi oec doen sien dliecht des hemels ende wi sijn bi hem vervult van allen goede. Wat selen wi hem hier jeghen weerdelec gheven moghen?
Maer, vader mijn, ic bidde, dattu hem bids, ofte hi wille ghewerdegen te sinen behoef te nemenne de helft van alle den goede, dat hier comen is.
Ende de vader ende de zone riepenne ende leidenne in een side ende si begonsten hem te biddenne, dat hi gheweerdichde ontfenclijc te hebbenne de helft van al dien, dat daer bracht was.
Doe seide hem de inghel heimelec: Benedijt Gode des hemels ende voer alle liede beliet hem, want hi heeft met u sijn ontfermicheit ghedaen.
Want eens conincs heimelijcheit te <berghene> is goet, maer Gods werke te openbarenne ende te bekennenne es eerlec.
Goet soe is de bedinghe met vastenne ende de almoessenne beter dan tresore op leggen,
want de almoessenne verloest vander doet ende si eest, die de sunden suvert ende doet ontfermicheit vinden ende dewelijc leven.
Maer die de sunden doen ende quaetheit, si sijn viande harer zielen.
Daer omme soe openbaerde ic u de waerheit ende ic en sal van u niet bergen de heimelike redenne.
Doe du bedes met tranen ende de doodde groefs ende du dijn maeltijt liets ende du de dode sdages brocht in dijn huis ende duse tsnachts groefs, soe offerde ic dine bedinge den Here.
Ende om dattu Gode bequaem waers, soe waest noet, dat een coringhe di proeven soude.
Ende nu heeft mi de Here ghesonden, dat ic di ghenesen soude ende dat ic Saram, dijns soens wijf, verloesen soude vanden duvel.
Want ic ben dingel Raphael, <een> van den vii, die staen vore den Here.
Ende do si dit ghehoert hadden, soe worden sij vervaert ende al bevende vielen si op de eerde op hare aensichte.
Ende dingel seide hen: Pays si met u, en wilt u niet ontsien,
want alsic met u was, soe was icker bi Gods wille, hem benediet ende loeft sinen name.
Want het scheen, dat ic met u at ende dranc, maer ic biesege van spisen ende van drancke, die men niet sien en mach vanden mensche.
Hier omme ist tijt, dat ic weder kere te hem, die mi ghesonden heeft, maer ghebenedijt ghi Gode ende vertelt alle sine wondere.
Ende doen hi dit gheseit hadde, soe waert hi ghenomen van haren aensichte ende si en mochtens voert nemmeer sien.
Doen lagen si langs op de eerde iii uren lanck ende benediden Gode, ende si stonden op ende vertelden alle sine wondere.
Ende de oude Tobias ontdede sinen mont ende benedide den Here ende seide: Here, du best groet ewelec ende dijn rike is ewelec ende emmermeer.
Want du  gheessels ende verloests, du leeds ter hellen ende brings weder, ende nieman en is, die dijnre hant ontvlien mach.
Kindere van Israhel, belihet den Here ende inder heidenne aenscouwenne loeftenne,
want hier omme heeft hi u ghestroyt onder de heidenne, diene niet en kennen, om dat ghi sine wondere vertellen sult ende dat ghi hen selt doen weten, dat negheen ander almechtich God en is sonder hi.
Hi heeft ons ghecasteijt om onse quaetheide ende hi sal ons verloesen om sine ontfermicheit.
Hier omme, besiet wat hi gedaen heeft met u, ende met vreesen ende met bevenne belihet hem ende verheft den coninc vanden werelden in uwen werken.
Want ic sal hem belien inden lande mijnre ghevangenisse, want hi heeft sine moghentheit ghetoent in sondelec volc.
Hier omme soe wert bekeert, ghi sondaren, ende doet gherechticheit vore Gode ende gheloeft, dat hi met u sijn ontfermicheit doen sal.
Want ic ende mine ziele selen in hem verbliden.
Alle Gods uitvercore, benedijt hem, doet dage van blijscapen ende belihet hem.
Iherusalem, Gods stat, God hevet di ghecasteijt in den werken van dinen handen.
Leve Gode in goede ende benedie Gode vanden werelden, dat hi in di herstichten moet sine woninghe ende dat hi weder te di vergaderen moet alle de ghevanghene ende dattu moges verbliden ewelijc ende emmermeer.
Du suls blicken met blickende liechte ende alle dendden vander werelt selen di aenbeden.
De nacien selen van verren te di comen ende si selen ghiften bringen ende den Here in di aenbeden ende si selen dijn lant hebben in heilicheiden,
want si selen den groeten name in di aenbeden.
Die di versmaden selen, selen wesen vermalendijt ende alle, die di blasphemeren selen, si selen wesen verdoemt; die di stichten selen, si selen wesen ghebenedijt.
Want du suls werden verblijdt in dinen kinderen, want si selen alle worden ghebenedijt ende werden ten Here vergadert.
Si sijn alle salich, die di minnen ende die verbliden op dinen pays.
Mijn ziele ghebenedie den Here, want hi heeft Iherusalem, sijn stat, verloest.
Ic sal salich wesen, op dat die over blive van minen zade sijn selen om te siene de claerheit van Iherusalem.
Hare porten selen werden ghesticht van saphieren ende smaragden ende al domme ganc van haren mueren van preciosen steenen.
Al hare straten selen ghepaveyt worden van witten, suveren steenen ende in haren weghe salmen alleluya singen.
Ghebenedijt si de Here, diese verheven heeft, ende dat sijn rike op hare sijn sal ewelijc ende emmermeer.
Alle Tobias redenen worden voldaen, ende nae dien dat hi weder siende waert, soe leefde hi xlii jaer ende hi sach sijnre neven zonen.
Ende doe hi c jaer ende ii oldaen hadde, soe waert hi eerlijc begraven in Ninive.
Want doe hi sijn liecht verloes, soe was hi lvi jaer oudt ende doen hi lx jaer hadde, soe ontfinc hijt weder.
Ende dander van sinen levenne was in blijscapen, ende met goeden voertgange van sHeren vreesen soe voer hi henen in payse,
maer in die ure van sijnre doet soe riep hi tote hem Tobiam, sinen zone, ende vii jonghelinge, sinen zonen, sinen neven, ende hi seide hen:
Tferderven van Ninive is bi, want Gods woert en sal niet achter bliven ende onse broeders, die ghestroyt sijn van den lande van Israhel, si selenre weder toe keren. .
Want al haere lant, dat verwoest is, sal vervult  worden ende men sal weder stichten Gods huys, datter in verberrent is, ende daer selen wederkeren alle, die Gode ontsien,
ende de heidene selen hare afgode laten ende si selen comen in Iherusalem ende wonen daer in.
Ende si selenre  in verbliden alle ende den coninc van Israhel anebeden.
Daer omme ghi, mijn zonen, hoert mi, uwen vader: Dient den Here in waerheiden ende ondersuect om te doene dat hem ghenoechlijc is,
ende beveelt uwen kinderen, dat si gherechticheit doen ende almoesenne, ende dat si Gods herdincken ende dat sine in allen tide loven in waerheiden ende in alle hare macht.
Nu, zoenen, daer omme hoert mi ende en wilt hier niet bliven, maer in soe wat daghen, dat ghi uwer moeder selt hebben begraven neven mi in enen grave, van dier tijt bereidt uwen wech van henen te gane,
want ic sie, dat de quaetheit van Ninive hare endde gheven sal.
Ende het ghesciede nae der moeder doet, dat Tobias wech ghinc van Ninive met sinen wive ende sinen zonen ende met sijnre zonen kindere, ende hi keerde weder te sinen sweer ende swegher
ende hi vantse ghesont in goeder outheit, ende hi nam aen hem ware ende hi loec hare oghen, ende hi ontfinc alle de arfachticheit van Raguels huis, ende hi sach sijn vijfste gheslechte, sijnre zonen kindere.
Ende doe hi vervult hadde xcix jaer in sHeren vrese, soe begroeven sine met blijscapen.
Ende al sijn maechscap ende al sijn gheslechte bleef in goeden levenne ende in heileger wandelinghen, alsoe dat si bequame waren Gode ende den menschen ende hen allen, die in dlant woendden.
Arphaxat, die coninc van Meden, hadde vele liede sinen rike tonder ghedaen ende hi stichte een alte mechtighe stat, die hiet Hebathanis.
Hi maecte van ghehouwenen viercanten steenen hare muere, lxx cubitus hoghe ende xxx cubitus wijt, maer hare toren maecte hi c cubitus hoghe,
ende int viercant soe was elc side vanden toren xx voete wijt, ende hi maecte die poerten vander stat alsoe hoege als die torren.
Ende hi verhief hem als in der macht van sinen here ende in der glorien van sinen gheredenen.
Ende Nabugodonosor, die coninc van Assirien, die regneerde in Ninive, de grote stat, hi vacht jeghen Arphaxat in den xii-sten jare van sinen rike, ende hi verwannene
op tgroet velt, datmen heit Ragau tusschen Eufraten ende Tygrim ende Jadasan in Erihoes, sconincs van Eliken, velde.
Doe wert Nabugodonosors rike verheven ende sijn herte verhoverde hare, ende hi sant tot al den ghenen, die woenden in Cilicien ende in Damasco ende in Libano,
ende totten heidenen, die waren in Carmelo ende in Cedar ende die in Galilea woenden ende in de groete coutere Hesdrelon,
ende tote alle den ghenen, die waren in Samarien, ende over die riviere vander Jordanen tote Iherusalem, ende totte alden lande van Jessen totte datmen comt totten berghe van Ethiopen.
Totte al desen sont Nabugodonosor, die coning van Assirien, boden,
ende si wederseidenne alle ende sonden die boden weder ydel ende verdrevense sonder ere.
Doe waert die coninc Nabugodonosor verbolgen op alle dese lande ende swoer bi sinen rike ende sinen throne, dat hi hem bescudden soude van allen desen lantscapen.
In Nabugodonosors, sconincs, dertiensten jare op den xii-sten dach vander maent soe waert een woert ghemaect in Nabugodonosors, sconincs van Assirien, huus, dat hi hem bescudden soude,
ende hi riep alle die meeste van gheboerten ende sine  princen ende sijn vechters, ende hi hadde met hem die heimelijcheit van sinen rade,
ende hi seide, dat sijn ghepeis in hem was, dat hi al eerstike hem tonder doen soude.
Ende doen hem allen dit woert ghenoechde, soe riep die coninc Nabugodonosor Holofernem, den maerscalc van sinen ridderscape,
ende hi seide hem: Trec ute jeghen alle trike van Oesten ende sunderlinghe jeghen die ghene, die mijn gebodt veronwert hebben.
Dijn oghe en sal negheen rike sparen ende du suls elke gemuerde stat mi tonder doen.
Holofernes riep doe die princen ende de meesters van dier van Assirien cracht ende hi telder manne ute te sinen salcoerse, alsoe hem die coninc beval: cm ende xxm manne vechters ende scutters te paerde xiim.
Ende hi dede al sijn vitaeldie vore gaen  in een menichte van overtalliken kemels, die droeghen overtallechlec dat ten heerre biesich sijn soude, ende quic van coeyen ende cudden van scapen, daer negheen ghetal af en was,
ende hi beval ute al Sirien coren te ghereidenne al daer hi liden soude,
ende hi nam van sconincs huse zeere vele gouts ende zilvers.
Ende hi trac ute ende alle theer met waghenen ende gheredenen ende metten scutters, ende si overdecten alle dlant als spelthanen.
Ende doe hi leden was dendden van Assirien, soe quam hi totten groeten berghe van Ange, die ter slincker siden van Cilicien sijn, ende hi ghinc op al hare berghe ende hi wan elke vaste stat.
Ende hi destrueerde die voerbareghe stat Melothi ende hi roefde alle die kindere van Tharsis ende Ysmahels kindere, die jegen daensichte vander wildernissen waren ende ten Zuden tslants van Celyon.
Ende hi trac over Eufraten ende quam in Mesopothamiam ende hi brack alle die hoghe steden, die daer waren vander vloet Membre tote datmen totter vloet comt,
ende hi becommerde die termine van dien lande van Cilicien toten endden van Jafeth, die ten Zuden wert sijn.
Ende hi voerde alle die kindere van Madyan wech ende hi roefde alle hare rijcheiden, ende alle die ghene, die jeghen hem staken, die doode hi in swerts mont.
Ende hier nae trac hi neder in den couteren van Damasco in den daghen vanden oegste ende hi verbernde alle die vruchte, ende alle die boeme ende die wigaerde dede hi af houwen,
ende sine vrese viel op alle die ghene, die in den landen woenden.
Coninghe ende die princen van allen poerten ende van allen provinchien, dats van Siryen ende van Mesophothamien ende van Sobals Sirien ende van Libien ende Cilicien, sonden doe hare messelgiers, ende die quamen doe tote Holofernen ende seiden:
Laet liden dine gramscap omtrent ons, want het is beter, dat wi levende dienen Nabugodonosor, den groeten coninc, ende dat wi di onderdaen sijn, dan dat wi sterven ende dan ghedoeghen den scade van onsen dienste met onser verdervenissen.
Want al onse stede ende al ons goet, alle hovele ende alle berghe ende couteren ende onse quic vanden coeyen ende die cudden van onsen scapen ende van gheiten ende van kemels ende van parden ende alle onse goet ende onse meysenieden sijn in dinen aenscouwene.
Dese sijn alle onder dine wet.
Wi oec ende onse kindere sijn dine dienst liede.
Come ons een ghemackelec here ende gebruke ons dienstes, alsoe di ghenoegen sal.
Doe trac hi neder vanden berghe metten gheredenen ende met groter cracht ende hi wan alle steden ende alle die int lant woenden
ende ute alle steden nam hi salcoers met hem, sterke manne ende ute gecoren ten stride.
Ende dien lantscapen quam soe groten anxt ane, dat alle princen ende die eersame liede van alle steden metten volke ute tracken hem te ghemoete, daer hi quam,
ende ontfinghenen met cronen ende met liechte, ende leiden reye met herpen ende tambueren.
Nochtan dat si dit daden, soe en mochten si niet ghesachten de wreetheit sijnre herten,
want hi destrueerde hare stede ende hieu hare bossche af,
want die coninc Nabugodonosor hadde hem bevolen, dat hi alle die gode van eertrike breken soude, om dat hi alleene soude worden  god gheheiten van al den ghenen, die met Holofernes machte souden worden tonder ghedaen.
Ende hi leet dore Sobals Syrien ende dore al Apamiam ende dore al Mesopothamiam, ende hi quam in Ydumiam, in dlant van Gabaa
ende hi ontfinc hare steden, ende hi bleef daer xxx daghe ligghende, ende in desen daghen beval hi te vergaderenne alle theer van sijnre macht.
Doe dit die kindere van Israhel hoerden, die woenden int lant van Judea, soe ontsaghen si hen zeere van sinen aensichte,
ende desen anxt ende vrese viel in haren zin, dat hi dat doen soude aen Iherusalem ende aen sHeren tempel, dat hi den anderen steden ghedaen hadde ende haren templen.
Ende si sonden in al Samarien al ommen domme totte Jericho ende si besetten alle die soppe vanden berghen
ende si beloken hare weghe met mueren ende si vergaderden coren om te ghereidenne te stride.
Ende die pape Helyachim screef totte al den ghenen, die jeghen Hesdrelon waren, die jeghen daensichte vander groeter couteren is neven Dothaim ende hen allen al daer men liden mochte, dat si besetten souden dopganghe vanden bergen, al dar enich wech sijn mochte te Iherusalem wert, dat si daer wachten souden, soe waer dat nauwen wech mochte wesen tusschen den berghen.
Ende die kindere van Israhel daden alsoe hen Helyachim, sHeren pape, bevolen hadde,
ende alle tfolc riep totten Here met groten eernste ende si veroetmoedichden hare zielen in vastenne, si ende hare wive.
Ende die papen cleeden hem met haren ende si leiden die kinderen jeghen daensichte van sHeren temple, ende si overdecten sHeren outaer met eenre haren,
ende si riepen eendrechtelec totten Here God van Israhel, dat hare kinderkine niet en moesten werden ghegeven in roeve, noch hare wive in verdeellen, noch hare steden te valle, noch hare heileghen in besmettinghen, ende dat si niet en moesten worden den heidenen te lachtere.
Elyachim, sHeren grote pape,  trac doe al ommen domme dore al Israhel ende hi sprac den volke toe
ende seide: Ghi sult weten, dat die Here uwe bedinghe ghehoeren sal, op dat ghi gheduerich blijft in sHeren aenscouwenne in vastenne ende in bedinghen.
Ghi sult herdencken Moyses, ons Heren cnecht, die Amalech, die betrouwen hadde in sine macht ende sine cracht ende in sijn heer ende in sine schilde ende in sinen waghenen ende in sinen gheredenen, verdreef, niet vechtende met ysere, maer met heileghen bedinghen bedende.
Aldus selen alle Israhels viande ter neder gheslaghen worden, op dat ghi gheduert in desen werke, dat ghi begonnen hebt.
Bi desen goeden raede, die hi hem gaf, soe bleven si gheduerich in bedinghen in sHeren aenscouwene,
jae, soe dat di ghene, die holocauste offerden, ghecleedt boven met haren den Here offerden sacrificien, ende asschen laghen hen opt thoeft.
Ende alle baden si met al hare herten Gode, dat hi sijn volc van Israhel visiteren soude.
Holoferne, den prince des ridderscaps van Assirien, wert gheboetscapt, dat hen die kindere van Israhel bereidden om hen te wederstane, ende dat si die wege vanden berghen besloten hadden.
Ende van groten toerne soe waert hi ontsteken in groeter gramscap, ende hi riep alle die princen van Moab ende die maerscalcke van Amon
ende hi seide hen: Segt mi, wat volke dit is, dat dese montaendien besittet, ofte welke hare macht is, oft hoe groet dat hare menichte si, ofte wie is coninc van haren ridderscape,
waer omme dat mi dese veronwert hebben voer alle die ghene, die wonen in doest lant, ende en sijn niet ute comen ons te ghemoete, dat si ons met paise ontfaen hadden.
Doe antwoerde Achior, die maerscalc van Amans zonen, ende seide: Mijn here, op dat ghijt ghewerdicht te hoerne, soe sal ic die waerheit in dinen aenscouwene seggen van desen volke, dat in den montaenden woent, ende en gheen valsch woert en sal uut minen monde gaen.
Dit volc is vander Caldeeuscher gheslechte.
Het woende ierst in Mesopothamien, om dat si niet en wouden volghen hare vadere gode, die in der Caldeeuscher lant waren.
Ende aldus lieten si hare vadere oeffeninghen, die si in vele gode hadden
ende si oeffenden enen god des hemels ende hi beval hen, dat si van daer ute gaen souden, ende si woenden in Charran. Ende doen die honger alle dlant over gaen hadde,  soe trocken si neder in Egipten ende daer wordense binnen iiiic jaren soe zeere ghemenichfuldicht, dat men haer heer niet en mochte ghetellen.
Ende doese die coninc van Egipten verladen hadde ende hise tonder ghedaen hadde in sinen porten te stichtenne met moderen ende quareelen, soe riepen si tot haren God, ende hi sloech Egipten met menegher plaghen.
Ende doese die van Egipten ute haren landen verdreven hadden ende die plage van hen ghinc ende sise weder vaen wouden ende te haren dienste weder setten, daer se vloen,
soe ontdede God des hemels die zee, soe dat in beiden siden van hen die watere vaste worden als een muer, ende dese ghingen met droeghen voeten dore opten gront vander zee.
Ende als te deser stat hen nae volghede een onvertallec heer van Egipten, soe worden si zoe overdect metten wateren, datter een niet en bleef, die de daet den nacomelinghen vertellen mochte.
Ende doe dese uter Roeder Zee ghetrocken waren, soe trocken si in die wildernisse sberchs van Synay, daer noyt mensche in wonen en mochte, noch een smenschen kint gherusten.
Daer woerden hen bitter fonteynen suete te drinckenne ende si ontfinghen hare lijftocht van den hemel xl jaer lanc.
So waer dat si trocken, soe vacht haer God over hen ende verwan sonder boghe oft ghescutte ende sonder schilt ende sonder sweert.
Ende niemant en heeft gheweest, die desen volke ghenoesen mochte, dan als si ghinhen af vander oeffeninghen sHeren, haers Gods,
want alsoe decke, als si sonder hem enegen anderen god oefenden, soe woerden si ghegeven in roeve ende int sweert ende in lachtere.
Want si sloegen doot den coninc van Chanaan ende Jebuseen ende die Fereseen ende die Etheen ende die Eveen ende die Amoreen ende alle die mechtighe in Esebon, ende si hebben beseten haer lant ende hare steden.
Ende alsoe langhe, als si niet en sondichden in haers Goeds aenscouwene, soe waest wel met  hen.
Want vore dese jare, doen si af ghegaen waren vanden weghe, dien hem God ghegeven hadde, dat si daer in wandelen souden, soe worden si verderft met vele striden vanden heidenen ende vele van hen worden ghevanghen ghevoert in dlant, dat hare niet en was.
Ende si sijn nuwelinge bekeert ten Here, haren God, ende sijn weder vergadert vander ghespraytheit, daer si in ghesceiden waren, ende si besitten weder Iherusalem, daer hare heileghen sijn.
Nu, daer omme, here mijn, ondersueke, oft si eneghe mesdaet hebben in sHeren, haers Goeds, aenscouwenne ende laet ons dan totte hen op trecken, want leverende soe salse dan hare God di leveren ende si selen werden onder djoc dijnre moeghentheit ghedaen.
Maer en heeft dit volc negheen mesdaet vore sinen God, soe en selen wise niet moghen wederstaen, want haer God salse bescermen ende wi selen al der werelt in lachtere sijn.
Ende doe Achior op hielt dese woerde te sprekenne, soe gheviel, dat alle Holofernes edel liede gram worden ende si peysdenen te dodene ende seiden deen totten anderen:
Wie is dit, die zeit, dat die kindere van Israhel moghen wederstaen Nabugodonosor, den coninc, ende sinen heerren, die menschen sijn sonder wapene ende sonder macht ende sonder const van ghevechte?
Om dat Achior sal weten moghen, dat hi ons lieghet, soe selen wi op gaen inden montaendien, ende als hare mechtighe gevanghen selen sijn, soe salmenne met dien doetslaen metten swerde,
dat al die liede selen moghen weten, dat Nabugodonosor god vander werelt is ende dat sonder hem negheen ander en is.
Ende het gheviel, doen si haer spreken lieten, soe wert Holofernes zeere vergramt ende hi seide totte Achior:
Om dattu ons ghepropheteert heefs ende gheseit, dat tfolc van Israhel wert bescermt van sinen Gode, om dat ic di toenen sal, dat negheen god en is sonder Nabugodonosor,
als wise alle selen hebben verslaghen als enen man, dan sulstu oec met hen sterven in dier van Assirien sweert, ende al Israhel sal met di verderft werden.
Ende du sels proeven, dat Nabugodonosor here is van al der werelt, ende dan sal tsweert mijns ridderscaps liden dore dine siden ende doersteken selstu vallen onder die ghewonde van Israhel, ende dune sels niet meer verademen, vore dattu sels verderven met hen.
Maer eest dattu  waens, dat dine prophecie waer sijn, soe en laet dijn aensichte niet neder wert vallen ende die bleecheit, die in dijn aensichte is, gae wech van di, op dattu waens, dat dese mine woerde niet en selen mogen voldaen worden.
Maer om dattu weten sels, dattu dit met hen ghedoeghen sels, sich, soe selstu van deser uren dien volke worden ghelevert, dat alsi die verdiende pinen van mi ontfaen selen, dat du oec met hen onder mine wrake wesen sels.
Doe beval Holofernes sinen cnapen, dat si Achior nemen souden ende leiden in Bethulia ende dat sine leveren souden in der kindere van Israhel hande.
Ende Holofernes cnapen namenen ende tijdden derwert dore die campaendien, maer doe si den montaendien ghenaecten, soe quamen die slinghers ute jeghen hen.
Ende doe keerden si neder wert ane die side vanden berghe ende si bonden Achior aen enen boem met handen ende met voeten ende si lietenen alsoe gebonden met corden, ende si keerden weder tot haren here.
Ende die kindere van Israhel, die van Bethulia quamen, si quamen te hem ende si ontbondenen ende leiddennen te Bethulia ende si settenen in midden tfolc ende si vraechden hem, wat het bediede, dattenne die van Assirien soe ghebonden hadden ghelaten.
In dien daghe waren daer dese princen: Ozias, Micha zone van Simeons gheslechte,  ende Charmi, die oec Gothoniel hiet.
Dus seide Achior in midden den ouders ende vore hen allen al, dat hi gheseit hadde, doe hem Holofernes vraeghede ende hoe dattenne Holofernes volc om dit woert doet slaen woude,
ende hoe Holofernes van gramscapen beval, dat menne hier omme den volke van Israhel leveren soude, ende als hi die kindere van Israhel verwinnen soude, dat hi dan oec Achior bevelen soude te dodenne met menegherhande tormente, om dat hi gheseit hadde: God des hemels is hare bescermere.
Ende doet Achior al gheseit hadde, soe viel alle tfolc op sijn aensichte ende aenbeedde den Here, ende met ghemeinen gheweene ende ghescreye soe storten si eendrechtelec hare bedinghe totte Gode
ende seiden: Here, God des hemels ende der eerden, aensich hare hoverde ende aenscouwe onse oetmoedicheit ende merke dijnre heileghen aensichten ende toent, dattu niet en laets die ghene, die hen op di verlaten, ende dattu verneders die ghene, die hen op hem selven verlaten ende op hare cracht.
Ende doen tgheween ghedaen was ende al den dach dore des volcs bedinge voldaen was, soe vertroesten si Achior
ende seiden: Onser vadere God, wies cracht dattu vertelt heeft, hi sal di desen loen gheven, dattu bat hare verdriven sien sels,
ende als die Here onse God dese vriheit sinen cnechten ghegeven heeft, soe sal hi met di God oec wesen in midden ons, soe dattu onder ons wonen sels met al dien datti toe behoert.
Ende als den raet ghedaen was, soe ontfincken Ozias in sijn huis ende maecte een groet avontmael,
ende hi riep alle die papen, ende als si hare vasten voldaen hadden, soe aten si te gadere.
Ende daer nae soe vergaderde alle tfolc, ende si beeden al den nacht dore in der vergaderinghen ende baden hulpe van Gode van Israhel.
Ende tsander daghes soe beval Holofernes sinen heren, dat si optrecken souden jeghen Bethuliam,
want te voete waren daer cm ende xxm manne vechters ende xxiim gheredene, al sonder tsalcoers van dien mannen, die hi mede ghenomen hadde van allen steden ende landen, die hi wan, die onder ghevanghenisse waren.
Alle dese ghereiden hen te stride jeghen die kindere van Israhel, ende si quamen al aen den cant vanden berghe totte opten tsop, die Dothaim scuwet, van dier stat, die Belma heet, tote Chelmon, dat jeghen Hesdrelon es.
Ende doen die kindere van Israhel dese menichte saghen, soe vielen si op die eerde ende worpen asschen op hare hoefde ende beeden eendrechtelijc, dat God van Israhel sijn ontfermicheit toenen soude op sijn volc.
Ende si namen hare vechtelec wapene ende saten te dien steden, daer die nauwe weghe ghinghen tusschen den bergen, ende die wachten si nacht ende dach.
Ende doe Holofernes al ommen domme voer, soe vant hi, dat die fonteine, die in  haer water conduut liep ter suut siden vander stat, buten der steden liep, ende hi beval hare  watere conduut ontwee te snidenne. .
Nochtan waren fonteinen niet verre vanden mueren, daer die poerters schenen sceppen heymelec water, meer om hen daer mede te bequeickenne dan om te drinckenne.
Maer Amons ende Moabs kindere quamen tote Holoferne ende Moabs kindere quamen tote Holoferne ende seiden: Die kindere van Israhel en verlaten hen niet op speren oft op ghescutte, maer die berge bescuddense ende si verwaneren die berghe beneden ligghende.
Oftuse dan wilt sonder strijt wennen, soe legghe wachters van den fonteynen, dat si daer ute niet sceppen en moghen ende dus sultuse doden sonder sweert oft seker si selen van pinen hare stat op gheven, die si wanen, dat men niet wennen en mochte om dat si op berghe staet.
Ende dese woerde waren bequame vore Holoferne ende vore sine sersante, ende hi leide al ommen domme telker fonteynen c mans.
Ende doemen dese wachte xx daghe hadde ghedaen, soe ghebraken die cisternen ende die vergaderinghe vanden watere al den ghenen, die in Bethula woenden, also dat bynnen der stat niet water en was, daer si enen dach mede mochten werden gesaedt, want men gaf daghelec den volke dwater bi maten.
Doe vergaderden tote Oziam alle die manne ende de wive, jonghelinghe ende doude ende die cleyn kindere te gadere ende si seiden alle met eenre stemmen:
Die Here moet vonnissen tusschen ons ende di, want du heefs quaet jeghen ons ghedaen, om dattu niet payselec en wouts spreken met dien van Assirien,
ende om dit heeft ons God ghelevert in haren handen. Ende hier omme en is nieman, die ons helpen mach, om dat wi ter neder vallen vore haren oghen in dorste ende in groeten verliese.
Ende nu vergadert alle die ghene, die in die stat sijn, dat wi ons alle ons dancs op gheven Holofernes volke,
want hets beter, dat wi levende in ghevanghenissen Gode ghebenedien, dan dat wi sterven ende worden te lachtere alle vleessche, als wi sien sterven vore onsen oghen onse wive ende onse kindere.
Wi roepen heden te orconde den hemel ende die eerde ende onser vadere God, die ons gheldet nae onse sonden, dat ghi thant die stat op gheeft in Holofernes ridderscaps hant, soe dat ons einde cort sijn mach inden swerde, dat te langhere wert in droecheiden van dorste.
Ende doen si dit gheseit hadden, soe worden si alle zeere wenende ende roepende inder vergaderinghen ende vele uren riepen si met eenre stemmen totten Here ende seiden:
Wi hebben ghesondicht met onsen vaderen, wi hebben ongherechtelec ghewracht ende quaet ghedaen.
Om dattu goedertieren best, soe ontferme di ons ofte wreke onse quaetheit in dijnre gheesselinghen ende en wille niet leveren die ghene, die di loven, den volke, dat di niet en kent,
so dat si onder die heidene niet segghen en moeten: Waer is haer God?
Ende doe si met desen gheweene ende gheroepe vermoyt waren,
soe stont Ozias al wenende op ende hi seide met tranen: Broedere, sijt ghepaeit van moede ende laet ons dese v dage ontbeiden ontfermherticheit vanden Here,
want masschien sal hi sijn gramscap van ons doen ende gheven glorie sinen naeme,
maer en comt ons en gheen hulpe, als v daghe selen leden sijn, soe selen wi dese worde doen, die ghi ghesproken hebt.
Het gheviel, doe dese woerde ghehoert hadde die weduwe Judith, die Merari dochter was, Ydox soens, Josephs soens, Ozias soens, Elay soens, Jamnora soens, Gedeons soens, Raphaims soens, Achitops soens, Melchias soens, Enans soens, Nathanias soens, Salathiels soens, Symeons soens, die Rubens sone was
ende Manasses was haer man, die inden daghen vanden gherstenen oegste sterf,
want hi was onledich metten ghenen, die scoeve banden inden acker, ende een hitte quam hem op thoeft ende hi sterf in Bethulia, sijn stat, ende hi is daer begraven met sinen vaderen.
Ende Judith, sijn wijf, die achter hem bleven was, was weduwe iii jaer ende vi meant
ende boven haer huis soe makese te haren behoef een heimelike slaepcamere ende daer in hielt si haer ghesloten met haren joncvrouwen,
ende si hadde over hare lendenen een hare ende si vastede alle die daghe haers  levens sonder die saterdaghe ende de neomenien ende die feesten shuus van Israhel.
Want si was van zeere bequamen aenscouwenne ende hare man hadde haer ghelaten vele goets ende grote meyseniede ende possessien van coeyen ende vele coeyen van cudden van scapen.
Ende dese was in allen alte zeere vermaert, want si ontsach zeere Gode des hemels, ende nieman en was, die een quaet woert van hare sprac.
Ende doen dese dus ghehoert hadde, dat Ozias beloeft hadde, dat hi, als v daghe leden souden sijn, die stat op gheven soude, so sant si totten papen Chambri ende Tharmi.
Ende si quamen te hare, ende si seide hen: Wat worde is dit, dat Ozias gheconsenteert heeft, dat hi die stat die van Assirien op gheven sal, op dat ons bynnen v daghen negheen hulpe en comt?
Ende wie sidi, die den Here becoert?
Dit en is negheen redene, die ontfermicheit toe bringt, maer si verporrent bat gramscap ende ontstict toren.
Ghi hebt tijt gheset van ons Heren ontfermicheiden ende nae uwen wille hebdi hem dach gheset,
maer om dat die Here ghedoechsam is, laet ons hier af berouwenisse hebben ende bidden wi hem met tranen, dat hijt ons vergheve,
want God en sal niet dreighen als een mensche, noch hi en sal ter gramscap niet ontsteken worden als eens menschen zone.
Ende daer omme soe laet ons hem onse zielen veroetmoedighen
ende laet ons hem dienen in bedruefden oetmoedighen gheeste, ende segghen wi hem al wenende, dat hi nae sinen wille alsoe met ons moet doen sine ontfermicheit, ende ghelijc dat onse herte vervaert is in hare hoverden, dat wi oec alsoe van onser oetmoedicheit moeten worden verblijt.
Want wi en sijn niet ghevolghet onser vadere sonden, die haren God lieten ende aenbeden vreemde gode,
om welkere mesdaet si ghegeven worden int sweert ende in roef ende in lachtere haren vianden, maer wi en weten en ghenen anderen God sonder hem.
Laet ons oetmoedelijc ontbeiden sinen troest ende hi sal ons bloet versueken van onser viande quellinge ende hi sal al die heidene veroetmoedigen, die op risen jeghen ons, ende die Here onse God salse maken sonder ere.
Ende nu, ghi bruedere, die papen sijt in Gods volke, ute u lieden hanget hare ziele, beleidt hare herten met uwen woerden, dat si herdencken, dat onse vadere ghetemteert waren, op dat si souden worden gheproeft, oft si waerlijc haren God oeffenden.
Si sijn sculdich te herdenckenne, hoe Abraham, ons vader, ghetempteert was, ende als hi bi vele vernoyen gheprueft was, soe wert hi Gods vrient,
Ysaac ende Jacob ende  Moyses ende alle, die Gode bequame hebben gheweest, sijn aldus over leden ghetrouwe met vele vernoyen.
Want die ghene, die negheen temptacie en ontfaen, en hebben sHeren vrese niet ende die jeghen Gode daden hare onghedoechsamheit ende den lachtere harre murmuracien,
si worden verderft vanden verdervere ende vervoeren vanden serpenten.
Ende daer omme, en laet ons ons selven niet wreken van dien, dat wi ghedoeghen,
maer laet ons micken, dat dese pinen, die wi ghedoeghen, mendere sijn dan wi met onsen sunden verdient hebben, ende laet ons ghelien als cnechte, die ghecassteijt worden, dat sHeren gheesselinghen op ons comen sijn, niet te onsen verliese, maer om dat wi ons beteren selen.
Ende Ozias ende de papen seiden hare: Al dattu ghesproken heefs, is waer ende en gheen begripen en is in dinen woerden.
Nu, dar omme bidde over ons, want du best een heilich wijf, Gode ontsiende.
Ende Judith seide hen: Alsoe ghi bekent, dat het Gode toe behoert, dat ic ghesproken hebbe,
alsoe proeft, oftet van Gode is, dat ic ghemict hebbe te doene, ende bidt, dat God minen raet vaste maken moet.
Ghi sult te nacht ter poerten staen ende ic salre ute gaen met minen joncwive, ende bidt, dat die Here in v daghen, also ghi gheseit hebt, sijn volc van Israhel aensien moet.
Maer ic en wille niet, dat ghi ondersuect dat ic doen sal, ende totte dier tijt, dat ic u weder boetscappen sal, soe en salmen el niet doen dan over mi bidden den Here onsen God.
Ende Ozias, die prince van Juda, seide totte hare: Ganc in paise, ende die Here moet metti wesen ter wraken van onsen vianden.  Ende si keerden weder ende ghinghen henen.
Als si wech ghingen, soe ghinc Judith in hare bedinghe camere ende si cleedde hare met eenre haren ende leide asschen op haer hoeft, ende si viel neder vore den Here ende riep totten Here ende seide:
Here, Symeons mijns vaders God, die hem een sweerdt gaefs inden beschermenne vanden vreemden lieden, die vercrachters waren in hare besmettinghe ende ontdecten <der> maghet die in lachtere
ende die hare wive gaefs te roeve ende hare dochtere in ghevanghenisse ende alden roef gaefs in ghedeelle dinen cnechten, die wraken dinen toren: Helpe mi, weduwe, biddic di, Here, mijn God.
Want Here, du makes die dinghen, die vore gheweest hebben, ende du peyses de ene nae danderde ende dats ghesciet, dattu wouts,
want alle dine weghe sijn gherecht ende dine vonnissen heefstu gheset in dijnre voersienicheit.
Ane siet nu die ghetelde vanden Assirien, alsoestu doe ghewerdeget taensiene die ghetelde van Egipten, doe si ghewapent liepen nae dine cnechte, om dat si betrouwen hadden in haren waghenen ende in haren gheredenen ende in die menichte van haren vechters.
Maer du aensages boven haren getelden, ende donckerheiden vermoydense.
De diepheit hielt hare voete ende dwater overdeckese.
Here, alsoe moeten dese worden, die betrouwen hebben in hare menichte ende in haren waghenen ende in haren staven ende in haren schilden ende in hare ghescutte ende in haren speren,
ende si en weten niet, dattu selve onse God best, die vanden beghinne die stride tonder does, ende de Here is dinen name.
Here, heffe op dinen  arm, alsoestu ghedaen heefs vanden beghinne ende breke hare cracht in dine macht; hare macht moet vallen in dijnre gramscap, die beloven, dat si dinen heileghen vercrachtigen selen ende besmetten de tabernacule dijns namen ende dat si met haren swerde af houwen selen den horec dijns outaers.
Here, doet dat sijn hoverde af ghesleghen moet woerden met sijns selfs swerde.
Hi moet worden ghevaen metten stricke sijnre oghen in mi, ende du sulstene verslaen metten lippen van mijnre minnen.
Gheeft mi gheduericheit int herte, dat ickenne moet veronwerden ende sine macht, dat icken om worpen mach,
want het sal een herdencken sijn dijns namen, alssenne eens wijfs hant ter neder sal hebben gheworpen.
Want Here, dijn macht en is in menichten niet, noch dijn wille in cracht van paerden, noch die hoverdeghe en hebben di niet ghenoecht vanden beghinne, mer der oetmoedighere ende der saechtmoedeghere bedinghe heeft di altoes ghenoecht.
God der hemele ende sceppere der watere ende Here van alle creatueren, ghehoere mi, cativighe, biddende ende die betrouwen hebbe op dine ontfermicheit.
Here, herdencke dijns testaments ende gheef woert in minen mont ende maect raet vaste in mijn herte, soe dat dijn huis in dijn heilicheit ghedueren moet
ende dat alle heidene bekennen moeten, dattu God best ende dat negheen ander en is.
Doe Judith dus hare bedinge ghedaen hadde, soe stont sij op van der stat, daer si ghelegen hadde vore den Here,
ende si riep Abra, haer joncwijf, ende si ghinc neder in haer huus ende dede de hare wech van hare ende si dede hare wedulike cledere ute.
Ende si dwoech haren lichame ende si besalfde hare met alte goeder mirren ende si ontvlacht thaer van haren hoefde ende si sette een croene op hare hoeft ende si cleede hare met haren joechdeliken clederen ende si dede behaghele verguldene scoen aen hare voete, ende si nam oec aen hare gulden boerde ane de arme ende lielien ende in aueren ende vingherline ende si maecte haer behagel met al haren guwelen.
Ende die Here gaf haer oec hier mede scoenheit, want al dese behaghelheit en hinc aen hare niet om begheerten van oncuusscheiden, maer van doechden. Ende hier omme so meerede de Here dese scoenheit soe aen hare, soe dat si boven alle menschen scoene scheen voer alle menschen scoene scheen voer alle menschen oghen.
Ende si loet op Abra, haer joncwijf, een laghel wijns ende een vaetken olien ende bru ende ghesoden coelen ende broet ende kase, ende si tijdde wech.
Ende doe si comen waren ter poerten vander stat, soe vonden si daer ontbeidende Oziam  ende die papen vander stat.
Ende doen sise ghesien hadden, soe verwonderden si alte zeere haerre scoenheit.
Nochtan en vraechden si haer niet, maer si lietense liden ende seiden: Onser vadere God moet di gracie gheven ende moet met sijnre cracht alden raet dijnre herten vaste maken, ende Iherusalem moet op di verbliden, ende dinen name moet sijn inder heileghere ende gherechtegher ghetal.
Ende alle die ghene, die daer waren, seiden met eenre stemmen: Dat moet waer sijn, dat moet waer sijn.
Ende Judith leet dore de poerten, den Here biddende, si ende Abra haer joncwijf.
Ende het gheviel, doe si vanden berge neder ghinc omtrent die dagheraet, so  quamen hare jeghen <die> van Assirien spiers ende si hieldense ende seiden: Wanen comstu ofte verwert gaestu?
Si antworde: Ic ben een dochter vanden Hebreeuschen, hier omme benic ghevloen van haren aensichte, want ic weet, dat si u lieden selen worden ghegeven in roeve, om dat si u veronwert hebben ende si haers dancs hen u lieden niet en wouden op gheven, dat si alsoe ontfermicheit mochten hebben vonden in uwen aenscouwenne.
Om dese sake hebbic in mi selven ghepeist ende gheseit: Ic sal gaen totte sprincen Holofernes aensichte, om dat ic hem seggen sal hare heymelijcheiden ende dat ic hem sal toenen met wat toganghe dat hise wennen mach, also dat een man niet vallen en sal van sinen here.
Ende doe die manne hare woerde mercten oft ghehoert hadden, soe mercten si haer aensichte ende in haren oghen was wonder, want si verwonderden zeere haerre scoenheit.
Ende si seiden tot hare: Du heefs dine ziele behouden om dattu dusdanen raet vonden heefs, dattu comen wouts totte onsen here.
Maer du sels dit weten: Want alstu staen sels in sinen aenscouwenne, soe sal hi di wel doen ende du sels alte bequame sijn in sijnre herten. Ende si leidense tote Holofernes tenten ende boetscapten, dat si daer was.
Ende doe si in comen was vore sijn aensichte, soe waert Holofernes thant gevanghen in sinen oghen,
ende sine sersante seiden totte hem: Wie sal veronwerden tfolc vanden Hebreeuschen, die soe scoene wive hebben, dat wi niet wel met rechte om der wive wille jeghen hen selen vechten?
Ende doe Judith Holofernes sitten sach onder sijn vliech nette, dat van purpere ende van goude ende van smaragdo ende met preciosen steenen ghebreidt was,
ende si hem in daensichte ghesien hadde, soe viel si op die erde ende aenbedenne. Ende Holofernes cnapen hievense op, om dattet hem haer here hiet.
Holofernes seide hare doe: Weest wel te payse ende en wille di niet ontsien in dijn herte, want ic en derde noyt man, die den coninc Nabugodonosore dienen woude.
Want en hadde mi dijn volc niet veronwert, so en haddic mijn spere jeghen hen niet op gheheven.
Ende nu segt mi, om wat saken dattu van hen lieden ghegaen best ende waer bi di ghenochde bi ons te comenne.
Ende Judith seide: Ontfanc dijns joncwijfs woerde, want eest dattu dijns joncwijfs woerde volges, soe sal die Here metti doen een volmaect dinc.
Want leeft Nabugodonosor, die coninc vander werelt, ende leeft sijn macht, die in di is te corexien van allen dolenden zielen, want niet allene en dienen hem die menschen bi di, maer oec sijn hem onderdaen die beesten vanden ackere.
Want die voersienicheit dijnre stoutheit wert allen lieden gheboetscapt ende al der werelt werdet gheboetscapt, dattu alleene goet ende mechtich sijs in al sijn rike ende dine corexie vermaert men in alle lantscapen.
Ende dat en is oec niet verholen, dat Achior ghesproken heeft, ende men weet oec wel, wattu gheboden heefs hem te ghesciene.
Want hets openbaer, dat ons God soe verbolgen is met sonden, soe dat hi bi sinen propheten den volke ontbonden heeft, dat hise leveren sal om hare sunden.
Ende om dat die kindere van Israhel weten, dat si haren God verbolghen hebben, soe is op hen die anxt van di.
Hier en boven soe heefse die honger bevaen ende van droecheiden des waters soe worden si nu gheacht  onder dode liede.
Ende oec soe ordineren si dit,  dat si hare beesten doden ende dbloet daer af drincken.
Ende die heileghe vate sHeren hars Gods, die God bevolen heeft niet te handelenne, si hebben ghepeist di te verteerne in corne ende in wine ende in olyen ende si willen verteren, dat si metten handen niet en souden ghenaken. Ende om dat si dit doen, soe eest seker, dat si in verliese selen worden ghegeven.
Ende doe ic, u joncwijf, dit verstoent, soe vole ic van hen, ende die Here heeft mi ghesonden di dit te boetscapene,
want ic, dijn joncwijf, oeffenne Gode hier oec nu vore di, ende dijn joncwijf sal ute gaen ende si sal Gode aenbeden,
ende hi sal mi segghen, wanneer hi hen haer sunden gelden sal, ende ic sal comen ende seggent di, alsoe dat ic di leiden sal midden dore Iherusalem ende du sels alle tfolc van Israhel hebben als scape, die neghenen herde en hebben, ende een hont en sal jeghen di niet bassen,
want dit is mi gheseit bi Gods voersienicheit.
Ende om dat hen God vergramt is, soe ben ic te di ghesonden, dit te boetscappenne.
Ende alle dese woerde ghenoechden vore Holoferne ende sinen cnapen ende si verwonderden van harre wijsheit ende deen seide toten anderen:
Boven die werelt en is dusdaen wijf niet in aensiene, in scoenheiden ende in besetten redenen.
Ende Holofernes seide totte hare: God heeft di wel gedaen, die di voer tfolc ghesonden heeft, dattuut leveren suls in onsen handen;
ende om dat dine belofte goet is, eest, dat mi dit dijn God doet, soe sal hi oec dijn God sijn ende du sels groet wesen in Nabugodonosors huys ende dinen name sal worden vermaert in al die werelt.
Doe dede hise leiden dare sine tresore laghen ende hi beval hare daer te blivenne, ende ordineerde, wat men haer gheven soude van sijnre spisen.
Ende Judith antwoerde hem ende seide: Ic en mach nu niet eten van dien, dattu mi beveels te ghevenne, dat negheen gramscap op mi en come, want ic sal eten van dien, dat ic bracht hebbe.
Ende Holofernes seide hare: Ofti dit af gaet, dattu metti bracht heefs, wat selen wi di doen?
Ende Judith seide: Here mijn, leeft dine ziele, want dijn joncwijf en sal al dit niet verteren, vore dat God doen sal in mijn hant, dat ic ghepeist hebbe. Ende sine cnapen leidense in de tente, daer hi bevolen hadde.
Ende si hiesch, doe si daer in gaen soude, dat men hare vriheit gave, dat si snachts ende vore den daghe ute gaen mochte te bedingen om den Here te aenbedenne.
Ende Holofernes beval sinen camerlinghen, dat si drie dage dore, alsoe hare ghenoeghen soude, in gaen ende ute gaen soude om haren God te aenbedenne.
Ende si ghinc tsnachts ute in de valleye van Bethulyen ende si dwoech hare in die fonteyne waters.
Ende als si op quam, soe bat si den Here God van Israhel, dat hi haren wech betrecken wilde ter verloessinghen van sinen volke.
Ende si ghinc in de tente ende bleeffer suver in totte dat si haer spise nam tsavonts.
Ende het gheviel ten vierden daghe, dat Holofernes maecte een avontmael sinen cnapen ende hi seide tote Vagao, sinen ghelubden camerlinc: Ganc ende gherade dien hebreeuschen wive, dat si haers dancs consentere met mi te sine,
want onder die van Assirien eest vuil, als een wijf enen man bespot, doende soe dat si onghenaect van hem over lide.
Ende Vagao ghinc doe in totte Judith ende seide: Dese goede joncfrouwe  en vervare haer niet in te gane te minen here, dat si worde gheeert vore sine aensichte ende ete met hem ende drincke wijn in blijscapen.
Ende Judith antwoerde hem: Wie benic, dat ic minen here sal weder seggen?
Al dat goet sal sijn vore sijn oghen, dat salic doen, want soe wat dat hem ghenoeghen sal, dat sal mi dalre beste sijn alle die daghe mijns levens.
Ende si stont op ende palleerde haere met haren clede, ende si ghinc in ende stont vore sijn aensichte,
ende Holofernes herte waert cloppende, want hi was berrende in harer begherten.
Ende Holofernes seide hare: Drincke nu ende eet mede in vrouden, want du heefs gracie vore mi vonden.
Ende Judith seide: Ic sal drincken, here, want heden is mijn ziele verheven meer dan si in allen den dagen mijns levens was.
Ende si nam ende at ende dranc vore hem, dat hare bereet hadde hare joncwijf.
Ende Holofernes wert vroudelijc te hare wert ende hi dranc zeer vele wijns meer dan hijt noyt dranc binnen sinen levenne.
Alst avont worden was, soe haesten hen sine cnapen te harer herberghen wert ende Vagao sloet die doren vander slaepcameren ende ghinc wech,
want si waren alle vermoeyt vanden wine.
Ende Judith was alleene in die slaepcamere,
mer Holofernes lach op dbedde versmoert van groter dronckenscapen.
Ende Judith seide tote haren meysene, dat si buten vore die camere stonde ende wachte.
Ende Judith stont vore dbedde ende beede met tranen, ende hare lippen ruerende soe seide si al stillekenne:
God van Israhel, verstoute mi, ende aensich in deser uren ten werken van minen handen, dattu Iherusalem, dine stat, verhefs alsoestu beloeft heefs, ende dat ic ghepeist hebbe ende gheloeft bi dijnre hulpen moge te volbringhenne, dat salic voldoen.
Ende doe si dit gheseit hadde, soe ghinc si totter colummen, die ten hoefde vanden bedden was,
ende si ontknochte sijn sweerdt, datter aen ghebonden hinc. Ende als si tswert op geheven hadde, soe nam si thaer van sinen hoefde ende seide: Here God van Israhel, verstoute mi in deser uren.
Ende si sloechenne tweewerf inden nacke ende si sloech hem thoeft af, ende si dede sijn vliech nette vanden colummen ende si kerden sinen lichaem den buic omme.
Ende nae elluttel ghinc si ute ende si gaf Holofernes hoeft haren joncwive ende si beval hare, dat sijt stake in haer male
ende si ghinghen beide ute alsoe si plaghen, als ofte si te bedinghen ghegaen hadden, ende si leden die ghetelden ende si ghingen die valleye al ommen domme ende quamen ter porten vander stat.
Ende Judith seide van verren den wachters vanden mueren: Doet op die poerten, want God is met ons, die een doghet heeft ghedaen in Israhel.
Ende het gheviel, doen die manne hare stemme hoerden, soe riepen si die papen vander stat,
ende si liepen hare al te ghemoete vanden minsten totten meesten, want si waenden thant, dat si niet weder comen en soude sijn.
Ende si ontstaken vierpannen ende si stonden alle te ringe omtrent hare. Ende si ghinc boven op een hoech stat staen ende dede maken een ghestille. Ende doe si alle swegen,
soe seide Judith: Loeft den Here onsen God, die niet ghelaten en heeft die ghene, die in hem hopen,
ende  mi, sijnre deernen, heeft hi sine ontfermicheit volghedaen, die hi den huse van Israhel beloeft heeft, ende in deser nacht heeft hi in mine hant doet gheslagen sijns volcs viant.
Ende si trac uter malen Holofernes hoeft ende toenet hen ende seide: Siet hier Holofernes hoeft, sprincen dier van Assirien, ende siet hier sijn vliech nette, daer hi in lach in sijnre dronckenscap, ende daer versloechenne die Here onse God met eens wijfs hant,
want leeft hi, die Here, soe heeft mi sijn enghel behuedt, beide doe ic van hier ghinc ende alsic daer was ende van daer weder hier comende. Ende die Here en liet mi, sijn joncwijf, niet worden besmet, maer sonder smette van sunden soe heeft hi mi weder bracht te verblidenne in sinen zeghe ende om dat ic ontgaen ben ende in uwe verloessinghe.
Loeftenne alle, want hi is goet, want sine ontfermicheit is inden eweliken.
Ende si ane beeden alle den Here ende seiden totte hare: De Here heeft di ghebenedijt in sijnre cracht, die bi di onse viande te niete ghemaect heefs.
Ende Ozias, die prince des volcs van Israhel, seide totte hare: Dochter, du best ghebenedijt vanden Here, den hoghen God, boven alle wive vanden lande.
Ghebenedijt si die Here, die sciep hemel ende erde, die di beleidt heeft inden wonden van sprincen hoeft onser viande,
die heden dus dinen name verheven heeft, so dat dijn prijs niet vergaen en sal van der menschen monde, die ewelijc sHeren macht herdencken selen, om dattu om dese dinghen dine ziele niet ghespaert en heefs om dijns gheslechts quellinghen ende vernoye, maer du heefs den volke gheholpen voer den aenschouwenne sHeren ons Gods.
Ende alle tfolc seide: Dat moet waer sijn, dat moet waer sijn.
Ende doemen Achior riep, soe quam hi, ende Judith seide hem: Die God van Israhel, dien du orconscap gaefs, dat hi hem wrect over sine viande, hi heeft binnen deser nacht in mijn hant af gheslaghen thoeft van allen den onghelovighen.
Ende om dat du proeven moghes, dat het aldus is, sich hier Holofernes hoeft, die in die onwerdicheit sijnre hoverdicheit versmaedde Gode van Israhel ende die di dreichde die  verdervenisse ende seide: Alst volc van Israhel gevanghen sijn sal, soe sal ic dine siden doer boren met enen sweerde.
Ende doe Achior Holofernes hoeft sach, soe waert hi van anxte in onmacht ende hi viel op sijn aensichte op die eerde, ende sine ziele begaeffenne.
Ende nae dien, dat hi weder sinen gheest ontfaen hadde ende hi hercomen was, soe viel hi vore haer voete ende ane bedese ende seide:
Ghebenedijt moetstu wesen in al Jacobs woninge dinen God, want in allen heidenen, daermen dinen name horen sal, soe salmen loven Gode van Israhel om di.
Ende Judith seide totte alle den volke: Hoert, mijn broedere, hanghet dit hoeft boven uwen mueren,
ende het sal wesen als die zonne ute comen sal, soe sal elc sijn wapene nemen ende trect ute met gheruechte, niet dat ghi neder wert gaen sult, maer als oft ghi gheruchte maket.
Dan saelt den aweyters noet sijn, dat si vlien om haren prince te weckenne ten stride,
ende als hare barone loepen totte Holofernes  woninghe ende si sinen buuc selen venden ghewentelt in sijn bloet, soe sal vrese op hen vallen.
Ende als ghi gheware wert, dat si vlien selen, soe gaet vromelijc hen nae, want die Here salse vertorden onder uwe voete.
Doe Achior sach die macht, die Israhels God dede, soe liet hi der heidenen seden ende gheloefde Gode, ende hi besneet tvleesch sijns oversloefs, ende hi waert totten volke van Israhel ghedaen ende alle die nacomelinghe van sinen gheslechte tote in desen daghe.
Ende te hant doen die dach rees, soe hinghen si boven den muer Holofernes hoeft ende elc man nam sine wapene ende si trocken ute met groeten gheruechte ende gheroepe.
Ende doen dat die aweiters saghen, soe liepen si totte Holofernes woninghe.
Ende die ghene, die in die woninge waren, quamen ende maecten gheruechte vore den inganc vander slaepcameren ende om Holoferne te weckenne, soe pijnden si hen gheruechte te makenne, om dat Holofernes ontwecken soude vanden ghenen, die gheruechte maecten, ende niet van weckers.
Want niemant en dorste vore die woninghe der macht van Assyrien cloppen, noch ontdoen ende daer in gaen,
maer doe die baroene ende die tribune ende alle de meeste vanden here van Assirien comen waren, soe seiden si totten camerlinghen:
Gaet in ende wectenne, want muse, die ute haren holen ghetrocken sijn, si sijn so koene worden, dat si ons ten stride roepen.
Doe ghinc Vagao in sine slaepcamere ende stont vore de cortine ende hi sloech sine hande te gadere, want hi waende, dat hi met Judith sliep.
Maer doe hi geen verporren en vernam metten oren van den ghenen, die daer lach, soe ghinc hi neven die cortine. Ende doe hise op hief ende hi Holofernes buic sach sonder sijn hoeft, ghewentelt in sijn bloet liggende op die erde, soe riep hi met groter stemmen met gheweene ende hi schoerde sine cledere.
Ende hi ghinc in Judiths camere ende en vanter niet,
ende hi spranc ute totten volke, ende seide: Een hebreeusch wijf heeft lachter ghedaen in Nabugodonosors, sconincs, huis, want siet, Holofernes liet op die erde ende sijn hoeft en is aen hem niet.
Doe dit ghehoerden die princen der macht van Assyrien, soe scoerden si alle hare cledere ende op hen viel een onverdrachelec vrese ende anxt, ende hare ghedachten worden herde zere vervaert.
Ende in midden haren ghetelden waert een onvertallec gheroep.
Als alle theer verhoerde, dat Holofernes onthoeft was, soe vloe ghedachte ende raet van hen ende si worden met anxte ende met vresen soe bevaen, dat si de vlocht te salcoerse namen,
alsoe dat niemant met sinen vrient ghespreken en mochte, maer haer hoeft neder wert hanghende, soe begheerden si tontvliene ende lieten alle dinc ende vlouwen den Hebreeuschen, die si hoerden ghewapent op hen comen dore de weghe vanden couteren ende dore de paden vanden berghen.
Ende doen die kindere van Israhel sagen, dat si vlouen, soe liepen si hen nae, met trompen blasende ende al roepende.
Ende om dat die van Assirien, niet ghehoept te gader, en vlouwen neder wert ende die kindere van Israhel hen nae volchden met eenre scaren, soe versloegen si alle die ghene, die si venden mochten.
Ende Ozias sant boden tallen steden ende lantscapen van Israhel,
ende  hier  omme sant elc lantscap ende elke poert alle haer uutvercorene jonghe liede ghewapent nae die van Assirien, ende si volchden hen nae in des sweerds mont, totte dat si quamen totten enden van haren landen.
Maer dandere, die in Bethulia waren, si ghinghen inder Assyrien ghetelden ende si droeghen wech den roef, dien di van Assirien achter hen ghelaten hadden, doen si vlouen, ende si waren zeere gheladen.
Ende die ghene, die den strijt verwonnen hadden, si keerden weder te Bethulia ende si droeghen wech met hen al dat dier van Assirien gheweest hadde, soe dat negeen ghetal en was vanden beesten ende vanden paerden ende in al haer havelec goet, soe dat si alle, vanden minsten totten meesten, rike worden van haren roeve.
Ende Joachim, die hoghe bisscop, quam ute Iherusalem met al sinen papen in Bethulia om Judith te siene.
Ende doen si te hem ute ghegaen was, soe benediden sise alle met eenre stemmen ende seiden: Du best glorie van Iherusalem, du best die eersamheit van onsen volke,
want du heefs manlijc ghedaen ende dijn herte wert vrome, om dattu suverheit ghemint heefs ende nae dinen man negheenen anderen bekint en heefs. Hier omme so heeft di ons Heren hant verstout ende hier omme selstu ewelec ghebenedijt wesen.
Ende alle tfolc seide: Dat moet gheschien, dat moet gheschien.
Want dier van Assirien roeve mochten cume binnen xxx daghen vergadert werden van al den volke van Israhel.
Maer al dat men venden mochte, dat Holofernes havelec goet was, gaven si Judith, in goude ende in silvere ende in clederen ende in preciosen steenen ende in alre hande alamme,
ende tfolc leveret hare al. Ende alle tfolc verblijdde in orghelen ende in cytolen met wiven ende metten magheden ende metten jonghelinghen.
Judith sanc doen den Here dit liedeken ende seide:
Singet den Here in tambueren ende singt den Here in cimbalen, singhet hem enen nuwen lof, verblijdt ende aenroept sinen name.
Die Here, die di stride verteert, de Here is sijn name,
die sine ghetelde settede in midden sinen volke, om dat hi ons verloesten soude van al onser viande hant.
Assur quam van Norden uten berghe inder menichten sijnre stercheit ende sine menichte bestopte de scietende rivieren ende hare paerde overdecten de valleiden,
ende hi seide, dat hi mijn lant verberren soude ende mine jonghelinge doden metten swerde ende dat hi mine kindere gheven soude te roeve ende die maghede in ghevanghenisse,
maer die almechtige Here deerde hem ende leverdenne in eens wijfs hant ende si bescendenne.
Want hare mechtich prince en viel niet vanden jonghelinghen, noch tyrans zonen en sloeghenne niet, noch die langhe gygante en setten hen jegen hem niet, maer Judith, Merari dochter, nam hem sine machte in die scoenheit van haren aensichte.
Want si dede haer wedulec cleet ute ende si cleede hare met enen clede der vrouden in der kindere van Israhel blijscap.
Si salvede hare aensichte met salven ende si vergaderde hare haer met eenre croenen, om dat sine hoenen soude.
Hare vergulde scoen begrepen sine oghen ende hare scoenheit vinck  sine ziele, ende si sloech sinen nacke af met enen swerde.
Die van Perssen vereysden hare vroemheit ende die van Meden hare stoutheit.
Doe riepen die ghetelden van Assirien, als mine oetmoedighe oppenbaerde verdroeghende van dorste.
Der joncfrouwen kindere doerstakense ende si sloegense doet als kindere, die vlouwen. Si vervoeren inden stride van mijns Heren aensichte.
Singhen wi den Here lof, singen wi onsen Gode nuwen lof.
Adonay, Here, du best groet ende voerbarich in machte ende dien nieman verwinnen en mach.
Alle dine creatueren moeten di dienen, want du seidest ende si worden ghemaect, du sonds dinen gheest ende si worden ghescapen, ende niemant en is, die dine woerde mach wederstaen.
Die berghe selen worden beruert van haren fondamenten metten wateren, ende die steene selen smelten als was voer dinen aensichte,
maer die di ontsien, si selen voer di in allen dinghen groet wesen.
Wee den heidenen, die op staen jeghen mijn gheslechte, want dalmechtighe Here saelt wreken jeghen hen, ende in doemsdaghe sal hise visiteren.
Want hi sal gheven vier ende worme in haer vleechs, om dat si berren selen ende ghevoelent ewelec.
Hier nae gheviel, dat  alle tfolc nae der victorien quam te Iherusalem den Here aenbeden, ende nae dien, dat si ghesuvert waren, soe offerden si alle holocauste ende dat si gheloeft hadden ende hare danckelec offeranden.
Ende Judith offerde alle Holofernes ghesmide van wapenen, die hare tfolc gaven, ende dat vliech nette, dat si met hare ontdraghen hadde in een verghichten der verghetelheit.
Ende tfolc was blide nae der heileger aensichte ende iii maent lanc soe vierde men die bliscap van deser victorien met Judith.
Maer nae die daghe soe keerde elc weder ten sinen, ende Judith waert verheven in Bethulia ende si was die voerbarichste van al den lande van Israhel,
want met harre doghet soe hadde si suverheit, soe dat si neghenen man en bekende binnen allen den daghen haers levens, van dier tijt dat Manasses, haer man, sterf.
Want in den feesteliken daghen soe quam si ute met groter glorien,
ende si woende in haers mans huus hondert jaer ende vive, ende si liet Abram, haer joncwijf, vri, ende si sterf ende is begraven met haren man in Bethulia,
ende alle tfolc beweendese vii daghe.
Maer binnen alden tiden van haren levenne soe en was nieman, die Israhel verstoerde, noch in vele jaren nae haer doet.
Ende die dach van deser victorien wert vanden Hebreeuschen ontfaen in vierten in den ghetale van den heilegen daghen, ende die Joden oeffenenne van dier tijt tote in desen daghe.
In sconincs Assuerus dagen, die regneerde van Indien totte Ethiopen boven c ende xxvii provinchien,
doe hi sat inden troene van sinen rike, soe was die stat Susa dbeghintsel van sinen rike.
Inden derden jare van sinen rike soe maecte hi een groet warscap voer hem allen sinen princen ende sinen kinderen, den stercsten van Persen ende den edelen lieden van Meden ende den provoesten vanden provinchien,
om dat hi toenen soude die rijcheiden der glorien sijns riken ende die groetheit ende die verwaentheit sijnre macht vele tijts, dat was c ende lxxx daghe duerende.
Ende doen die daghe der warscap waren voldaen, soe noedde hi alle tfolc, datmen vant in Susis, vanden meesten totten mensten, ende hi beval die warscap te bereidenne  vii daghe int vrijthof des bogaerts ende des boschs, die metter conincliker hant ende oeffeninghen ghewracht was.
Ende in allen siden hinghen gordinen van varwen blaeu, roet ende gheel, die hinghen aen corden van witter ende roeder siden met yvoernen ringhen, ende die waren ondersettet met colummen van marmore. Ende op tpaviment, dat ghepaveit was met witten ende met menegherhanden anderen marmorstenen, dat wonderlijc scoene was van menegherhande werke, daer op waren ghemaect gulden ende zilveren bedden.
Ende die ghene, dier ghenoedt waren, droncken ute guldenen coppen, ende men brachte die spisen in met menegherhanden vaten; men gaf daer oec overvloyende ende voerbaregen wijn, alsoet der moghentheit vanden coninc toe behoerde.
Ende nieman en was, die die liede dwanc te drinckenne, dies niet en woude,  maer die coninc hadt dus gheordineert ende boven elke tafele gheset van sinen princen, dat elc nemen soude dat hi wilde.
Ende die coninghinne Vasthi maecte oec warscap vanden wiven in den palayse, daer die coninc Assuerus hadde gheplogen te wonenne.
Ende op den zevenden dach, doe die coninc blidere was worden ende hi nae te vele te drinckenne verwarmt waert van den wine, soe beval hi Nauman ende Bazatha ende Arbona ende Bagatha ende Abgatha ende Zarath ende Charchas, den vii ghelubden camerlinghen, die voer sinen aenscouwenne dienden,
dat si die coninghinne Vasthi in halen souden voer den coninc metter cronen op hare hoeft gheset, om dat hi alden volke ende den princen haere scoenheit toenen soude, want si was herde scoene.
Ende si en wouts niet doen; om sconincs ghebod, dat hi met sinen camerlinghen ontboden hadde, soe verontwerde si te comenne. Ende hier bi wert die coninc gram ende met groten torne verwarmt,
ende hi vraghede den vii wisen, die na den conincliken zeden altoes bi hem waren, ende hi dede alle dinc bi haren rade ende si wisten  die wette ende der heren rechte –
want die eerste waren ende die naeste: Charsena ende Sechar ende Admatha ende Tharsis ende Mares ende Marsana ende Mamucha, de vii princen van Persen ende van Meden, die sconincs aensichte saghen ende die eerst nae hem plagen te sittenne –
onder wat sentencien Vasthi, die coninghinne, wesen soude, die sconincs Assuerus ghebot niet doen en woude, dat hi bi sinen camerlingen hare ontboden hadde.
Ende Manucha antwoerde, daert de coninc ende de princen hoerden: Die coninghinne Vasthi en heeft den coninc niet allene mesdaen, maer oec heeft si mesdaen alle den princhen ende den volke, die in alle sconincs Assuerus provinchien sijn,
want der coninghinnen woerde selen utecomen vore alle die wive ende si selen hare manne verontwerden ende seggen: Die coninc Assuerus beval, dat die coninghinne Vasthi te hem in quame, ende si en wouts niet doen.
Ende bi desen exempele so en selen alle der princen van Perssen ende van Meden wive niet micken op harre manne ghebode, ende hier bi eest recht, dat die coninc vergramt is.
Duncket di goet, soe gae een ghebot ute van dinen aensichte ende men scrijft nae die wet van Persen ende van Meden, die niet gheorloft en is te brekenne, dat Vasthi negheens sens in comen en sal totten coninc, maer haer rike sal een  ander ontfaen, die beter is dan si.
Ende men ontbiede dit in al dijn rike, dat alte wijdt is, dat alle ghehouwede vrouwen, beide der groeter manne wive ende der cleynder manne, haren mannen ere doen.
Sijn raet genoechde den coning ende sinen princen, ende die coninc dede bi Mamucha raet
ende hi sant letteren tallen provinchien van sinen rike in menegherhande tonghen ende letteren, alsoet alrehande liede horen mochten ende lesen, dat die manne waren princen ende die meeste in haren husen, ende dat dede hi vermaren soe onder alle tfolc.
Als dese dinghen dus ghedaen waren, nae dien dat sconincs Assuerus gramscap gecoelt was, soe herdachte hi Vasthi, beide dat si ghedaen hadde ende dat si oec ghedoecht hadde.
Ende sconincs kindere ende sine cnapen seiden: Men sueke den coninc joffrouwen, meechde ende scone,
ende men sende eneghe, die alle die lande dore merken de scoene joffrouwen ende de maghede ende si bringhense in ter stat Susan ende si selense leveren in der wive huus onder Eger, des gelubs camerlings, hant, die provoest ende behoeder is van sconincs wiven, ende si ontfaen vrouwelike oeffeninghe ende dandere dinghen, die haren costumen nodorftelec sijn.
Ende so wie dat onder hen allen sconings oghen ghenuegen sal, si sal regneren over Vasthi. Dese redene ghenuechde den coninc ende alsoe si hem gheraden hadden, soe dede hi doen.
Binnen der stat Susis was een man, een Jode, die Mardocheus hiet, Jairs zone, Semey soens, die Tys zone was van Gemini geslechte,
die over bracht was van Iherusalem te dien tiden, dat Nabugodonosor, de coninc van Babilonien, over voerde Jechoniam, den coninc van Juda.
Ende hi was voester here van Edisse, die men anders Hester hiet, sijn broeders dochter, ende si hadde vader ende moeder verloren, sere scoene ende minlec van aensichte. Ende doe haer vader ende moeder doet waren, soe begheredse Mardocheus te sinen behoef te eenre dochter.
Ende doen sconincs gebod vermaert wert ende men nae sijn ghebod vele scoenre maghede te Susan brachte ende mense Egeo, den camerlinc, leverde, soe wert hem oec ghelevert Hester onder dandere joffrouwen, dat mense houden soude onder tghetal vanden wiven.
Ende si ghenuechde Egeo ende si vant gracie in sinen aenscouwene, soe dat hi haeste hare wijflike oeffeninghe ende hi leverde hare hare ghedeelle ende vii alte scoene joffrouwen van sconincs huse, soe dat hi hare ende hare camerieren palleerde ende eernst daer ane hadde.
Maer si en woude hem hare volc niet segghen, noch hare lantscape, want Mardocheus hadde hare bevolen, dat si altemale daer af swighen soude.
Ende hi wandelde dagelec vore tportael van den huus, daer men die ute vercoerne maghede in hielt, ende hadde sorghe om Hesters salicheit ende om dat hi weten woude, wat hare ghevallen soude.
Ende als elcker joffrouwen tijt comen was by ordinancien, soe dat si totten coninc in gaen souden ende si voldaen hadden, dat der vrouwen oeffeningen behoerde, soe keerde die twelfste maent, ja aldus, dat si hen bezalfden vi maent met olien van mirren ende si besechden noch andere vi maent eenrehande andere salven,
ende als si ten coninc in gaen souden, soe wat dat si hiesschen hen daer mede te pallerenne, dat gaf men hen. Ende si ghingen ghepalleert alsoe si wouden vander joffrouwen cameren totte sconincs slaepcameren,
ende die daer tsavonts in comen was, si ghinc smorghens ute ende men leidese van daer in dandere vrouwen huise, die onder Asagazi, des ghelubs camerlings, hande waren, die boven sconincs vrindinnen gheset was. Ende si en hadde voert meer negheen macht totten coninc in te gane, die coninc en hadt ghewoudt ende hi en hadse bevolen te comen met haren name.
Ende doe die  tijt over leden was bi ordinanchen, soe naecte die dach, dat Hester, Abahels dochter, Mardocheus broeder dochter, in gaen soude totten coninc ende si en hiesch negheen vrouwelec behaghelheit, maer dat Egeus, die camerlinc, woude, dat gaf hi hare te haerre verchieringhen, want si was herde scoene. Ende met ongheloeffeliker scoenheit soe dochte si in allen menschen oghen bequame ende minlec.
Ende aldus wert si gheleidt totte sconincs Assuerus bedde, in die tiende maent, die men Thebeth heet, inden zevenden jare van sinen rike.
Ende die coninc minnese meer dan alle die wive, ende si hadde gracie ende ontfermicheit vore hem boven alle wive ende hi settede die crone vanden rike op haer hoeft ende hi deedse regneren in Vasthi stat.
Ende hi beval te ghereidene een herde grote warscap allen sinen princen ende sinen cnapen om die vergaderinghe ende die brulocht van Hester, ende hi gaf vierte allen sinen landen ende hi gaf ghiften nae sine princelike moeghentheit.
Ende doe men anderwerven meechde sochte ende vergaderde, soe woende Mardocheus vore sconincs dore,
ende Hester en hadde noch niet hare lantscape gheseit, noch haer volc, alsoe Mardocheus bevolen hadde, want soe wat dat hi beval, dat hielt Hester ende si deedt al, alsoe si plach, doen si cleine was ende hise voedde.
Ende te dien tiden, dat Mardocheus voere sconincs doeren woende, soe woerden gram Bagathan ende Thares, twee van sconincs camerlingen, die doere wechters waren ende die boven deerste poerte vanden palaise waren, ende si wouden hen setten jeghen  den coninc ende dat si ten dooden souden.
Maer dit wiste Mardocheus ende hi seit thant der coninghinnen Hester ende si seit den coninc ute Mardocheus name, die dese dinc te hare bracht hadde.
Men socht ende men vant alsoe, ende men hinc elken aen een galghe ende men screeft inden hystorien ende inden ghescienten vore den coninc.
Hier na verhief die coninc Assuerus Aman, Amathadi zone, die van Agags gheslechte was, ende hi sette sinen throen boven alle die princen, die hi hadde.
Ende alle sconincs cnapen, die binnen den doren vanden palaise wandelden, si vielen op hare knien ende aenbeden Aman, want die coninc hadt hen also bevolen. Maer Mardocheus alleene en knielde vore hem niet, noch en aenbeedenne niet.
Ende sconincs cnapen seiden hem, die vore die doeren vanden palayse saten: Waer omme en houdstu niet sconincs ghebode buten allen den anderen?
Ende doe si hem dit dicwile seiden ende hijs niet hoeren en woude, soe seiden sijt Amanne ende begheerden te wetenne, oft hi inder sentencien ghedueren soude, want hi hadde hen gheseit, dat hi een Jode ware.
Als dit Aman ghehoert hadde ende hijt bi tekenen gheprueft hadde, dat Mardocheus vore hem niet en knielde, noch hem en aenbeedde, soe waert hi herde gram ende het
en dochte hem niet, dat hi alleene ane Mardocheo sijn hande doen soude, want hi hadde ghehoert, dat hi vanden joedschen volke ware, maer hi woude bat alle tgheslechte vanden Joden verderven, die in Assuerus rike waren.
In deerste maent, die Nisan heet, inden twelfsten jare van Assuerus rike, soe werp men dlot in een canne, die in Hebreeusche phur heet, vore Amanne, in wat daghe ende in wat maende datmen alle die Joden doet slaen soude, ende die xii-ste maent quammer ute, die men Adar hiet.
Ende Aman seide totte Assuero: Eenrehande volc is ghestroeyt alle dine provinchien dore, dat onderlinge versceiden is van hen selven, dat nuwe wette ende oeffeninghe hout, dat hier en boven sconincs ghebode veronwert, ende du wets alte wel, dat dinen rike niet profitelec en is, dat het gheduerich blive bi orlove.
Op dat het di ghenuecht, gheef ute, dat ment verderve, ende ic sal den houders van dinen tresoren weghen xm talente.
Ende die coninc nam sijn vingherlijn ute sijnre hant, dat hi besichde, ende gaeft Aman, Amadathi zone, van Agags gheslechte, der Joden viant,
ende hi seide tote hem: Dit silver dattu beloefs, si dine ende doet metten volke dat di ghenoecht.
Ende men riep de scrivers in die ierste maent Nisan opten xiii-sten dach van dier selver maent ende men screef, alsoe Aman bevolen hadde, tote alle sconincs baroenen ende den richters vanden provinchien van menegherhande lieden, alsoe elke liede horen mochten ende lesen in menegherhande tonghen ute sconincs Assuerus name, ende men besieghelde die letteren met sinen vingherline
ende men santse met sconincs loepers tallen provinchien, dat si doet slaen souden ende af doen alle die Joden van den kinde totten ouden mensche, clein kindere ende die wive op enen dach, dat was opten xiii-sten dach vander xii-ster maent, die men heit Adar, ende dat si hare goet nemen souden.
Want dit was die summe vanden letteren, dat dit alle provinchien weten souden ende hen ghereiden jeghen den voerseiden dach.
Ende die loepers, die men sant, die haesten hen om sconincs ghebod te voldoene, ende thant ghinc tfonnisse binnen Susis van sconincs weghen, ende Aman hielt sijn warscap, ende alle die Joden, die in die poerte waren, die weenden.
Doe dit Mardocheus ghehoert hadde, soe scoerde hi sine cledere ende hi dede enen zac roc ane ende warp asschen op sijn hoeft, ende hi riep in die strate in midden de poerte met groeter stemmen ende hi toende die bitterheit sijns moets.
Ende met desen gheroepe ghinc hi totten doeren van den palaise, want en was niet gheorloft, dat een met enen zac rocke ghecleedt mochte binnen sconincs zale comen.
In alle provinchien ende steden ende poerten, daer sconincs felle ghebod quam, daer was onder die Joden groet gheween, vastene, gheroep ende gheween, ende vele besechden zac rocke ende asschen over hare bedde.
Ende Hesters camerieren ende hare camerlinghe ghingen in ende seident hare, ende doen sijt hoerde, soe waert si vervaert ende si sant hem een cleet, dat hi den zac roc af doen soude ende doent ane, ende hi en woudt niet ontfaen.
Ende si dede Athac, den camerlinc, te hare comen, dien hare die coninc te enen dieninck ghegeven hadde, ende si beval hem, dat hi gaen soude totte Mardocheum, die in die strate vander stat stont vore tpalais,
ende Mardocheus seit hem al, dat daer ghesciet was, hoe Aman beloeft hadde in sconincs tresoren selver te bringhenne om der Joden doot.
Ende hi gaf hem den exempelare van den vonnisse, dat in Susis hinc, dat hijt der coninghinnen toenen soude ende dat hise vermanen soude, dat si totten coninc in gaen soude ende dat si hem bidden soude over haer volc.
Athac keerde weder ende seide Hestere al dat Mardocheus hadde geseit.
Ende si antwoerde hem ende beval hem, dat hijt Mardocheo segghen soude:
Alle sconincs cnapen ende alle die provinchien, die onder hem sijn, weten, dat man ofte wijf, die ongheroepen comt in sconincs binnenste vrijthof, dat menne sonder eneghe beiden staphans doet slaen sal, en si, dat die coninc te enen tekenne van goedertierenheiden de roede te hem wert stect ende dat hi alsoe te live moghe bliven. Hoe salic dan moghen in ghegaen totten coninc, die thant binnen xxx daghen te hem niet gheroepen en ben?
Doe dit Mardocheus ghehoert hadde,
soe ontboet hi echter Hesterre ende seide: En wane niet, dattu allene dine ziele verloessen sels, want du best in sconincs huus vore alle die Joden.
Want swijghestu nu, soe selen die Joden worden verloest bi anderen ocsune ende du ende dijns vaders huus selt vervaren, ende wie weet, oft du hier omme ten rike comen best, om dattu in dusdanen tide souds wesen ghereed?
Ende Hester ontboet echter Mardocheo dese woerde:
Ganc ende vergadere alle de Joden, die du in Susis venden sels, ende  bidt over mi, en eet noch en drinct in drien daghen noch in drien nachten, ende ic sal oec vasten met minen joncwiven, ende dan sal ic in gaen totten coninc ongheroepen ende doen jeghen die wet ende ic sal mi selven leveren ter doot ende ter vreesen.
Dus ghinc Mardocheus ende dede al dat hem Hester bevolen hadde.
Op den derden dach dede Hester hare coninclike cledere ane ende si stont int vrijthof van sconincs huse, dat binnen was jeghen sconincs palays, ende hi sat op sinen throen inder consistorien vanden palaise jeghen die dore van den huus.
Ende als die coninc die coninghinne sach staen, soe ghenoeghese sinen ogen ende hi stac die gulden roede jeghen hare ute, die hi in die hant hielt. Ende si quam voert ende custe die roede aen dendde.
Ende die coninc seide totte hare: Coninghinne Hester, wat wilstu? Wat is dijn heisch? Eest oec, dattu half trike heisches, men saelt di gheven.
Ende si antwoerde: Op dat het den coninck ghenoecht, soe biddic, dattu heden comes ende Aman met di ter waerscap, die ic ghereet hebbe.
Ende thant seide die coninc: Roept haestelike Amanne, dat hi ghereet si Hesters wille. Dus quamen de coninc ende Aman ter warscap, die hen die coninghinne bereet hadde.
Ende die coninc seide hare, nae dien dat hi overtullechlec wijn ghedroncken hadde: Wat heeschstu dat men di gheve ende wat dingen versoecstu? Eest oec, dattu half mijn rike heescht, du selest hebben.
Ende Hester antwoerde hem: Mijn heesch ende mine bedinghe sijn dit:
Heb ic gracie vonden in sconincs aenscouwene ende op dat den coninc genuecht mi te ghevene dat ic heische ende dat hi minen heisch voldoen wille, soe soelen die coninc ende Aman comen ter warscap, die ic bereet hebbe, ende morghen salic den coninc minen wille ontdoen.
Ende hier omme ghinc Aman op dien dach ute blidelec ende lichtelec, ende doe hi Mardocheum sitten sach vore die poerten vanden palaise, dat hi niet op en stont jeghen hem, noch hem en porde van sijnre stat, daer hi sat, soe waert hi herde gram
ende al veysende sijn gramscap, soe keerde hi weder in sijn huys, ende hi vergaderde te hem sijn vriende ende Zares, sijn wijf,
ende hi vertelde hen die groetheit van sinen rijcheiden ende die scare van sinen kinderen ende in hoe groeter glorien dattenne die coninc verheven hadde boven alle sine princen ende sijn cnapen.
Ende hier nae seide hi: Ende Hester, die coninghinne, en riep oec niemanne el ter werscap metten coninc, sonder mi, ende ic sal oec morghen metten coninc met hare maeltiden.
Ende al heb ic al dit, mi dunct, dat ic niet en hebbe, alsoe langhe als ic Mardocheum, den Jode, sie sitten vore die poerten vanden palaise.
Ende Zares, sijn wijf, ende sijn andere vriende antwoerden hem: Ghebiede te ghereidene enen hoghen balke, die L cubitus hoghe si ende segt morghen den coninc, dat menre Mardocheo ane hanghe, ende aldus sulstu blidelec metten coninc ter warscap gaen. Amanne ghenuechde desen raet ende hi beval een hoech cruce te ghereidene.
Ende die coninc leedt dien nacht over sonder slapen, ende hi dede hem bringhen die historien ende die ghescienten vanden tiden, die leden waren. Ende doe men se vore hem las,
soe quam men te dier stat, daer ghescreven was, hoe Mardocheus gheboetscapt hadde Bagathans ende Thares, der camerlinghen, verranissen, die den coninc Assuerum begheerden te doodenne.
Ende doe die coninc dat ghehoert hadde, soe seide hi: Wat eeren ende wat loene heeft Mardocheus ontfaen over dese trouwe?  Ende sijn cnapen ende sijn dieninghen seiden: Hi en heeft niet ontfaen.
Ende thant seide die coninc: Wie is int vrijthof? Want Aman was comen int bynnenste vrijthof om den coninc te radenne, dat hi bevelen soude Mardocheom te naghelenne aen die galghe, die te sinen behoef ghereet was.
Ende die cnapen antwoerden: Aman staet int vrijthof. Ende die coninc seide: Hi come in.
Ende doe hi in comen was, soe seide hem die coninc: Wat salmen dien man doen, die den coninc begheert ere te doene? Ende Aman peysde in sijn herte ende micte, dat die coninc nieman el en woude eren sonder hem,
ende hi antwoerde: Die man , die den coninc begheert ere te doene,
dien salmen cleden metten conincliken clederen ende men salne setten opt paert, daer die coninc op pliecht te ridenne ende hi sal die coninclike croen ontfaen op sijn hoeft,
ende die eerste van sconincs princen ende van sinen tyrannen sal sijn part houden ende hi sal die straten vander stat dore gaen ende roepen ende segghen: Dus sal hi worden gheeert, soe wien die coninc ere doen wille.
Ende die coninc seide hem: Haeste die ende nemt een behaghel cleedt ende een paert ende doet alsoestu gheseit heefs Mardocheo, den Jode, die sittet voir die porte vanden palaise, ende wachte di, dattu niet achter en laets van dattu ghesproken heefs.
Ende aldus nam Aman behaghelike cledere ende een part ende hi cleede Mardocheum ende settenne opt paert ende ghinc vore hem in die strate vander stat ende riep: Deser eren is hij werdich, soe wien die coninc ere wilt doen!
Ende Mardocheus keerde weder voer die poerten vanden palaise ende Aman haeste hem thuis wert te gane, droevende met overdecten hoefde. .
Ende hi verteldet Zares, sinen wive, ende sinen vrienden al dat hem ghevallen was. Ende die vroede, die hi te sinen rade hadde, ende Zares, sijn wijf, antwoerden hem: Es Mardocheus, daer du vorebest begonnen te vallenne, vander Joden zade, soe en sulstune niet moghen weder staen, maer du suls vallen in sinen aenscouwene.
Alsi noch saten ende spraken, soe quamen sconincs camerlinghe ende dadenne vollec comen ter warscap wert, die die coninghinne Hester ghereedt hadde.
Aldus ghinck die coninc ende Aman ter werscap,
dat si metter coninghinnen drincken souden. Ende zanderdages soe seide hare die coninc oec, als hi van den wine verwarmt was: Hester, wat is dijn heysch, datmen di gheve ende wat wiltu ghedaen hebben? Eest oec, dattu half mijn rike heischt, du selest hebben.
Ende si antwoerde hem: O coninc, oftic gracie vore dinen oghen vonden hebbe ende oft het di genuecht, soe gheef mi mine ziele, daer ic over bidde, ende mijn volc, daer ic over bidde,
want wi sijn ghelevert, ic ende mijn volc, datmen ons verderven sal ende datmen ons doodden sal ende te nieute maken, ende vergave God, datmen ons vercochte in cnechte ende in joncwive, soe waert quaet te verdraghenne, ende al suchtende soudic swighen, maer nu is een ons viant, wies felheit keert jeghen den coninc.
Ende die coninc Assuerus antwoerde ende seide: Wie is dese, ende van wat machte, dat hi dit der doen?
Ende Hester seide: Onse viant ende onse alre quaetste wedersake  is dese Aman. Ende doe Aman dit hoerde, soe waert hi thant vervaert ende en mochte niet ghedoegen te aensiene sconincs aensichte ende der coninghinnen.
Ende die coninc stont gram op ende hi ghinc vander stat der warscap inden bogaert, die met boemen gheset was. Ende Aman stont oec op, om dat hi der conincghinnen bidden soude over sine ziele, want hi verstont, dat hem van den coninc quaet bereedt was.
Ende doe die coninc weder ghekeert was ten boegaerde, die met boemen ghesedt was, ende hi in die stat der waerscap comen was, soe vant hi, dat Aman op sijn bedde ghevallen was, daer Hester op lach ende hi seide: Hi wilde die coninghinne oec vercrachten, daer ic jeghenwoerdich ben in mijn huis. Ende noch en was dwoert ute sconincs monde niet ghegaen, ende si overdecten thant sijn aensichte
ende Arbona, een vanden gheludben camerlinghen, die in sconincs dienste stont, seide: Siet, een houdt, dat Aman bereet hadde te Mardocheus behoef, die over den coninc ghesproken heeft, staet in Amans huis ende het is L cubitus hoge. Ende die coninc seide hem: Hangter Amanne selve ane.
Ende aldus waert Aman ghehanghen aen die galghe, die hi te Mardocheus behoef ghemaect hadde, ende sconincs gramscap gheruste.
In dien daghe gaf die coninc Assuerus Hestere der coninghinnen Amans huis, der Joden adversariis. Ende Mardocheus quam in vore sconincs aensichte, want Hester  hadde gheseit, dat hi hae oem was.
Ende die coninc nam tfingherlijn, dat hi hadde bevolen van Amanne weder te nemenne ende hi gaeft Mardocheo, ende Hester settede Mardocheum boven haer huys.
Ende hier mede en was si niet ghepaeit, maer si viel vore sconincs voete ende si weende ende si sprac te hem ende bat, dat hi bevelen soude te nieute te blivenne Amans van Agags geslechte quaetheit ende sine alte quade verzieringhen, die hi ghepenst hadde jeghen die Joden.
Ende die coninc stac voert sijn sceptrum, alsoe hi ghewone was, daer hi mede toende een teeken der goedertierenheit.
Ende si stont op ende stont voer hem ende seide: Op dat het den coninc ghenuecht ende op dat ic gracie vonden hebbe vore sijn ogen ende op dat hem dunct, dat mine bede hem niet contrarie en is, so biddic, dat men met nuwen letteren betere Amons oude letteren, die verradere ende viant der Joden was, met welken letteren hise bevolen hadde te verdervenne in alle sconincs provinchien,
want hoe salic moeghen ghedoeghen die doet ende dootslacht mijns volcs?
Ende die coninc Assuerus antwoerde der coninghinnen Hester ende Mardocheo den Jode: Ic hebbe Hestere ghelevert Amans huus ende hem hebbic doen naghelen aen een cruce, om dat hi soe coene was, dat hi sine hande ute stac jeghen die Joden.
Daer omme soe scrijft den Joden ute sconincs name alsoet u ghenuecht ende tekent die letteren met minen vingherline. Want dese costume was, dat nieman en dorste seggen jeghen die letteren, die ute sconincs name ghesonden woerden ende die met sinen vingherline ghetekent waren.
Ende men ontboet sconincs scriveine ende sine liberarie, want het was doen die tijt vander derder maent die men Siban hiet, opten xxiii-sten dach van deser maent soe screef men die letteren, alsoe Mardocheus woude, totten Joden ende totten princen, die waren van Indien totte Etyophen, provinchien ende provinchien, volke ende volke  nae haren tonghen ende letteren ende den Joden alsoe sise lesen mochten ende hoeren.
Ende die letteren, diemen ute sconincs name sant, waren ghetekent met sinen vingherline ende men santse metten messelgiers, die tallen provinchien lopen souden ende die met nuwen boetscapen vore doude letteren comen souden.
Ende die coninc beval hem, dat si de Joden souden doen vergaderen in elke stat ende dat si hen bevelen souden te vergaderenne in enen hoep om te stane over hare zielen ende dat si doot slaen souden ende af doen alle hare viande met haren wiven ende kinderen ende met al haren husen.
Ende men settede alle die provinchien dore enen dach van deser wraken, dat was die xiii-ste dach van der xii-ster maent Adar.
Ende dit was die summe vander letteren, datmen kenlec doen soude in allen landen ende volke, die onder den coninc Assuerus waren, dat die Joden ghereet souden wesen om wrake te nemenne van haren vianden.
Ende die messelgiere trocken ute, haesteghe boetscapen draghende, ende sconincs vonnisse hinc in Susis.
Ende Mardocheus quam uten palaise ende van vore sconincs aensichte, blickende [met] conincliken clederen, dat was met blauwen ende met ghelen, ende hi droech een gulden crone op thoeft ende hi hadde omme enen sidenen purperen mantel, ende al die stat verblide ende was vroelijc.
Ende men sach den Joden een nu licht risen, vroude ende ere ende blijscap.
Onder alle volc, ende in alle poerten ende provinchien, daer sconincs ghebot quam, daer was wonderlec blijscap ende maeltide ende warscap ende feestelec dach, alsoe groet, dat vele heidene hare wet lieten ende gaven hem ter Joden wet ende te haren oeffeninghen, want grote vrese gaf alle lieden vander Joden name.
Op den xiii-sten dach vander xii-ster maent, die wi gheseit hebben dat Adar heet, als men dus ghereide alle die Joden doot te slane ende hare viande spieden nae haer bloet, soe begonsten weder keert die Joden boven te sine ende hen te wrekenne van haren vianden.
Ende si vergaderden in alle steden ende poerten ende dorpen, om dat si hen setten souden jeghen hare viande, diese doden wouden, ende nieman en dorstese  wederstaen, om dat alre hande volc hem ontsach van hare macht.
Want alle die richters ende princen ende procureers ende elck, die macht hadde inden provinchien, in elke stat oft in welc werc, si verhieven die Joden om die vrese van Mardocheo,
dien si wisten, dat prince was vanden palaise ende dat hi vele vermochte. Ende die niemare van sinen name wies oec daghelec ende wentelde in alre liede mont.
Ende aldus sloeghen die Joden hare viande met groter plaghen ende sloeghense doot ende golden hen, dat si hen lieden ghemict hadden te doene,
ja, dat si oec binnen Susis d man doot sloeghen, al sonder x Amans, der Joden viant, sonen, vanden welken dit de namen sijn:
Pharsandatha ende Delphon ende Espatha
ende Phoraca ende Adalia ende Arudatha
ende Ephermescha ende Arisay ende Ariday ende Naysatha.
Ende doen sise doet gheslagen hadden, soe en wouden si neghenen roef doen van haren goede.
Ende thant waert tghetal vanden ghenen, die in Susis doet gheslaghen waren, bracht totten coninc
ende hi seide totter coninghinnen: Die Joden hebben in die poert van Susis vc mans doot gheslagen ende andere x Amans zonen. Hoe grote  slacht waenstu, dat si doen in alle den provinchien? Wat heyschestu meer ende wat wiltu, dat ic bevele te doene?
Ende Hester antwoerde hem: Op dat het den coninc lief is, soe gheve men macht den Joden, dat si morghen in Susis moghen doen, alsoe si heden ghedaen hebben, ende men hanghe die x Amans sonen aen galghen.
Ende die coninc beval, datmen alsoe doen soude, ende thant hinc tfonnisse in Susis ende men hinc Amans x zonen.
Ende die Joden vergaderden op den xiii-sten dach der maent Adar ende si sloeghen ccc mans doet in Susis ende men nam hem haer goet niet.
Maer die Joden stonden oec vore hare zielen in allen den provinchien, die onder den coninc Assuerus waren, ende sloeghen hare viande doot, jae soe zeere dat si LXXm manne doeden, ende nieman en nam yewet van haren goede,
maer die xiii-ste dach vander maent Adar was die dach der doot slacht onder hen allen, ende opten xiii-sten dach hielden si op doot te slane, ende si ordineerden, datmen desen dach vieren soude ende dat si voert meer in desen daghe hen gheven souden te maeltiden ende te blijscapen ende te warscapen.
Maer die ghene, die in die poerte Susis hem ter slacht gaven, si waren den xiii-sten ende den xiiii-sten dach deser maent veronledicht, maer inden xv-sten dach hielden si op te slane. Ende daer omme maecten si dien dach feestelec van warscapen ende van blijscapen,
maer die Joden, die in onghemuerde poerten ende dorpen woenden, si ordineerden den xiiii-sten dach vander maent Adar te warscapen ende te blijscapen, soe dat si daer in verbliden moeten ende moeten deen dander gherechten senden van warscapen ende van spisen.
Ende Mardocheus screef al dit, ende in letteren ghemaect soe sant hijt totten Joden, die woenden in alle sconincs provinchien, beide die verre ende bi woenden,
dat si over feesten ontfaen souden den xiii-sten ende den xiiii-sten dach vander maent Adar ende dat sise altoes alst jaer om comt met feesteliker eren vieren selen,
want in desen daghen wraken hem die Joden over hare viande, ende hare gheween ende zeericheit worden verwandelt in blijscapen ende in vrouden, ende dat dese daghe wesen souden van warscapen ende blijscapen ende dat si onderlinghe senden souden gherechten van spisen ende dat si den armen ghiften gheven souden.
Ende die Joden ontfinghen in feesteliker ghewoenten al, dat si te dien tiden begonsten te doene ende dat Mardocheus met letteren bevolen hadde te doene.
Want Aman, Amadathi zone, van Aggags gheslechte, der Joden adversarijs ende viant, hi pensde jeghen hen quaet, dat hise doden soude ende te nieute maken ende warp Phur, dat in onse tonghe luidt lot.
Ende hier nae ghinc Hester totten coninc in ende bat, dat Amans quaetheit met sconincs letteren te niete soude worden ghemaect ende dat tquaet, dat hi jegen die Joden peysde, keren soude op sijn hoeft. Want hem ende sine zonen naghelden si aent cruce
ende van dien tide worden dese daghe gheheiten Phurim, dat bediedt der lotte, om dat Phuer, dat is dlot, in een canne gheworpen was. Ende al datter ghedaen was, is bescreven in den letteren ende inden volumine van desen boeke ende al dat si ghedoechden ende dat  voert meer verwandelt is,
dat ontfingen die Joden op hen ende op haer zaet ende op alle die ghene, die in haer wet comen, dat nieman en sal moghen dese twee daghe over liden sonder feeste, die tghescrifte orcondt, ende sekeren tijt hebben telken jare, dat comt. Dit sijn die daghe, die nemmermeer vergetelheit af doen sal,
ende alle die provincien alle die werelt dore  selense vieren in allen gheslechten, want negheen stat en is, daer men die daghe Phurim, dats der lotte, niet en hout vanden Joden ende van haren gheslechte, die te desen oeffeninghen ghebonden is.
Ende Hester, Abyahels dochter, die coninghinne, ende Mardocheus, de Jode, screven een ander lettere, dat men desen dach soude ordineren feestelec wesen ewelec hier nae met allen eernste,
ende si sondense totte alle den Joden, die woenden in hondert ende in xxvii provinchien onder den coninc Assuerus, dat si pays souden hebben ende ontfaen die waerheit,
ende houden den dach vanden lotten ende dat sine vieren souden te sinen tide met blijscapen, alsoet Mardocheus ende Hester gheordineert hadden. Ende si ontfinghense te houdene van hem ende van haren zade vastene ende gheroep ende die daghe van den lotten
ende al dat in desen boec, dien men heet Hester, ghescreven is.
Assuerus, die coninc, maecte alle dlant ende alle de eylande vander zee eyghen onder trybuit,
ende sine stercheit ende sine moeghentheit ende sine werdicheit ende sine hoecheit, daer hi Mardocheum mede verhief, sijn bescreven inden boecken van Meden ende van Persen,
ende hoe Mardocheus, die vanden Joden gheslechte was, dander was nae Assuere, den coninc, ende groet onder die Joden ende ontfenckelec den lieden van sinen brueders, die goet sochte sinen volke ende die sprac dat behoerde ten payse van sinen gheslechte.
Ende Mardocheus seide: Dese dinghen sijn van Gode gedaen.
Ic herdencke des droems, dien ic sach, die dit selve betekende, ende niet daer af en bleef te nieute.
Die cleine fonteine, die wies in een riviere ende die verkeerde in een licht ende in die zonne ende overvloyende in vele watere, dits Hester, die de coninc te wive nam ende woude, dat si coninghinne ware,
Maer de draken, dat benic ende Aman.
De liede, die vergadert waren, dat sijn die ghene, die hen pijnden der Joden name af te doene.
Maer mijn liede is Israhel, die den Here riepen, ende die Here maecte sijn volc behouden ende verloessese van allen quade ende dede grote tekene ende wondere onder de heidene,
ende hi beval twee lotte te wesene, deen Gods volcke ende dander al den anderen heidenen,
ende beide die lotte quamen te ghesetten daghe thant van dien tide allen den heidenen vore Gode, ende den Here ontfermes,
ende die Here herdachte sijns volcs sijnre erfachticheit.
Ende men sal dese dage houden in die maent Adar in den xiiii-sten ende in den xv-sten daghe van dier selver maent met alre eernsticheit ende blijscapen, daer tfolc in een vergadert wert, hier nae in al den gheslechten des volcs van Israhel.
In dander jaer, alse die grote Artaxerses regneerde, op den iersten dach vander maent Nisan, soe sach Mardocheus, Jabirs zone, Semey soens, die Scys zone was, ute Benjamins gheslechte, enen droem:
een man, een Jode, die in die poerte van Susis woende, een groet man ende onder die ierste vander conincliker zalen.
Ende hi was  vanden ghetale dier ghevanghene, die Nabugodonosor, die coninc van Babilonien, over ghevoert hadde van Iherusalem met Jechonia, den coninc van Juda.
Ende dit was sijn droem: Het oppenbaerde ghelude ende gheruechten ende donderslage ende grote erdbevinghe ende verstoerenisse op dlant,
ende siet, twee groete draken, deen jeghen dander te stride .
Ende met haren gheroepe worden alle nacien beruert, dat si vechten souden jeghen der gherechtiger liede,
ende die dach was vol donckerheiden ende vreesen ende tribulacien ende vernoeys, ende groten anxt op alle de werelt.
Ende der gherechtegher liede worden gestoert, die hare quaet ontsaghen ende die gereet waren ter doot,
ende si riepen totten Here, ende doe si riepen, soe wies een clein fonteine in eere groter rivieren ende vloeyde over in vele wateren,
dlicht ende die zonne resen ende die oetmoedighe worden verheven ende verteerden die voerbareghe.
Alse dit Mardocheus ghesien hadde ende hi van sinen bedde ghestaen was, soe peisde hi, wat God doen woude, ende hi badt vaste in sijn herte ende begheerde te wetenne, wat die droem betekenen soude.
Te dien tide woende hi in sconincs zale met Bagatha ende Thara, sconincs camerlinghen, die de dore wachters waren van den palayse.
Ende als hi hare ghepeins verstont ende hi hare eernsticheit eernstelec vore sach ende hi verstont, dat si hare hande doen wouden ende slaen Artaxersem, den coninc, soe ontboet hi dat den coninc.
Ende alse hijt van beeden ondersocht hadde ende als sijt ghelijdt hadden, soe dede hise ter doet wert leiden.
Ende die coninc dede dit scriven in sinen geesten ende Mardocheus screeft oec om een herdencken deser dinc.
Ende die coninc beval hem, dat hi bliven soude in die zale vanden palayse ende hi gaf hem ghiften om der versten wille.
Ende Aman, Amadathi zone, van Agags gheslechte, was de glorioeste vore den coninc, ende hi woude Mardocheo ende sinen volke deren om des conincs twee camerlinghe, die ghedoedt waren. Totte hier was die voertale. Dat hier volget, was ghescreven te dier stat, daert in Hesters boec staet: "Ende dat si haer goet nemen souden". Ende dit vonden wi in die ghemeine translacie. Maar dit was dexempel vander letteren:
Artaxerses, die grote coninc, allen sinen princen ende sinen baronen van Endien tote Ethiopen van c ende xxvii provinchien, die sinen ghebode onderdaen sijn, ontbiedt hi saluut.
Om dat ic here ben ende ghebod hebbe boven vele liede ende ic alle die weghe onder mijn macht ghedaen hebbe, so en wildic negheen sens ghebruken die groetheit mijnre moeghentheit, maer ic beghere die onder mi sijn te beleidene met goedertierenheiden ende saechtheiden, om dat si sonder eneghen anxt al swighende haer leven over liden souden ende ghebruken pays, dien alle sterfelike liede begheren.
Ende doe ic van minen rade vraghede, hoe ic dit soude moghen voldoen, soe was een, die in wijsheiden ende in trouwen boven dandere was, ende hi was dander na den coninc, die Aman hiet,
ende hi seide mi, dat al die werelt dore eenrehande volc was  ghestroyt, dat nuwe wette hielt ende dat jeghen alre lieden gewoenten dede ende der coninghe ghebode verontwerde ende dat met sinen ghescille brac die eendrechticheit van allen nacien.
Alsic dit ghehoert hadde ende ic sach, dat deen volc rebel was jeghen alle gheslechten der menschen ende dat het verkeerde wette hielt ende het ghinck jeghen onse ghebode ende dat het stoerde den paeys ende die eendrechticheit van allen den landen, die ons sijn,
soe bevalen wi, datmen alle die ghene, die Aman bevelen sal, die provoest is boven alle provinchien ende dander man na den coninc ende dien wi ere doen in ons vader stat, doet slae met wiven ende met kinderen van haren vianden, ende men en ontferme niemans van hen lieden, ja, opten xiiii-sten dach der twelfster maent Adar van desen jare,
dat die quade liede op enen dach ter hellen varen ende dat si onsen rike den pays laten, dien si verstoerden. Totte hier eest dexempel vander letteren. Dat hier volget, vant Iheronimus bescreven nae die stat, daert in Hester staet: "Ende Mardocheus ghinc ende dede al dat hem Hester ontboden hadde." Maer dit en heeft men in Hebreeusche niet.
Ende Mardocheus bat den Here ende herdachte al sijnre werke
ende seide: Here, Here, almechtich coninc, want in dijnre rijcheit sijn alle dinc ghesedt ende nieman en is, die steken mach jeghen dinen wille, op dattu Israhel mics te verloesenne.
Du makes hemel ende erde ende soe wat dat binnen die rontheit des hemels is.
Du best Here van allen ende nieman en is, die jegen dine moghentheit steken mach.
Du wets alle dinc ende du wets, dat ic om hoverde oft om lachter oft om eneghe begherte van glorien dit niet en dede, dat ic den hoverdegen Aman niet en  aenbede,
want ic hadde oec gherne ghereet gheweest om Israhels salicheit te cussenne die voetstapen sijnre voete,
maer ic ontsach mi, dat ic mijns Gods ere over draghen soude tenen mensche ende dat ic niemanne aenbeden en soude sonder den Here, minen God.
Ende nu, Here, coninc, Abrahams God, ontferme dijns volcs, want onse viande willen ons verliesen ende dine erfechticheit af doen.
En veronwerde dine partye niet, die du verloesses ute Egipten.
Gehore mine bedinghe ende wes goedertieren dinen dele ende dijnre maten, ende verkere onse gheween in blijscapen, dat wi levende dinen name moeten benedien, Here, ende en beslute der gheenre monde niet, die di loven.
Ende al Israhel riep met dusdaenre herten ende bedinghen oec aen den Here, om dat hen die seker doet aen quam.
Hester, die coninghinne, vloe oec tot onsen Here ende ontsach de vrese, die aen quam.
Ende doe si die coninclike cledere ute ghedaen hadde, soe dede si ane cledere, die gheweene ende zericheiden tamelec waren, ende over menegerhande zalve soe vulde si haer hoeft met asschen ende messe ende si veroetmoedichde haren lichame met vastene, ende alle die steden, daer si te voren in plach te verblidenne, die vervulde si met haren hare te treckenne.
Ende si bad den Here, God van Israhel, ende seide: Here mijn, die alleene ons coninc sijs, helpe mi, die enech ben ende die negheen helpere en is sonder du.
Mine vrese is in minen handen.
Ic hoerde minen vader segghen, dattu, Here, Israhelle ghenomen hadts ute allen heidenen ende onse vadere ute allen onsen voerbaregen hier te voren, om dattuse besitten souts te eweliker erfachticheit, ende du heefs hen ghedaen alsoestu gesproken heefs.
Wi hebben ghesondicht in dinen aenscouwene ende hier omme heefstu ons ghelevert in onser viande hande,
want wi oeffenden hare gode. Here, du best gherecht.
Ende nu en eest hen niet ghenoech, dat si ons met alten haerden dienste tonder doen, maer die starcheit hare hant micken si der afgode moghentheit,
ende wille dine beloften verwandelen ende dine erfachticheit af doen ende besluten die monde, die di loven, ende verblusschen die glorie van dinen temple ende dijns outaers,
om der heidenen monde tontdoene ende te lovene der afgode macht ende om den vleescheliken coninc ewelec te predekenne.
Here, en levere dijn rike niet den ghenen, die niet en sijn, dat si niet en bespotten te onsen valle, maer verkeere haren raet op hen selven ende verderve den ghenen, die ons begonnen heeft te cranckenne.
Herdencke, Here, ende vertoghe di ons inden tide des vernoys ende gheef mi vromicheit, coninc der gode ende Here van alre moeghentheit.
Gheef besette redene in minen mont in des libaerts aenscouwene ende draech over sijn herte in ons viants hatie, soe dat hi vervare ende dandere, die met hem consenteren,
maer verloesse ons met dijnre hant ende helpt mi, die negheen ander hulpe en heeft sonder di, Here. Du heefs die const van allen dinghen.
Ende du wets, dat ic hate der ongherechtegher glorie ende dat ic veronwerde der onbesnedenre bedde ende van elken vreemt gheborenen.
Du wets minen noet, dat ic veronwerde dat teecken der hoverden ende mijnre glorien, dat op mijn hoeft is inden daghen mijnre vertoeghingen, ende ic veronwert als een besmet cleet vander vrouwen maent suveringen ende dat ic dat niet en draghe inden daghen mijnre heimelijcheit,
ende dat ic op Amans tafele niet gheten en hebbe ende dat mi sconincs werscap niet ghenuecht en heeft ende dat ic niet en hebbe ghedroncken wijn, die den afgoden gheoffert was,
ende dat dine deerne noyt verblijt en was van dier tijt, dat ic hier bracht was totte in desen daghe, sonder in di, Here, Abrahams God.
Starcke God, boven al ghehoere haren roep, die negheen ander hope en hebben, ende verloesse ons vander ongherechtigher hant ende bescherme mi van mijnre vresen.
Dit vanter Iheronimus mede in die ghemeyne translacie. Ende hi ontboet Hestere, dat was sonder twivel Mardocheus, dat si totten coninc in gaen soude ende dat si bidden soude over haer volc ende hare lantscape,
want hi seide: Herdencke dier daghe dijnre cleynheit, hoe du ghevoedt best in mine hant, want Aman, dander man nae den coninc, heeft jeghen ons  ghesproken in de doot,
ende aenroepe du den Here ende spreect den Here over ons, ende verloesse ons vander doot.
Ende ten derden daghe dede Hester af die cledere, daer si mede verchiert was, ende si dede hare glorie ane.
Ende doen si blicte metten conincliken ghewaden ende si aenroepen hadde Gode den Here ende den behoudere van allen dinghen, soe nam si ii joncwive met hare,
ende op die ene leendese als ofte si van weeldicheiden ende van groter teederheit haren lichame niet en hadde moghen ghedraghen,
maer dander wijf volghede harer vrouwen ende hielt hare cledere op, die op die eerde sleipten.
Maer met haren roeden roedeliken aensichte ende met bequamen blickenden oghen soe bedeckese hare bedroeft herte, dat met groten anxte bevaen was.
Ende doen si dus alle die doren bi ordinanchien dore leden was, soe stont si jeghen den coninc, daer hi sat opten troen van sinen rike, ghecleedt metten conincliken clederen ende blickende van goude ende van preciosen steenen, ende hi was vervaerlec aen te siene.
Ende doe hi sijn aensichte op gheheven hadde ende hi met bernenden ogen die gramscap sijnre herten ghetoent hadde, soe viel die coninghinne ende hare varuwe waert in bleecheiden verwandelt ende si liet haer amechtich hoeft vallen op djoncwijf.
Ende God verkeerde tsconincs gheest in saechtmoedicheit ende hi haeste hem van vresen ende spranc van sinen trone ende hieltse in sinen arm, totte dat si bequam ende smeeckese met desen woerden:
Hester, wat heefstu? Ic ben dijn brueder, en wille niet ontsien.
Du en sels niet sterven, want dese wet en is niet ghemaect om dinen wille, maer omme alle dandere liede.
Comt herwert ende tast die roede.
Ende om dat si sweech, soe nam hi die gulden roede ende leidse op haren hals ende hi cussese ende seide: Waer omme en spreecstu jeghen mi niet?
Si antwoerde: Here, ic sach di ghelijc Gods inghel ende mijn herte waert vervaert om die vrese dijnre glorien,
want here, du best zere te verwonderenne ende dijn aensichte is vol bequamelecheiden.
Ende doen si sprac, soe viel si echter ende bleef wel nae doot.
Ende die coninc waert bedroeft ende alle sijn cnapen troestenne.
Artaxarses, die grote coninc van Indien totte Ethiopen, allen princen ende richters, die onsen gheboden onderdaen sijn, ontbiedt hi saluut.
Vele liede hebben dicwile in hoverden mesbesecht der princen doecht ende die eere, die si hem ghedaen hebben,
ende niet alleen een pinen si hen te verduwen, die onder den coninc sijn, maer si en moghen niet verdraghen die glorie, die hen ghegeven is, maer si pinen hem oec verradenisse te doene jeghen die ghene, diese hen ghegeven hebben.
Ende si en houden  hem niet ghepaeit, dat si niet danckelec en sijn van den weldaden, die men hen doet, ende dat si in hem selven breken menschelike rechte, maer si micken oec, dat si Gods sentencien ontvlien selen, die alle dinghen siet.
Ende si sijn overbrakich worden in soe groter sotternien, dat si hem pinen met harer versierder loghenen averecht te worpene die ghene, die haren dienst, die hem bevolen is, neernstelec doen, soe dat si alles prijs wert sijn,
om dat si hem pinen met behendeger loesheit der simpelre princen oren te bedrieghene, om dat si wanen, dat si van hare natueren sijn.
Ende dese dinc proeft men ute ouden geesten ende ute dien, datmen daghelike doet, hoe men met quaden rade eenrehande coninghen willen verquaedt,
waer bi dat te voersiene is om den pais van allen provinchien.
Ende ghi en sult niet wanen, al bevelen wi menegherhande dinc, dat dit comt uter lichtheit onser herten, maer wi gheven sentencie naer den orbare ende de noedt van den tiden, alsoet die ghemein orbar heest.
Ende om dat ghi claerliken verstaen sult dat wi segghen: Aman, Amadathi zone, van herten ende van volke Griex, ende vreemde van dier van Persen bloede, die onse goedertierenheit met sijnre felheit besmet heeft, hi was vreemde van ons ontfaen,
ende hi proefde onse trouwe soe groet in hem, dat menne onse vader hiet ende dat hij waert van al den lieden aenbeedt, dander man  nae den coninc.
Ende hi wert in soe groter hoverden verheven, dat hi pijnde ons te rovenne van den rike ende vanden levenne.
Want Mardocheum, bi wies trouwen dat wi leven, ende Hestere, der ghesellinnen van onsen rike, met al haren volke, die pijnde hi ter doot te bringhene met eenrande nuwen ende onghehoerden verzieringen,
ende hi peinsde dit, hadde hi die doot gheslaghen, dat hi spien soude nae ons rike ende dat hi trike van Persen over draghen soude ten Grieken.
Maer wi en hebben negheen mesdaet vonden in die Joden, die de quaetste mensche, die nie ghewert, ter doot gewiset heeft, maer weder keert hebben wi vonden, dat si gherechtighe wette houden
ende dat si sijn kindere des alre opperst ende meest Gods, die altoes leeft, bi wies weldade onsen vaderen ende ons trike ghegeven is, ende totte heden wordet ons ghehouden,
war bi dat ghi weten selt, dat die letteren, die hi onder onsen name sant, te nieute sijn.
Ende om dese mesdaet soe hangt hi, die dit versiert heeft, ende al sijn maesscap, aen galghen voer die poerten van deser stat, dat es te Susis; niet dat wi hem gheghouden hebben dat hi verdiende, maer God.
Mar dit vonnisse, dat wi nu senden, dat salmen voert setten in allen poerten, dat die Joden moghen houden hare wette,
ende ghi sult hem wesen te salcoerse, dat si moghen doot slaen alle die ghene, die hem bereedt hadden, die Joden te doodenne, jae, opten xiii-sten dach vander xii-ster maent, Adar.
Want dalmechtighe God verwandelde hem desen dach der droefheit ende sgheweens in blijscapen,
ende daer bi suldi desen dach hebben onder dander heileghe daghe ende viertenne met alre blijscapen, soe dat men hier namaels weten mach,
die alle die ghene, die dien van Persen ghetrouwelijc onderdaen sijn, dat si over hare ghetrouwicheit ghewareghen loen ontfaen, ende die trike verraden willen, dat si verderft werden over die mesdaet.
Want elke stat ende provinchie, die niet deelechtich en wilt wesen ane dese feeste, si moet verderft worden metten swerde ende metten viere ende si moet soe ghedestrueert worden soe datter nemmermeer mensche noch beeste in en wone, te enen exempele der onwerdicheit ende der onghehoersamheit.
Een man was in dlant Hus, die Job hiet, ende die man was sympel ende gherecht ende Gode ontsiende ende hi wachte hem van quade.
Hem worden geboren vii zoenen ende iii dochteren.
Ende sine possessie was viim scape ende iiim kemele ende vc jocke ossen ende vc ezelinnen ende zeere vele meisenieden. Ende die man was groet onder alle die van Orienten.
Ende sine zoenen ghingen ende maecten weerscape te haren husen, elc te sinen dage, ende si sonden ende riepen hare drie susteren, dat si drincken souden ende eten met hen.
Ende als die daghe der waerscap al omme over quamen, soe sant Job totte hen ende heilichdese, ende hi stont vroech op ende  offerde holocauste over elken, want hi seide: Ofte masschien mine kindere ghesondicht hebben ende benedien Gode in haren herten. Aldus dede Job tallen dagen.
Ende op enen dach, doe Gods kindere comen waren om vore den Here te stane, soe was oec onder hen Sathan.
Ende de Here seide totte hem: Wanen comstu? Hi antwoerde ende seide: Ic hebbe dlant doer gaen ende ghewandelt.
Ende de Here seide totte hem: En heefstu niet ghemerct Job, minen cnecht, dat sijns ghelike in dlant niet en si, di een sympel man is ende gherecht, Gode ontsiende ende hem wachtende van quade?
Ende Sathan antwoerde hem ende seide: Ontsiet Job Gode te vergheefs?
En hebstune niet omsettet ende sijn huys ende al sijn goet al ommen domme? Du heefs gebenedijt de werken van sinen handen ende sine possessie is ghewassen in dlant.
Maer stec allettel dine hant voert ende nope al, dat hi besittet, op dat hi di in daensichte niet benedijt.
Hier omme seide de Here tote Sathan: Sich, al dat hi heeft, is in dine hant, maer aen hem en doet dine hant niet. Ende Sathan ghinc ute van sHeren aensichte.
Op enen dach, doe sine zoenen ende sine dochteren aten ende droncken wijn in haers iersts gheborens brueders huys,
soe quam een bode totte Job ende seide: De ossen ackerden ende de ezelinnen weidenre neven,
ende die van Saba quamenre op ende nament al, ende si versloegen de kindere metten swerde, ende ic ben alleene ontgaen, om dat ict di boetscapen soude.
Ende doe dese noch sprac, soe quam een ander ende seide: Gods vier viel vanden hemele ende verbarde alle de scape ende de kindere ende ic ben alleene ontflouwen, om dat ic di boetscapen soude.
Maer doe die oec noch sprac, soe quam een ander ende seide: De Caldeesche maecten iiii battaeldien ende si namen de kemele ende voerdense wech ende si versloegen de kindere metten sweerde, ende ic ben alleene ontflouwen, om dat ict di boetscapen soude.
Noch sprac die ende siet, daer quam een ander in ende seide: Daer dine zonen ende dine dochteren aten ende droncken wijn in haers iersts gheborens brueder huys,
soe quam haestelijc een anxtelijc went vlieghende uuter wildernissen ende stiet de vier horicke vanden huys ende het viel ende verperste dine kindere ende si sijn doet, ende ic ben alleene ontflouwen, om dat ict di boetscapen soude.
Doe stont Job op ende scoerde sine cledere ende hi scoer sijn hoeft ende viel op de eerde
ende seide ende aenbede: Ic quam naect ute mijnre moeder buic ende sal naect weder daer wert keren. De Here gaeft, de Here naemt. Alsoet den Here ghenoechde, alsoe eest ghesciet. sHeren name moet sijn ghebenedijt!
In allen desen en sondichde Job niet met sinen lippen, noch en sprac niet sots jeghen Gode.
Ende het gheviel op enen dach, als Gods kindere comen waren ende vore den Here stonden, dat Sathan oec onder hen comen was ende dat hi in sHeren aenscouwenne stont,
dat doe de Here seide tote Sathan: Wanen coemstu? Hi antwoerde ende seide: Ic hebbe dlant omgaen ende doer wandelt.
Ende de Here seide tote Sathan: En heeftu niet ghemerct Job, minen knecht, dat sijns ghelijc niet en si binnen den lande, een simpel man ende gherecht ende Gode ontsiende ende hem wachtende van quade ende die noch sine onnoeselheit onthoudt. Maer du heefs mi jegen hem verporrent, dat icken om niet quellen soude.
Sathan antwoerde hem ende seide: Vel om vel, ende al dat een mensche heeft, sal hi geven over sine ziele.
Hier omme steec voert dine hant ende nope sijn been ende sijn vleechs ende dan salstu sien, ofte hi u in daensichte benedien sal.
Hier omme seide de Here totte Sathan: Sich, hi is in dine hant, maer nochtan houde sine ziele.
Dus ghinc Sathan ute van sHeren aensichte ende sloech Job met alte quaden sweren vanden  hole van sinen [voeten] totten tsoppe van sinen hoefde.
Ende hi sat in vuil mes ende hi screepte detter af met enen scarve.
Ende sijn wijf seide hem: Gheduerstu noch in dijnre sempelheit? Gebenedie Gode ende sterve!
Ende hi seide tote hare: Du heefs ghesproken als ene vanden sotten wiven. Ochte wi goet ontfaen hebben van sHeren hant, waer omme en selen wi tquade niet ghedoegen? In allen desen en sondichde Job met sinen lippen niet.
Als Jobs drie vrinde hoerden alle tquaet, dat hem ghesciet was: Eliphas van Theman ende Baldad van Suich ende Sophar van Naamat, soe quam elc van sijnre stat, want si hadden over een gedragen, dat si te gadere comen souden ende visiteerenne ende troestenne.
Ende doe si van verren hare ogen op ghehaven hadden, soe en bekenden sijs niet. Ende si riepen ende weenden ende si scoerden hare cledere ende worpen ghemul boven hare hoeft in den hemel.
Ende si saten met hem op de erde vii dage ende vii nachte ende nieman en sprac hem een woert ane, want si sagen de pine alte swaer sijnde.
Hier nae ontdede Job sinen mont ende vliec sinen dach
ende seide:
De dach, daer ic in gheboren wert, moet vervaren ende de nacht, daer men in seide: Een mensche is gewonnen.
Die dach moet verkeeren in donckerheit, God en moet dien dach niet eyschen van boven ende men moets niet herdincken ende hi en moet niet verclaert werden met lichte.
Donckerheiden ende de scaduwen der doot moetenenne verdonckeren ende hi moet bewonden worden in bitterheiden. Een doncker gheruisch  moet dien nacht hebben
ende men moettenne niet tellen in den dagen vanden jare, noch rekenen in den maenden.
Dien nacht moet woest sijn ende negheen prijs wert.
Si vloecken dien, die den dach vloecken, die ghereet sijn te verweckenne Leviathan.
De sterren moeten verdonckert werden met sijnre donckerheit, hi moet licht ontbeiden ende dat niet sien, noch trisen vander opgaender dagheraet,
want die mi droech, en besloet niet de doeren vanden buicke, noch en dede tquaet niet wech van minen ogen.
Waer omme en bleve ic niet doet in mijnre moeder vrouwelijcheit, ende waer omme en verdorve ic niet thant, alsic uten buike comen was?
Waer omme wasic ghewonnen metten knien, waer omme wasic ghesoeget metten borsten?
Want nu soudic slapende swigen ende ic soude in minen slape rusten
metten coninghen ende metten recht houders vander werelt, die te haren behoef stichten enicheiden,
ofte metten princen, die tgout besitten ende die hare huse vervullen met silvere.
Ofte ic en soude niet sijn als verborgen natuerlec zaet sonder vrucht ofte als die ghene, die ghewonnen waren ende noeyt liecht en sagen.
Daer swegen die quade van geruechte ende rusten de moede van stercheiden.
Ende die wilen te gadere ghebonden waren sonder moyenisse, si en hoerden niet des dwingers stemme.
Daer sijn de cleine ende de groete ende de dienst knecht ende de vrie van haren here.
Waer omme is enen caytive dliecht ghegeven ende dleven den ghenen, die in bitterheiden van zielen sijn?
die de doet ontbeiden, ende si en comt niet, alse die scat ontgraven,
ende si verbliden anxtelec als si tgraf venden,
enen man, dies wech dat verborgen is ende God heeftenne omgaen met donckerheiden?
Eer ic eten sal, versuchtic ende mijn ghecrijsch is als overvloeyens waters.
Want dien anxt, dien ic ontsach, is mi ghesciet ende dat ic vresede, is mi comen.
Hebbict niet gheveist, hebbe ic niet gheswegen, hebbic niet gherust? ende donwerdecheit is op mi comen.
Ende Heliphas van Theman antwoerde ende seide:
Beghinnen wi te sprekenne, masschien seltuut swaerlec nemen, maer wie mach onthouden redene, die hi ontfaen heeft?
Sich, du heefster vele geleert ende du hebs moede hande  ghesterct.
De wankelende hebben dine redenen verstijft ende bevende knien hebstu ghestarct.
Maer nu is plage op di comen ende du best onghedoechsam worden, si heeft di ghenoept ende du best gestoert.
Waer is dine vreese, dine starcheit, dijn ghedoechsamheit ende de volmaectheit dijnre wege?
Maer ic hebbe meer ghesien: met Gods gramscape verderven de ghene, die quaet doen ende die boesheit saeien,
ende dat si te niete worden metten gheeste sire gramscap.
Des leeus ghebriechs ende der leeuwinnen gheroep ende de tande vander leeuwen jonghe sijn te broken.
De tygre verderfde, om dat si negheen proeye en hadde ende des leeus welpene worden ghesceiden.
Want tote mi is gheseit een verborgen woert ende als dieflec ontfinc mijn ore de aderen sijns ruinens,
in den anxte van tsnachts visione, als die slaep den mensche pleghet te veronledeghenne.
Vreese ende anxt hilt mi ende alle mine beenre worden  vervaert.
Ende doe de gheest, daer ic was, vore mi liden soude, soe vereysden de hare mijns vleechs.
Daer stont een , dies ic niet en bekende, een beelde vore mijn ogen, ende ic hoerde enen luidt als van eenre saechter locht:
Mach een mensche gherechtich worden jeghen Gode te rekenne ofte mach een man suverder sijn dan sijn makere?
Sich, die hem dienen, en sijn niet ghestadich ende hi vant quaetheit in sinen inghelen,
hoe vele meer dan sijn onghestadech, die in erden husen wonen, die een eerden fondament hebben, si selen werden verteert als vander motten.
Si selen werden af ghesneden van smorghens tote tsavons, ende om dat het niemen en verstaet, soe selen si ewelec vervaren.
Maer die over bleven selen sijn, selen van hon worden ghenomen. Si selen sterven ende niet in wijsheiden.
Roept dan, oft yeman is, die di antwoerde, ende bekere di totte eneghen vanden heileghen.
Enen sotten man doodt sijn gramscap, ende den cleynen doodt sine hatie.
Ic sach den sotten met vaster wortellen ende thant vliekic sine scoenheit.
Sine kindere selen verre sijn van salicheiden ende selen worden verdouwen in de porte ende nieman en sal sijn, diese verloessen sal.
Sinen oegst sal de hongherege eten ende een ghewapende salne vaen ende de dorsteghe selen drincken sine rijcheiden.
Niet en ghesciet in de werelt sonder zake ende en groeyt vander verscheit de rouwe niet.
De mensche wert gheboren ter pinen ende de voghele te vliegenne.
Om dese sake salic den Here bidden ende ic sal mine sprake setten te minen Gode wert,
die groete dinghen doet ende onbegripelike ende wondere sonder ghetal,
die reghen ghevet op daensichte der erden ende diet al ververschet met watere,
die de oetmoedige settet int hoege ende die de droeve verheft met ghesontheiden,
die scheidet der quadere ghepeyse, soe dat hare hande niet voldoen en mogen dat si beghinnen,
die de wise begripet in hare vroetscap ende hi scheidet der quadere raet.
Des dages selen si in donckerheiden comen ende te middage selen si tasten, als oft nacht ware.
Hi sal den maten verloesten van den swerde haers monts ende den armen van overdadeger hant.
Ende den maten sal hope sijn, maer de quaetheit sal haren mont te gadere trecken.
Salich is die mensche, die van den Here berespt woert. Daer omme en lachtere sHeren berespen niet.
Want hi wondt ende gheneest, hi slaet ende sine hande selent ghenesen.
Hi sal di verloesten in vi vernoeyen ende in den zevensten en sal di negheen quaet ghenaken.
In den honghere sal hi di verloesten vander doet ende in den strijt van des swerts hant.
Du suls werden verborgen vander gheeselen der ongherechtiger tongen ende du en suls dalendicheit niet ontsien, als si comt.
Du suls lachen in der woestheit ende in den honger ende du en suls negeen beeste vanden lande ontsien.
Maer dine sekerheit sal sijn metten steenen vanden lantscapen ende die beesten  vanden lande selen di payselec sijn, ende du suls weten, dat dijn woninge pays sal hebben,
ende du en suls niet sondegen, dine ghedaente visenterende.
Du suls oec weten, dat dijn saet menichfuldich sijn sal ende dijn gheslechte ghelijc den crude vander erden.
Du suls in overvloedicheiden gaen in dinen grave, alsoe men in bringet enen opper tarwen in haren tide.
Sich, alsoe wi dit ondersocht hebben, alsoe eest, ende nu, alstuut ghehoert hebs, soe herpeiset in dine ghedachte.
Job antwoerde ende seide:
Ende ofte men mine zonden, daer ic gramscap mede verdient hebbe, woeghe in ene wage ende dalendicheit, die ic ghedoege!
Gelijc den zande vander zee soude dese ellendicheit swaerdere schinen. Ende hier bi sijn mijn woerde vol rouwen.
Want sHeren ghescutten sijn in mi ende hare onwerdicheit drinct minen gheest ute. Ende sHeren vresen setten hem teghen mi.
Sal die wilde ezel briesschen, als hi cruit hevet, ofte sal een osse loeyen, als hi steet vore een volle cribbe?
Ofte sal men mogen eten, dat onghecundt is ofte dat met soute niet ghesouten en is? Ofte mach yeman proeven, dat de doot aenbringet, alsment gheprueft heeft? Want eenre honghereger zielen duncken oec bitter dinghen suete.
Dat mine ziele te voren niet tasten en woude, dats nu mijn spise mits allendicheiden.
Wie sal gheven, dat mijn eysch comen mach ende dat mi God gheve, dat ic ontbeide?
Ende diet begonnen heeft, hi verderve mi! Hi ontbende sijn hant ende velle mi ter neder!
Ende dit moet mi solaes sijn, dat hi mi met pinen quelle ende niet en spare, ende ic en sal de heilich redene niet weder seggen.
Want wats mine stercheit, dat ict ghedoegen mach, ofte welc is mijn endde, dat ict pacientelec ghedoen mach?
Want mijn stercheit en is niet stercheit van steenen, noch mijn vleesch en is niet motalen.
Siet, in mi en is gheen hulpen ende mijn noot dorfteghe vrinde sijn oec wech ghegaen van mi.
Die ontfermicheit nemt van sinen vrient, hi laet sHeren vreese achter.
Mijn broedere sijn voer mi leden, ghelijc eenre scietender rivieren, die haestelec scietet in de dellinghe.
Die den rijm ontsien, die snee sal op hem vallen.
In dien tide, als si versceiden sijn, selen si vervaren ende alsi verwarmen selen, so selen si smelten van hare stat.
De pade van haren screden sijn bewonden, si selen ydelec wandelen ende vervaren.
Merct Themans paden ende de weghe van Saba ende ontbeidet ellettel.
si sijn bescaemt, om dat ic hoopte; si sijn oec comen totte mi, ende si sijn met scamenissen overdect.
Ghi sijt nu comen, ende ontsiedi u nu, als ghi mine plaghe siet.
En seidic u niet: Brenget mi yet ende gheeft mi van uwen goede,
ofte: Verloest mi van des viants hant ende bescermt mi vander sterker hant?
Leert mi ende ic sal swigen, ende ofte ic yet ghedoelt hebbe, soe leert mi.
Waer omme hebdi ghelachtert de woerde der waerheit, als nieman van u lieden en is, die mi berespen mach?
Ghi bringt uwe tale voert alleene om te berespenne ende ghi worpt uwe woerde in den went.
Ghi valt op een wiese ende ghi pijnt u, uwen vrint averecht te worpenne.
Maer nochtan voldoet, dat ghi begonnen hebt. Gheef hare uwe oere ende besiet, ochtic liege.
Ic bidde u, dat ghi antwoerdet sonder striden, ende sprekende vonnest dat gherecht is,
ende ghi en sult in mine tonghe niet venden ongherechticheit, noch in mine kinnebacken en sal gheen sotheit luden.
Eens menschen leven is ridderscap op de werelt ende sijn dage sijn als eens huercnapen.
Ghelijc dat een hert begeert de scaduwe ende ghelijc dat een huercnape wacht dende van sinen werke,
alsoe hebbic oec ghehadt ydele maende ende hebbe  mi getelt pijnleke nachte.
Alsic slapen sal, soe seggic: Wanneer salic op staen? Ende ic sal weder  ontbeiden den avont ende ic sal vervult werden met pinen totter donckerheiden.
Mijn vleechs heeft ane ghedaen vuilheit ende smetten van ghemulle, mijn huit is verdroecht ende te gadere verronst.
Mijn dage sijn haesteliker overleden dan een stucke linens lakens af ghesneden wert van enen wevere ende si sijn verteert sonder eneghe hope.
Herdencke, dat mijn leven went is ende dat mijn oge niet weder keren en sal om goet te siene.
Ende des menschen sien en sal my niet aenscouwen, dijn ogen sijn jeghen mi ende ic en sal niet ghedueren.
Ghelijc dat een wolke vergaet ende over lijdt, alsoe en sal niet op comen, die ter hellen neder ghegaen is,
noch hi en sal niet weder keren in sijn huis ende sijn stat en salne voert meer niet bekennen.
Hier omme soe en salic oec minen monde niet sparen, ic sal spreken in den vernoye mijns gheestes, ic sal callen metter bitterheit mijnre zielen.
Benic de zee ofte een battaeldie volcs, dattu mi omvaen hebs met enen karkere?
Seggic, dat mi mijn bedde vertroesten sal ende dat ic verlicht werden sal met mi selven sprekende op mijn bedde,
sulstu mi vervaren van droeme ende du suls mi bestoten met anxte by visione.
Om dese sake soe heeft mine ziele verhangen te wordenne vercoren ende mijn beenre [die doet].
Ic ben in wanhope ghevallen, ic en sal niet langhere leven. Spare mi, Here, want mijn dage sijn niet.
Wat is de mensche, dattune verhefs ofte dattu jegen hem dijn herte sets?
Du visenteerstenne vroech ende du proefstenne haestelec.
Hoe langhe en spaerstu mi niet, noch en laets mi, dat ic mine spekele verswilgen mach?
Ic hebbe ghesondicht, wat salic di doen, o wachtere der menschen?
Waer omme heeftu mi weder sporich jeghen di geset ende ic ben mi selven swaer woerden? Waer omme doestu mine zonden niet wech ende waer omme en doestu mine quaetheit niet af? Sich, ic sal slapen in ghemulle, ende eest, dattu mi vroech soecs, soe en salic niet bliven staende.
Baldad van Suich antwoerde ende seide:
Hoe lange sulstu dusdane dinghen spreken ende hoe lange sal menichfuldich sijn de gheest der redenen dijns monts?
Scrinckelt God tfonnisse ende verkeert dalmechtighe dat gerecht is?
Al waest oec, dat hem dine kindere mesdaen hadden ende hise ghelaten heeft in de hant hare quaetheit,
nochtan, op dattu vroech tote Gode op staes ende du den almechtighen bids,
op dattu suver ende gerecht voert tijts, soe sal hi te hant te di wert ontwaken ende hi sal vredelec maken de woninghe dijnre gherechticheit.
In soe vele, al hebben dine ierste cleine gheweest, soe selen oec dine achterste alte zeere werden ghemenichfuldicht.
Want vraghe deerste gheslechte ende ondersueke neernstelike der vadere herdincken.
Want wi sijn van ghisteren, want ghelijc eenre scaduwen sijn onse dage boven der erden.
Si selen di leren ende si selen di spreken ende si selen ute harre herten hare spraken voert bringhen.
Mach lisch wassen sonder wacheit, ofte mach bies wassen sonder water?
Alst noch is inder bloemen ende ment niet en trect metter hant, soe verdroeget vore alle cruide.
Aldus sijn al der gheenre wege, die Gods vergheten ende eens ypocrijts hope sal vervaren.
Hem en sal niet ghenoegen sijn verscovenheit ende sijn betrouwen is ghelijc  spennen webbe.
Hi sal lenen op sijn huys ende en sal niet staen, hi saelt onder setten ende en sal niet risen op.
Men siet de wacheit eer de sonne comt ende in hare op risen soe comt hare groeyen ute.
Op enen hoep steene selen hare wortelen werden dicke ende si sal bliven tusschen de stene.
Op dat sise verswelghet van hare stat, soe sal si loechenen sijns ende segghen: ic en kenne di niet.
Want dits de blijscap van haren weghen, dat van erden achter andere groeyen.
God en sal den simpelen niet verworpen,  noch den quaden sijn hant bieden,
vore dat hi vervult sal hebben dinen mont met lachenne ende dijn lippen met vrouden.
Die di haten, selen ghecleedt worden met scaden ende der quadere woninghe en sal niet bliven staende.
Ende Job antwoerde ende seide:
Waerlec, soe wetic, dat het also is ende dat een mensche niet gherechtich worden en mach jeghen Gode rekenenne.
Wilt hi met hem striden, hi en sal hem niet mogen antworden over dusentech.
Hi is wijs van herten ende sterc van machte. Wie heeft hem gheset jeghen hem ende hadde pays?
Die de berghe over droech, ende die ghene, die hi in sijne gramscap ter neder werp, en wistens niet.
Die de eerde verporrent van hare stat, ende hare colummen worden te gadere gehurt.
Die der zonnen beveelt, ende si en riset niet op, ende hi sluut die sterren als onder een teeken.
Die den hemel alleene ute spreidet ende hi gaet op die vloede vander zee.
Die maect Arcturum ende Oriona ende de sevensterre ende de binnenste van Suden.
Die groete ende onbegripelike ende wonderlec dingen doet ende maect, diere gheen getal en is.
Coemt hi te mi, ic en saels niet sien; gaet hi wech, soe en salics niet verstaen.
Ofte hi haestelec vraget, wie sal hem antwoerden, ofte wie mach seggen: Waer omme doestu aldus?
God eest, wies gramscap nieman wederstaen en mach, ende onder hem werden ghebroect, die de werelt dragen.
Hoe ghedaen benic dan, die hem antwoerden sal ende die met woerden jegen hem spreken sal?
Want al haddic oec iet gherechts, ic en sal hem niet antwoerden, maer ic sal minen domere bidden.
Ende alsic aen hem roepe ende hi mi ghehoert heeft, soe en gheloevic niet, dat hi mine stemme ghehoert heeft,
want in gheruechte sal hi mi tonder doen ende hi sal mine wonden oec menichfuldegen sonder zake.
Hi en verleent minen gheeste niet te rustenne ende hi vervult mi met bitterheiden.
Soect men stercheit, soe is [hi] dalre stercste; soect men gherechticheit van vonnisse, soe en sal nieman over mi doren orconscap gheven.
Want willic mi selven gherecht maken, soe sal mi mijn mont verdoemen; toegic mi selven onnoesel, soe sal hi mi quaet proeven.
Benic oec simpel, dat twifelt mijn ziele ende mi sal mijns levens verdrieten.
Een eest, dat ic gesproken hebbe, want den onnoeselen ende den quaden sal hi te nieute maken.
Ofte hi gheeselt, soe slae eenwerven doot ende en lache niet vander onnoeselre pinen.
Dlant is ghegeven in des quaets hande ende hi overdect daensichte van haren rechters, ende ofte hijt niet en is, wie eest dan?
Mine dage waren snelre dan een loeppere, si sijn gevlouwen ende en saghen geen goet,
si sijn over leden alse scepe, die appele dragen, als een aer, die ter spisen wert vlieget.
Alsic segge: Ic en sal emmer alsoe niet spreken, soe verwandelt mijn aensichte ende werde ghetorment met pinen.
Ic ontsach alle mine werke, om dat ic weet, dattu den mesdadegen niet sparen  en sels.
Oftic aldus quaet ben, waer omme hebbic te vergheefs gepijnt?
Al waric gedwegen als met snee watere ende al blicten mine hande, als ofte si alte suver waren,
nochtan saltu my netten met smetten ende mine cledere selen mi verontwerden.
Want ic en sal oec niet antwoerden enen man, die mijn ghelijc is, noch dien men met mi niet en mochte horen ghelikelec ten vonnisse,
want nieman en is, die beide berespen mach ende sijn hant in beide leggen mach.
Hi doe sine roede wech van mi ende sijn anxt en moet mi niet vervaren.
Ic sal spreken ende ic en salne niet ontsien, want ontsiende en magic niet antworden.
Minre zielen verdriet mijns levens, ic sal jegen mi laten mijn spreken, ic sal spreken in die bitterheit mijnre zielen.
Ic  sal Gode seggen: En wille mi niet verdoemen, sech mi, waer omme dattu my dus doems.
En duncket di niet goet, ochte du mi quels ende verdouwes dwerc dijnre hande ende du der quadere raet hulps?
En sijn di niet vleeschelec ogen, ofte siestu oec als een mensche siet?
En sijn dijn daghe niet ghelijc eens menschen dagen ende sijn dine jare gelijc menscheliken tiden,
dattu suecs mijn quaetheit ende mijn sonde onder suecs,
ende du weten moges, dat ic niet quaets ghedaen en hebbe, als nieman en is, die van dijnre hant verloesten mach?
Dine hande maecten mi ende sciepen mi al ommen domme ende werpstu mi dus haestelec averecht?
Herdincke, biddic, dattu mi ghemaect heefs als modere ende dattu mi weder in ghemulle bringhen sels.
En heefstu mi niet ghemolken als melc ende heefs mi te gadere doen rennen als case,
du heefs mi ghecleedt met hude ende met vleesche ende du heefs mi vergadert met beenderen ende met zenuwen.
Du heefs mi ghegeven leven ende ontfermicheit ende dijn visenteringhe heeft minen gheest behuedt.
Al verberchstu dit in dijn herte, nochtan wetic, dattu alles ghedincs.
Oftic ghesondicht hebbe ende du mi een ure ghespaert heefs, waer omme en laetstu mi niet suver bliven van mijnre quaetheit?
Ende benic quaet, wee is mi, ende benic gherecht, so en salic mijn hoeft niet op heffen, soe benic vervult van vernoye ende van catyvecheiden.
Ende om de hoverde selstu mi vaen als een leewinne ende alsic weder ghekeert ben, soe tormentstu mi wonderlec.
Du vernuwes dine orconde jeghen mi ende du menichfuldechs dine gramscap jegen mi ende de pinen verwinnen jeghen mi.
Waer omme brachstu mi uuter vrouwelecheit ende ochtic verteert ware, dat mi geen oge en sage!
Soe soudic hebben geweest, als ofte ic niet en ware ende van den buke ten grave wert ghedraghen sijn.
En sal de lettelheit van minen dagen niet cortelec endden? Daer omme late mi, dat ic alluttel minen rouwe beweenen mach,
eer ic gaen sal ende niet wederkeren te donckerechtigen lande, dat overdect is met donckerheiden,
daer is de scaduwe der doet ende negheen ordinancie, maer daer woent ewich eyselecheit binnen.
Ende Sophar van Naamath antwoerde ende seide:
Die ghene, die vele sprict, en sal hi oec niet horen? Ofte sal een clappachtich man daer mede gherechtech werden?
Selen di allene de menschen swigen ende als du dandere bescernes, en sulstu van niemanne bescaemt worden?
Want du heefs gheseit: Mijn redene is suver ende ic ben suver in dinen aenscouwenne.
Ende ofte God met di sprake ende hi sine lippen di op dade
om di te toenenne de verholenheiden der wijsheit ende dat sine wet menichfuldech ware, ende du verstonts, dat hi vele men van di eyscht dan dine quaetheit verdient.
Masschien sulstu Gods voetstape begripen ende du selest venden totten volmaecten almechtigen.
Hi is hoghere dan die hemel, ende wat sulstu doen? Hi is diepere dan die helle ende waer bi selstuut bekennen?
Sijn mate is langhere dan die erde ende widere dan die zee.
Ofte hijt al omme keerde, ofte te enen hope vergaderde, wie sal hem wederseggen?
Want hi bekent der menschen ydelheit ende als hi de quaetheit siet, en merct hijt niet?
Een ydel man verheft hem in hoverdien ende hi waent, dat hi vri gheboren is als een wilt ezel voelen,
maer du heefs dijn herte verstijft ende heefs dine hande te hem wert ute ghesteken.
Doestu de quaetheit, die in dinen handen is, van di ende en blijft in dine woninghe negheen ongherechticheit,
dan sulstu mogen dijn woninghe op heffen sonder smette ende du suls ghestadich sijn ende di niet ontsien.
Du sels oec caytivecheiden vergheten ende du sulster herdencken als water, dat vore bi leden is.
Ende hi sal di op risen tsavonts als de claerheit van middaghe  ende als du wanen sels, dat du al verteert sijs, soe sulstu risen als de dach sterre.
Ende du sels betrouwen hebben metter hopen, die voer di gheset is, ende ontgraven sulstu sekerlec slapen.
Du sels rusten ende nieman en sal sijn, die di vervaren sal, ende vele liede selen dijn aensichte bidden,
maer der quadere oghen selen ghebreken ende alle toevlocht sal van hen vlien ende hare hope is tferonwerden der zielen.
Job antwoerde ende seide:
Soe sydi dan alleene mensche, ende sal de wijsheit met u sterven?
Ende ic hebbe oec een herte, alsoe ghi doet, ende ic en ben niet nedere dan ghi sijt. Want wie en weet niet dat ghi weet?
Die bescopt woert van sinen vrient, alsoe ic doe, hi sal Gode aenroepen ende hi salne ghehoren,
want [men] bespot des gherechtechs sempelheit, een liecht, dat behouden wort in der rikere ghepeise, bereet ten ghesetten tide.
Der rovers woninghen sijn overvloyende ende si verporren Gode stoutelike te gramscapen, als hijt hen al in haren handen ghegeven heeft.
Hier omme soe vraghe den vee ende het sal di leren, ende de voghele des hemels ende si selent di wisen.
Spreec der erden toe ende si sal di antwoerden, ende de vissche der zee selent di vertellen.
Wie twivelt, dat sHeren hant al dit ghemaect heeft?
in wies hant is de ziele van elken levenden ende tsmenschen gheest van allen vleesche.
En ondersceidt de oere de waerheit niet ende eens smenschen kinnebacken den smaec van der spisen?
In den ouders is wijsheit ende in vele tijts de vroetscap.
Met hem is wijsheit ende stercheit, hi heeft den raet ende de verstennisse.
Op dat hi brict, [nieman en is die maect, ende besluut hi enen mensche], nieman en is diene ontslut.
Eest, dat hi dwater onthoudt, soe sal alle dinc verdroeghen, ende sendt hi dwater ute, soe saelt deerde om worpen.
Met hem is stercheit ende wijsheit, hi bekent den ghenen, die bedrieget, ende den ghenen die bedrogen woert.
Hi bringet de raet ghevers te enen sotten endde ende de richters in verwonderen.
Hi brict der coninghe gordele ende goerdt hare lendenen boven met eenre corden.
Hi bringt de papen tonneeren ende hi scrinckelt de voerbarege,
ende verwandelt der ghewareger lippen ende doet wech der ouders leeringhe.
Hi stort ute versmaetheit op de princen ende hi verlicht die ghene, die tonder waren;
die openbaert de diepheit vanden donckerheiden ende bringet in dliecht de scaduwe der doet;
die de liede menechfuldecht ende verderfse ende die verderft sijn, bringt hi weder ten eersten state;
die verwandelt des volcs van den lande princen herte ende hi bedriechse, datse te vergheefs gaen moten dore den onghetordenen wech.
Si selen tasten in donckerheiden ende niet in liechte ende hi salse doen dolen als dronckenne.
Siet, mine oghe heeft alle dinc ghesien ende mijn ore heeftse ghehoert, ende ic hebbe elc verstaen.
Nae uwe const soe bekennic oec, ende ic en ben niet nedere dan ghi sijt.
Maer nochtan salic ten almechtigen sprecken ende ick micke met Gode te disputerenne.
Ende tierst willic u toenen, dat ghi sijt versierrers van loghenen ende oeffeneren van verkeerder leringen.
Ende oft ghi sweget, dat men wanen mochte, dat ghi wijs waert!
Daer omme hoert mine berespinghe ende verstaet tfonnesse van minen lippen.
Heeft God uwer loghenen te doene, dat ghi loesheiden over hem spreken selt?
Nemdi sijn aensichte ute ende pijndi u over Gode te vonnessenne?
Ofte saelt hem ghenoechlijc sijn, diemen niet verbelgen en mach, ofte sal hi worden bedroghen als een mensche met uwen loesheiden?
Hi sal u berespen, want in theimelike en roecti sijns aensichten niet.
Thant als hi hem berueren sal, soe sal hi u storen ende sijn anxt sal op u vallen.
U herdincken sal gherekent worden metten asschen ende uwe necken selen in  modere verwandelt werden.
Swiget alluttel, dat ic spreken mach wat mit herte raet.
Waer omme scoeric mijn vleechs met minen tanden ende draghe mijn ziele in minen handen?
Al doedt hi mi oec, nochtan salic in hem hopen, maer nochtan salic mijn wege berespen in sinen aenscouwenne,
ende hi sal mijn verloessere sijn, want negheen ypocrijt en sal in sijn aenscouwen comen.
Hoert mine redene ende mine bispele verstaet met uwen oren.
Werdic ghevonnest, ic weet, dat ic gherechtech sal werden vonden.
Wie eest, die met mi sal werden ghedoemt? Hi come. Waer omme werdic al swighende verteert?
Twee dingen alleene en doech mi niet ende dan en salic van dinen aensichte niet werden verborgen.
Doch dine hant verre van mi, ende dinen anxt en moet mi niet vervaren.
Roep mi ende ic sal di antwoerden, ofte seker ic sal spreken ende antwoerde du mi.
Hoe vele quaetheiden ende sunden hebbe ic? Toene mi mine mesdaet ende mine sonden.
Waer omme berchstu dijn aensichte ende waens mi sijnde dinen viant?
Jeghen een blat, dat metten wende ghedreven woert, toenstu dine macht ende du moeyes een droeghe stoppele,
want du scrijfs jegen mi bitterheiden ende du wils mi verteren in den sonden mijnre joncheit.
Du heefs minen voet in enen kip ghedaen ende du heefs alle mine pade ghewacht ende du heefs gemerct de voetstape mijnre voete,
ende ic sal werden verteert als een vullicheit ende als een cleet, dat gheten woert vander motten.
De mensche, die gheboren woert vanden wive, corten tijt levende, soe woert hi vervult met vele cativecheiden.
Hi comt ute als een bloeme ende briect ende vliet als een scaduwe ende nummermeer gheduert hi in enen state.
Ende dunct di recht, dattu op dusdane dine ogen ontdoes ende dattune niet leits in vonnesse?
Wie mach suver maken dien, die van onsuveren zade ghewonnen is, en doestuut niet, die alleene best?
sMenschen daghe sijn cort, tghetal van sinen maenden is bi di. Du heefs sine termine gheset, die niet en selen mogen over liden.
Ganc alluttel van hem, dat hi rusten mach, dat dbegerde leven comen sal, sijn dage sijn als eens huercnapen.
Thout heeft hope, want houdt ment af, het sciet weder op ende sine telghere spruten.
Es sine wortele veroudert in derde ende sijn struic verstorven wert in tghemul,
soe saelt weder groyen metter verscheit vanden watere ende het sal maken enen struic, als oft van ierst gheplant ware,
maer een mensche, als hi doet is ende ontcleedt ende verteert, ic bidde di: waer is hi?
Ghelijc dat die watere wech gaen uuter zee ende alsoe een riviere, die ydel worden is, verdroeget,
alsoe en sal een mensche niet weder op verstaen, alse hi doet is, hi en sal niet ontwaken, vore dat de hemel versleten woert, noch op staen van sinen slape.
Wie sal mi dat gheven, dattu mi bedecken sels in der hellen ende dattu mi verberghen sels, tote dat dine gramscap over leden sijn sal ende dat mi sets tijt, daer du mijns in herdincken sels?
Waenstu, oft een doet mensche weder leven sal? Alle de daghe, dat ic nu in stride ben, soe ontbeide ic, tote dat mijn verwandelen comen sal.
Du sels mi roepen ende ic sal di antwoerden, den werken van dinen handen selstu voert steken dine rechte hant.
Want du heefs mine screden ghetelt, maer spare mine sonden.
Du heefs mine mesdade gherekent als in enen sacke, maer du heefs mine quaetheit ghenesen.
Een vallende berch sciet henen ende de steen waert over ghedragen van sijnre stat,
de watere holen de steene ende met overvloede soe mendert de eerde al eyskenne, ende du suls den mensche oec verliesen.
Du  heefstenne alluttel verstijft, om dat hi ewelijc liden soude, du sels sijn aensichte verwandelen ende selstenne ute senden,
weder sine kindere edel sijn selen ofte onedel, hine saels niet verstaen.
Nochtan, als sijn vleechs leeft, soe sal hi droeve sijn ende sijn ziele sal op hem selven weenen.
Eliphas van Theman antworde ende seide:
Sal een wise antwoerden, als ofte hi in den went sprake, ende vervullen sine mage met hitten?
Du berespst met woerden dien, die dijns ghelijc niet en is, ende du spreecs, dat di niet en betaemt.
Alsoe vele als in di is, soe heefstu de vreese verydelt ende heefs bedinghe ghedragen vore den Here.
Want dine quaetheit heeft dinen mont gheleert ende du volchs der gheenre tonghen, die blasphemeren.
Dijn mont sal di verdoemen ende icke niet, ende dine lippen selen di antwoerden.
Bestu die eerste mensche, die gheboren wert, ende waerstu gemaect vore de berghe?
Heefstu Gods raet ghehoert ende sal sijn wijsheit nedere sijn dan du?
Wat weetstu, dat wi niet en weten? Wat verstaetstu, dat wi niet en weten?
Ende ouders ende oude liede sijn in ons lieden, vele oudere dan dijn vadere waren.
Eest groet, dat di God vertroesten sal? maer dine quade woerde verbieden dat.
Wat behefti dijn herte ende waer bi heefstu verwaende ogen, als ofte du grote dingen peises?
Wat bedrent dijn gheest jegen Gode, dattu dusdane redenne bringes ute dinen monde?
Wat is de mensche, dat hi onbesmet sijn sal ende dat hi gherecht schinen sal, die van enen wive geboren is?
Sich, onder sine heilegen en is niemant verwandelec ende de hemele en sijn niet suver in sinen aenscouwenne.
Hoe vele meer is dan de mensche onwerdich ende onnutte, die quaetheit drinct als water!
Hoere mi, ic sal di toenen; dat ic ghesien hebbe, salic di vertellen.
De wise bekent ende en verbergen hare vadere niet,
dien allene dlant ghegeven is, ende de vreemde en sal dore hen niet liden.
De quade es al sijne daghe hoverdich ende tghetal van sinen jaren is onseker sijnre felheit.
Gheluudt van anxte is altoes in sinen oeren ende alse pais is, soe vermoet hi verranessen.
Hi en gheloeft niet, dat men weder keren mach van donckerheiden ten liechte, om dat hi van allen siden tsweert siet.
Als hi hem ruert om broet te suekenne, soe bekent hi, dat de dach van donckerheiden bereet is in sine hant.
Vernoy salne vervaren ende tribulacie salne omsetten ghelijc enen coninc hem ghereidt ten stride.
Want hi steect jegen hem sijn hant ute ende hi ghesterct jeghen den almechtigen.
Hi liep jegen Gode met sinen halse ende hi was ghewapent met enen vetten necke.
Vetheit heeft sijn aensichte overdect ende ute sinen siden hanct smeer neder.
Hi sal wonen in woesten steden ende in wilden husen, die ten grave ghemaect sijn.
Hi en sal niet rike worden ende sijn goet en sal niet gheduerich bliven, noch hi en sal sijn wortele niet scieten in de erde.
Hi en sal niet wech gaen van den donckerheiden, de vlamme sal sine telghere verdroegen ende hi sal worden wech ghevoert metten gheeste sijns monts.
Hi en geloeve niet te vergheefs, noch en late hem niet bedriegen met dolinghen, soe dat hi wane, dat hi sal mogen verloest worden met enegen goede.
Hi sal vervaren eer sine dage vervult werden selen ende sine hande selen verdroegen.
Sijn tronc sal worden ghequest ghelijc den wijngaerde in sine ierste bloeme ende gelijc eenre oliven, die hare bloemen af werpt.
Want eens ypocrijts vergaderen is ondrechtich ende vier sal hare woninghe verteren, die gerne ghiften ontfaen.
Hi heeft pine ontfaen ende quaetheit gebaert ende de buuc bereet ter loesheit.
Ende Job antwoerde ende seide:
Dusdane dingen hebbic dicwile gehoert. Ghi sijt overlastege  vertroesters.
En selen wendechtige woerde gheen endde hebben? Ofte is di yet moeyelec, dattu spreecs?
Ic hadde oec moghen spreken ghelike dinghen den uwen ende ofte uwe ziele vore mine ziele ware
ende ic soude u oec vertroesten met redenen ende ic soude mijn hoeft op u rueren.
Ic soude u ghestercken met minen monde ende ic soude mijn lippen rueren als u te sparenne. Maer wat salic doen?
Sprekic, mijn pine en gherust niet, ofte swigic, si en gaet van mi niet.
Want nu heeft mi mijn pine verplet ende alle mine lede [sijn] te niete verdwijnt.
Mijn runtsele seggen orconscap jeghen mi ende een valsch sprekere woert gheporrent jegen mijn aensichte ende weder seit mi.
Hi heeft sinen toren vergadert jegen mi ende mi dreighende soe criselde hi jegen mi met sinen tanden, mijn viant heeft mi aensien met eyseliken ogen.
Si hebben op mi hare monde ontdaen, mi veronwerdende, si hebben mijn wanghen gheslagen ende sijn ghesaedt van minen pinen.
God heeft mi  besloten bi den ongherechtighen ende hi heeft mi ghelevert der onghenadeger hande.
Ic, die wilen was soe rike, ic ben haestelijc onder voet ghetorden, hi hilt mijnen necke, hi heeft mi ghefriseert [ende hi heeft mi geset tot enen teykene.
Hi heeft mi om set sinen speren, hi heeft mijn lendenen doerwondt, hi en spaerde mi niet]
ende hi heeft mijn inader ute ghestort op derde.
Hi heeft mi met wonden gheslagen op mijn wonde, hi es op mi ghevallen als een gygant. Hi heeft enen sac vernaeit op mijn huut ende hi heeft mijn vleesch met asschen overdect.
Mijn aensichte is te drontten van gheweenne ende mijn ogen sijn verdonckert.
Dit hebbic ghedoecht sonder quaetheit van mijnre hant, alsic suver bedinge te Gode wert hadde.
Eerde! en overdecke mijn bloet niet, ende mijn roep en moet in di niet venden stat om in sculenne,
want siet, in den hemel is mijn orconde ende die minen wille weet met mi, is inden hogen.
O mine clappachteghe vrinde, mijn oge drupt te Gode wert.
Ende ofte een man mochte werden ghevonnest met Gode alsoe eens menschen zone woert ghevonnest met sinen veinoet!
Want siet, de corte jare liden over ende ic wandele den pat, al daer ic niet weder keren en sal.
Mijn gheest sal teder worden, mine daghe selen corten ende alleene blijft mi tgraf over.
Ic en hebbe niet ghesondecht ende mijn oge gheduert in bitterheiden.
Here, verloesse mi ende sette mi neven di ende wies hant, dattu wils, vechte jeghen mi.
Du heefs haer herte ghemaect verre van disciplinen ende daer omme en selen si niet worden verheven.
Hi beloeft proeye sinen ghesellen ende sijnre kindere oghen selen ghebreken.
Hi heeft mi gheset als in een spot vanden volke ende te sinen exempele voer hen. Maer nu bespotten mi de jonxte van tide, welker vadere ic niet en ghewerdichde te settenne metten honden mijns cudden.
Van onwerdicheiden is mijn oge verdonckert ende mijn lede sijn als te niete verdwijnt.
De gherechtige selen hier op verwonderen ende donnoesele sal worden verporrent jeghen den ypocrijt.
Ende de gherechtige sal houden sinen wech ende met suveren handen sal hire stercheit toe doen.
Hier omme soe keert u, ghi alle, ende comt ende ic sal onder u lieden venden ghenen wisen.
Mijn dage sijn over leden, mijn ghepeise sijn ghesceiden ende moeyen mijn herte.
Si hebben den dach in den nacht verwandelt ende nae de donckerheiden soe hopic dliecht.
Op dat ic ontbeide, soe is de helle mijn huys, in donckerheiden hebbic mijn bedde ghespreidt.
Ic hebbe der vullicheit gheseit: Du best mijn vader. Mijn moeder ende mijn suster, seidic den wormen.
Waer is dan nu mijn ontbeiden? Ende wie merct mine ghedoechsamheit?
Al dat mine is sal neder dalen in dalre diepste helle; waenstu ofte mi daer enege raste sijn sal?
Baldad van Suich antwoerde ende seide:
Te wat enden sulstu  dine woerde worpen? Verstant te voren ende alsoe selen wi spreken.
Waer omme sijn wi gheacht als beesten ende vuil worden vore di?
Wat verliestu dine ziele in dinen torne? Sal  dlant om dinen wille ghelaten worden ende selen de roken worden ghedragen van hare stat?
En sal des quaets liecht niet worden ghebluscht, noch sine vlamme viers en sal niet lichten?
Dliecht sal verdonckeren in sine woninge ende dliecht, dat boven hem is, sal ghebluscht woerden.
De screden sijnre cracht selen worden vernouwet ende sijn raet salne averecht worpen,
want hi heeft sijn voete in een nette gedaen ende hi wandelt in sinen smetten.
Sijn plante van den voete sal ghehouden worden in een stric, ende de dorst sal jegen hem verwarmen.
Sijn stricke is in de eerde verborgen ende sijn stroppe op den wech.
Van allen siden selenne vresen vervaren ende selen sine voete bewenden.
Sine vromicheit sal worden verduut met honghere ende in breken moten sijne ribben vermagheren;
si moet verteren de scoenheit sijnre huut, ende dierste gheborene doet moet sine erme verteren.
Sijn betrouwen moet gestoten woerden ute sijnre woningen ende de verderfenisse moet op hem terden als een coninc.
Sgheens ghesellen, die niet en is, moeten wonen in sine woningen, in sine woninghe moet solfer werden ghestroeit.
Sine wortelen moeten neder wert werden verdroeget, maer boven moet sijn oegst werden vertorden.
Sijn herdincken moet vervaren vanden lande ende sijn name en moet niet werden gheeert in den straten.
Hi moetenne ute steken van den liechte in donckerheiden ende hi moetenne overdragen uter werelt.
Sijn zaet, noch sijn gheslechte en sal niet sijn in den volke, noch neghene over blive van hem in sine lantscape.
In sinen daghen selen dachterste ontsien ende anxt sal de eerste bevaen.
Dit sijn des quaets woninghen ende dits sgheens stat, die Gode niet en kent.
Job antwoerde ende seide:
Hoe lange queldi mine ziele ende pijnt mi met uwen redenen?
Siet, ghi bescaemt mi tienwerf ende ghi en scaemt u niet, dat ghi mi verduwet.
Want benic onwetende, soe sal mijn onwetentheit met mi sijn.
Maer ghi verheft u jegen mi ende ghi berespt mi met minen lastere.
Verstaet doch nu, dat mi God met gherechten vonnisse niet en heeft ghequelt ende heeft mi omgordt met sinen gheeselen.
Siet, ic roepe, om dat ic overcracht gedoege ende niemen en saelt horen, ic sal roepen ende nieman en is, diet vonnest.
Hi heeft minen wech omtundt ende ic en macher niet dore liden ende hi heeft donckerheiden gheset in minen pat.
Hi heeft mi beroeft van mijnre glorien ende hi heeft genomen de crone van minen hoefde.
Hi heeft mi alle sens ghedestrueert ende ic verderve ende hi heeft mi minen hope genomen als eens boems, die ute gheroodt is.
Sijn toren is jegen mi gram ende hi hevet mi, als oftic sijn viant ware.
Sine mordenaren sijn te gadere comen ende hebben hen wech ghemaect over mi ende si hebben al ommen domme mine woninge beleidt.
Hi hevet mine broedere verre van mi ghedaen ende die mi kenden, sijn van mi wech ghegaen als vreemde liede.
Mine naeste hebben mi ghelaten ende die mi kenden, hebben mijns vergheten.
De ingheborene mijns huus ende mine joncwive hadden hen te mi wert als teenen vreemde ende in haren ogen wasic als een vremt man.
Ic riep minen cnecht ende hi en antwoerde mi niet, ic bat hem selve met minen monde.
Mijn herademen vereisde mijn wijf ende ic bat den kinderen mijns buucs.
Ende de sotte veronwerden mi ende alsic van hen ghesceiden was, soe spraken si quaet van mi.
Die wilen mine geraders waren, sie hebben mi veronwert; dien ic alte zeer minde, hi is mi jeghen worden.
Mijn ghebeente hangt  ane mine huut ende tfleechs is al verteert ende omtrent mine tande sijn alleene lippen ghelaten.
Ontferme u mijns, ghi, die doch mine vrinde sijt, want sHeren hant heeft mi ghenoept.
Waer omme queldi mi als God, ende wert ghesaedt van minen vleesche?
Wie sal mi gheven, dat mine redenen mogen werden ghescreven? Wie mach mi geven, dat mense scrive in enen boec
met eenre yserne griffien, ofte in ene plate loeds, ofte dat mense houwe met enen beitelle in enen steen?
Want ic weet, dat mine verloessere leeft ende dat ic ten echtersten daghe verrisen sal.
Ende ic sal echter ontcleedt worden met mijnre huut ende in minen vleesche salic Gode sien,
dien ic selve sien sal ende mijn ogen selenne bescouwen ende niet een ander, want dese mine hope is op gheleit in minen boesem.
Waer omme segdi dan nu: Laettenne ons quellen ende laet ons jegen hem venden een wortele van woerden?
Daer omme vliet van des swerts aensichte, want tswert is wrekere der quaetheit ende ghi sult weten, dat vonnesse is.
Sophar van Naamath antwoerde ende seide:
Hier omme volghen mijn ghepeise menich sens, deen nae dander, ende mijn gedachte valt op menegherhande dinc.
Ic sal horen de leeringe, daer du mi mede berespts, ende den gheest mijnre verstennissen sal di antwoerden.
Ic weet dit vanden beghinne, dat de mensche boven der erden gheset is,
dat der quadere prijs cort is ende eens ypocrijts bliscap is ghelijc enen poente.
Al climt sijn hoverde op tote inden hemel ende al ghenaect sijn hoeft den wolken,
hi sal in dendde worden verloren als vuil mes, ende diene sagen, selen seggen: Waer is hi?
Ghelijc enen droeme, die wech vlieget, soe en salmens niet venden ende hi sal over liden als nacht visioen.
Die oege, diene sach, en salne niet sien ende sijn stat en salne voert meer niet sien.
Sine kindere selen worden vertorden met breken ende sine hande selen hem sine pine ghelden.
Sijn beenre selen werden vervult metten quaetheiden sijnre joncheit ende si selen met hem slapen inden ghemulle.
Want als tquaet suete gheweest heeft in sinen mont, soe sal hijt verbergen onder sine tonge,
hi saelt sparen ende hi en sal dat quade niet laten ende hi saelt berghen in sine scorte.
Sijn broet sal in sinen buic verkeren binnen in aspiden gallen.
Die rijcheiden, die hi verswolghen heeft, sal hi ute keeren ende God salse trecken ute sinen buicke.
Hi sal der aspiden hoet suighen ende der slanghen tonge salne doden.
Hi en sal niet sien de beken vanden rivieren, de scietende beken vanden honeghe ende van boteren.
Hi sal al ghelden, dat hi mesdaen heeft, nochtan en sal hi niet ten ende comen; nae de menichte van sinen versierne soe sal hi ghedoegen.
Want ont twee brekende soe ontdecte hi des arms menschen huis; hi rovet ende en stichtet niet,
ende sijn buic en wort niet versaedt, ende als hi hebben sal dat hi begeerde, soe en sal hijt niet moghen besitten.
Van sijnre spisen en bleef niet ende daer omme en sal niet bliven van sinen goede.
Als hi versaet sal sijn, soe sal hi worden vercrompen, hi sal berren ende alle pine sal op hem comen.
Ende ofte sijn buic vervult worde, soe  dat hi ute sonde in hem gramscap sijns torens ende dat hi op hem reghende sinen strijt.
Hi sal vlien yseren wapene ende hi sal lopen in enen motaelnen boghe.
Als hi ute gheleit wort ende ute trect ute sire sceiden ende hi blict in sijnre bitterheit, soe selen gaen ende comen op hem eyselike dinghen.
Alle donckerheiden sijn verborgen in sine hemelijcheiden, vier salne verslinden, datmen niet ontsteken en sal. Hi sal worden ghepijnt, daer menne laten sal in sijnre woninge.
De hemele selen oppenbaren sine quaetheit ende de erde sal jeghen hem op staen.
Tgroeyen sijns huis sal open sijn, het sal worden neder ghetrocken inden dage van Gods gramscape.
Dit is eens  quaets menschen deel van Gode ende derfechtecheit sijnre worde vanden Here.
Ende Job antwoerde ende seide:
Ic bidde u, horet mine redene ende doet penetencie.
Ontbeit myns, dat ic oec spreken mach, ende oft di goet dunct, soe lacht nae mine woerde.
Es mine disputacie jeghen enen mensche, dat [ic] niet wel met rechte mach besericht worden?
Verstaet mi ende verwondert u ende legt den vinger op uwen mont.
Ende ic ontsie mi oec alsics ghedencke, ende anxt bestoet mijn vleechs.
Waer omme soe leven dan de quade ende sijn verhaven ende ghesterct met rijcheiden?
Hare zaet blivet vore hem, een scare van naesten ende van maghen in haren aenscouwenne.
Hare huse sijn seker ende paiselec ende Gods roede en is op hen niet.
Hare osse ontfinc dracht ende de dracht en verdarf niet; hare coe calfde ende en wert niet beroeft van hare dracht.
Hare cleyn kindere comen ute als cudden ende hare kindere verbliden met spelen.
Si houden de tambueren ende de cytoele ende si verbliden ten lude vander organen.
Si leiden in goede hare leven, ende op een wijlken gaen si neder ter hellen,
die Gode seiden: Ganc wech van ons, wi en willen niet de const dijnre wege.
Wat is dalmechtege, dat wi hem dienen moeten, ende wat hulpet ons, dat wi hem bidden?
Maer nochtan, om dat in hare hant haer goet niet en es, soe moet der quadere raet verre van mi sijn.
Hoe menich werf sal der quadere licht gebluscht werden ende dovervloeyen sal op hem comen ende hi sal sceiden de pinen sijnre gramscap!
Si selen sijn als caf vore den went ende als een ghinstere, die de went wech waeit.
God sal sinen kinderen houden haers vaders pine ende als hijt ghelden sal, soe sal hijt weten.
Sine ogen selen sien sine doetslacht ende hi sal van des almechtechs Gods torne drincken.
Want wat behoert hem toe van sinen huis nae hem, oft tghetal van sinen maenden wert ter middewert gecort?
Sal yeman Gode const leren, die de hoghe vonnest?
Dese sterft, vrome ende sterc ende ghesont, rike ende zalech.
Sijn inader is vol smeers ende sijn beenre sijn ververscht met marghe,
maer een ander sterft in bitterheiden van zielen, sonder enich goet,
ende nochtan selen si te gadere slapen in den ghemulle ende de worme selense bedecken.
Waerlec, ic weet uwe ghepeise ende uwe ongherechtighe sentencie jeghen mi,
want ghi segt: War is des princen huis ende waer sijn der quader woninghen?
Ondervraget elken vanden weghe ganghers ende ghi sult bekennen, dat hi dit selve weet,
want de quade wert ghehouden ten verlorenen daghen ende men salne bringen  ten daghe der gramscap.
Wie sal vore hem sinen wech berespen ende dat hi ghedaen heeft, wie saelt hem ghelden?
Hi sal ten grave werden geleedt ende hi sal waken inden hope van den doden.
Hi was suete der erden van der hellen vloet ende hi sal nae hem trecken elken mensche ende vore hem sijnre onvertallec vele.
Waer omme dan soe vertroesti mi te vergheefs, alst ghetoent is, dat uwe antwoerde is jeghen de waerheit?
Eliphas van Theman antworde ende seide:
Machmen enen mensche jeghen Gode rekenen, al is hi oec van volmaectere const?
Wat batet Gode, al bestu gherecht, ofte wat ghiefstu hem, dat dijn wech ombesmet is?
Sal hi hem ontsiende di berespen ende met di comen int vonnisse
ende niet om dine grote quaetheit ende dine onvertallike ongherechticheiden?
Want du heefs wech gedragen dijnre broedere pant sonder zake ende de naecte heefstu beroeft van clederen,
du en gaefs den mueden gheen water ende den honghereghen onttrocstu broet.
In der stercheit dijns arms soe besaetstu dlant ende als een alte mechtich man, soe behieltstuut.
Du liets de weduwen ydel wech gaen ende der weesen lendenen braecstu.
Hier omme bestu omvaen met stricken ende haestege vreese  verstoert di.
Ende du wanes, dattu de donckerheiden niet en souts sien ende dattu niet onder gaen en souts metten spoye van overvloeyenden watere,
ofte peistu, weder God hoghere is dan de hemel ende dat hi verheven woert boven de hoecheiden van den sterren?
Ende du segt: Want wat weet God ende hi vonnest als dorre donckerheit?
Die wolke is sine sculaedse, noch hi en merct niet, dat onse is ende hi dore wandelt omtrent de herten vanden hemele.
Waenstu wachten den pat vanden werelden, dien de quade manne ghetorden hebben,
die wech ghevoert sijn vore haren tijt, ende de riviere heeft hare fondament averecht gheworpen,
die Gode seiden: Ganc wech van ons! ende si achten den almechtigen God als ochte hi niet doen en mochte,
als hi hare huise gevult hadde met goede. Hare vonnisse moet verre van mi sijn!
De gherechteghe selent sien ende werden verblijdt ende donnoesel salse veronwerden.
En is hare op heffen niet af ghehouwen ende en sal tfier hare over blive niet verteren?
Daer omme soe wes hem onderdaen ende du sels pais hebben; ende daerbi selstu dalre beste hebben.
Ontfanc de wet ute sinen monde ende legt sine woerde in dine herte,
op dattu bekeert werts ten almechtigen God. Soe sulstu ghesticht worden ende hi sal dongherechticheiden verre van dijnre woninghen doen.
Hi sal di gheven over erde steene ende over stene gulden rivieren,
ende dalmechtighe sal sijn jeghen dine viande ende tselver sal di werden ghehoept.
Dan sulstu op den almechtigen God in weelden overvloyen ende du suls dijn aensichte te Gode wert heffen.
Du suls hem bidden ende hi sal di ghehoeren ende du sels dine belofte ghelden.
Du sels een dinc versieren ende het sal comen ende licht sal scinen in dinen weghen.
Want die hem veroetmoedighen sal, hi sal in glorien sijn ende die sijn ogen neder houden sal, hi sal werden behouden.
Maer hi sal werden behouden metter suverheit sijnre hande.
Ende Job antwoerde ende seide:
Nu is oec mine redene in bitterheiden ende de hant mijnre plagen is verswaert op mijn versuchten.
Wie mach mi gheven, dat icken bekennen ende venden mach, ende dat ic comen moghe tote sinen troene?
Ic sal vonnesse vore hem setten ende ic sal minen mont vervullen met berespinghen,
dat ic weten moghe de woerde, die hi mi antwoerden sal, ende ic verstaen moghe, wie mi spreken sal.
Icken wille niet, dat hi met vele stercheiden jeghen mi stride, noch dat hi mi verplette metten laste sijnre groetheit.
Hi bringhe voert gherechticheit ende mijn vonnisse sal comen totten seghe.
Gae ic oest wert, ic en siets niet, gae ic ten Westen wert, icken saels niet verstaen.
Gae ic ter slincker siden wert, wat salic doen? Icken salne niet begripen, keer ic mi ter rechter siden wert, soe en sal icken niet sien.
Maer hi weet minen wech ende hi sal mi proeven als goudt, dat dore tfier lijdt.
Sine voetstape volchde mijn voet, ic hebben sinen wech ghewacht ende ic en benre niet ute ghegaen,
ic en ben niet af ghegaen vanden gheboden sijnre lippen ende in minen boesem soe barch ic de woerde sijns monts.
Want hi is alleene ende niemant en mach sijn ghepeys af keren ende soe wat dat sine ziele woude, dat heeft hi ghedaen.
Als hi sinen wille in mi vervult heeft, soe sijn hem ghereet andere dinge, vele dies ghelijc.
Ende hier omme ben ic ghestoert van sinen aensichte ende als ickenne merke, soe benic met anxte bevreest.
God heeft mijn herte vermorwet ende dalmechtige heeft mi ghestoert,
want ic en ben niet verdorven om de aencomende donckerheiden, noch donckerheit en heeft mijn aensichte niet overdect.
Vanden almechtigen en sijn de tide niet verborgen, maer diene niet en kennen, si en weten niet sine daghe.
Andere hebben de palen over gheset, si roefden de cudden ende hoeddense,
si dreven der weesen ezel wech ende si dreven wech tenen pande der weduwen osse,
si keerden der armere wech omme ende si daden tonder de saechtmoedighe vanden lande.
Andere comen ute te haren werke alse wilde ezele inder wildernissen ende si waken te hare proeyen ende si bereiden haren kinderen broet.
Si maeyen den acker, die hare niet en is, ende si lesen sgheens wijngaert, die si tonder ghedaen hebben met crachte.
Si laten de menschen naect ende nemen hen hare cledere, die negheen over decsele en hebben in couden,
die de reghenen vanden berge netten ende die negheen decsele en hebben, si omhelsen steene.
Si daden cracht ende roefden de weesen ende si roefden <den armen> volc.
Si brachten corenare den naecten ende die sonder cledere ghingen ende dien hongherde.
Si sliepen haren noen slaep tusschen hare hope, die dorst hebben, alsi den wijn ghetorden hebben.
Si daden de manne vanden steden suchten ende der ghewonder zielen selen roepen, ende God en latet niet onghewroken liden.
Si waren rebel jeghen dliecht, sij en wisten sine wege niet, noch si en keerden niet weder dore sine wege.
Ter eerster morgen stonden steet de manslechtige op, hi slaet doet den maten ende den ermen, maer tsnachs sal hi sijn als een dief.
Eens putiers oge wacht de donckerheit ende seit: Gheen oge en sal mi sien ende hi sal sijn aensichte overdecken.
In der donckerheit dore  dubdt hi de huse, alsoe si sdages over een ghedragen hadden ende si en wisten dliecht niet.
Op dat haestelec die dagheraet riset, soe achten sijt de scaduwe der doet ende aldus soe wandelen si inder donckerheit als inden liechte.
De schuim is licht boven dwater, sijn deel moet vermalendijt sijn inder erden ende hi en moet niet wandelen dore den wech vanden wijngaerden.
Te alte groeter hitten moet hi over liden vanden snee watere ende sine sonde totter hellen.
Sijn ontfermherticheit moet werden vergheten, sijn soetheit sijn worme, hi en moet niet sijn in herdincken, maer hi moet vertorden worden als onvruchtbaer hout,
want hi voedde een ondrechtighe ende die niet en baert ende hij en dede der weduwen niet wel.
Hi trac de sterke der neder in sijnre cracht, ende als hi staen sal, soe en sal hi sijns levens niet gheloeven.
God gaf hem stat van penetencien ende hi mesbruuct dier stat in hoverden, want sijn ogen sijn in sinen weghe.
Si sijn luttel tijts verheven ende sine selen niet ghedueren ende si selen werden vernedert ghelijc allen dinghen ende werden wech ghedaen, ende si selen vertorden werden als den sop van coren aren,
ende en eest aldus niet, wie mach mi berespen, dat ic ghelogen hebbe ende vore Gode mine woerde sette?
Baldad van Suich antwoerde ende seide:
Macht ende vrese is bi hem, die eendrechticheit maect in sinen hogen.
Es enich ghetal van sinen ridders? Ende op wien en riset niet sijn liecht?
Machmen enen mensche gherechtich heiten jegen Gode te rekenen ofte mach hi suver openbaren, die gheboren woert van enen wive?
Want siet, de mane en schijnt niet ende de sterren en sijn niet suver in sinen aenscouwene,
hoe vele men dan en mensche, die vuelheit is, ende smenschen kint, dat worm is.
Doe antwoerde Job ende seide:
Wies helpere bestu? Es hi onmachtich? Ende houtstu sgheens arm, die niet sterc en is?
Wien heefstu raet ghegeven, masschien dien negheen const en hevet ende du heefs ghetoent dijn wijsheit groet?
Ofte wien woutstu leren? En wilstu niet leren den ghenen, die den adem gemaect heeft?
Sich, die gygantte versuchten onder dwater ende die met hen wonen.
De helle is bloet voer hem ende dat ewelec verlies en heeft gheen over decsel.
Die den Noerden spreidt  boven didelheit ende weghet dlant op niet,
die de watere bendt in sinen wolken, dat si te gadere niet nederwert ute en breken,
die houdt daensichte van sinen zetele ende daer boven spreidt hi sinen nevel.
Hi hevet termijn omtrent dwater ghemaect totte dat licht ende donckerheiden endden selen.
Des hemels colummen beven ende si ontsien hem met sinen wincke.
In sine cracht worden haestelijc de zeen vergadert ende met sire wijsheit slicht hi den hoverdegen.
Sijn gheest heeft de hemele verchiert ende metten voetsetele sijnre hant so quam tcromme serpent ute.
Siet, dit is een deel gheseit van sinen weghen; ende als wi cume ghehoert hebben een cleine gheistere van sinen redenen, wie sal mogen ghesien den donreslach sijnre groetheit?
Ende Job seider noch toe ende hernam sine parabole ende seide:
Leeft God, die mijn vonnisse wech ghedaen heeft ende dalmechtige, die mine ziele ter bitterheiden bracht heeft,
want alsoe langhe als adem in mi is ende Gods gheest in minen nase locken,
soe en selen mine lippen negheen ongherechticheit spreken, noch mijn tonghe en sal negheen loghene versieren.
Dat en moet mi niet gheschien, dat ic seggen sal, dat ghi gherecht sijt, want alsoe lange alsic ghedueren mach, so en salic mijnre onnoeselheit niet af gaen.
Mijn gherechticheit, die ic begonnen hebbe te houdenne, en salic niet laten, want mijn herte en begrijpt mi niet in al minen levenne.
Mijn viant si ghelijc den quaden ende mijn weder zake ghelijc den ongherechtigen.
Want wat hopen heeft een ypocrijt ofte hi ghierechlike roeft ende God sine ziele niet en verloest?
Sal God sinen roep horen, als vernoey op hem comt?
Ofte sal hi mogen ghenuechte hebben inden almechtigen God, ofte Gode aenroepen in alre tijt?
Bi der hant Gods sal ic u leren, wat dalmechtige heeft ende ic en saels niet verbergen.
Siet, ghi wetet alle ende wat bespreecti ydelheit sonder sake?
Dit is eens quaets menschen deel vore Gode ende der over dadeger erffechtecheit, die si vanden almechtighen God ontfaen selen:
Worden sine kindere ghemenechfuldicht, soe selen si in den swerde sijn, ende sijn neven en selen niet werden ghesaedt van brode.
Die over bliven selen van hem, selen van hem, selen worden begraven in verderfenissen ende hare weduwen en selen niet weenen.
Al vergadert hi zilver als erde ende hi bereidt cledere als modere,
hi salse bereiden, maer de gherechtige salre mede ghecleedt worden ende donnoesele sal sijn zilver deilen.
Hi heeft sijn huis ghesticht ghelijc der motten ende ghelijc enen wachtere heeft hi een hutte gemaect.
Als die rike slaept, hi en dreghet niet met hem wech, hi sal sijn ogen ontdoen ende niet venden.
De armoede salne begripen ghelijc watere ende tsnachts salne tempeest ter neder vellen.
Berrenden went salne begripen ende wech voeren ende als een bedruisch sal hine wech dragen van sijnre stat.
Ende hi sal de gheselle op hem senden ende en sparens niet, van sijnre hant sal hi vliende vlien.
Hi sal sijn hant op hem duwen ende hi sal op hem blasen ende merken sine stat.
Tselver heeft beghinsele van sinen aderen ende tgout heeft stat, daer ment in smelt.
Men nemt dyser uter erden ende den steen, dien vander hitten smelt, verwandelt in mottael.
Hi heeft den donckerheiden tijt gheset ende hi merct alre dinghen endden, den steen oec der donckerheiden ende de scaduwe der doet.
De scietende vloet sceedse van den vreemden volke, die des maets menschen voet vergheten heeft ende de verdoelde.
Dlant, daer dbroet op wies, is ghewoest met viere in sijnre stat.
Des saphierus stat sijn hare steene ende hare ruisen sijn gout.
De voghel en wiste den wech niet ende des ghiers oghe en sachse niet,
der coemans kindere en tordense niet, noch de leewinne en leetter niet doere.
Ten steene wert stect hi sine hant voert, hi werp de berge omme van onder de wortelen.
In steene heeft hi beken ghehouwen ende sijn oghe heeft alle preciose dinc ghesien.
Hi heeft oec ondersocht de diepheiden  vander rivieren ende dat verborghen was, brachte hi in dliecht.
Mer waer vent men de wijsheit? Ende welc es de stat van verstennissen?
De mensche en weet hare weerdde niet ende men ventse niet int lant, daer men suetelec in leeft.
De afgront seit: Si en is hier niet, ende de zee sprict: Si en is met mi niet.
Men sal om hare niet gheven ghefineert gout, noch men sal gheen silver weghen om de wijsheit daer mede te copenne.
Men salse niet rekenen jegen de ghevarude varwen van Indien, noch jegen den preciosen sardonis steene ende saphirus stene.
Gout noch ghelas en sal hare ghelijc niet sijn, noch men salse niet verwisselen om gulden vate. De hoghe ende de opgaende dingen
en salmen niet vermanen jeghen hare te rekenenne, want men trect de wijsheit uten verholenen.
Want thopasyon ute Ethiopen en sal haers ghelike niet sijn ende men salse niet vercieren met suvere varuwen.
Wanen comt dan de wijsheit ende welc is der verstennissen stat?
Si is verborgen van alre levenden menschen ogen ende si is oec verborgen den voghelen des hemels.
Tferlies ende de doet seiden: Wi hebben hare niemare ghehoert met onsen oren.
God verstaet haren wech ende hi weet hare stat.
Want hi aensiet dendden vander werelt ende hi bescouwet al dat onder den hemel is,
die den wenden ghewichten ghemaect heeft, ende hi weget de watere in maten,
doe hi den reghenen wet settede ende wech den ruusschenden vlagen,
doe sach hise ende vertellese ende bereidese ende ondersochtse,
ende hi seide den mensche: Siet, sHeren vreese, dats de wijsheit, ende te wachtenne van quade, dats de verstennisse.
Ende Job seider noch toe ende hernam sine parabole ende seide:
Wie sal mi gheven, dat ic sijn moge, alsoe ic was in mijn eerste maende, inden daghen, dat ic mi behuedde,
doe sijn liecht scheen mijn hoeft ende ic inden donckerheiden bi sinen liechte wandelde,
alsoe ic was inden daghe mijnre joncheit, als God al heimelec was in mijnre woninghen,
doe dalmechtige God met mi was ende doe mine kindere omtrent mi waren,
doe ic mijn voete dwoech met boteren ende doen mi de steen uute storten beken van olien,
doe ic ute ghinc ter porten vander stat ende si mi gereiden enen zetel op de strate.
De jonghelinghe sagen mi ende borghen hen ende douders stonden op ende bleven staende,
de princhen hielden op van sprekenne ende leiden den vinger op haren mont.
De leitsmanne wachten hen van sprekenne ende hare tonge bleef hem aen hare strote hanghende.
De ore, die mi hoerde, prees mi ende die oge, die mi sach, gaf mi orconde,
om dat ic den roependen ermen verloeste ende den weesen, dien negheen helpere en was.
Sgheens benedixie, die vervaren soude, quam op mi ende ic troeste der weduwen herte.
Ic was ghecleedt met gherechticheiden ende ic clede mi als met enen clede ende als met eenre cronen in mijn vonnisse.
Ic was oghe den blinden ende voet den cropepelen.
Ic was der armere vader ende een sake, die ic niet en wiste, ondersochtic alte neernstelec.
Ic brac des quaets bactaende ende ic trac den roef uut sinen tanden.
Ende ic seide: In minen neste salic sterven ende ic sal de dage menichfuldeghen ghelijc eenre palmen.
Mijn wortele is open neven de watere ende de dou sal bliven in minen oegst.
Mijn glorie sal altoes vernuwet worden ende mijn boeghe sal in mijn  hant worden hermaect.
Die mi hoerden, ontbeiden mine sentencie ende neernstelec swegen si nae minen raet.
Sine dorsten niet doen te minen woerden ende op hen droep mine sprake.
Si ontbeiden mi als den regen  ende si ontdaden haren mont als den spadegen reghen.
Soe wanneer ic te hen wert loech, soe en gheloefden sijs niet ende dliecht mijns aensichten en viel op de eerde niet.
Alsic te hen gaen woude, soe satic ierst ende al satic als een coninc, daer een heer omtrent stont, nochtan soe wasic der bedroefdere troestere.
Maer nu bespotten mi die jonghere sijn van tide, welkere vadere ic niet en gheweerdichde te settenne metten honden mijns cudden,
welkere cracht van haren handen mi over niet was ende waende, dat si tslevens onwerdich waren.
Sij waren ondrechtich mids breken ende honghere, die cnagheden inder wildernissen, verdwelmende van vernoye ende catyvicheiden.
Ende si aten cruit ende wortelen van bomen, ende de wortele van junipere was hare spise.
Ende doe si dese dinghen inden valleyen trocken, als si elc vonden, soe liepen sire toe met gheroepe. Si woenden inder wildernissen vanden scietenden rivieren ende in de hole vander erden ofte op dlant.
In dusdanen dinghen verbliden si ende si rekenden weldicheiden onder hagen te sine,
het waren sottere ende onedelre liede kindere ende si en scenen niet altemale in dlant.
Nu benic verwandelt in hare spot ende ic ben met hen te lachtere worden.
Si veronwerden mi ende vlien verre van mi ende si en ontsien hen niet, mijn aensichte te bespouwenne,
want hi heeft sinen coker ontdaen ende my ghequelt ende hi heeft enen breidel in minen mont ghedaen.
Ter rechter siden van Oesten soe resen haestelec mine vernoeye, si keerden mine voete omme ende verplettense als met vloeden in minen wegen,
si hebben mine wege ghesceiden, si spieden nae mi ende si quamens te boven ende nieman en was, die mi halp.
Als dore enen doerbrokenen muer ende openre doere soe quamen si op mi vallende
ende keerden hen te minen cativicheiden. Ic ben te niete worden, du heefs mijn begerte ontdragen gelijc den went ende mijn salicheit is over leden als een wolke.
Want nu verdroeghet in mi selven mijn ziele ende mi besitten de dage des vernoeys.
Tsnachts wort mijn ghebeente doerboert met pinen ende die mi eten, en slapen niet.
In hare menichte wort mijn cleedt verteert ende si hebben mi begoerdt als met enen caproene vanden rocke.
Ic ben gherekent jeghen modere ende ic ben ghelijc worden der gheisteren ende der asschen.
Ic roepe te di ende du en ghehoers mi niet, ic stae ende du en sies mi niet.
Du best mi verwandelt in enen fellen here ende inder haertheit dijnre hant soe bestu mi jegen.
Du hiefs mi op ende als ofte du mi op de went gheset hadt, soe staecti mi sterkelec omme.
Ic weet, dattu mi der doot leveren sels, daer allen levenden huus gheset is.
Maer nochtan soe en selstu te hare verderfenissen dine hant niet uute steken, ende eest, dat si vallen, soe selttuse verloesten.
Wilen soe weendic op den ghenen, die te vernoye was ende mijn ziele hadde compassie op den armen.
Ic ontbeide goet ende mi is comen tquade, ic ontbeide dliecht ende de donckerheiden braken ute.
Myne bynnenste ontstaken van hitten sonder enege ruste, de dage des vernoeys sijn mi vore  comen.
Ic ghinc al droevende sonder toren, op staende soe riepic inder scaren.
Ic was der draken brueder ende der strusen gheselle.
Mijn huut is swert worden boven mi ende mijn beenre sijn verdroeget van hitten.
Mine cytole is verwandelt in geween ende mijn organe in gheween der screyendere.
Ic settede belofte met minen oghen, dat ic niet mespeisen en soude van eenre maget.
Want wat dele soude God boven in mi hebben ende wat erfachticheiden dalmechtige inden hoegen?
En is den quaden tferlies niet ende vervreemden den ghenen, die ongherechticheit doen?
En merct hi niet mine weghe ende en telt hi alle mine screden niet?
Ochte ic in ydelheiden ghewandelt hebbe ende hem mijn voet haeste in boesheiden,
soe weecht  in een effenne waghe ende God wete mine simpelheit.
Ofte mijn ganc hem bekeert heeft van den wege ende ofte mine oghe mijnre herten ghevolget heeft, ende ofte in minen handen smette hanget,
soe moetic saeyen ende een ander moet eten ende mijn gheslechte moet ontwortelt werden.
Ofte mijn herte bedroghen is op een wijf, oftic verranisse sochte vore mijns vrients doere,
soe moet mijn sijn eens anders hoere ende andere moeten op hare ligghen.
Want dats quaet ende alten groete sunde.
Het is vier verterende totter verderfenissen ende doet alle scoten verdroegen.
Ofte ic veronwert hebbe, ten vonnisse te comenne met minen cnecht ende met minen joncwive, alsi jegen mi streden?
Want wat salic doen, als God op staen sal om mi te doemenne? als hi vragen sal, wat salic hem antwoerden?
En maecte hi mi oec niet inden buuc, die di maecte? Ende en formeerde mi niet een in mijnre moeder vrouwelecheit?
Oft ic den armen ontseide, dat si wouden hebben, ende ochtic der weduwen oghe beiden dede,
oftic mijn brocke alleene at ende de weese daer af niet en at,
want van mijnre kintscheit soe is ontfermicheit met mi ghewassen ende ute mijnre moeder buuc quam si met mi ute.
Oftic den ghenen versmaedde, die vore mi leet, om dat hi negheen cleet en hadde ende den armen sonder mantel,
ofte mi sine siden niet ghebenedijt en hebben, om dat hi verwarmt woert van den vliesen mire scape,
ofte ic mine hant ghegeven hebbe op den weese, alsic oec sach, dat ic die hogheste was in de poert,
soe moet mijn scoudere vallen van haren lede ende mijn arm moet breken metten beenren.
Want altoes hebbic Gode onsien als die vloede, die mi over loepen souden ende ic en mochte sinen last niet ghedragen.
Oftic tgout hielt vore mine vromicheit ende oftic den ghefineerden goude seide: Du best mijn betrouwen.
Oftic verblijdde op mine groete rijcheide ende dat mine hant vele vant,
oftic de sonne sach alsi scheen ende de mane alsi claer op ghinc,
ende mijn herte dan verblijdde int heimelike, ende oftic dan mijn hant custe met minen monde,
dat alte groten quaetheit is ende een verloechenen jeghen den hoechsten God,
oftic verblijt werde om sgheens val, die mi haette ende oftic verblijde, datten tquaet vonden hadde,
want ic en gaf mine strote niet om te sondeghenne, dat ic mi wreken soude, sine ziele vloekende,
ocht niet en seiden de manne van mijnre woninghen: Wie sal ons gheven van sinen vleesche, dat wi ghesaedt worden?
Daer buten en bleef de vremde niet, mijn doere was open den weghe gangers.
Oftic verberch als een mensche mijn  sonde ende ochtic mijn quaetheit heelde in minen boesem,
oftic mi ontsach van eenre groeter menichten ende ofte mi vervaerde mijnre naestere veronwerden ende ic niet bat en sweech ende en ghinc te mijnre dore niet ute,
wie sal mi enen hulpere geven, dat dalmechtige hore mine begerte, ende dat hi selve den boec scrive, die vonnest!
Dat ickenne op mijn scouderen dragen mach ende dat ickenne omtrent mi wenden moghe als een crone!
Op elken van minen trappen sal ickenne lesen ende ic salne hem offeren als enen prince.
Oft mijn lant jeghen my roept ende met hem sijn voren weenen,
oftic hare vrucht gheten hebbe sonder ghelt ende ochtic hare lant winnen zielen ghemoeyt hebbe,
soe moet mi destel over taruwe wassen ende over gerste dorene.
Dese drie manne lieten achter Job te antwoerdenne, om dat hi hem selven gherecht dochte.
Ende Heliu, Barachiels zone, van Buzi, van Rams gheslechte, waert gram ende tornich, want hi was gram jeghen Job, om dat hi seide, dat hi gerecht was vore Gode.
Hi was oec vertorent jegen sine vriende, om dat si negheen tamelec antwoerde vonden  en hadden, mar dat si alleene Job verdoemt hadden.
Dus ontbeide Heliu Job doe hi sprac, om dat si oudere waren, die daer spraken.
Ende doen hi sach, dat hem die drie niet gheantwoerden en mochten, soe waert hi anxtelec erre.
Ende Heliu, Barachiels zone, van Buzi, antwoerde ende seide: Ic ben jonghere van tide ende ghi sijt oudere. Hier omme latic mijn hoeft neder hangen ende ontsach mi mine sentencie te segghenne,
want ik hoepte, dat de lanxte outheit spreken soude ende dat de menichte van jaren wijsheit leren soude,
maer alsoe ic sie, soe is de gheest inden mensche ende des almechtichs insperacie gheeft verstennisse.
Want die lancst leven en sijn niet wijs, noch douders en verstaen tfonnisse niet.
Daer omme salic segghen: Hoert mi, ic sal oec mine wijsheit togen.
Want ic hebbe uwe redene ontbeidt, ic hebbe uwe wijsheit ghehoert, totte dat ghi sceldende wert in uwen redenen. Ende ic mercte, tote dat ic waende, dat ghi yet seggen sout,
maer alsoe ic sie, soe en is nieman van dien, die Job berespen mach, ofte die sinen redenen gheantwoerden mach.
Dat ghi masschien niet seggen en selt: Wi hebben de wijsheit vonden, God heeftenne verworpen ende niet een mensche.
Hi en heeft mi niet ghesproken ende ic en sal hem niet antwoerden nae uwen redenen.
Si ontsagen hen ende en antwoerden niet meer, si daden de spraken wech van hen,
om dat ic dus ghebeidt hebbe ende si niet en spraken, om dat si stonden ende nemmeer en antwoerden,
soe salic oec mijn deel antwoerden ende ik sal mine const toegen.
Want ik ben vol redenen ende de gheest mijns buucs perst mi.
Mijn buic is mi als most sonder went, die nuwe lagele scoert.
Ic sal spreken ende alluttel hercomen, ic sal mine lippen ontdoen ende antwoerden.
Ic en sal negheens mans persoen ute nemen ende ic en sal Gode jeghen ghenen mensche rekenen,
want ic en weet niet, hoe lange ic leven sal ende ochte mi mijn makere cortelec halen sal.
Hier omme, Job, soe hoere mine woerde ende hurke nae al mine redenen.
Sich, ic  hebbe minen mont ontdaen, mijn tonge sal spreken binnen minen monde.
Met simpelre herten selen mine woerde sijn ende mine lippen selen spreken puere sentencie.
Gods gheest heeft mi ghemaect ende des almechtichs herademen maect mi levende.
Oft du moghes, soe antwoerde mi ende stant jeghen mijn aensichte.
Sich, God heeft mi oec ghemaect alsoe wel als di, ende ic ben oec gheformeert vander selver erden.
Maer nochtan en vereyse di niet mijn verwonderen ende mijn sprake en is di niet swaer.
Want du heefs gheseit in minen oren ende ic hebbe ghehoert den luudt van dinen woerden:
Ic ben suver, sonder mesdaet, onbesmet, ende in mi en is negeen quaetheit.
Om dat hi beclaghinge in mi vonden heeft, soe heeft hi gewaent, dat ic sijn viant ben.
Hi heeft mijn voete ghedaen in enen kip, hi heeft ghewacht alle mine pade.
Hier omme ist dit, daer du niet in en best gherechtich woerden, ic sal di antwoerden, dat God meerder is dan de mensche.
Du strids jeghen hem, om dat hi di niet gheantwoert en heeft telken woerde.
God sal eenwerf spreken ende anderwerf en sal hi dat selve niet herseggen.
Bi droeme, in nacht visione, als de slaep op den mensche comt, ende si slapen op hare bedden,
dan ontdoet hi der mannen oeren ende hi leertse ende wiset hen discipline,
om dat hi den mensche keren sal van dat hi ghedaen heeft ende dat hine verloesen sal van hoverdien
ende bescermen sine ziele van gebreken ende sijn leven, dat hi niet liden en sal int sweert.
Hi berespet oec met pinen inden bedde ende hi doet alle sine beenre verdroegen.
Dbroet wort hem ontwert in sinen levenne ende  sijnre zielen spise, die hi te voren begerde.
Sijn vleechs sal verteren ende sijn beenre, die ghedect waren, selen bloet worden.
Sijn siele is ghemaect den ghebreke ende sijn leven den sterfeliken dingen.
Op dat over hem si een inghel, sprekende een van dien gheliken, om te seggenne smenschen gherechticheit,
soe sal hi sijns ontfermen ende seggen: Verloestenne, dat hi niet neder en valle ten ghebreken, ic hebbe vonden, daer ic sijns goedertieren in worden sal.
Want sijns vleechs is vele verteert van tormenten, hi kere weder ten dagen sijnre joncheit.
Hi sal Gode bidden ende hi sal hem goedertieren worden ende hi sal sijn aensichte sien in vrouden ende hi sal den mensche ghelden sijn gherechticheit.
Hi sal de menschen aensien ende seggen: Ic hebbe ghesondicht ende waerlec mesdaen, ende alsoe ic wert was en hebbe ic niet ontfaen.
Hi heeft sijn ziele verloest, dat hi in verderfenissen niet varen en soude, maer levende dliecht sien soude.
Siet, al dit werct God driewerven aen elken mensche,
om dat hi hare zielen weder roepen sal van zonden ende dat hise verliechten sal inder levender liecht.
Job, verstant ende hore mi ende swijcht die wile dat ic spreke,
maer heefstu yet, dattu spreken moges, soe antwoerde mi, sprec, want ic wille, dattu gherechts schijns,
maer en heefstu niet, soe hoere mi ende swijch ende ic sal di wijsheit leren.
Heliu sprac voert ende seide:
Ghi wise, hoert mine worde ende ghi gheleerde, huerct nae mi!
Want die oere prueft de worde ende die stroete ondersuect die spisen metten smake.
Kiesen wi te onsen behoef vonnisse ende sien wi onder ons lieden, wat best is.
Want Job heeft geseit: ic ben gherecht, ende God heeft mijn vonnisse  omme gheworpen,
want in mi te vonnessene es loeghene ende mijn ghescutte is overdadech sonder enege zonde.
Wie is een man alsoe Job is, die onwerdicheit drinct als water, die gaet metten ghenen,
die quaet doet ende wandelt met quaden mannen?
Want hi heeft gheseit: Een man en sal Gode niet ghenuegen, al waert oec dat hi met liepe.
Hier omme soe hoert mi, ghi besette manne: Van Gode moet onghenadicheit verre sijn ende vanden almechtigen ongherechticheit.
Want hi sal des menschen werc hem ghelden ende hi sal elken gelden nae sine wege,
want waerlike, God en sal niemanne te vergheefs verdoemen, noch dalmechtige en sal tfonnisse niet omworpen.
Wien heeft hi anders gheset boven der erden, ofte wien heeft hi geset boven de werelt, die hi ghemaect heeft?
Beleidt hi te hem wert sijn herte, soe sal hi te hem wert trecken sinen gheest ende sinen adem,
alle vleechs sal te gadere ghebreken ende de mensche sal in assche verwandelen.
Oftu verstennisse hebs, soe hoere, dat men seit ende hurke nae den luudt van mijnre spraken.
En mach hi niet ghenesen worden, die tfonnisse mint ende hoe moghestu soe zere verdoemen den ghenen, die gerecht is,
die den coninc seit: Vernoeyeerde, die de leitsmanne heet quaet,
die der princen persoen niet ute en nemt, noch en bekende den tyran, doe hi jegen den ermen striden soude, want alle menschen sijn dwerck van sinen handen.
Si selen haestelijc sterven ende te middernachte selen de liede verstoert worden ende over liden ende doen den overdadeghen wech sonder hant.
Want sine oghen sijn boven smenschen wege ende hi merct alle hare voetstape,
negeen donckerheiden en sijn, noch negheen scaduwen der doet, dat si daer mogen worden verborgen, die quaet doen.
Want en is voert meer in smenschen macht niet, dat hi te Gode comen mach in vonnisse.
Hi salre vele ende onvertallijc tonder doen ende hi sal andere over hen lieden doen staen.
Want hi kent hare werke ende hier omme sal hi den nacht op bringen ende si selen worden verderft.
Hi sloechse als de quade in  der siender stat,
ende als met voersienecheiden scieden si van hem ende si en wouden alle hare wege niet verstaen,
dat si tote hem souden doen comen des maten roep ende dat hi der armere stemme horen soude.
Want als hi pays verleent, wie eest, die verdoemen mach van dier dat hi sijn aensichte berghet, wie is diene sien mach ende boven den lieden ende boven alle menschen?
Soe doet hi enen gheveisden man regneren om des volcs sonden.
Ende om dat ic te Gode wert ghesproken hebbe, soe en salict di oec niet verbieden.
Oftic ghedoelt hebbe, soe lere du mi, ochtic quaet ghesproken hebbe, soe en sal icker nemmeer toe doen.
Sal God die quaetheit van di heischen, om dat si di niet en ghenuechde, want du begonst te sprekenne ende niet icke, ofte wetstu yet beters, soe segget.
Verstandel manne, spreke mi ane ende wise manne, hoere mi,
want Job heeft sottelec gesproken ende sine woerde en luden ghene discipline.
Vader mijn, Job, met woerden geprueft totten endde, en verlaets niet vanden mensche der quaetheit,
die blasphemie toe doet op sine zonden. Hier en binnen moet hi onder ons worden verplet ende dan roepe Gode te vonnisse met sinen worden.
Echter sprac Heliu dit oec:
Dunct di dijn ghepeis gherecht, dattu seids: Ic ben gherechteger dan God?
Want du heves geseit: Di en ghenuecht niet, dat gherecht is, ofte wat voerderet di, dat ic sondeghe?
Hier omme salic dinen woerden antwoerden ende dinen vrienden metti.
Aensich den hemel ende merct ende bescouwe de sterren, dat hi hoghere is dan du.
Ofte du sonde does, wat sulstu hem noesen? Ende ochte dine quaetheiden ghemenichfuldecht worden, wat selstu jegen hem doen?
Oft oec wel does, wat selstu hem gheven, ofte wat sal hi van dijnre hant ontfaen?
Enen mensche, die dijns ghelijc is, sal dine quaetheit deren ende dine gerechticheit sal hem eens menschen zone helpen.
Om de menichte van overdadeghen lieden selen si roepen ende si selen gheruechte maken om de cracht vander tyranne arme
ende hine seide niet: Waer is God, die mi maecte, die inder nacht sange ghegeven heeft,
die ons leert boven den beesten vanden lande ende die ons wiset boven de voghelen des hemels?
Daer selen si roepen ende hi en saels niet horen om der quader hoverde.
Daer omme en saels God niet horen te vergheefs ende dalmechtige sal elcs saken anesien.
Als duut oec segst, hi en merket niet, werde ghevonnist vore hem ende ontbeidenne,
want nu en brinct hi sine gramscap niet toe, noch hine wrect de mesdaet niet zeer.
Hier omme heeft Job sinen mont te vergheefs ontdaen ende hi menichfuldecht de woerde sonder const.
Noch seide Heliu dit toe:
Ontbeide mi alluttel ende ic sal di wisen, want noch hebbic, dat ic over Gode spreken mach.
Ic sal mijn const herseggen vanden beghinne ende ic sal mine makere prueven gerecht sijnde,
want waerlijc sijn mijn woerde sonder loghene ende de volmaecte const sal men di prueven.
God en verwerp de mechtige niet, om dat hi selve mechtich is,
maer hine behout de quade niet ende hi gheeft den ermen vonnisse.
Hi en keert sijn ogen van den gerechtigen niet ende hi settet de coninge ewelec inden setel, ende daer worden si verheven.
Ende eest, dat si in ketenen ghespannen worden ende gebonden metter corden der ermoeden,
soe sal hi hen hare werke toegen ende hare mesdade, dat si over dadich waren.
Hi sal oec hare ore ontdecken om te berespenne ende hi sal spreken, dat si bekeert worden van hare quaetheit.
Op dat sijt horen ende houden, soe selen si hare dage vervullen in goede ende hare jaren in glorien.
Maer en hoeren sijs niet, soe selen si tsweert liden ende worden verteert in sotheiden.
De veysers ende  de scalcke verporren Gods gramscap ende si en selen niet roepen, als si gebonden selen sijn.
Hare siele sal sterven in tempeeste ende hare leven onder de mechteghe.
Hi sal den ermen verloesten van sinen vernoeye ende hi sal sijnre oeren doen weten in tribulacien.
Hier omme sal hi di verloesten vanden nauwen monde alte meldelike ende die neghenen gront onder hem en heeft, want die raste dijnre tafelen sal sijn vol vetheiden.
Dijn sake is ghevonnest als eens quaets ende du suls de sake ende tfonnisse ontfaen.
Hier omme en laet di de gramscape niet verwinnen, dattu yemenne verduwes, noch menichte van ghichten en late di niet neder trecken.
Lecht af dine groetheit sonder tribulacie ende alle vrome van machte.
En verlinge den nacht niet dat over hen volc op come.
Wachte di, dattu di niet en heldts ter quaetheit, want du heefse begonnen te volghenne nae dine cativiheit.
Sich, God is hoge in sire macht ende nieman en is hem ghelijc inden wet ghevers.
Wie sal mogen sine wege ondersueken, ochte wie mach hem seggen: Du heves quaetheit ghedaen.
Herdencke, dattu sijn werc niet en wets, daer de manne af voerseit hebben.
Allen menschen sienne ende elc sietenne van verren.
Sich, God is groet ende verwint onse const, ende tghetal van sinen jaren is onbegripelec,
die de droppele vanden regene wech doet, ende hi stort den regen ute als strome,
die uten wolken vloeyen, diet al boven bedecken.
Op dat hi ute spreiden wille de wolken als sine tente
ende blixemen met sinen liechte van boven, soe sal hi oec de herren vander zee overdecken,
want hiermede vonnest hi tfolc ende ghieft velen sterfeliken creatueren spise.
In den handen verbercht hi dliecht ende hi heeft hem bevolen, dat het echter weder come.
Hi boetscapt sinen vrient daer af, dat het sine possessie sal sijn ende dat hi toten liechte op comen mach.
Hier op vervaert hare mijn herte ende is verporrent van sire stat.
Het sal horen thoren inden anxte sijns huis ende den luidt, die ute sinen monde comt.
Onder alle die hemele merct hi ende sijn liecht is boven alle de termine vander werelt.
Achter hem sal een luudt brijsschen ende sal donren metten lude sijnre groetheit ende men saelt niet vergronden, alsmen sijn stemme ghehoert heeft.
God sal donderen met sinen lude wonderlec, die groete, onbegripelike dingen doet,
die den snee beveelt, dat hi neder come in de erde ende den reghenen des wenters ende den reghenen sijnre stercheit,
die in alder menschen hande teekent, om dat elc sine werke bekennen sal.
Een beeste gaet in hare sculaedse ende si sal wonen in haren hole.
Vanden bynnensten sal die tempeest ute comen ende van ancturo, dats de berinne, sal tcoude ute comen.
Als God wayet, soe wasset dijs ende echter soe storten hen de watere alte wide.
De taruwe begheert de wolken ende de wolken stroyen hare liecht,
die alle dingen al ommen domme ondersueken, daerse de wille haers beleiders leidt, te al dien, dat hi hen beveelt op daensichte vander ronder werelt,
oft in een geslechte, ofte in een lant, ofte in wat stede sire ontfermherticheit dat hise beveelt te vendenne.
Job, hurke hier nae, stant ende merke Gods wondere.
Wetstu, welc tijt God den reghenen beval, dat hi toegen soude dliecht van sinen wolken?
Wetstu de grote pade vanden wolken ende de volmaecte conste?
En sijn dine cledere niet wit als dlant dorwaeyt metten sudenen wende?
Masschien makestu met hem de hemele, die alte vaste sijn, als oft si van motale ghegoten waren?
Toghe ons, wat wi hem seggen mogen, want wi worden bewonden in donckerheiden.
Wie sal hem vertellen dat ic spreke? Eest  oec, dat een mensche sprect, men salne verslinden.
Ende nu en sien si dliecht niet, haestelijc sal worden de locht verwandelt in wolken ende een over lidende went salse verdriven.
Tgoudt comt van Noerden ende van Gode vreesachtich prijs.
Wi en moghenen niet werdelic venden, hi is groet in stercheiden ende in vonnisse ende in gherechticheit ende men maechene niet vertellen.
Daer omme selenne de manne ontsien ende si en selenne niet dorren scouwen alle, die hem selven wijs duncken.
Ende de Here antwoerde Job ute enen bedruische ende seide:
Wie is dese, die de sentencie went in ongheleerden redenen?
Gorde dine lendenen toe als een man, ic sal di vragen, antwoerde mi.
Waer waerstu, doe ic leide de fondamente vander werelt? Segt mi, oftu verstennisse heefs!
Wetstu, wie haer maten leide, ofte wie de line boven der erden trac?
Waer op sijn der erden stapele vast ghemaect, ofte wie leet haren horecsteen,
als mi de morgen sterren te gader loefden ende mi spelden alle Gods kindere?
Wie besloet de zee met doren, doe si ute brac, als ofte si ute eenre vrouwen wijflecheit gecomen hadde?
Doe ic de wolken hare tenen clede gaf ende icse omwandt metter donckerheit als met kints doecken,
ic omsette se met minen terminen ende leider ameyden ende doren vore
ende seide hare: Totte hier salstu comen ende niet voerdere gaen ende hier sulstu breken dine heffende vloede.
Heefstu nae dijnre gheborten der dagheraet bevolen ende heefstu der morgen stont bewiset hare stat?
Heefstu stotende de endden vander werelt ghehouden ende heefsture de quade ute verdreven?
Men sal dat teecken weder setten als modere ende het sal staen als een cleet.
Van den quaden salmen hare liecht nemen ende den hogen arm salmen breken.
Hebstu gegaen in de diepheit vander zee ende heefstu ghewandelt in dendde vander afgronde?
Hebben di de porten der doet ontdaen gheweest ende heefstu de donckerechtige doeren ghesien?
Heefstu gemaect de wijtheit der werelt? Segt mi, ofstuut al wets.
In wat wege woenet dliecht ende welc is der donckerheiden stat,
dattu elken te sinen lande leiden moges ende dattu verstaen moghes de weghe sijns huis?
Wistu, dattu geboren werden souts ende wistu tghetal van dinen dagen?
Heefstu gheweest in des snees tresoren, ofte heefstu ghesien de tresore des hagels,
die ic bereet hebbe in des viants tide, inden daghe des ghevechts ende des ghestrijts?
Dore wat weghe spreidt haer dliecht ende scheidt haere de hitte boven der erden?
Wie heeft den sterken reghenen loep ghegeven ende den wech den ludenden donre,
dat hi reghenen soude op dlant, daer negheen mensche en is, in wildernissen, daer negheen sterfelike en leeft,
om dat hi dwoeste lant, daer negheen wech en leit, vervullen soude ende dat hi tgroyende cruit soude doen wassen?
Wie is des reghens vader, ofte wie heeft gemaect de droppele vanden dauwe?
Ute wies buke is dijs comen ende wie heeft den vorst vanden hemele ghemaect oft ghewonnen?
De watere woerden verhert in den ghelikenisse van steenen ende dbovenste vanden afgronde verstijft te gadere.
Selstu mogen te gadere bringen de blickende sterren vanden seven sterren, ofte sulstu mogen ghesceiden den omloep van Ancturio?
Brincstu de dach sterre ute te haren tijde ende doestu op risen davont sterre op de kindere vander werelt?
Wetstu de ordinanchie des hemels ende selstu daer af de rekeninge leggen in de erde?
Selstu dine stemme op heffen inden nevel ende sal di tgeruechte vanden wateren overdecken?
Selstu de blixemen senden ende selen si dagen ende selen si te di weder keren ende seggen: Wi sijn hier?
Wie heeft binnen den mensche gheleit de wijsheit, ofte wie heeft den hane verstandelheit ghegeven?
Wie sal vertellen de redenen vanden hemelen ende wie doet slapen den luudt des hemels?
Wanneer wert tghemul ghestort  in de eerde, ende wanneer maectmen de ruisen?
Selstu der lewinne hare proeyen vaen ende hare wolpinen sielen vervullen,
die in holen ligghen ende in duwieren sculen om verraden?
Wie bereidt den ravenen spise, als sine jonge te Gode wert roepen, dolende, om dat si negheen spise en hebben?
Wetstu den tijt vander gheiten drachten inden roke, ofte heefstu ghewacht de hinden, als si hare calvere baren?
Heefstu ghetelt de maende van dier tijt, dat si calf sijn worden draghende, ende wetstu den tijt van hare dracht?
Si ligghen neder ende calven hare dracht ende loeyen.
Hare kindere werden ghesceden ende gaen ter weiden wert, si gaen ute ende en selen ter moeder niet wederkeren.
Wie heeft den wilden ezel laten gaen ende wie ontbant sine bande?
Dien hebbic huus ghegeven inder wildernissen ende sijn woninge in tsoutachtege lant.
Hi veronwert de menichte vander stat, hi en hoert eens dwinghers roep niet.
Hi omsiet de berge sijnre weiden ende hi doersuect alle groyende cruit.
Sal de eenhoren di willen dienen, ofte sal hi bliven ane dine crebbe?
Seltu den eenhoerne mogen gebinden te gadere met dinen banden om te ackerne daer mede, oft selen si scoeren de rusen vanden valleiden achter di?
Selstu hem gheloeven, dat hi di dijn [saet] weder gheven sal, ende dat hi dijn graen vergaderen sal?
Eens struus vloegel is ghelijc eens havex ende eens valken vederen,
als hi laet in der erden sijn eyere, masschien du salse verwarmen inden ghemulle.
Hi vergheet, datse de voet verterden sal, ofte datse de beesten vanden ackere vertrepelen selen.
Hi verhert hem te sinen kinderen wert, als ofte si sine niet en waren; te vergheefs heeft hi gepijnt sonder bedwanc van eneger vreesen.
Want God heeftene beroeft van wijsheiden ende hi en heeft hem gheen verstennisse gegheven.
Alst tijt is soe heft hi sine vloghele op int hoge, hi bespot den ridere ende sijn paert.
Selstu den paerde macht gheven, ofte selstu hem dneyen om den hals doen?
Selstuut verwecken als spelthanen; de glorie van sinen naselocken is anxt.
Hi gravet de erde metten clauwen, hi verblijt vromelec ende trect den ghewapenden te ghemoete.
Hi veronwert den anxt ende en wijct den swerde niet.
De koker sal op hem luden ende de schilt ende de spere queecte op hem,
berrende ende grisende so swilghet hi de erde ende hi en acht niet opt gheluidt vander trompen.
Daer hi de trompe hoert, soe seit hi: Vah. Van verren gheriect hi den strijt, dat toeporren vanden leitsmannen ende tghesoef vanden heerre.
Wassen des valken plumen bi dijnre wijsheit ende stect sine vlogele ute ten Suden wert?
ofte sal de aer op varen om dijn ghebod ende in ruwen steden sinen nest setten?
Hi duert in steenen ende hi woent in ghescoerden roken ende in roetsen, daer men niet op comen en mach.
Van daer merct hi sine spise ende van verren siende sine ogen.
Sine jonghe lecken bloet ende soe waer dat een corre is, daer is hi thant.
Ende de Here deder noch toe ende sprac tote Job:
Die met Gode stridet, swiget hi dus lichte? Want die Gode berespt heeft, hets recht dat hi antworde.
Job antwoerde den Here ende seide:
Ic, die lechtelec ghesproken hebbe, wat magic antwoerden? Ic sal mijn hant leggen op minen mont.
Een dinck hebbic ghesproken, vergave, dat ict niet gheseit en hadde; ende daer ic voert meer niet toe seggen en sal.
Ende de Here antwoerde Job uten bedruische ende seide:
Goerde toe dine lendenen als een man. Ic sal di vragen ende antwoerde mi.
Selstu mijn vonnisse te niete maken ende selstu mi verdoemen om dij selven gherecht te makenne?
Ende oftu enen aerm hebs ghelijc Gode ende oftu met alsulker stemmen luudt als God doet,
soe omhange di met scoenheiden ende werde op verheven int  hoge ende wes glorioes ende doet scone cledere ane,
verderve de hoverdeghe in dinen torne ende veroetmoedighe elken overmoedighen, dien du sies.
Besich alle de hoverdeghe ende bescaemse ende doch alle de quade tonder in hare stat.
Verberchse te gadere in den ghemulle ende duke hare aensichten in de gracht,
ende ic sal lien, dat di dine rechte hant sal mogen behouden.
Sich Beemoch, dats de duvel, dien ic met di ghemaect hebbe, sal hoey eten als een osse.
Sijn stercheit is in sinen lendenen ende sijn macht is inden navele van sinen buke.
Hi wendt sinen stert als een ceder hout, de senuen van sinen ghegaden sijn ver crompen.
Sijn beenre sijn als pipen van copere, donderscot van sinen naselocken is als yseren platen.
Hi is dbeghinsele van Gods wegen, diene maecte sal sijn swert voert bringen.
De berghen dragen desen cruyt, alle die beesten vanden ackere speelden daer.
Hi slaept onder de scaduwe in theimelike vanden rieden ende in wacken steden.
De scaduwen bedecken sijn scaduwe, de wilghen vander lopender rivieren selen om hem staen.
Siet, hi sal ene riviere verslinden ende hi en saels niet verwonderen ende hi heeft betrouwen, dat de Joerdane in sinen mont loepen sal oft vloeyen.
In sinen ogen sal hine vaen als met enen hinghene ende met eelsenen sal hi sine naeselocken doer boren.
Selstu Leviatan ute moghen getrecken met enen hinghenen ende sulstu sine tonge benden met eenre coerden?
Selstu enen rinc doen in sine naselocken ende sulstu met eenre armillen sine wangen doerboren?
Sal hi de bedingen te di wert menichfuldeghen, ofte sal hi teeder dingen seggen?
Sal hi met di belofte maken ende selstune ontfaen tot enen eweliken knecht?
Selstune bespotten als enen vogel oft sultune benden met dinen joncwiven?
De vrinde selennen houwen te stucken, de coepliede selennen deilen.
Selstu de theinen vervullen met sinen velle ende enen vesch corf met sinen hoede?
Lech dijn hant op hem, herdencke vanden stride ende en doch ghier nemmeer toe te sprekene.
Sich, sine hope sal di hoenen ende hi sal neder gheworpen worden, daert alle creatueren sien selen.
Ic en salne niet verwecken als oftic wreet ware, want wie sal mijn aensichte weder staen mogen?
Wie heeft mi te voren ghegeven, dat ict hem ghelden mach? Al dat onder den hemel is, dats mine.
Ic en salne niet sparen met mechtigen woerden, die versiert selen sijn om te biddenne.
Wie sal ontdecken daensichte sijns cleets ende wie sal in gaen in midden sinen mont?
Wie sal op doen de poerten sijns aensichts? Al omme en tomme sine tande is vreese.
Sijn lichame es als ghegoten scilde ende te gadere ghedouwen met scellen, diene dwingen.
De ene scelle is op dandere ghevoecht  ende daer dore en comt negheen adem.
Die ene sal aen dander hangen ende si selen deen dander houden ende negheen sins worden ghesceiden.
Sijn niesen is claerheit van viere ende sijn ogen sijn als doprisen vander dageraet.
Ute sinen monde comen lampten ghelijc berrenden walmen van viere.
Ute sinen naselocken gaet roec alse ute enen gloeyenden wallenden potte.
Sijn adem doet colen berren ende een vlamme comt ute sinen monde.
In sinen hals sal sine stercheit ghedueren ende breke sal vore sijn aensichte gaen.
De lede van sinen vleesche hangen hem te gadere, hi sal jegen hem senden blixemen ende si en selen te negheenre andere stat wert ghedragen woerden.
Sijn herte sal worden verhaert als een steen ende ghedruct alsoe een aenbelt ghesmeet woert.
Als hi sal sijn wech ghedaen, soe selen dingele ontsien ende van anxte selen si worden gesuvert.
Alsene tswert begripen sal, soe en sal niet mogen gedueren noch spere noch halsberch,
want hi sal yser achten over stroe ende mottael als vuil hout.
Een man, een  scuttere en salne niet verjagen, de stene vander slingheren sijn hem verwandelt in stoppele.
Ende hi sal den smede hamer achten als stoppele ende hi sal bespotten den ghenen, diet tspere queect.
Onder hem selen sijn de rayen vander zonnen, hi sal tgout onder hem spreiden als modere.
Hi sal de diepheiden vander zee doen vallen als enen pot ende salse maken ghelijc dat salven wallen.
Achter hem sal de wech liechten. Hi sal den afgront achten als enen ouden.
Negeen macht en is op de werlt, diemen jegen hem rekenen mach, want hi is ghemaect, dat hi niemanne ontsien en sal.
Hi siet alle hoge dinc, want hi is coninc boven alle den kinderen der hoverdicheit.
Ende Job antwoerde den Here ende seide:
Ic weet, dattu alle dinc vermoges ende dat di negheen ghepeis verborgen en is.
Wie is dese, die sinen raet heelt sonder const? Hier omme soe hebbic sottelijc gesproken ende dat boven mate ghinck over mine const.
Hoere ende ic sal spreken, ic sal di vragen, antwoerde mi.
Metten hoorne miere oren hebbic di ghehoert, maer nu siedi mine ogen.
Hier omme berespic mi ende doe penetencie in ghemulle ende in asschen.
Na dien, dat de Here dese woerde gesproken hadde totte Job, soe seide hi totte Heliphas van Theman: Mijn toren is vergramt jege di ende jeghen dine twee vriende, want ghi en hebt alsoe gerechtelec voer mi niet ghesproken als Job, mijn knecht.
Daer omme, nemt met u vii stiere ende vii ramme ende gaet tote Job, minen knecht, ende offert holocaust over u lieden, want Job, mijn knecht, sal over u bidden. Ende ic sal sijn aensichte ontfaen, soe dat u dese sotheit niet ghegouden en woerde, want ghi en hebt te mi wert niet gesproken alsoe gherechte dinghen als Job, mijn cnecht.
Dus ghingen wech Heliphas van Theman ende Baldad van Suich ende Sophaer van Naamach, ende si daden alsoe hen de Here gheseit hadde. Ende de Here ontfinc Jobs aensichte.
Ende de Here bekeerde te Jobs penetencien, doe hi over sine vrinde bat, ende de Here gaf Job weder dobbel, al dat hi hadde gehadt.
Ende te hem quamen alle sine bruederen ende alle sine sustere ende alle, diene te voren kinden, ende si aten met hem broet in sijn huis. Ende si ruerden thoeft op hem ende si troestennen van allen quade, dat de Here op hem bracht hadde ende elc gaf hem een scaep ende een gulden inaure.
Ende de Here benedide Jobs achterste meer dan sijn beghinnen, ende hem  worden xiiiim scaepe ende vim kemels ende m jocke ossen ende m ezelinnen.
Ende hi hadde vii zonen ende drie dochtere,
ende hi hiet der eenre name Dach ende der andere name Cassia ende der derder name Horen van blanckette.
In al den lande en vant men soe scoene wive niet als Jobs dochteren waren, ende haer vader gaf hen erfachticheit onder haren brueders.
Hier nae leefde Job c jaer ende xl ende hi sach sine kindere ende sijnre kinder kindere totte inden vierden gheslechte. Ende hi sterf oudt ende vol van dagen.
Here almechtich, God onser vadere, Abrahams, Ysaacs ende Jacobs ende haren gherechten zade,
die makes hemel ende eerde met al haren verchieringhen,
die de zee ghetekent heefs metten woerde dijns gheboeds, die den afgront besloten heefs ende ghetekent heefs metten woerde dinen vervaerliken ende loveliken name,
die alle dinc ontsien ende vereysen vanden aensichte dijnre cracht.
De gramscap dijnre dreighingen is onverdrachlec op den sondere,
maer sonder mate ende onbegripelec is die beloefte dijnre ontfermherticheit,
want du best de hoechste God boven alle dlant, lange ontbeidende ende zeere ontfermich ende rouwe hebbende op der menschen quaetheit.
Want Here, du heefs beloeft om dine goetheit penetencie in verlatenissen der sonden ende du, Here vanden gherechtighen, en heefs den gherechtigen negheen penetencie gheset Abrahamme, Ysaacke ende Jacobe, desen, die di niet en hebben ghesondicht.
Want ic hebbe ghesondicht, mine quaetheit sijn ghemenichfuldicht boven tsant vander zee.
Ic ben gheboget met meneghen bande van ysere ende mi en is negheen herademen, want ic hebbe dine gramscap verweckt ende ic hebbe quaet vore di ghedaen, om donwerdicheit, die ic gheset hebbe, ende verbelghingen, die ic vermenechfoudecht hebbe.
Ende nu soe boeghic die knien mijnre herten ende bidde goetheit van di, Here.
Ic hebbe ghesondicht, Here, ic hebbe ghesondicht ende ic bekenne mine quaetheit.
Here, heischende bidde ic di: Vergheeft mi, vergheeft my, dattu mi met minen quaetheiden te gadere niet en verliest, noch en houde mi niet ewelec quaet,
want nae dine grote ontfermicheit selstu mi, dies onwerdich ben, verloesen.
Ende ic sal di altoes loven alle de daghe mijns levens, want di loeft alle de macht vanden hemele ende di is glorie ewelijc ende emmermeer. Amen.
Salomons parabolen, Davids des conincs van Israhel sone.
Om te wetene wijsheit ende discipline, om te verstane woerde der vroetscap
ende om tontfane bewisen der leringe, gherechticheit ende vonnisse ende effenheit,
datten cleinen werde ghegeven bendecheit ende den jonghelinc conste ende verstannesse.
Die wise diet hoert saels te wisere wesen ende de verstandel sal de bestierheiden besitten.
Hi sal in [sinen] sin merken de parabola ende die bediedenisse, der wisere woerde ende hare gheraetsele.
sHeren vrese es beghin der wijsheit. Die sotte veronwerden die wijsheit ende die leeringe.
Mijn zone, hore dijns vader discipline ende en late niet dijnre moder wet,
dat aen dijn hoeft gracie werde ghedaen ende een broke omtrent dinen hals.
Sone mijn, eest dat die die sondaren smeken, en gheloef hem niet.
Eest dat si seggen: Coem met ons, spien wi nae bloet, laet ons heimelec bergen stricken te vergheefs jeghen de onscalcken
ende verslinden wine als de helle levende ende gheheel als enen die nedergaet in enen putte.
Wi selen vinden alle preciose goet, wie selen onse huse vullen van roven.
Werp lot met ons ende een borse si onser alre.
Sone mijn, en wandele met hen niet, verbiede dinen voet van haren paden,
want hare voete loepen te quade ende si haesten hen om bloet ute te stortenne.
Want te vergheefs werpt men dnette vore der ghevloghelder voghele oghen.
Si spien oec nae haers selfs bloet ende pinen hen boesheiden te doene jeghen hare zielen.
Elx ghirechs weghe begripen aldus der gheenre zielen, die goet besitten.
Die wijsheit predict daer buten, in den straten ghieft si hare stemme
ende roept int hoeft vanden scaren, si sprict hare woerde inden doren vanden poerten ende seit:
Ghi cleine, hoe lange mindi kintscheit ende hoe lange selen die sotte begheren dat hen deerlijc es, ende donwise haten de const?
Werdt bekeert te minen berespenne. Siet, ic sal u voert bringen minen gheest ende togen u mine woerde.
Want ic riep ende ghi veronwerdet, ic stac mine hant voert ende nieman en was, diet aensach.
Ghi versmadet al minen raet ende verroekeloset mine berespinghen.
Hier omme salic oec lachghen in uwe verdervenisse ende ic saelt veronwerden als u ane comen sal dat ghi ontsaget.
Als in u vallen sal haestich verdriet ende u ane comen sal verdervenisse als een tempeest, als op u comen sal tribulacie ende vernoey,
dan selen si mi aen roepen ende ic en saels niet gehoeren, si selen vroech op staen ende mi niet venden,
om dat si in hatien hadden discipline ende niet en ontfinghen sHeren vrese,
noch hen niet en hielden ane minen raet ende om dat si lachterden alle mine berespen.
Hier omme selen si eten die vrucht haers weges ende selen werden ghesaedt van haren raden.
Dafkeren vanden cleinen sal die doodden ende die voerspoet der sotte sal die verliesen.
Mer soe wie mi horen sal, hi sal sonder anxt rusten ende ghebruken overvloeyecheiden, ende de vreese vanden quaden sal hem af ghenomen werden.
Sone mijn, eest dattu mine woerde ontfaes ende du mine ghebode berges bi di,
soe dat dine oere hoere de wijsheit, soe helde dine herte neder om die  vroetscap te bekennenne,
want eest dattu die wijsheit aenroeps ende du dine herte neder helds ter vroetscap,
eest dat duse soects als ghelt ende duse ontgraefs alse tresore,
dan sulstu sHeren vrese verstaen ende Gods const venden.
Want de Here ghieft wijsheit ende ute sinen monde is const ende vroetscap.
Hi sal behoeden der gherechtiger salicheit ende bescermen die ghene die simpelec wandelen,
houdende de pade der gherechtecheit ende wachtende der heileghere wege.
Dan sulstu verstaen de gherechtichet ende tfonnisse ende de effenheit ende elken goeden wech.
Eest dat die wijsheit in dine herte comt ende const dijnre zielen ghenoecht,
soe sal di raet behoeden ende de vroetscap sal di houden,
soe dattu suls werden bescermt vanden quaden weghe ende van den mensche,
die verkeerdelec sprict, die laten den rechten wech ende wandelen dore die donckere weghe,
die verbliden als si quaet ghedaen hebben ende die vervroyden in alte quaden dingen,
welkere weghe verkeert sijn ende van quadere maren hare screden,
soe dattu moges bescermt wesen van den vreemden wive ende van eenre van buten, die hare woerde zoetelec spreect
ende laet den beleidere harre joget
ende verghet de belofte haers Gods, want hare huis es ghedaelt ter doet wert ende hare pade ter hellen wert.
Alle die tot hare in gaen, en selen niet weder keren, noch begripen die pade des levens,
dattu wandelen moechs inden goeden wech ende hoeden der gherechtiger pade.
Want die gherecht sijn, selen wonen int lant ende die simpele selenre in ghedueren,
mer donghenadege selen werden verloren van den lande ende die ongherechtelec doen, selen ute werden verdreven.
Sone mijn, en verghete niet mijnre wet ende dine herte behoede mine ghebode,
want sij selen di aen leggen lancheit van dagen ende jare des levens ende pays.
Ontfermicheit ende de waerheit en laten di niet! Wendetse om dine strote ende bescrijfse inden tafelen dijnre herten,
ende du sels vinden gracie ende goede discipline vore Gode ende den mensche.
Hebbe betrouwen inden Here van al dijnre herten ende en verlate di niet op dine vroetscap.
Peyse om hem in allen dinen weghen ende hi sal dine ghange beleiden,
ende wes niet wijs vore di selven, ontsich den Here ende ganc wech van quade,
want ghesontheit sal wesen dinen navele ende verversschen dijnre beenre.
Ere den Here van dinen goede ende gheef den ermen vanden besten van al dinen vruchten,
ende dine scueren selen vervult werden van satheiden ende de wijn perssen selen overvloyen van wine.
Sone mijn, en werpe sHeren discipline niet af, noch en ganc niet tonder als du van hem berespt werds,
want soe wien die Here mint, dien berespt hi ende hi ghenoecht hem als die vader in den sone.
Salich is die mensche, die de wijsheit vendt ende die overvloyt van vroetscapen,
want hare bejach is beter dan comescap van silvere ende van goude, hare vruchten  sijn deerste ende de puerste.
Si es preciosere dan alle rijcheiden, ende al dat men begheert en machmen jeghen hare niet rekenen.
Lancheit der dage is in hare rechte side, in hare luchter side sijn rijcheiden ende glorie.
Hare weghe sijn scone wege ende al hare pade sijn payselec.
Si is thout des levens den ghenen, diese begripen, ende diese houdt is salich.
Die Here fondeerde in wijsheiden die erde, hi maecte de hemele vast metter vroetscap.
Met sijnre wijsheit spronghen dafgronde ute en de wolken wassen metten douwe.
Sone mijn, en late dit niet vallen van dinen ogen
ende leven sal wesen dijnre zielen ende gracie dinen strotten.
Dan selstu betrouwelec wandelen in dinen weghe ende dijn voet en sal hem niet stoten.
Slaepstu, zone, sulstu di niet ontsien, du sels rusten ende dijn slape sal zuete wesen.
En ontsich di niet van haesteger vresen, noch der onghenader machte, die di aen vallen.
Want de Here sal wesen in dine side ende behueden  dinen voet dattu niet ghevaen en werds.
En wille hem niet verbieden, die wel doen mach. Oftu vermoechs, soe doet oec wel.
En seg dinen vrient niet: Ganc ende coem weder ende morgen sal ict di gheven, alstuut thant gheven moechts.
En pine di niet dinen vrient quaet te doene, als hi in di betrouwen heeft.
En stride jeghen neghenen mensche te vergheefs, als hi di niet quaets ghedaen en hevet.
En volch den ongherechtigen mensche niet nae, noch en volch sinen weghen niet,
want sHeren verontwerden is elc bespottere ende sine spreken is metten sempelen.
Van den Here is armoede in des onghenadichs huus, want der gherechteger woninghe selen werden gebenedijt.
Die bespotters sal hi bespotten ende den saechtmoedigen sal hi gracie gheven.
Die wise selen glorie besitten; der sottere blijscap is scande.
Kindere, horet svaders discipline ende verstaet, dat ghi wisheit moghet weten.
Ic sal u gheven goede ghifte, en laet mijn wet niet.
Want ic was oec mijns vader zone, teeder ende eengheboren voer mine moeder,
ende si leerde mi ende seide: Dine herte ontfae mine woerde, wachte mine ghebode ende du sels leven.
Besitte die wijsheit, besitte die vroetscap, en vergheets niet, noch en keer di niet af vanden woerden mijns monts.
En laetse niet ende si sal di behueden, minse ende si sal di behouden.
Dbeghinsel der wijsheit: wijsheit besitte ende in alle dine possessie ghecrige vroetscap.
Begrijpse ende si sal di verheffen, ende als duse omhels, soe selstu van hare werden verheven.
Si sal dinen hoefde gheven toe was van dancke ende met eenre heerliker cronen sal si di bescermen.
Hore, sone mijn, ende ontfanc mine woerde, dat di werden ghemenichfoudecht de jaren dijns levens.
Ic sal di toenen den wech der wijsheit, ic sal di leiden dore die wege der gherechticheit,
ende als du daer in ghetorden sijs, sone selen dine screden niet  werden ghenauwet, ende loepende en selstu niet hebben jegen te stoetenne.
Houde discipline ende en laetse niet, behuetse, want si is u leven.
En hebbe negeen ghenuechte in der onghenadiger pade, noch di en ghenueghe niet der quader wech.
Vlie daer ute ende en lider niet dore, keer af ende latene,
want sine slapen niet, sine hebben quaet ghedaen, ende de slaep wert van hem ghenomen, en si dat si ghescrinckelt hebben.
Si eten dbroet der onghenadicheit ende drincken den wijn der ongherechticheit.
Mer der gherechtiger pat gaet voer als bleckende liecht ende wast totten volmaecten daghe.
Der onghenadeger wech is doncker, sine weten niet, waer si vallen selen.
Sone mijn, hurke nae mine redene ende helde dine oren neder te minen spraken
ende laetse niet gaen wech van dinen ogen, wachtse in de midde wert dijnre herten,
want si sijn leven den ghenen diese venden, ende ghesontheit van allen vleesche.
Met alre hoeden wachte dijn herte, want daer ute comet dleven.
Doch van di den quaden mont ende quaet sprekende lippen selen verre sijn van di.
Dine oghen aensien rechte dinghen ende dine wentbrauwen selen vore dine screden gaen.
Geleide den pat te dinen voeten ende alle dine weghe selen werden vast.
En keer niet af ter rechter side noch ter slincker side, keer af dinen voet van quade, want die wege, die ter rechter side sijn, bekent die Here, mer si sijn verkeert, die ter luchter siden sijn, want hi sal recht maken uwe loepe ende uwe wege sal hi in payse gheleedden.
Sone mijn, verstant mine wijsheit ende helde dine oren te mijnre vroetscap,
dattu behueden moechs de ghepeise ende dat dine lippen discipline mogen behouden. En verstant niet ter bedriechenissen vanden wive,
want eens lichts wijfs lippen sijn een drupende rote ende hare strote is bleckendere dan olye,
met hare achterste sijn bitter als alsene ende hare tonge is scerp als een swert in beiden siden snidende.
Hare  voete gaen neder in de doet ende hare gange tiden ter hellen wert.
Sine wandelen niet dore den pat des levens, hare ganghe sijn vlochtech ende onbegripelec.
Hier omme, sone, hore nu mi ende ganc niet wech vanden woerden mijns monts.
Doet van hare verre dinen wech ende en nake niet den doren van haren huys.
En gheef den vreemden dine ere niet, noch dine jare den fellen,
dat machschien niet en werden vervult die van buten met dinen crachten
ende dat dine arbeide dan sijn in een vreemt huis, ende dattu dan ten lesten versuchts, als du suls hebben verteert dijn vleechs ende dinen lichame ende dan segs:
Waer omme heb ic veronwert discipline ende en ontfinc mine herte niet berespingen,
noch en hoerde der gheenre stemme, die mi leerden, ende en helde mine ore niet ten meesters wert?
Want ic hebbe gheweest wel nae in allen quade in de middewert der vergaderingen ende der synagogen.
Drinc dwater ute dijnre cysternen  ende de fonteynen dijns putten.
Dine fonteynen selen daer buten rennen ende in den straten soe deile dine watere.
Du seltse allene hebben ende de vreemde en selen dijns niet deelechtech wesen.
Dine adere sal sijn gebenedijt ende verblide metten wive dijnre joncheit.
Si is een lieve hertinne ende alte  bequame hindeken, hare borste selen di in alre tijt vervullen, ende hebben eenparlike ghenuechte in hare minne.
Sone mijn, waer omme wertstu verleidt van eenre vreemdere ende werts bequeect in eenre andere scoet?
Die Here aenscouwet smenschen wege ende hi merct alle sine screden.
Den onghenadighen vaen sine quaetheiden ende hi wert toe ghetorst metten zeellen sijnre sonden.
Hi sal sterven, want hine hadde negheen discipline ende hi sal werden bedrogen metter menichten sijnre sotheit.
Sone mijn, heefstu belofte gedaen vore dinen vrient, soe heefstu dine hant ghetudert aen enen vreemden.
Du best omstrect metten woerden dijns monts ende ghevaen met dinen properen redenen.
Sone mijn, hier omme doet dat ic segge ende verloesse di selven, want du best gevallen in dijns naest hande: loep al omme, haeste di, verwecke dinen vrient,
en gheef neghenen slaep dinen ogen, noch dine wentbrauwen en sijn niet vakerech,
werde verloest als een ree uter hant ende als een vogel van eens voghelaren stricken.
O traghe, ganc ter mieren ende merke hare weghe ende leer wijsheit,
want al en heeft si neghenen beleidere noch ghebiedere noch prince,
si ghereit inden somer spise te haren behoef ende bereit inden oegst, dat si eten sal.
O trage, hoe lange slaepstu, wanneer selstu op staen van dinen slape?
Du sels luttel slapen, lettel vakerich wesen, lettel selstu dine hande te gader vergaderen om te slapenne
ende di sal breke aen comen als een wege ganghere ende armoede als een gewapent man. Mer eest, dattu ontrage best, soe sal dijn oest comen als ene fonteyne ende breke sal verre van di vlien.
Een mensche die is apostaet,  een onnutte man, die wandelt met verkeerden monde,
die winct metter oghen ende treedt metten voete ende sprict metten vinghere
ende versiert quaet met quader herten ende allen tiden sayt hi onpays,
desen sal haestelijc verlies aen comen ende haestelijc  werden vertorden, ende voertane en sal hi negheen medicine hebben.
Sesse dinghen sijn, die di Here haet, ende tsevende veronwert sine ziele:
hoghedragende oghen, een loghenachtige tonghe, hande die onnoesel bloet ute storten,
therte dat versiert alte quade ghepense, snelle voete om te lopene te quade,
die loeghene voert brinct, den bedriecheliken orconde, ende hem die tusschen ghebruedere sayt onvreden.
Sone mijn, behoude die ghebode dijns vaders ende en late dijnre moeder wet niet.
Bentse in dijn herte eenpaerlec ende wentse om dinen strotte.
Alstu wandels, soe selense metti gaen, als du slaeps, soe selen si di behueden ende als du ontwaecs, so spreec met hem.
Want tghebot is een liecht vat ende die wet licht ende berespen der disciplinen es wech des levens,
dat si di behueden vanden quaden wive ende van der saechter tongen eens vreemts wijfs.
Dine herte en beghere hare scoenheit niet, dattu niet en werts ghevaen met haren wencken.
Want eens lichts wijfs loen is cume eens  broets wert, mer dwijf vaet eens mans preciose ziele.
En mach een mensche niet bergen vier in sinen boesem, dat sine cledere niet en verbernen,
ofte wandelen op colen, dat sine planten van sinen voeten niet en verbernen?
Aldus die in gaet te sijns naests wijfs, en sal niet suver sijn als hise aenvert hevet.
En is niet van groter mesdaet, als yeman ghestolen heeft, want hi steelt om sijn hongherege ziele te vervullenne,
ende als hi begrepen wert, so sal hijt seven vout weder gheven ende hi sal alt goet van sinen huis gheven ende verloesten hem.
Mer die overspeelre is, om die breke sijnre herten sal hi sine ziele verliesen.
Vulheit ende lachter vergadert hi te sinen behoef ende sijn scande en sal niet werden af ghedaen.
Want smans toren ende gramscap en sal niet sparen inden dage der wraken,
noch hi en sal niet horen nae niemans beden, noch hine sal niet ontfaen vele ghiften om verloestenesse.
Sone mijn, behuede mine redenen ende lecht mine ghebode bi di. Sone, ere den Here ende du sels vermogen, ende sonder hem en ontsich neghenen anderen.
Houde mijn ghebode ende du sels leven ende houde mine wet als die zie dijnre oghen.
Bintse in dinen vingheren ende scrijfse in den tafelen dijnre herten.
Segt der wijsheit: Du best mijn suster ende heite de vroetscap dine vrindinne,
datse di behuede van enen wive van buten ende van eenre vreemdere, die hare woerde suete maket.
Want dore een veystre mijns huis saghic dore die kertele
ende ic sach de cleyne, ic merke den dommen jonghelinc,
die dore de strate lijdt neven den horec, ende hi scrijdt neven den wech van haren huse
in de donckerheit, als de dach ondergaet, in der demsterheiden ende der donckerheit van der nacht,
ende sich, dwijf comt hem te ghemoete, verciert als een licht wijf, bereet om die zielen te vanen, ghemalsch ende vlochtech,
onghedoechsam van rusten ende en mach met haren voeten in huis niet ghebliven,
als nu daer buten, nu inden straten, nu neven de horecke spiet si,
ende si begrijpt den jonghelinc ende custene ende met vrindeliken aensichte soe smeect sine ende seit:
Ic was sculdich offerande om salecheit, heden hebbic mine belofte ghegouden.
Hier omme ben ic comen in dijn ghemoet, begherende di te siene, ende ic hebbe di vonden.
Ic hebbe mine bedde gheweven met coerden,
ic hebt bespreit met tapiten ute Egipten. Ic hebbe mijn bedde ghestroyt met mirren ende aloes ende met caneellen.
Coem, laet ons ghesaedt werden vanden borsten ende laet ons gebruken die begeerde omhelsinghen tote dat die dach verclaren sal,
want de man en is in sijn huis niet, want hi is alte verren wech henen ghegaen.
Hi heeft met hem ghedragen enen sac met gelde, inden dage der volre manen sal hi wederkeren  in sijn huis.
Si vinc den jonghelinc met vele redenen, ende si trackenne voert met smeeckerien van haren lippen.
Ende thant volcht hi hare als een osse, dien men ter doet wert leit ende als een weeldich lam ende onwetende, ende hine weet niet, dat hi sot ten banden wert ghetrocken,
tote dat een scecht dore sine levere ghescoten wert, als een voghel, die te stricke wert hem haest, ende hine weet niet, dat men doet de vreese sijnre zielen.
Hier omme, sone mijn, soe hore mi ende verstant de woerde mijns monts,
dat dine ghedachte niet en werde af ghetrocken in haren wegen, noch dattu niet en werts bedrogen in haren paden.
Want si werper vele ghewont ter neder ende selke, die alte  sterc waren, sijn van hare ghedoet.
Weghe der hellen is hare huus, die dore gaen totten binnensten der doet.
En roept die wijsheit niet ende en ghieft die vroetscap hare stemme niet?
Si staet inden oppersten ende den hoechsten tsoppen boven den wech in midden den paden,
neven der porten van der steden in de doren sprict si ende seit:
O manne, tote u roep ic ende mine stemme is totter menschen kinderen.
Ghi cleine, verstaet bendecheit ende ghi onwise, merct int herte.
Hoert, want ic sal spreken van groten dinghen ende mine lippen selen werden ontdaen om gerechticheiden te voerseggenne.
Myne stroete sal de waerheit peysen ende mine lippen selen den onghenadighen veronwerden.
Alle mine redenen sijn gherechtich, in dien en is negheen quaet, noch verkeertheit.
Si sijn recht den ghenen, diese verstaen, ende effenne den ghenen, die const venden.
Ontfaet mine discipline ende niet gelt, ende verkiest meer leeringe dan gout.
Want wijsheit is beter dan alle preciose rijcheiden ende alle datmen begeert en machmen jegen hare niet rekenen.
Ic, wijsheit, wandele inden rade ende ic ben onder gheleerde ghepeyse.
sHeren vrese hatet tquade, hoge draghentheit ende hoverde ende quaden wech ende den mont met tween tonghen lachter ic.
Mine is raet ende gherechticheit, mine is de vroetscap ende mine is de cracht.
Bi mi regneren de coninghe ende de ghene die witte maken, ondersceiden bi mi gherechticheiden.
By mi ghebieden de princen ende bi mi ondersceiden de mechtige die gherechticheit.
Ic minne de ghene, die mi minnen, ende die vroech waken te mi, die selen mi venden.
Rijcheiden ende glorie sijn met mi, hoge rijcheiden ende gherecheit.
Mijn vrucht is beter dan gout ende preciose steen ende mijn spruten sijn beter dan uutgecoren silver.
Ic wandele inden wegen der gherechticheit, in midden de pade des vonnessen,
om rijc te makenne die mi minnen ende om hare tresore te vervullene.
Die Here besat mi inden beghinne sijnre weghe, eer hi yet maecte van den beghinne.
Van den eweliken ben ic gheordineert, ende van den ouden, eer die eerde ghemaect was.
Ende noch en waren dafgronde niet, ende ic was thant ontfaen, ende noch en waren niet ute ghesprongen de fonteynen der watere,
ende noch en waren de berge met swaren hoepen niet, vore de hovele was ic ghebarende.
Noch en hadde hi de eerde niet ghemaect, noch de rivieren ende die herren der rontheit der werelt.
Doe hi de hemele ghereide, soe was [ic] daer mede, doe hi met sekere wet ende omringhe dafgronde omsettede,
doe hi de sterren boven <vaste> settede ende woech de fonteynen van wateren,
doe hi om de zee settede haren termijn ende hi wet settede  den wateren, dat si over haren termijn niet liden en souden, doe hi woech de fondamente van der eerden,
soe was ic met hem, alle dinc makende, ende ic hadde ghenoechte elx sdaghes,
spelende voer hem te alre tijt, spelende in de rontheit der werelt, ende mine ghenoechten sijn te wesenne  metter menschen kinderen.
Nu hier omme, kindere, hoert mi: Si sijn salech, die hueden mine weghe.
Hoert discipline ende weest wijs, ende en wiltse niet af werpen.
Salich is die mensche, die mi hoert, die daghelecs waect vore mine doren ende wacht ten stilen van mijnre doren.
Die mi venden sal, hi sal dleven vinden ende sceppen salicheit vanden Here,
mer die jegen mi sondeghen sal, hi sal sine ziele quetsen; alle die mi haten, minnen de doet.
Die wijsheit heeft hare een huis ghesticht, si heeft verhouwen vii colummen,
si heeft hare offerande ghedoet, ghemenghet den wijn ende heeft hare tafele vore gheset.
Si heeft hare joncwive ghesonden, dat si ter borch wert roepen souden ende ten voerbaeldien vander stede:
Soe wie cleine is, hi come te mi. Ende den onwisen si ane:
Coemt ende eet mijn broet ende drinct den wijn, dien ic u gheminghet hebbe,
laet de kintscheit ende leeft ende wandelt inden wege der vroetscap.
Die enen sceernier leert, hi doet hem onrecht ende die den onghenadeghen berespt, hi bejaghet te sinen behoef een smette.
En wille niet berespen den scernier, dat hi di niet en hate, berespe den wisen ende hi sal di minnen.
Gheef den wisen occusoen ende die wijsheit sal hem ghemeret werden, leere den gherechtigen ende hi saelt hem haesten tontfane.
Dbeghinsel der wijsheit is sHeren vreese ende der heileger const is vroetscap.
Want bi mi selen dine dage ghemenichvoudicht werden ende jare dijns levens di werden toe geleit.
Bestu wijs, soe selstuut di selven wesen ende dinen naesten, mer bestu een sceernier, soe selstu alleene tquaet dragen.
Een sotte wijf ende ghemalsch ende vul ondierheiden ende niet albedalle wetende
sat inden doren haers huus op enen stoel in een hoge stat vander poert
om te roepenne dier liden al haren wech ende die tiden haers weghes:
Die cleine is, hi come her te mi, ende den verwoedden sprac si ane:
Tghestolene water is alte suets ende tferborgen broet soets.
Ende hine wiste niet, dat daer gygante sijn ende dat die met harre weerscapen, sijn inden gront der hellen. Want soe wie te hare wert gaen sal, hi sal neder gaen ter hellen, want die van hare gaet, hi sal behouden werden.
Een wise zone verblijt den vader, mer een sot kint is bedrueftheit sijnre moeder.
Tresoere der onghenadicheit en selen niet vorderen, mer de gherechticheit verloest vander doet.
Die Here en sal niet quellen des gherechtichs ziele met hongere, ende der onghenadeger verranessen sal hi om werpen.
Ene loye hant werct armoede, mer der sterkere hande bereyt rijcheiden. Die hem verlaet op loghenen, hi voedt de wende ende dese selve volcht den vliegenden voghelen.
Die vergadert inden oegst, is een wise kint, mer die rovet inden somer, is kint des lachters.
sHeren benedixie is op des gherechtichs hoeft, mer der onghenadegere mont overdect de quaetheit.
Des gherechtechs herdencken is met prise ende der ongenadeghere name sal vulen.
Die wijs is van herten sal ontfaen de ghebode, die sotte wert gheslagen metten lippen.
Die simpelec wandelt, hi wandelt betrouwelec, mer die sine weghe verquaet, hi sal openbaer wesen.
Die winct metter ogen, sal rouwe gheven, de sotte sal werden gheslagen metten lippen.
Die openbaerlec berespt, hi maect pays. Des gherechtichs mont is een adere des levens ende der onghenadeger mont overdect de quaetheit.
Hatie verwect ghestride ende caritate overdect alle mesdade.
Die wijsheit sal werden vonden in des wijsen lippen ende de roede op des gheens rugge, die ghebrec heeft van herten.
Die wise verbergen de const, mer des sots mont is naest der scanden.
Eens rijcs mans goet is de poert sijnre stercheit ende der armere anxt is hare breke.
Des gherechtechs werc is te levenne, mer des onghenadichs vrucht is ter sonden.
Wech des levens is den ghene, die discipline huedt, mer die berespinghen  laet, hi doelt.
Loghenachtege lippen verbergen de hatie; die lachter voert brinct, hi is sot.
In vele spreken en sal de sonde niet ghebreken, want die sine lippen ghemaniert, hi is alte vroet.
Des gherechtechs tonge is uutvercoren silver, der onghenadegher herte is over niet.
Des gherechtechs lippen leren vele liede, mer die ongheleert sijn, selen sterven in armoede van herten.
sHeren benedictie maect rike liede ende vernoey en sal met hen niet vergaderen.
Die sotte werket quaetheit als bi ghelachghe, mer wijsheit is inden vroeden man.
Dat donghenadeghe ontsiet, dat sal op hem comen ende den gherechtigen sal hare begherte ghegeven werden.
Als een tempeest over lidende soe sal donghenadege niet wesen, mer de gherechtige selen sijn als ewelijc fondament.
Ghelijc dat de asijn is den tanden ende die roec den ogen, alsoe is de trage den ghenen, diene inden weghe ghesonden hebben.
sHeren vrese verlingt de daghe ende der onghenadeger jare selen werden ghecort.
Der gherechteger ontbeiden is blijscap, mer der onghenadeger hope sal te niete gaen.
Eens simpels stercheit is sHeren wech, ende anxt den ghenen, die quaet doen.
De gerechtige en sal nemmermeer werden beroert, mer de onghenadege en selen niet wonen op der eerden.
Des gherechtechs mont sal voert bringhen wijsheit ende der quader tonge sal vervaren.
Eens gherechtechs lippen merken ghenoechlijcheiden ender der quadere mont verkeertheiden.
Een lose waghe is een veronwerden voer Gode, ende tgherechtich ghewichte is sijn  wille.
Soe waer hoverde is, daer sal oec sijn lachter, mer soe waer oetmoedicheit is, daer sal oec wesen wijsheit.
Der gherechteghere wijsheit salse beleiden ende der verkeerdere scrinckelen sal die woesten.
Inden dage der wraken en selen rijcheiden niet profiten, mer de gherechticheit sal verloessen vander doet.
Eens simpels gerechticheit sal sinen wech beleiden, ende donghenadege sal vallen ende sine ongenadicheit.
Der gherechtighere gerechticheit sal di verloessen ende dongherechtighe selen werden ghevaen in haren verradenessen.
Als donghenadeghe mensche doet is, sone sal sijns voert meer ghene hope wesen ende der besorchdere ontbeiden sal vervaren.
De gherechtighe is verloest van vernoye ende dongenadeghe sal over hem ghelevert werden.
Die gheveisde metten monde hi bedrieget sinen vrient, mer de gerechtige selen werden verloest met wetenheiden.
Een stat sal verbliden in der gherechtegher goet, ende tferlies der onghenadegere sal wesen lof.
Metter gherechteghere benedixien sal een stat verheven werden, ende metter quadere monde sal si ter neder gheworpen werden.
Die sinen vrint versmaet, hi heeft breke van herten, mer die wise man sal swigen.
Die boeselec wandelt, hi openbaert de heimelijcheiden, mer die ghetrouwe hi heelt dat hem bevolen is.
Daer negheen beleidere en is, daer sal tfolc vallen, mer daer is salicheit daer vele rade sijn.
Hi sal ghecasteit werden met quade, die ghelofte doet voer enen vreemden, mer die hem wacht vanden stricken, hi is seker.
Een gracioes wijf sal glorie venden ende die vrome selen rijcheiden hebben.
De ontfermege man doet wel sijnre zielen, mer die fel is, hi werpt sine naeste van hem.
Donghenadege doet onghestade werc, mer den ghenen, die gherechticheit sayt, hi sal hebben ghetrouwen loen.
Goedertierenheit bereidet dleven ende dnavolgen der quadere bereidt de doot.
Tquade herte is een veronwerden den Here ende sijn wille is in den ghenen, die simpelec wandelen.
Hant in de hant en sal de quade niet onnoesel wesen, mer der gherechteghere saet sal behouden werden.
Een scoen wijf ende sot is als een gulden rinc in haren nase locken.
Der gherechteghere begherte is alle goet, mer der onghenadeghere ontbeiden is gramscap.
Eneghe deilen haers selfs goet ende werdens te rikere ende andere roeven, dat hare niet en is, ende si sijn altoes in breken.
Die ziele, die wel sprict, sal vet werden ende die droncken maect, hi sal oec droncken ghemaect werden.
Die tcoren berghet, hi sal onder tfolc ghevloect werden, mer benedixie sal sijn op der gheenre hoeft, diet vercopen.
Vroech staet hi wel op die goet suect, want die ondersuekere is vanden quaden, hi salre af verplet werden.
Die betrouwen heeft in sijnen rijcheiden, hi sal vallen, mer die gherechtige selen groyen als een groyende blat.
Die sijn huus verstoert, hi sal wende besitten ende die sot is, hi sal den wisen dienen.
Des gherechtechs vrucht is hout des levens ende die de zielen  ontfaet, hi is wijs.
Ofte die gerechte in de werelt ontfaet, hoe vele meer dan donghenadeghe ende de sondare.
Die discipline mint, hi mint wetentheit, mer die berespingen haet, hi is onwijs.
Die goet is, hi sal gracie sceppen van den Here, mer die betrouwen heeft in sinen ghepeisen, hi doet onghenadechlec.
Een mensche en sal niet sterc werden van onghenadicheiden ende der gherechtere wortele en sal niet werden verporret.
Een eernstech wijf is ene crone haren man ende vuelheit is in haren beenre, die dingen doen, die te lachteren sijn.
Der gherechteghere gepeyse sijn vonnissen ende der quadere raet sijn boes.
Der ongenadeger woerde spien nae bloet, mer der gherechteghere mont salse verloessen.
Keer omme de quade ende si en selen niet sijn, mer der gherechteger huus sal gheduerich sijn.
In sijnre leeringhen bekent men den man, mer die ydel ende sot is, hi sal versmaetheit hebben.
Beter is een arme ende die them selven ghenoechlijc is, dan een hoge draghende, die broets breke heeft.
De gherechtige kent de zeelen van sinen vee, mer der ongenadeghere binnenste sijn fel.
Die sijn lant went, hi sal werden ghesaet van broeden, mer die ledicheit nae volcht, hi is alte sot. Die suet is in de ghemaniertheiden van wine, hi laet lachter in sinen vermaninghen.
Des onghenadichs begherte is der quaetstere teeken, mer der gherechteger wortele sal voertganc hebben.
Om de sonde der lippen soe naect de val den quade, mer die gherechtige sal ontvlien van vernoye.
Vander vrucht sijns monts sal elc werden vervult van goeden ende hem sal werden ghegouden nae die werker sijnre hande.
Eens sots wech is recht in sinen ogen, mer die wijs is, hi hoert de rade.
Een sot toeget te hant sine gramscap, mer die veyst sijn onrecht, hi is scalc.
Die sprect dat hi weet, hi is jughe der gerechticheit, mer die lieget, is een boes orconde.
Eennech is, die beloeft, ende hi wert genoept als metten swerde der consciencien, mer der wisere tonghe is ghesontheit.
Die lippe der waerheit sal ewelijc vast wesen, mer die haestech orconde is, sprict metter tonghen der loghenen.
Boesheit is in der gheenre herte, die quaet peysen, mer die aengaen de rade van payse, hem volcht bliscap.
Den gherechtigen en sal niet besiereghen wat hem ghesciet, mer donghenadege selen vervult werden van quade.
Een veronwerden eest den Here logenachtige lippen, mer die ghetrouwelec doen, si ghenoegen hem.
Een scalc mensche heelt sijn const ende der onwisere herte verporret sotheit.
Der sterckere hant sal heerscapie hebben, mer die lidende is, hi sal den tseyse dienen.
Bitterheit, die in eens mans herte is, salne veroetmoedighen ende hi sal werden verblijt met goeder redenen.
Die scade verroekeloest  om den vrient, hi is gherecht, mer der onghenadegher wech sal die bedrieghen.
De loese en sal negheen ghewen venden ende smenschen goet sal wesen de loen van goude.
Inden wege der gherechticheit is dleven, mer die dolende wech leidt ter doot wert.
Een wijs sone is svaders leeringhe, mer die een sceernier is, hine hores niet als menne berespt.
Van der vrucht sijns monts sal een mensche werden vervult met goede,  mer der overdadeghere ziele is ongherecht.
Die wacht sinen mont, hi wacht sine ziele, mer die onmerkende is in te sprekenne, sal quaet ghevoelen.\
Die trage wilt ende en wilt niet, mer der gheenre ziele, die werken, sal werden vet.
Die gerechtige veronwert dloghenachtech woert, mer donghenadeghe bescaemt ende hi sal werden bescaempt.
Gherechticheit behuedt des onnoesels wech, mer onghenadicheit scrinckelt den sondare.
Enech is als ofte hi rike ware, al en heeft hi niet, ende enich is als ofte hi arm ware, al is hi in vele rijcheiden.
Tferloessen eens mans ziele sijn sine rijcheiden, mer die arm is, hine ghedoeget niet berespinge.
Der gherechteghere licht verblijt, mer der onghenadeger licht sal werden ghebluscht.
Tusschen hoverdege sijn altoes ghestride, mer die alle dinck met rade doen, si werden gheregeert met wijsheiden.
Goet, dat haestelec aen comt, sal werden ghemindert, mer datmen alleynskenne vergadert metter hant, sal werden ghemenichtvoudicht.
Die hope, die verleidt wert, quelt die ziele, mer comende begherte is hout des levens.
Die enich dinc lachtert, hi verbendt hem selven daer nae, mer die tghebot ontsiet, hi sal in payse wandelen. Enen boesen kinde en sal niets goets wesen, mer enen wisen knecht selen sine werken voerspoedich wesen ende sijn wech sal werden beleedt.
Eens wijs mans wet is fonteyne des levens, dat hi af kere vander doet valle.
Goede leeringe sal gracie gheven, in der versmadendere wech es doellaghe.
Die bendege doet alle dinc met rade, mer die sot is, hi sal de sotheit op doen.
Eens ongenadichs bode sal vallen in quaet, mer een ghetrouwe legaet es ghesontheit.
Armoede ende scande sal hem sijn, die de discipline laet, mer die ghehoersam is den ghenen, diene berespet, hi sal werden verheven.
Een begerte, die voldaen wert, verblijt de ziele, mer de sotte veronwerden de ghene, die quaet vlien.
Die metten wisen wandelt, hi sal wijs wesen, der sotter vrient sal hem ghelijc werden.
Den sondaren volghet tquaet nae ende den gherechtigen sal tgoet ghegouden werden.
Die goede sal laten erfgenote sine kindere ende sine neven, ende den gherechtighen wert des sondaren goet ghegouden.
Vele spisen sijn in der vadere niewe lande  ende si werden den anderen vergadert sonder vonnesse.
Die die roede spaert, hi haet sijn kint, mer diet minnet, hi leeret nernstelec.
Die gherechtighe eet ende vervult sine ziele, mer de onghenadegher buuc is onghesadelec.
Een wijs wijf sticht hare huus, mer donwise wijf sal metten handen hare huus, dat ghemaect is, breken.
Soe wie in rechte weghe wandelt ende Gode ontsiet, hi wert versmaet van dien, die gaet al den scandeliken wech.
In eens sots mont is de roede van hoverdicheiden, mer der wisere lippen wachten se.
Daer negheen ossen en sijn, daer is de cribbe ydel, mer daer vele corens is, daer is openbaer des ossen cracht.
Een ghetrouwe orconde en sal niet liegen, mer de boese orconde brinct loghene voert.
De scernier soect wijsheit ende hi en venter niet, der wisere leeringen is licht.
Ganc jegen enen sotten man ende hine weet niet de lippen der wijsheit.
Eens scalcs  wijsheit is te verstane sinen wech ende der sottere onwijsheit is dolende.
De sotte bespot de sonde ende tusschen die gherechtighe sal gracie bliven.
Een herte, dat  bekent die bitterheit sijnre zielen, in sine blijscap en sal nieman van buten minghen.
Der ongenadeghere huus sal werden af ghedaen, mer der gherechtegere woninge selen groyen.
Want het is een wech, die den mensche gherecht dunct, mer sine achterste leiden ter doet wert.
Tghelach sal met rouwen werden ghemenct ende deinde der blijscap becommert gheween.
De sot sal werden vervult van sinen weghen ende boven hem sal wesen een goet man.
Donnoesel gheloeft elken woerde, mer de bendege merct sine screden.
Die wise ontsiet hem ende keert hem van quade, die sot sprinct over ende betrouwet.
Dongedoechsam sal werken sotheit ende de scalc man sal te hatene wesen.
Die cleine selen de sotheit besitten ende de bendeghe selen ontbeiden wetentheit.
Die quade selen liggen voer die goede ende donghenadeghe voer der gherechteghere porten.
Die arme sal oec ghehaet sijn van sinen naesten, mer der rikere vrinde sijn vele.
Die sinen naesten versmaet, hi sondicht, mer die des arms ontfermt, hi sal salich sijn.
Die in den Here gheloeft, hi mint ontfermicheit. Si dolen, die quaet werken; ontfermecheit ende waerheit bereiden goet.
In allen goeden werke sal sijn overvloedicheit, mer daer vele woerde sijn, daer is eenparlec breke.
Der wisere crone sijn hare rijcheiden, de sotheit der sottere is onwijsheit.
Een ghetrouwe orconde verloest de zielen ende de bedrieghere brenct loghenen voert.
In sHeren vrese is betrouwen der stercheit ende sinen sonen sal hope wesen.
sHeren vrese is fonteyne des levens om af te keerne vanden valle der doot.
In de menichte van den volke is sconincs weerdicheit ende in lettel volcs is sprincen lachter.
ie ghedoechsam is, hi beleedt vele met wijsheiden, mer die onghedoechsam is, hi verheft sine sotheit.
Die ghesontheit der herten is des vleesches leven ende de vuelheit der beenre is hatie.
Die den maten overdaet doet, hi veronwert sinen sceppere, mer die eertenne, die eens arms ontfermt.
De onghenadege sal uut ghestoeten werden in sijnre malicien, mer die gerechtige hoept in sine doot.
In eens vroets herte sal de wijsheit rusten ende hi sal de ongheleerde leren.
Die gerechticheit verheft den maten, mer de sonde maect de lude cative.
Een verstandel dieninc is den coninc bequame ende de onnutte sal sine gramscap ghedoegen.
Saechte antwoerde brict gramscap, mer haerde woerde verwect den toern.
Der wisere tonghe versiert de const, mer der sotter mont werpt sotheit ute.
In elke stat merken sHeren ogen goede ende quade.
Een ghenoeghende tonge is hout des levens, mer die onghemaniert is, si sal den gheest verterden.
De sot bespot sijns vaders discipline, mer die huet de berespinghen, hi saels te behendeger werden.In overvloyender gerechticheit is alte grote doecht, mer der onghenadeger ghepeynse selen ontwortelt werden.
Des gherechtechs huus es menich stercheit, ende in des onghenadechs  vruchte is verstoernesse.
Der wisere lippen selen wetentheide sayen, der sottere herte sal onghelijc wesen.
Der onghenadeger offerande sijn den Here te verontwerdene, mer der gherechtighere beloften sijn ghenoechlijc.
Des onghenadechs wech is veronwerden den Here; die gherechticheit volcht, hi wert ghemint van hem.
Quade leringhe is den ghenen, die den wech des levens laet; die berespinghen haet, hi sal sterven.
Die helle ende tferlies sijn voer den Here ende hoe vele meer der menschen kindere herte!
Die overdadeghe en mint den ghenen niet, diene berespt, noch hine gaet ten wisen wert niet.
Een verblidende herte verblidet daensichte, in die droefheit der ghedachten wert die gheest neder gheworpen.
Des wijs herte sal sueken leeringhe, ende der sottere mont woert ghevoedt met onwetentheiden.
Al eens arms daghe sijn quaet, de sekere herte is als eerbareghe weerscap.
Beter is al luttel met Gods vresen dan groete tresore, die onghesadelec sijn.
Het is beter ghenoedt te sijn te wermoese met minnen, dan met hatien te enen vetten calve.
Een ghegramt man porrent ghescelt, die ghedoechsam is, hi saecht ghescelt, dat gheporret is.
Der onghenadeger wech is als een tuyn van doernen, der gherechtiger wech sonder commer.
Een wijs kint verblijt den vader ende een sot mensche versmaet sijnre moeder.
Sotheit is blijscap den sot ende een vroet man sal beleiden sine screden.
Die ghepense werden ghesceiden daer negheen raet en is, mer daer vele raders sijn, daer werden si vast ghemaect.
Een man verblijt inder sentencien sijns monts ende tamelike redene is alte goet.
Die pat des levens is op enen gheleerden man, dat hi hem afkere vander diepster hellen.
De Here sal destrueren der hoverdeger huus ende hi sal vastmaken der weduwen termine.
Quade gepeyse sijn sHeren veronwerden ende puere scone redene sal werden vast ghemaect van hem.
Hi verstoert sijn huys, die vrecheit na volcht, mer die ghiften haet, hi sal leven. Bi ontfermicheiden ende ghelove werden die sunden ghepurgeret ende bi sHeren vrese keert hem elc van quade.
Des gherechtichs ghedachte peynst wijsheit, der onghenadeger mont vloyet over van quade.
Die Here is verre van den quaden, ende hi sal verhoeren der gherechtiger orisoene.
Dliecht van den ogen verblijt de ziele, goede niemare maect vet de beenre.
Die ore, die hoert die berespinghen des levens, si sal ghedueren in die middewert vanden wisen.
Die discipline af werpt, hi versmaet sine ziele, mer die den berespinghen ghehoersam is, hi is besittere sijnre herten.
sHeren vrese is discipline der wijsheit ende oetmoedicheit gaet voer glorie.
Den mensche behoert toe sine ghedachte te bereidenne, ende den Here die tonghe te bestierne.
Alder menschen weghe sijn openbaer sinen ogen, mer die Here is waghere der gheeste.
Ontdecke den Here dijn werke ende dijn ghepeise suelen werden beleedt.
Alle dinc heeft die Here ghemaect om hem selven ende den quaden sal hi bringhen te enen quaden daghe.
Elc hoghe dragende is sHeren veronwerden, al eest  oec, dat hi metter hant aen die hant si, hine sal niet ontsculdich wesen. Dbeghinsel van goeden wegen is gherechticheit doen, want si es voer Gode meer bequaem dan offerande offeren.
Met ontfermicheiden ende waerheiden wort dongherechticheit verloest ende in sHeren vrese keert men van quade.
Als den Here eens menschen wege ghenuegen, soe sal hi oec sine viande bekeren te payse.
Beter is luttel met gherechticheiden dan vele vruchten met ongherechticheiden.
Des menschen herte beleedt sinen wech, mer hets tsHeren te beleidenne sine screden.
In sconincs lippen voerwetentheit, inden vonnesse en sal sijn mont niet dolen.
Tghewichte ende de wage sijn sHeren vonnesse ende sijn werke sijn alle de steene der werelt.
Die onghenadelec doen, sijn den coninc te veronwerdene, want met gherechticheiden woert sijn troen vast.
Der coninge wille sijn gherechte lippen, die gerechticheit spreket, hi sal werden beleedt.
Sconincs veronwerden die boden der doet ende die wise man salne ghepayen.
In de blijscap van sconincs aensichte is dleven ende sijn goedertierenheit is als spadich regen.
Besitte de wijsheit, want si is beter dan gout ende bejach vroetscap,  want si is precioser dan silver.
Der gherechteger pat keert van quade, die behuedere sijnre zielen houdt sinen wech.
Hoverde comt voer den rouwe ende voer den val sal de gheest verheven werden.
Hets beter veroetmoedicht werden metten saechtmoedidigen dan te deelne roef metten hoverdegen.
Die gheleert is inden woerde, hi sal goet vinden ende die inden Here hoept, is salich.
Die wijs van herten is, sal men vroet heiten ende die soete van spraken is, hi sal meerre dingen vinden.
Fonteyne slevens is die leeringhe eens besitters, der sotter leeringhe is sotheit.
Eens wijs mans herte sal sinen mont leren ende het sal gracie doen sinen lippen.
Besette woerde sijn als een honich rote ende de zoetheit der zielen is der beenre ghesontheit.
Een wech is, die den mensche gherecht dunct, ende sijn achterste leidenne ter doot.
Eens ziele die pijnt, arbeyt hem selven, want sijn mont dwincten daer toe.
Die quade mensche gravet tquaet ende in sinen lippen soe ontstect vier.
Een verkeert mensche verwect gestride ende een clappere versceidt die princen.
Een ongerecht man smeect sinen vrint ende leettenne doer enen wech, die niet goet en is.
Die met bescaemden ogen quaet peynst, sine lippen bitende voldoet hi tquaet.
Die outheit is crone der weerdicheit, die sal vonden werden inden wege der gherechticheit.
Een ghedoechsam is beter dan een sterc man ende die boven sinen moet macht heeft, dan een die porte verwint.
Men worpt die lotte inden boesem, mer si werden vanden Here onderscheiden.
Beter is een droeghe brocke met blijscapen dan een huys vol victimen met gescelde.
Een wijs knecht sal heerscapie hebben boven sotte kindere ende hi sal de erfachticheit deelen tusschen ghebrueders.
Alsoe tselver gheprueft woert metten viere ende tgout inder fornaysen, alsoe proeft die Here die herten.
Die quade is ghehoersam der ongherechtger tonghen ende die boese hoert nae loghenachtighe lippen.
Die den armen versmaet, hi verwijt sinen makere ende die verblijt in eens anders val, en sal niet onghecasteijt bliven.
Der oudere crone sijn haer kinder ende der kinder glorie sijn haer vaders.
Den sotten en betaempt niet besette woerde, noch enen prince lieghende lippen.
Alte bequame perle is dontbeiden eens ontbeiders; so verwert hi  hem keert, hi verstaet vroedelec.
Die de mesdaet heelt, hi soect vrintscapen, mer diet verseit met andere redenen, hi versceedt die te gader gheselt sijn.
Meer werct een berespen aen den vroeden, dan hondert wonden aen den sotten.
Die quade suect altoes ghestrijt, mer een fel ingel sal jeghen hem ghesonden werden.
Hets beter te ghemoete te comenne eenre beerinne, dier welpinne dat ghevaen sijn, dan enen sotten, die betrouwenisse heeft in sijnre sotheit.
Die ghelt quaet voer goet, tquaet en sal van sinen huus niet gaen.
Diet twater laet, hi is thovet van ghescelde ende eer hi lachter ghedoeget, hi latet tfonnisse.
Ende die den quaden gherecht wil maken ende die den gherechtigen verordelt, si sijn beide te veronwerden voer Gode.
Wat voerdert den sotte, dat hi rijcheiden heeft, als hi wijsheit niet en mach copen? Die sijn huus hoge maect, hi soeket den val ende die scouwet te leren, sal int quaet vallen.
Tot allen tiden mint hi, die vrient is, ende een broeder woert gheprueft in den vernoeyen.
Een sot mensche slaet die hande te gader, als hi belofte gedaen heeft voer sinen vrient.
Die peyst om onrusten, hi mint ghescelde, ende die sinen mont hoge heft, hi soect den val.
Die van verkeerder herten is, hi en sal negheen goet vinden ende die sijn tonghe keert, hi sal in quade vallen.
Die sot is gheboren te sinen  scanden, mer oec en sal die vader inden sotten niet werden verblijdt.
Een verblidende moet maect een groyende outheit, mer die droeve gheest verdroeghet die beenre.
Donghenadeghe ontfaet die ghiften uten boesem om te verkeren die wege des vonnessen.
In eens vroets menschen aenschijn licht die wijsheit, der sotter ogen sijn in denden der eerden.
sVaders gramscap is die sotte zone ende rouwe der moeder, dien droech.
En is niet goet den gherechten scade aen bringhen, noch den princen te slane, die recht vonnest.
Die maniert sijn woerde, hi is gheleert ende vroet ende die gheleerde man is van preciosen gheeste.
Den sot, eest dat hi swiget, men salne voer wijs houden ende luket hi sine lippen toe, voer verstandel.
Hi soect occusoen, die afgaen wilt van sinen vrient ende in alre tijt sal hi wesen te lachteren.
Die sot en ontfaet niet die woerde der vroetscap en si dattu seechs, dat hem int herte wandelt.
Die quade, als hi comen is inden gront vanden sunden, hi veronwerdet, mer hem sal volghen lachter ende scande.
Diep water sijn woerde uut eens wijs mans monde ende fonteyne der wijsheit is een ryviere over vloyende.
En is niet goet tontfane in den vonnisse eens onghenadichs persoen om di af te keerne van der waerheit des vonnessen.
Eens sots lippen minghelen hem in die ghescilde ende sijn mont verporrent ghestride.
Eens sots mont is sijn verterden ende sijn lippen sijn val sijnre zielen.
Die woerde eens met tween tonghen sijn als simpele woerde ende si gaen totten bynnensten van den buyke. Die vrese werpt den traghen daer neder, mer der teder manne zielen suelen honger hebben.
Die teder ende onghemaniert is in sinen werke, hi is broeder sgheens, die sine werke scheidt.
sHeren name is alte starken torre, daer toe loept die gherechtige ende hi sal werden verheven.
Eens rijcs mans goet is die poert sijnre starcheit ende als een vaste muer omstaet hem.
Eens menschen herte woert verheven, eert vertorden wert, ende het veroetmoedicht, eert verheven  woert.
Die eer antwoert dan hi hoert, hi toecht dat hi een sot is ende weerdich van scanden.
Eens mans gheest onthoudt sine onmechticheit, mer wie sal moeghen ghedoegen den gheeste, die lichte gram wert?
Een vroet herte sal besitten wetentheit ende der wiser oere soect leeringe.
Een mans ghichte wijdt sinen wech ende voer den prince maect si hem geruum.
Die gherechtege is eerst sijns selfs wroeghere, sijn vrint comet ende hi salne ondersueken.
Dat lodt dwinct die weder segghingen ende het onderscheit oec tusschen die mechtighe.
Een broeder, die vanden brueder gheholpen wert, is als een vaste stat ende de vonnisse sijn als die grendele vander poert.
Van eens mans monts vrucht sal sijn buyc vervult werden ende die groeyessele sijnre lippen selenne saden.
Die doet ende dleven sijn inder tongen hande, diese minnen si selen eten hare vruchte.
Die een goet wijf vint, hi vint goet ende hi sal sceppen vroydelecheit van den Here. Die een goet wijf uut stect, hi steket goet uut, mer die een over speellinne hout, hi is sot ende onwijs.
Die arme sal spreken met bedinghe ende die rike sal scerpelec aenspreken.
Een minlec man ter gheselscap, hi sal meer vrint sijn dan die broeder.
Beter is die arme, die wandelt in sijnre simpelheit, dan die rike, die bitende is sine lippen ende onwijs.
Daer der zielen const niet en is, dat en is niet goet, ende de haestich is metten voeten, sal hem stoeten.
Eens menschen  sotheit scrinckelt sine screden ende jeghen Gode is hi heet in sinen moet.
Rijcheiden brenghen vele vriende toe, mer vanden armen werden oec die vrinde ghesceiden, die hi hadde.
Die valsche orconde en sal niet wesen onghecasteijt ende die loghene spreect, hine sal niet ontvlien.
Vele liede oeffenen eens mechtichs mans persoen ende si sijn sgheens vrient, die ghiften ghieft.
Eens arms menschen broeder haettenne, hier en boven ghingen sine vriende verre wech van hem. Die allene woerde volcht, hi sal niet hebben,
mer die besittere der ghedachten is, hi mint sijn ziele, ende die behoeder der wijsheit sal goet vinden.
Die valsche orconde en sal niet wesen onghecastiet ende die loghenen sprict, hi sal vervaren.
Den sot en betamet niet weeldicheiden, noch enen dienstknechte heerscapie te hebben boven princen.
Eens mans leeringhe bekent men bi der ghedoechsamheit ende sine glorie is ongherechticheiden over liden.
Ghelijc den ghebriessche des libardes also is sconincs gramscap ende ghelijc den douwe opt cruyt, alsoe is sine blijtheit.
sVader rouwe is een sot soen, ende een sceldechtich wijf is als een dac, dat altoes dore reint.
Huys ende rijcheiden werden ghegeven van vader ende moeder, mer properlec wert vanden Here ghegeven een wijs wijf.
Traecheit sint vaec in ende donghemanierde ziele sal hongher hebben.
Die tghebod behoedt, hi behoedt sijn siele, mer die sine wege verroekeloest, sal werden ghedoet.
Hi persemt den Here die des arms ontfermt ende hi sal hem sinen loen gelden.
Leer dijn kint ende en wanhope niet, mer en sette dijn ziele niet te sijnre dootslacht.
Die onghedoechsam is, hi sal scade ghedoegen ende als hi geroeft heeft, soe sal hier ander toe leggen.
Hore raet ende ontfanc discipline, dattu wijs moges sijn in dinen achtersten.
Vele ghepense sijn in smans herte, mer sHeren wille gheduert ewelec.
Die mensche, die breke heeft, hi is ontfermech, ende beter is een arm mensche gherecht, dan een loghennachtich  man.
sHeren vrese is ten levene ende hi sal ghedueren in volheiden sonder eens quades visentere.
Die traghe verbercht sine hant onder sine oxele ende hi en stecse te sinen monde wert niet.
Als een overdadeghe gheslagen wert, soe saels een sot te wisere wesen, want berespstu enen wisen, hi sal discipline verstaen.
Die quelt sinen vader ende vliet sine moeder, hi sal vol lachters sijn ende onsalich.
Sone, en late niet te horene leringe, noch en wes niet ontwetende woerde der const.
Dongherechte orconde bespottet tfonnisse ende der quader mont verswelcht ongherechticheit.
Den sceerniers sijn bereet vonnissen ende slaende hamers ter sotter lichaem.
i luxurioes dinc is die wijn ende die dronckenscap onrustelic. Soe wie hier in ghenuechte heeft, hi en sal niet wijs wesen.
Ghelijc den ghebriessche eens libaerts, alsoe is sconincs gramscap; dien verporret, hi sondecht jeghen sine ziele.
Het is eens menschen ere, die hem scheidt van ghestride, mer alle sotte selen gheminget werden in den scanden.
Omme die coude en wille die traghe niet ackeren, daer omme sal hi te somere armoede hebben ende men sal hem niet geven.
Ghelijc diepen watere alsoe is die raet in eens mans herte, mer die wise man sal dien uut sceppen.
Vele menschen heitmen ontfermech, mer wie sal vinden enen ghetrouwen man?
Die gherechtighe, die wandelt in sijnre simpelheit, hi sal saleghe kindere achter hem laten.
Een coninc, die sittet op die chiedse des vonnesse, hi scheidt alle quaet met sinen aensiene.
Wie mach seggen: Mijn herte is suver, ic ben puer van sunden?
Ghewichte  ende ghewichte, mate ende mate, beide is te verontwerden voer Gode.
Men bekent een kint aen sine eernsticheiden ofte sijn werke sijn suver ende recht.
De hoerende oere ende die siende ogen maecte die Here beide.
En wille niet minnen den slaep, dat di die breke niet en verplette, ontdoch dijn oghen ende werde versaedt van broede.
Elc die coept seyt: Hets quaet, hets quaet, ende als hi wech ghegaen is, dan sal hi verbliden.
Gout ende een menechte van perlen ende een precioes vat sijn lippen der wetentheit.
Draech wech sijn cleet, die borch is voer enen vreemden ende voer een van buten nem een pant van hem.
Den mensche is zoete dat broet der loghene ende daer nae sal sijn mont vervult werden met enen keye.
Met raden selen die ghepeyse verstout werden ende met beleide salmen die stride ordineren.
En mengel di niet metten ghenen, die heimelijcheiden ontdecket ende boeselec wandelt ende sine lippen breedt.
Die vloect sinen vader ende sijnre moeder, sijn licht sal werden verbluscht in midden den donckerheiden.
Derfachticheit daer men toe haest inden beghinne, sal benedixien derven int eynde.
En sech niet: Ic sal quaet voer quaet gelden, ontbeide den Here ende hi sal di verloessen.
Een veronwerden is voer Gode gewichte ende ghewichte, een loese waghe en is niet goet.
Vanden Here werden eens mans screden beleit, want wat manne mach sinen wech verstaen?
Eens menschen val is den heilegen te gheloevenne ende nae die gelofte therpeysenne.
Een wise coninc scheidt donghenadege ende hi cromt op hem den zeghe boge.
Des Heren licht is smenschen adem, dat ondersuect alle die heimelijcheiden vanden buke.
Ontfermicheit ende waerheit behoeden den coninc ende met saechmoedicheiden wert sijn troen versekert.
Der jonghelinge verbliden is haer stercheit ende die weerdicheit vanden  ouden lieden haer grauheit.
Die wiffele eenre wonden vaghet tquade af ende die slagen in de heimelicstheiden vanden buke.
Ghelijc den sceeddinghen van watere alsoe is sconincs herte in sHeren hant. Soe waer hi wilt, sal hijt helden.
Al eens mans wech dunct hem recht, mer die Here weghet die herten.
Ontfermicheit ende vonnisse te doen ghenoeghet meer den Here dan offerande.
Verheffen der ogen is breden der herten ende der quader licht is die sonde.
Eens vroems ghepeyse sijn altoes in overvloedicheit, mer elc traghe is altoes in breken.
Die tresore vergadert metter tongen der loghenen, hi is ydel ende verwoedt ende hi sal hem stoeten aen den stricken der doot.
Der onghenadeger roef sellense neder trecken, want si en wouden negheen vonnesse doen.
Eens mans verkeerde wech is vreemde van Gode, mer die suver is, sijn werc is recht.
Hets beter sitten in enen horec van enen uutlate, dan met enen sceltachtighen wive ende in een ghemeyn huus.
Eens quaets ziele begheret quaet, hi en sal sijns naest niet ontfermen.
Als de overdadeghe ghecasteijt woert, soe saels de cleyne te wiser wesen, ende volcht hi wijsheit, soe sal hi const nemen.
Die gherechtige peyst van squaets huse om donghenadeghe van quade te treckenne.
Die sijn oren stopt jegen eens arms roepene, ende hi sal oec roepen ende niet werden gehoert.
Die verborghene ghifte bluscht die gramscap ende de ghifte inden boesem bluscht alte grote onweerdicheit.
Den gherechtigen is blijscap vonnesse te doen ende vreese den genen, die quaet doen.
Een man, die doelt vanden wege der leringhen, hi sal gedueren inder vergaderinghen der gygante.
Die spisen mint, hi sal in breken wesen, ende die mint wijn ende vette dingen, hi en sal niet rijc werden.
Vore  den gherechten sal die quade ghegeven werden ende voer die rechte de ongherechtighe.
Hets beter wonen in woesten lande, dan met enen sceltachtigen ende gramachtighen wive.
Begheerlec tresoer ende olye es in des gerechts woninghe ende een onvroet man sal dat sceiden.
Die volcht ontfermicheit ende gerechticheit, hi sal vinden dleven ende glorie.
Die wise ghinc op inder starkere stat ende destrueerde die stercheit haers betrouwens.
Die hoet sinen mont ende sijn tonghe, hi behoet van vernoye sijn ziele.
Hoverdech ende overmoedich heet men den ongheleerden, die in gramscappen hoverdicheit doet.
Die begerten doden den tragen, want sine hande en wilden niet werken.
Alden dach begheert hi ende wenscht, mer die gherecht is, hi sal gheven ende niet op houden.
Der quadere offeranden sijn te veronwerden, die gheoffert werden van mesdade.
Een loghenachtige orconde sal vervaren ende een ghehoersam man sal victorie spreken.
Een ongenadich man verhert fellec sijn aenschijn, mer die gherecht is, betert sinen wech.
En is gheen wijsheit, en is geen vroetscap, en is gheen raet jeghen Gode.
Tpaert is ghereet ten dage van stride, met die Here sal salicheit geven.
Een goet name is beter dan vele rijcheiden, goede gracie is boven gout ende selver.
Die rike ende die arme quamen te ghemoete, mer die Here is werkere van beiden.
Die behendige sach tquaet ende verberch hem, donnoesel leet over ende waert ghequelt met scaden.
Dat eynde van ghemaniertheiden is sHeren vrese, rijcheiden, glorie ende leven.
In eens verkeerts wech es die wapene des sweerts, mer die behoedere sijnre zielen salre verre afgaen.
Die rike ghebiedt den ermen ende die ontleent, hi is des persenners knecht.
Die ongherechticheit sayt, hi sal quaet oegsten ende hi sal endden inden roeden sijnre gramscap.
Die ghereet is ter ontfermicheit, hi sal werden ghebenedijt, want hi gaf den armen van sinen broeden. Die ghiften ghieft, hi sal bejaghen victorie ende ere, mer hi sal der gheenre zielen wech doen, diese ontfaen.
Verdrijf den schernier ende tgeschilt sal met hem uut gaen ende die saken ende die lachtere sullen op houden.
Die mint der herten suverheit, hi sal den coninc te vriende hebben om die gracie van sinen lippen.
Des Heren oghen behoeden die const ende eens gherechts woerde werden onder geworpen.
Die traghe seit: Die lybaert is daer buten, men sal mi doden in die middewert vanden straten.
Eens vreems wijfs mont is een diepe putte, wien die Here verbolgen is, hi salre in vallen.
Sotheit is gheknocht in eens kints herte ende die roede der disciplinen salse verdriven.
Die den ermen overdaet doet om sine rijcheiden te doen wassen, hi sal oec enen rikere gheven ende hebben breke.
Sone mijn, helde neder dijn oren ende hore der wisere woerde, mer lech dijn herte aen mine leeringe,
die di scone wesen sal, als duse houts in dine herte ende si vloyen in dinen lippen,
soe dat dine hope si inden Here, waer by dat icse di huden toenen sal.
Sich, ich hebse di drivoudelijc bescreven in ghepeynsen ende in wetentheiden,
om dat ic di toenen soude [die] vastheit ende spraken der waerheit, om te antwoerdene van desen dien di ghesonden hebben.
En doch den ermen negheen overdaet, want hi erm is, noch en vertrede den maten inder porten niet,
want onse Here sal sine sake vonnessen ende hi sal dor steken die ghene, die sijn ziele doerstaken.
En wil niet wesen eens vergramts menschen vrient, noch en wandele metten verwoedden man niet,
dattu masschien sine wege niet en leers ende nemes scande dijnre zielen.
En wille niet  wesen metten ghenen, die hare hant ontdoen ende die hen selven presenteren te pande voer scoude,
want oftu niet en heefs, daertuut mede ghelden moechs, wat sake eest, dattu wech does dbedde cleet van dinen bedde?
En ganc niet over doude termine, die dine vaders gheset hebben.
Saghestu enen man snel in sijn werc, hi sal voer die coninge staen ende hi en sal voer donedele niet sijn.
Als du sittes om tetene metten prince, merct eernstelec, wat voer dijn aensichte gheset woert
ende set een mes in dine strote, op dattu dan macht heefs in dine ziele.
En beghere van sijnre spisen niet, daer dbroet der loghenen in is.
En wil niet pinen om rijc te wordene, mer sette maniere dijnre wijsheit.
En <hef> dine oghen niet op de rijcheiden, dies du niet hebben en moeges, want si suelen hen vederen maken als eens aerns ende vliegen in den hemel.
En eet metten benidenden man niet ende en begheer sijnre spisen niet,
want in die  ghelike eens waersaghers ende eens gheraders soe waent hi, dat hi niet en weet. Hi sal di seggen: Eet ende drinct, ende sine ghedachte en is met di niet.
Du sals uut werpen die spise, die du gheten hads, ende du sels verliesen dijn schone woerde.
En spreec niet inder onwisere oren, want si sullen veronwerden die leringhe dijnre spraken.
En gherine der cleynre termine niet ende en ganc inder weesen acker niet,
want haer naeste is sterc ende hi sal yegen di haer sake ordelen.
Dijn herte gae in ter leeringhen ende dijn oren ten worden der wetentheit.
En wille van dinen kinde niet trecken discipline, want al slaestuut metter roeden, en sal niet sterven.
Du slaets metter roeden ende du sels sine ziele verloessen vander hellen.
Sone mijn, eest dat dine ghedachte wijs is, soe sal mijn herte met di verbliden
ende mine nieren selen verbliden als dine lippen gherechticheit spreken.
Dijn herte en benide de sondaers niet, mer wes al den dach in sHeren vreese, want du sels hope hebben inden utersten
ende dijn ontbeiden en sal di niet ghenomen werden.
Sone mijn, hoer ende wes wijs ende beleide inden wege dijn ghedachte.
En wil niet wesen inder drenckers werscap, noch in haren scossene, die vleechs tetene gheven,
want hen ghevende die drancke ende ghevende zuete lude selen si werden verteert ende vakerheit sal werden ghecleet met doeken.
Hoer dinen vader, die di wan ende en veronwerts niet, als dijn moeder out worden is.
Coept die waerheit ende en wil niet vercopen die wijsheit ende leeringhe ende verstantenisse.
Eens gherechts vader verblijt met blijscapen, die enen wisen ghewonnen heeft, hi salre in verbliden.
Dijn vader ende dijn moeder moeten verbliden ende hi moet vervrouden, die di wan.
Sone, geef mi dijn herte ende dijn ogen behoeden mine wege,
want een licht wijf is een diep gracht ende een vreemt wijf is ene nauwe putte,
si spiet inden weghe als een mordenare ende dien si onbehoedt vint, doet si.
Wien es wee? Wies vader is wee? Wien sijn putten? Wien sijn sonder sake wonden, wien is dat uut steken vanden ogen?
En eest niet, die ghedueren inden wine ende studeren om nappe uut te drinckenne?
En aensich den wijn niet, als hi bleec is, als sijn varwe bleect in den glase, hi gaet saechtelijc in wert,
mer int eynde sal hi biten als een slange ende hi sal venijn uut storten als een serpent.
Dijn ogen selen sien wive van buyten ende dijn herte sal verkeerde dingen spreken,
ende du selste wesen als een die slaept in midden die zee, ende als een onwaect stierman, die sinen stierboem verloren heeft, ende du sels seggen:
Si sloeghen mi ende en hadden neghenen rouwe; si trocken mi ende ic en gevoeldes niet. Wanneer sal ic ontwaken  ende weder wijn vinden?
En minne quade manne niet, noch en beghere met hen niet te wesen,
haer ghedachte peyst nae roeve ende hoer lippen spreken boesheiden.
Met wijsheiden salmen stichten een huys ende met vroetscappen saelt werden vast ghemaect.
In leeringhe sullen die kelres werden vervult van allen preciosen stenen ende goede.
Een wise man is sterc ende die gheleerde man is vrome ende stout.
Want met besetheiden aengaet men den strijt ende daer sal salicheit wesen, daer vele rade sijn.
Den sot is wijsheit hoge, in der porten soe en sal hi sinen mont niet op  doen.
Die peyst quaet te doene, men salne sot heiten.
Des sots ghepeyns is sonde ende een quaet achter sprekere is der menschen veronwerden.
Eest dattu moede wanhoeps inden daghe des vernoeys, soe sal dine cracht vermindert werden.
Verloesse die, die men ter doet wert leidt, ende en laet niet te verloestene, die men ter verdervesse wert trect.
Eest dattu segs: Mine machte en vermoghens niet, die in scouwer der herte is, hi verstaet, ende den behoudere dijnre zielen en bedriecht niet ende hi sal gelden den mensche nae sine werke.
Eet honech, want hets goet ende die rate is alte soete dijnre stroten.
Aldus es die leeringhe der wijsheit dijnre zielen. Vendstu die leeringhe der wijsheit, soe selstu hope hebben in dine utersten ende dijn hope en sal niet vervaren.
En spye niet, noch en soeke onghenadicheit in eens gherechts huys, noch en woeste sine ruste niet,
want sevenwerf sal die gherechtige vallen ende weder op staen, mer die onghenadege suelen vallen in quaet.
Als dijn viant ghevallen is, en verblide niet ende in sinen valle en verblide dijn herte niet,
dattet di Here masschien niet en sie ende hem wanhage ende neme van hem sine gramscap.
En schelde metten quaetsten niet, noch en volghe den onghenadigen niet,
want die quade en hebben gheen hoep van dat toecomen sal ende der quadere licht sal werden verbluscht.
Sone mijn, ontsich den Here ende den coninc ende metten quaden achtersprekers en minghele di niet,
want haer verlies sal haestelijc risen ende wie bekent haer neder val?
Dit behoert oec den wisen toe: te bekennene yemants persoen inden vonnesse en is niet goet.
Die den quaden seit: Du best gherecht, tfolc salne vloecken ende die gheslechten selenne lachteren.
Die berespen, selen werden gheprijst ende op hen sal benedixie comen.
Die rechte antwoert, hi sal die lippen cussen.
Bereide buten dijn werc ende oeffene eernstelec dinen acker, dattu daer nae dijn huis stichten moechs.
En wes niet te vergheefs orconde yeghen dinen naesten, noch en smeeke nieman met dinen lippen.
En segt niet: Alsoe hi mi dede, alsoe salic hem doen, ic sal elken gelden nae sijn werc.
Ic leet doer des traechs menschen acker ende doer des sots mans wijngaert
ende siet, het was vervult van netelen ende dorne hadden den gront overdect ende die muer vanden stenen was te broken.
Ende doe ic dit sach, soe leydict in mijn herte ende bi exempele leerde ic discipline.
Trage, hoe lange slaepstu? Hoe lange en selstu niet op staen van dinen slape? Du sels alluttel slapen ende een luttel vakerich wesen, een luttel selstu dijn hande te gader vouden om te rusten
ende di sal comen als een loepere dijn breke ende armoede als een ghewapent man.
Dit sijn oec Salomons parabolen, die ute trocken Ezechias, des conincs van Juda, manne.
Gods glorie is dwoert te heelne, ende der coninghe glorie is die redene te ondersuekene.
Die hemel is boven ende die eerde is beneden ende der coninge herte en machmen niet ondersueken.
Doch af die rotheit vanden silveren ende daer sal alte pueren vat uut comen.
Doch af die onghenadicheit van des conincs aensichte ende sijn troen sal werden vast ghemaect met gherechticheiden.
En openbaer niet glorioes voer den coninc ende en stant niet inder voerbareger stat,
want hets beter datmen di  segge: Coem herwert op, dan dattu vernedert werts voer den prince. Dat dijn ogen ghesien hebben,
en brinct niet haestelic voert met ghescelde, dattu namals niet ghebeteren en moges, als du dinen vrient onere ghedaen heves.
Vertelle dijn sake met dinen vrint ende een verholen dinc en segghe nieman van buten,
dat hijt masschien di niet en verwite als hijt gehoert heeft, ende niet op en houde di te verwiten. Gracie ende vrientscap verloessen ende houde du die, dattu niet te veronwerdene en werts.
Gouden appelle in silverne bedden die dwoert spreect te sinen tide.
Een gulden inaure ende een blinckende paerle die den wisen berespt ende de gehoersam ore.
Ghelijc den couden vanden snee inden daghe des ogstes, alsoe is die ghetrouwe bode den ghenen, dien ghesonden heeft; hi sal sine ziele doen rusten.
Wolken ende wint ende negheen reghen daer nae volghende, alsoe is een glorioes man, die sine beloften niet en voldoet.
By ghedoechsamheide sal die prince ghesaecht werden ende die saechte tonghe brict die haertheit.
Hebstu honech ghevonden, eets dats die ghenoecht, dattu machschien niet te seer versaedt dat weder uut keers.
Trec achter dinen voet uut dijns naestes huys, dat hijs machschien niet ghesaedt en werde ende di dan hate.
Ghescutte ende sweert ende een scerp schecht is een man, die sprict jegen sinen naesten valsch orcontscap.
Een verrot tant ende een moede voet is hi die hopet op enen ghetrouwen inden dage van vernoye, ende die sinen mantel verliest inden dage der couden,
als azijn in nitro is een , die met verkeerder herten singhet liedekenne. Ghelijc dat de motte is den clede ende de worm den houte, alsoe deert der herten eens mans zericheit.
Eest dat dijn viant honger heeft, soe gheeft hem tetenne, heeft hi dorst, soe gheef hem water drincken,
want dus selstu op sijn hoeft vergaderen bernende colen ende die Here salt di gelden.
Die noerden went scheedt die reghene ende een serich aensichte die quaet sprekende tonge.
Hets beter sitten in enen horec van enen uutlate dan met enen scheltachtigen wive ende in een ghemeen huys.
Cout water eenre zielen, die dorst heeft, ende een goet bode van verren lande.
Een fonteyne geturbelt metten voete ende een vule adre is de gherechtige vallende voer den onghenadigen.
Alsoe een, die veel honechs eet ende hem niet goet en is, alsoe sal hi, die ondersuekere is der moghentheit, werden verplet van der glorien.
Ghelijc een open poert ende sonder omringt van mueren, alsoe is die man, die in sprekene niet en mach sinen gheest bedwingen.
Alsoe die snee is in den soemer ende die reghene inden oegst, aldus ontamelijc is den sotten glorie.
Want ghelijc den voghel op wert vliegende ende die mussche alle sins gaende, alsoe sal die vloec op yeman ghebeden te vergheefs op hem comen.
Die gheesele behoert den paerde ende de heltere den ezel ende de roede der onwisere rugge.
En antwoerde den sot niet nae sijnre sotheit, dattu hem niet ghelijc en werts.
Antwoerde den sot nae sine sotheit, dat hem niet en duncke, dat hi wijs si.
Hi is cropel in die voete ende quaetheit  drinckende, die woerde sent bi enen sotten bode.
Ghelijc dat die cropel te verghees scone bene heeft, aldus ontamelijc is in der sotter mont die parabole.
Ghelijc enen, die enen steen werpet op enen hoep van stenen,  alsoe is hi, die den onwisen ere ghieft.
Ghelijck ofte een doern wiesse in eens dronckens hant, alsoe is die parabole inder sotter mont.
Tfonnesse eendt die saken ende die den sotten swighen beveelt, hi sacht die gramscapen.
Ghelijc den hont, die weder keert te dien, dat hi uut gespouwen heeft, alsoe is die onvroede, die sine sotheit weder doet.
Saghestu enen man, die hem selven wijs dunct, een sot sal meer hopen hebben dan hi.
Die traghe seit: Die libaert is inden wech ende die leeuwinne inden straten.
Ghelijc dat een doer keert in haer herre, alsoe wendt hem die trage op sijn bedde.
Die traghe berghet sijn hant onder sijn oxelen ende hi pijnt, eest dat hise te sinen mont wert keert.
Den traghen dunct, dat hi vroeder is dan vroeder is dan vii manne, die sentencie spreken.
Ghelijc enen, die metten oren enen hont begrijpt, alsoe is hi, die over lijdt ende onghedoechsam hem mingelt met eens anders ghescelde.
Alsoe hi mesdadich is, die sendt glavien ende ghescutten in die doet,
alsoe is die man, die boeselec deert sinen vrient, ende hier mede ghegrepen wert, soe sal hi seggen: Ic deedt al spelende.
Alst hout ghebrict, soe sal tvier uutgaen ende als een veselaer wech ghedaen is, soe selen die ghescelde rusten.
Ghelijc dat colen sijn ten brande ende thout den viere, alsoe verporrent een gramechtich man gheschelt.
Eens veselaers woerde sijn als ofte si simpel waren ende si gaen totten binnensten vanden buke.
Ghelijc oftu met vuilen silver wildes verchieren een erden vat, alsoe sijn hoghe draghende lippen, die vergadert sijn met quader herten.
Men verstaet den viant in sine lippen, als hi peyset boesheide in sine herte.
Wanneer hi saechtelijc neder sprict, en gheloef hem niet, want vii quaetheiden sijn in sijn herte.
Die boesselec dect hatie, sine quaetheit sal werden geopenbaert inden rade.
Die een gracht graeft, hi salre in vallen ende die enen steen wentelt, hi sal te hem wert keren.
Ene honende tonghe en mint die waerheit niet ende een vuel mont werct de valle.
En hebbe negheen blijscap yegen den morghen, als du niet en wets, wat die aen comende dach bereedt.
Di sal prisen een vreemt mont ende niet die dine, een van buten ende niet dine lippen.
Die steen is swaer ende tsant is oec lastech, mer eens sots gramscap is swaerre dan die beyde.
Gramscap en heeft negheen ontfermicheit, noch oec duutbrekende toren ende wie sal moghen ghedoeghen tgheruechte van enen ghestoerden gheeste?
Beter is openbaer berespen dan verborgen minne.
Beter sijn wonden ontfaen van enen, die mint, dan boese ghecusse van enen, die haet.
Een ghesaedde ziele sal de honech rote verterden, mer een hongherege ziele sal oec dat bitter voer tsoete nemen.
Ghelijck enen voghel over vlieghende van sinen neste, alsoe is een man, die sine stat laet.
Therte heeft ghenoechte in salve ende in menegerhande roeken ende een ziele wert versuet met goeden rade haers vrients.
Dinen vrient ende dijns vaders vrient en late niet ende en ganc in dijns broeder huis niet inden dage sijns vernoeys. Beter is die ghebuer bi dan die broeder verre.
Sone mijn, studere ter wijsheit ende verblide mijn herte, dattu den verwitere moechs antwoerden redene.
Die behendege, tquaet ontsiende, soe verbercht hi hem ende die cleyne, dier over liden, ghedoegen hare scade.
Drach wech sijn cleet, die  belofte doet voer een van buten ende die voer vreemde liede beloeft, neem van hem een pant.
Die des nachtes opstaet ende  benedijt sinen naesten met groeter stemmen, hi is ghelijc enen, die vloect.
Doer drupende dac inden daghen des couden ende een scheltachtich wijf sijn ghelijck gherekent.
Die dat wijf hout, es als een, die den went hout ende si sal die olye sijnre rechter hant ydelen.
Dat yser scerpt men metten ysere ende een man verscarpt sijns vrients aensichte.
Die den vigheboem hout, hi sal sijn vrucht eten ende die behuedere is sijns huys, sal werden gheeert.
Ghelijc dat inden wateren blincken der gheenre aensichte, dier in sien, alsoe sijn der menschen herten openbaer den vroeden.
Die helle ende dat verlies en selen nummermeer werden vervult ende oec sijn der menschen oghen onghesadelic.
Alsoe men int smelten dat silver proeft ende inden fornaysen tgout, alsoe woert een man gheproeft met eens prisers monde. Eens ongherechtes herte ondersueket tquade, mer een gherecht herte ondersuect wetentheit.
Al stoetestu enen sot in enen mortier als gherste met enen mortierstoetere van boven stotende, sine sotheit en sal van hem niet ghenomen werden.
Neernstelijc bekenne dijns vees aensichte ende merke dine cudden,
wanttu en sels eenpaerlike niet hebben macht, mer die crone sal werden ghegeven vanden enen gheslechte in die ander.
Die mersche worden gheopent ende die groyende crude openbaerden ende thout wert vergadert vanden bergen,
lammere sijn di te dinen cleedde ende de huecken ter weiden vanden ackere.
Laet di ghenuegen der gheiten melc te diner spisen ende ter noetdorft dijns huus ende te dijnre joncwive lijftocht.
Die quade vliet, datten nieman en jaghet, mer die gherechtige sal betrouwende wesen als een lybaert sonder anxt.
Om des landes sunden sijn hare princen vele ende om der menschen wijsheit ende der wetentheit der dingen, die men seit, soe sal eens hertoghen leven te langer wesen.
Een arm man, die den armen overdaet doet, hi is ghelijc anxteliken reghenne daer honger in bereedt woert.
Die de wet laten, si prisen den quaden, diese behueden werden verwarmt jeghen hen.
Quade manne en peysen tfonnisse niet, mer die den Here sueken, merken alle dinc.
Beter is een arm man wandelende in sijnre simpelheit, dan die rike in quaden wegen.
Die de wet huet is een wijs kint, mer die scossers voedt, hi scent sinen vader.
Die vergadert rijcheiden met persemen ende met vrien perseme, hi vergadertse onder die arme.
Die sine ore neder hout, dat hi die wet niet en hore, sijn bedinghe sal sijn te veronwerdene.
Die die gherechtige bedrieghet in quaden weghe, hi sal vallen in sijnre verdervenessen ende die simpele selen sijn goet besitten.
Enen riken man dunct dat hi wijs is, mer die wise arm man salne ondersueken.
In verheffen van den gherechtigen is vele glorien, mer als de quade regneren, soe sijn der menschen valle.
Die sijn mesdaet verbercht, hi en sal niet beleedt werden, mer diese beliet ende laetse, hi sal ontfermicheit bejagen.
Salich es die mensche, die altoes in vresen is, mer die van harder herten is, hi sal in quade vallen.
Een brieschende libaert ende een hongherechtighe beer is een onghenadich prince boven arm volc.
Een hertoge, die breke heeft vroetscapen, hi verplet vele liede by sijnre overdaet, mer die vrecheit haet, sijn daghe suelen lanc worden.
Een man, die  overdaet doet eenre zielen, nieman en ghedoeget sijn bloet, al vlietet totten putte.
Die sympelec wandelt, hi sal behouden wesen ende die met verkeerden wegen in comt, hi sal eens vallen.
Die sijn lant went, hi sal ghesaedt werden van broden ende die ledicheit nae volcht, sal vervult werden met breken.
Een ghetrouwe man sal zeere gepresen werden, mer die hem  haest rijc te werden, en sal niet onnoesel wesen.
Die inden vonnesse een aensichte bekent, hi en doet niet wel; dese laet om een brocke broets die waerheit.
Een man, die hem haest rijc te werden ende dandere benijdt, hi en weet niet, dat breke op hem comen sal.
Die enen man berespt, hi sal daer nae gracie voer hem vinden meer dan die ghene, die bedrieget met smekerien vander tonghen.
Die yewet nemt van vader ende van moeder ende seyt, dattet negheen sunde en is, hi is deelachtich eens manslachtes.
Die hem beroemt ende breet maect, hi porrent ghescelde, mer die inden Here hoept, hi sal werden behouden.
Die betrouwen heeft in sijn herte, hi is sot, mer die wijselec wandelt, hi sal behouden werden.
Die den ermen ghieft, hi en sal negheen breke hebben; die versmaet den biddenden, hi sal breke gedoegen.
Als die quade op staen suelen, soe selen die menschen hen bergen ende als die vervaren, soe selen die gherechtige ghemenichtfoldicht werden.
Opten man, die den ghenen dien berespt, met haerden necke versmaet, sal op comen haestelike verdervenisse ende ghesontheit en sal hem niet volgen.
Inder gherechteger menichfoudigen sal tfolc verbliden, mer als die quade die heerscapie ontfaen, soe sal tfolc versuchten.
Een man, die wijsheit mint, verblijdt sinen vader, mer die lichtwive voedt, hi sal sijn goet verliesen.
Een gherechtich coninc sal dat lant verheffen, die vrecke man salt destrueren.
Een man, die met soeten ende gheveisden woerden sinen vrint aen sprict, hi spreyt een nette te sinen screden.
Enen ongherechtigen man, die sondecht, sal die stricke bewenden ende die gherechtige sal werden ghepresen ende verbliden.
Die gherechtige bekent der armere sake, mer die quade en weet negheen wetentheit.
Overdadeghe liede sceiden een stat, mer die wise keren die gramscap af.
Eest dat een wijs man strijdt met enen sotten, weder hi gram woert ofte lacht, hine sal neghene ruste vinden.
Sondachtige manne haten den simpele, mer die ongherechtige sueken sine ziele.
Die sot brinct al sinen gheest voert, mer die wise beiter mede ende houtenne tote namaels.
Een prince, die gherne hoert woerde der loghene, hi heeft al quade knechte.
Die arm mensche ende die men sculdich is, ontmoetten deen den ander, die Here is hare beider verliechtere.
Een coninc, die inder waerheit die arme vonnest, sijn troen sal ewelec vast ghemaect werden.
Die roede ende correctie gheven wijsheit, mer een kint, datmen te sinen wille laet, schent sijn moeder.
Inder quader menichfoudigen selen die mesdadeghe ghemenichfoudicht werden ende de gherechtige suelen hare val sien.
Leer dijn kint ende het sal di vercoelen ende gheven weelde dijnre zielen.
Als die prophecie ghebreken sal, soe sal tfolc gesceiden werden, mer die de wet behuet, hi is salich
Enen knecht en machmen niet gheleren met woerden, want dattu seys, en verstaet hi niet ende hi veronwert te antwoerdene.
Saghestu enen man haestich te sprekenne? sotheit eest meer te hopene dan sijn berespen.
Die sinen knecht van sijnre kintscheit weeldichlec voedt, hi salne daer nae  ghevoelen hoverdich.
Een gramachtich man verporrent gescilde ende die lichte te verbelghen is, hi sal lichtere ghehelt wesen ter sunden.
Den hoverdegen sal volgen vernederen ende den oetmoedigen van gheeste sal die glorie ontfaen.
Die metten dief deelechtich is, hi haet sijn ziele; hi hoert den besweere ende en seghes niet.
Die den mensche ontsiet, hi sal haestelijc vallen ende die inden Here hoept, sal werden verheven.
Vele liede versueken eens princen aensichte, ende vanden Here sal elcs vonnesse uut gaen.
Die gherechtige veronwerden den quaden man ende de quade veronwerden die ghene, die in rechten wege sijn. Dat kint, dat des vaders woerde behuet, sal buten verliese sijn.
Die woerde eens die vergadert sijn kindere des uutspuwens. Een visioen, dat een man sprac, daer God met is ende die verstarct was, om dat God met hem gheduerde, ende hi seide:
Ic ben die sotste van allen mannen ende der menschen wijsheit en is met mi niet.
Ic en hebbe die wijsheit niet gheleert ende ic bekenne der heileger const.
Want wie is op ghevaren inden hemel ende weder neder comen, wie heeft ghehouden den gheest in sinen handen, wie sal die watere te gader binden als in een cleet, wie verwecte die enden vander werelt? Wats sijn name ende wats sijns zoens name, oftuut weets?
Alle Gods woert is vierich, hets een schilt den ghenen, die in hem hopen.
En doch niet toe te sinen woerden, dattu niet en werts berespt ende loghenachtich vonden.
Twee dingen heb ic di ghebeden, en ontsegs mi niet, eer ic sterve:
ydelheit ende loghenachtige woerde doch verre van mi, breke ende rijcheiden en gheef mi niet, gheef alleene noetdorft mijnre lijftocht,
dat ic machschien, als ic versaet ben, niet en werde ghetrocken ten loghenen ende segge: Wie is de Here? ofte dat ic van breke ghedwongen stele ende verswere mijns Gods name.
En wroege enen knecht niet voer sinen here, dat hi machschien di niet en vloecke ende dattu dan vals.
Tgheslechte, dat sinen vader vloect ende dat sijnre moeder niet benedijt,
tgheslechte, dat hem selven suver dunct ende nochtan en eest niet ghedwogen van sinen smetten,
tgheslechte, wies ogen hoge sijn ende haer wijntbrauwen hoge op wert gheheven,
tgheslechte, dat over tande sweerde heeft ende het knaget toe met sinen baectanden om tetene die mate liede vanden lande ende die arme vanden menschen.
Die bloetlaken sijn twee dochtere, die seggen: Bringet toe, bringet toe! Drie dinghen sijn onversadelec ende dat vierde, dat nummermeer en seit: hets ghenoech.
Die helle ende die mont vander vrouwen vrouwelicheit ende die eerde, die niet ghesaet en woert van watere, mer tfier en seit nummermeer: hets ghenoech!
Die oghe, die veronwert haren vader ende versmaet die dracht haerre moeder, die moeten die raven vanden ryvieren uut knagen ende eens aerns kindere moetse eten.
Drie dingen sijn mi swaer te wetene, ende tfierde en weet ic albedalle niet:
eens aerns wech in de locht ende der slangen wech op enen steen ende eens schips wech in midden der zee ende eens mans wech in sijnre joncheit.
Aldusdaen is oec eens wijfs, eenre overspeellinnen wech, die eet ende vaget haren mont ende seit: Ic en hebbe gheen quaet ghedaen.
Bi drien dingen wert tlant beroert ende tfierde is, dat niet ghedoegen en mach:
by enen dienst knecht, die regneert, bi den sot, als hi ghesaedt is van spisen,
ende bi enen haetechtigen wive, als mense in huweliken nemt ende by enen dienst wive, als si haerre vrouwen erfghenoet wert.
Vier dinghen sijn die minste vander werelt ende sij sijn wisere dan de wise:
die mieren cranc volc, die te haren behoef in den oegst spise bereiden,
die hase onmechtige liede, dat op enen steen leidt sijn bedde,
die spelthane en heeft ghenen coninc ende hi trect al uut bi sinen  scharen,
stellio, die op sijn hande leent ende woent inder coninge huse. .
Drie dinghen sijn, die wel striden, ende tfierde, dat salichlijc gaet:
die libaert is die stercste vanden beesten, te niemans ghemoete en sal hi ontsien,
die hane, die aen ghehaelt heeft sine lendenen, ende een ram, negheen coninc en is, dien wederstaet.
Ende die sot schijnt nae dien dat hi op verheven wert, want hadde hijt verstaen, soe soude hi sine hant op sinen mont gheleit hebben.
Want die sterkelec die borste duwet om de melc uut te melckene, hi trect de botere uut, die anxtelec sere stridet, hi trecket dat bloet uut, ende die geschelde verporrent, hi brenct onvrede voert.
Lamuhels sconincs woerde, tfisioen, daerne sijn moeder mede leerde.
Wat eest, mijn lieve kint, wat eest lieve kint mijns bukes, wat eest lieve kint mijnre begerten?
En gheef den wiven dijn goet niet ende dine rijcheiden om die coninghe af te doene.
En wille niet, o Lamuhel, en wil niet gheven den coningen wijn, want waer dronkenscap boven is, daer en is negheen verholentheit,
dat si machschien niet en drencken ende vergheten der vonnessen ende verwandelen die saken der armere kindere.
Gheef ghemaecten dranc den drueven ende wijn den ghenen, die van bitteren moede sijn.
Si drincken, dat si vergheten haerre breken ende dat si haers rouwen nummermeer en ghedencken.
Ontdoe dinen mont den stommen ende tot alle der kindere saken, die voer di liden.
Ontdoe dinen mont, ondersceide dat gerecht is, ende vonnesse den maten ende den armen mensche.
Wie sal vinden een sterc wijf? Van verren ende vanden achtersten is haer loen.
Haers mans herte betrouwet in haer, ende si en sal niet te doen hebben van roven.
Hi sal haer goet gelden ende niet quaet alle die daghe haers levens.
Si sochte wolle ende vlas ende si wrachte metten rade van haren handen.
Si is worden als eens comans schip, van verren sijn broet bringhende.
Ende si stont op bi nachte ende si gaf den roef haren huys lieden ende spise haren joncwiven.
Si mercte den acker ende cochtenne, vander vrocht haerre handen plantese een wijngaert.
Si goerde met vastheiden haer lendene toe ende stercte haren arm.
Si ghesmaecte ende sach, dat haer  comenscap goet is, haer liecht en sal niet werden ghebluscht in die nacht.
Si stac haer hant ten sterken dinghen, ende haer vinghere begrepen die spelle.
Si ontdede haer hant den maten ende stac haer palmen voert ten armen.
Sine sal hare huys niet ontsien vanden couden des snees, want al haer huys liede sijn ghecleet met ghevoederden clederen.
Si maecte te haren behoef een strijpt cleet, witte side ende purpere is haer aendoen.
Haer man is edel inden poerten, als hi sittet metten senatoers vanden lande.
Si maecte een hemde ende vercochts, ende een goerdel gaf si den man van Chanaan.
Starcheit ende scoenheit is haer aendoen ende si sal lachen inden utersten daghe.
Si ontdede haren mont ter wijsheit, ende de wet der goedertierenheit is in haer tonge.
Si merkede de weghe haers huus, ende ledich en at si haer broet niet.
Haer kindere stonden op ende vermaerdense alte salich, haer man ende hi preesse.
Vele dochteren vergaderden rijcheiden, du best boven hen allen ghegaen.
Die gracie is bedrieghelec ende ydel is die scoenheit; een wijf, die Gode ontsiet, si sal werden gepresen.
Gheeft haer vander vrucht haerre hande, ende haer werken prisense inden poerten.
Ecclesiastes woerde, Davids des conincs, soen van Iherusalem.
Ydelheit der ydelheiden, seide Ecclesiastes, ydelheit der ydelheiden ende alle dinc sijn ydelheit.
Wat heeft een mensche meer van al sijnre pinen, daer hi mede arbeyt onder die sonne?
tGheslechte lijdt voer ende tgheslechte comt toe, mer die eerde staet ewelec.
Die sonne riset ende gaet onder ende keert weder te haerre stadt ende daer gaet si weder op
ende drayt om ten Zuden wert ende gaet neder wert ten Noerden. Die wint vaert al ommen domme, alle dinc doer vliegende, ende hi keert weder in sinen ringhen.
Alle rivieren gaen in di zee ende die zee en loept niet over. Ter stat, daer die rivieren uut comen, daer keren si weder om weder te vloyenne.
Alle dinc sijn pijnlec, een mensche en machse niet vertrecken met woerden. Die oghe en wert niet gesaedt met sien, noch die ore en wert niet vervult met hoerne.
Wat eest, dat was? Dat selve dat toe te comen is. Wat eest, dat ghemaect is? Dat selve datmen maken sal. Niet en is onder de zonne niewe,
noch nieman en mach segghen: Dits versch, want het is thant voerleden inden werelden, die voer ons waren.
Negheen herdencken en is van den eersten, noch oec en sal gheen herdencken sijn vanden dinghen, die nae comen sullen voer die ghene, die toe comen suelen inden lesten.
Ic, Ecclesiastes, was coninc van Israhel in Iherusalem
ende ic sette voert in mijn ghedachte te soekenne ende te ondersoekenne wiselec van al dien, datmen onder de zonne doet. Dese alte quade onledicheit gaf God der menschen kinderen, dat sier hon in veronledeghen souden.
Ic hebbe alle dinc onder die sonne ghesien ende siet: het sijn al ydelheit ende moyenissen des gheestes.
Die verkeerde werden pilec ghebetert ende der sotte is een ongheeynt ghetal.
Ic sprac in mijn herte ende seide: Sich, ic ben groet woerden ende ic ben boven ghegaen in wijsheit alle die ghene, die voer mi waren in Iherusalem, ende mijn ghedachte heeft vele dinghen verpeist wijselec ende gheleert.
Ende ic gaf mijn herte om te wetene vroetscap ende leringhe, dolinghe oec ende sotheit. Ende ic bekende, dat in desen dinghen oec was pine ende moeyenesse des gheestes,
om dat in vele wijsheiden vele onwerdicheiden is, ende dier const toe doet, hi doeter oec pine toe.
Hier om seide ic in mijn herte: Ic sal gaen ende overvloyen van weeldicheiden ende ghebruken van goede. Ende ic sach, dat dit oec was ydelheit.
Ende ic achte gelach dolinge ende ic seide der blijscap: Wat wertstu te verghees bedrogen?
Ic peysde in mijn herte mijn vleechs te treckenne vanden wine, om dat ic mijn ghedachte soude overtrecken ter wijsheit ende scuwen die sotheit, tot dat ic sien soude wat orberlec waer der menschen kinderen, welkere daet orbaerlec is onder die sonne van ghetale  der daghe sijns levens.
Ic maecte mijn werke groet: ic stichte mi huse ende plante mi wijngaerde
ende ic maecte lochtune ende boemgaerde ende ic plantedse met boemen van alre natueren,
ende ic maecte mi piscinen van watere om te verversschen den bosch vanden groyenden houten.
Ic besat knechte ende joncwive ende ic hadde vele familien, vee oec ende grote cudden van scapen boven alle die ghene, die voer mi waren in Iherusalem.
Ic vergaderde mi silver ende gout ende der coninghe ende der provincien goet, ic maecte mi sanghers ende sangerssen ende der menschen kindere weeldicheiden, nappe ende crusen in dienste om de wine te schenckenne,
ende ic ben boven alle ghegaen, die voer my waren in Iherusalem. Wijsheit  gheduerde oec met mi.
Ende alle dat mijn oghen begheerden, en ontseide ic hen niet, noch ic en verboet mijn herte niet, ten mochte ghebruken alre weeldicheit ende en mochte ghenuechte hebben in dien, dat ic bereedt hadde. Ende dit hieldic vaste voer mijn deel, dat ic ghebruken soude mijnre pinen.
Ende als ic mi ghekeert hadde tot allen den werken, die mijn hande ghemaect hadden, ende ten erbeiden, daer ic te vergheefs in ghesweet hadde, soe sach ic in allen ydelheit ende moyenisse der ghedachten ende dat niet en gheduerde onder de zonne.
Ic leet over om te ondersuekenne die wijsheit, die dolinghen oec ende die sotheit. Wat is, segghe ic, die mensche, dat hi volgen mach den coninc, sinen makere?
Ende ic sach, dat die wijsheit alsoe verre voer die sotheit ghinc, als dat liecht te rekenen is jeghen die donckerheiden:
eens wijs oghen sijn in sijn hoeft, die sotte wandelt in donckerheiden. Ende ic hebbe geleert, dat een verdervenesse haerre beider is,
ende ic seide in mijn herte: Ofte een eynde eens sots ende mijns wesen sal, wat batet mi, dat ic mijn meeste eernsticheit ghegeven hebbe ter wijsheit? Ende ic sprac met mijnre ghedachten ende ic mercte, dat dit oec ydelheit was.
Want inden eweliken en sal niet meer sijn herdencken eens wijs dan oec eens sots, ende die tide, die nae comen selen, si selen alle dinc oec met verghetelheiden over decken; die gheleerde sterft ende oec die ongheleerde.
Ende hier omme verdroet mi mijns levens, siende alle quade wesen onder die sonne ende alle dingen wesen ydelheit ende moyenisse des gheestes.
Echter so lachterde ic al mine eernsticheit, daer ic eernstelec mede pijnde onder di zonne, om dat ic nae mi sal hebben enen erfghenoet,
dien ic niet en weet, weder hi wijs ofte sot wesen sal, ende hi sal heerscapie hebben in minen arbeiden, daer ic in ghesweet hebbe ende eernstich geweest, ende is enich dine dus ydel?
Hier bi hebbic op ghehouden ende mijn herte hevet op ghegheven meer te arbeiden onder die sonne.
Want als een ander arbeyt in wijsheiden ende leeringhen ende sorfherticheiden, soe sal hi enen ledeghen mensche laten, dat hi bejaghet heeft. Ende dit is oec ydelheit ende een groet quaet.
Want wat voerderet enen man van al sinen arbeiden ende der moyenessen sijns gheests, daer hi mede gepijnt wort onder die sonne?
Alle sine daghe sijn vol rouwen ende quellinghen ende des nachtes en rust hi oec niet metter ghedachten. Ende en is dit oec niet ydelheit?
En eest niet beter eten ende drincken ende sijnre zielen te toghenne goet van sinen pinen? ende dit is vander Gods hant.
Wie sal soe verslinden ende overvloyen van weeldicheiden als icke?
Enen goeden man heeft God ghegeven in sinen aenscouwene wijsheit ende wetentheit ende vroude, mer den sondere heeft hi ghegeven vernoye ende overtollege sorghe, om dat hier toe doen  sal ende vergaderen ende leveren dien, die Gode ghenoeghede. Mer dit is oec ydelheit ende onnutte sorfherticheit der ghedachten.
Alle dinghen hebben tijt ende alle dinghen liden over onder die sonne in haren tiden.
Hets tijt gheboren te werdene ende tijt te stervene, hets tijt te plantene ende tijt uut te rodene dat gheplant is,
hets tijt te doedene ende tijt te ghenesene, hets tijt te destrueerne ende tijt te stichtene,
hets tijt te wenene ende tijt te lachene, hets tijt te droevenne ende tijt te springhenne,
hets tijt stene te stroyenne ende tijt te vergaderene, hets tijt te omhelsene ende tijt verre te sijn van omhelsene,
hets tijt te winnenne  ende tijt te verliesenne, hets tijt te wachtene ende tijt af te werpene,
hets tijt te scoerne ende tijt te nayene, hets tijt te swighene ende tijt te sprekene,
hets tijt van minnenne ende tijt van hatene, hets tijt van stride ende tijt van payse.
Wat heeft een man meer van al sijnre pinen?
Ic sach die moyenesse, die God der menschen kinderen ghegeven heeft, dat sier hen in veronledeghen sullen.
Hi maecte alle dinc goet in haren tijt ende hi heeft die werelt ghelevert te haerre proeven, om dat die mensche niet vinden en sal dwerc, dat God ghewracht heeft van beghinne tote in dende.
Ende ic bekende, dat niet beter en was dan verbliden ende weldoen in sinen levenne,
want elc mensche, die eet ende drinct ende siet tgoet van sijnre pinen, dit is die gave Gods.
Ic hebbe gheleert, dat alle die werke, die God ghemaect heeft, ghedueren ewelec; wi en moger niet toe doen, noch af doen, dat God ghemaect heeft, om datmenne ontsien sal.
Dat ghemaect is, dat selve gheduert ende die toe te comene sijn, si hebben thant gheweest, ende God hermaect, dat wech leden es.
Ic sach onder die sonne in de stat des vonnessen ongenadicheit ende in die stat der gherechticheit ongherechticheit.
Ende ic seide in mijn herte: Den gherechtigen ende den onghenadigen sal God vonnissen ende dan sal wesen die tijt elx mesdadichs.
Ic seide in mijn herte vanden kinderen der menschen, datse God proeven soude ende toeghense gelijc den beesten wesen.
Hier bi sal een verderven wesen smenschen ende der beesten ende hare beider wesen gelijc: ghelijc dat die mensche sterft, alsoe sterven die beesten oec. Oec ademen si alle ende die mensche en heeft niet meer dan die beeste. Si ligghen alle onder die ydelheit
ende si trecken alle te eenre stat, si sijn vander eerden gemaect ende si selen te gader weder in die eerde keren.
Wie weet ofte Adams kindere gheest op wert vaert ende ofte der beesten gheest neder wert gaet?
Ende ic waert ghewaer, dat niet beter en waer dan enen mensche te verblidene in sinen werke, ende dat dit is sijn deel. Want wie salne brenghen, dat hi bekennen sal dat nae hem comen sal?
Ic keerde mi tot anderen dinghen ende ic sach die overdadicheiden, die onder den hemel werden ghedraghen ende der onnoesele tranen ende niemanne vertroestere, ende datmen hare overdadicheit niet wederstaen en mach die van alre menschen helpen beroeft sijn.
Ende ic prees meer die dode dan die levende
ende ic vonniste, dat  hi salegher waer, dan beide die die noch niet geboren en is ende die niet en sach dat quaet dat onder die zonne ghesciet.
Echter soe ondersochte ic alle arbeide der menschen ende ic mercte, dat eernsticheiden werden benijt vanden naesten, ende hier in is oec ydelheit ende overtollige sorge.
Die sot voudt sijn hande toe ende eet sijn vleechs ende seit:
Beter is een luttel met rusten, dan beide die hande vol met arbeiden ende moyenissen der ghedachten.
Merkende soe vandic een ander ydelheit onder die sonne:
een is ende den anderen en heeft hi niet, noch kint, noch broeder, ende nochtan en cesseert hi niet te arbeiden, noch sijn ogen en werden niet ghesaet van rijcheiden, noch hine herpeyst niet, segghende: Wien arbeide ic ende roeve mijn ziele van goede? Hier in is oec ydelheit ende die alre quaetste moyenisse.
Hier omme eest beter twee te gader wesen dan enen, want si hebben salcoers haerre gheselscap;
al valt die een, hi wert op gheheven vanden anderen. Wee enen alleene, want als hi valt, hi en heeft niemanne dien op heft.
Ende slapen si twee te gader, si selen onderlinghe werden verwermt. Hoe sal een verwarmt werden?
Ende verwonne yeman enen, si twee weder staenne:  een coerde van drien ghetwarrent brict men met pinen.
Beter is een arm kint ende wijs dan een out sot coninck, die niet voersien en can van dat na comen mach,
dat selke tijt een uten kerkere ende ute ghevanckenisse ten rike comt ende dat een ander, die int rike geboren is, eendt in armoeden.
Ic sach alle levende, die wandelen onder die sonne metten anderen jonghelinc, die over hem op staet.
Een ongheendt ghetal is svolcs al der gheenre, die voer hem waren, ende [die] naemaels toecomen selen, en selen in hem niet werden verblijt. Mer dat is oec ydelheit ende moyenisse des gheestes.
Behoede dinen voet als du in Gods huys gaet, ende nake om te hoerne, want vele beter is ghehoersamheit dan der sotter offeranden, die niet en weten wat quade dat si doen.
En spreec niet overdadichlec, ende dijn herte en si niet haestich om redene te sprekenne voer den Here, want God is inden hemel ende du op der eerden. Hier omme selen dine redenen luttel wesen.
Den droemen volgen vele sorgen ende in vele redenen vintmen sotheit.
Heefstu Gode yewet beloeft, en meerre dat niet te gheldene, want hom is onghenoechelec onghetrouwe ende sotte belofte, mer soe wat du beloeft heefs, ghelt.
Ende hets vele beter niet beloven, dan nae die belofte niet te gheldene die beloften.
En gheef dinen mont niet om dijn vleechs te doen sondeghene, ende en segt niet voer den engel: En is gheen voersienicheit, dat God machschien niet vergramt en werde op dine redene ende scheide die werke dijnre handen.
Daer vele droemen sijn, daer sijn vele ydelheiden ende onghetellec redene, mer ontsich du Gode.
Sietstu die overdadicheiden, die men den ermen doet, ende overdadege vonnissen ende die gherechticheit inden lande omkeren, en verwondere niet op desen orbare, want boven den hogen is een ander noch hoghere ende boven dese sijn noch andere noch hoeghere,
ende hier en boven soe ghebiedt die coninc van alden landen den genen, die dient.
Die vrecke en sal niet werden vervult van ghelde, ende die rijcheiden mint, hi en salre negheen vrucht af ontfaen. Ende dit is oec ydelheit.
Daer vele  rijcheiden sijn, daer esser oec vele, diese eten, ende wat voerderet den besittere sonder dat hij die rijcheiden aensiet met sinen ogen?
Den ghenen, die werct, is die slaep suete, weder hi luttel ofte vele eet, die satheit vanden riken en laten niet slapen.
Noch is een ander al te quaden crancheit, die ic sach onder die sonne: rijcheiden, die ghehouden werden in haers heren quaet,
want si vervaren inden alre quaetsten vernoye, hi heeft enen zone ghewonnen, die in alte groeter ermoeden wesen sal.
Ghelijc dat hi bloet comen is uut sijnre moeder buke, alsoe sal hi weder keren ende hi en sal niet wech dragen met hem van sinen arbeide.
Hets altemael cativeghe crancheit, want alsoe hi quam, alsoe sal hi weder keren. Wat voerdert hem dan, dat hi ghearbeyt hevet te vergheefs alle die dage sijns levens?
Hi at in donckerheiden ende in vele sorgen ende in vernoyen ende in droefheiden.
Hier omme dunct mi dit goet, dat een eet ende drincke ende ghebruke blijscapen van sinen arbeide, dien hi arbeyt onder die sonne inden ghetale sijns levens, die hem God ghegeven heeft, ende dit is sijn deel.
Ende elken mensche, dien God heeft ghegeven rijcheiden ende goet ende hem macht heeft ghegeven, dat hier af ete ende gebruke van sinen deele ende <verblide> van sinen arbeide: dit is die gave Gods.
Want hi en sal niet herdencken der dage sijns levens, om dat God veronledicht met weeldicheiden sijn herte.
Noch is een ander quaet, dat ic ghesien hebbe onder den hemel ende oec eenparlec  onder die liede:
een man, dien God ghegeven heeft rijcheiden ende goet ende ere ende niet en ghebrict sijnre zielen van al dien dat hi begheert, ende God en gheeft hem negheen macht, dat hier af ete, mer een vreemt mensche sal dat verteren. Dits ydelheit ende grote catyvicheit.
Oft een hondert kindere ghewonnen heeft ende vele jare levet ende hi vele dage sijns levens heeft ende sijn ziele niet en ghebruuct van den goede sijnre haven ende hi niet begraven en wert, van desen segghic, dat een abortijf beter si dan hi,
want te vergheefs is hi comen ende hi tijt ten donckerheiden wert ende sijn naeme sal werden af ghedaen met verghetelheide.
Hine sach die sonne niet, noch hine bekende niet die onderscheidicheit van goede ende van quade.
Waert oec, dat hi twee dusentich jaer levede ende hi sijns goets niet ghebruuct en heeft, en tiden si alle ter eenre stat wert niet?
Al eens menschen pine is in sinen mont, mer sijn ziele en sal niet vervult werden.
Wat heeft een wijs man meer dan een sot ende wat een arm man sonder dat hi vaert daer dleven is?
Beter eest te siene dattu begheers, dan te begheren dattu niet en wetes. Mer dit is oec ydelheit ende overdadicheit des gheestes.
Die toe te comene is, sijn name is thant ghenaemt ende men weet, dattet een mensche is ende dat hi niet en mach jegen enen die starkere is dan hi in vonnissen striden.
Der woerde sijn vele ende si hebben vele ydelheiden inder proeven.
Wat noede eest enen mensche, dat hi meerre dinghen soect dan hem selven, als hi niet en weet, wat hi te sinen behoef bejaget in sinen levenne bynnen den ghetale der daghe sijnre pelgrimagien ende bynnen den tijden, die over lijdt als een scaduwe? Ofte wie mach hem gheseggen, wat nae hem toe te comene is onder die sonne?
Beter is een goet naem dan preciose salven ende de dach der doot dan die dach der gheboerten.
Hets beter te gane te enen huse van gheweene, dan te enen huse van werscapen, want in dat huys wert vermaent dat eynde van allen menschen ende die levende peyst, wat hi werden sal.
Beter is gramscap dan ghelach, want bi der droefheit des aensichtes wert gecasteijt eens mesdadechs ghedachte.
Waer der wisere herte is, dar is droefheit ende war der sottere herte es, daer is blijscap.
Beter eest vanden wisen werden berespt dan metter sottere smekingen werden bedroghen.
Want ghelijc den lude van berrenden doernen onder enen pot, alsoe is eens sots ghelach. Mer dit is oec ydelheit.
Overdaet verstoert den wisen ende si sal verliesen die vroemheit sijnre herten.
Beter is dat eynde vander bedinghen dan dat beghin. Beter is een ghedoechsam dan een hoechdraghende.
En wes niet haestich gram te werdene, want gramscap rust in eens sots boesem.
En segt niet: Wat waenstu is die sake, dat die eerste tide beter waren dan die nu sijn? Want dusdane vrage is sot.
Oerbaerlikere is wijsheit met rijcheiden ende het voerdert meest den ghenen, die de sonne sien.
Want ghelijc dat die wijsheit bescermpt, alsoe beschermt dat gelt. Want leeringe ende wijsheit heeft dat meer, dat si haren besittere dat leven gheven.
Merke Gods werke, dat nieman en mach corrigeren dien hi veronwert.
Inden goeden daghe ghebruke van den goeden ende voerwachte di vanden quaden dage, want ghelijc dat God desen maecte, also maecte hi oec dien, om dat die mensche niet jeghen hem vinden en sal gherechte beclaghinge.
Dit heb ic oec ghesien inden daghen mijnre ydelheit: die gherechtige vervaert in sijnre gherechticheit ende die quade leeft vele tijts in sijnre quaetheit.
En wille niet vele gherechtich  wesen, noch en ghesmake nummer meer dan noet is, dattu niet en doels.
En doch niet vele onghenadelec ende en wil niet wesen sot, dattu niet en sterfs in dinen tide.
Di es goet den gherechtigen houden staende, mer en trec oec van hem dijn hant niet, want die Gode ontsiet, hi en verroekeloest niet.
Die wijsheit sal den wisen ghestarken boven die tien princen van eenre stat.
Want en is negheen mensche gherecht in der werelt, die goet doet ende niet en sondicht.
Mer oec tot allen redenen, die men seit, en gheef dijn herte niet, dattu machschien niet en hoeres dinen knecht di vloeckende,
want dine consciencie weet, dattu oec dicwile die andere ghevloect heefs.
Alle dinc heb ic gheproeft in wijsheiden. Ic seide: Ic sal wijs werden, ende si ghinc te voerdere wech van mi, vele meer dan si was.
Ende hoge is die diepheit, ende wie salse vinden?
Ic hebbe alle dinc ondersocht met mijnre ghedachten, om dat ic soude weten ende merken ende sueken die wijsheit ende redelecheit ende dat ic soude bekennen eens sots onghenadicheit ende die dolinge vanden onwisen.
Ende ic vant, dat dwijf bittere was dan die doet; si is der jaghere stricke ende haer herte es een seine, hare hande sijn bande. Die Gode ghenoecht, hi sal haer ontvlien, mer die een sondare is, hi sal van haer ghevaen werden.
Siet, dit vant ic, seit Ecclesiastes, een ende dander, om dat ic  vinden soude die redelicheit,
die noch mine ziele soect, ende ic en hebse niet vonden. Een man heb ic vonden van dusentich, mer negheen wijf en hebbic vonden uut allen wiven.
Alleene heb ic dit vonden, dat God den mensche gherecht maecte ende hi mingelde hem met overtolliken questien. Wie is selc als die wise is? ende wie bekent dontbinden vanden woerden?
Eens menschen wijsheit blencket in sijn aensichte ende die alre machtichste sal sijn aensichte verwandelen.
Ic wachte des conincs mont ende die ghebode van Gods eedde.
En haeste di niet wech te gane van sinen aensichte, noch en gheduere in gheen quaet werc, want hi sal al doen dat hi wilt,
ende sijn woert is al vol machte ende nieman en mach segghen hem: Waer bi doestu aldus?
Die tghebod behoedt, hi en sal negheens quaets ghevoelen. Eens wijs herte verstaet den tijt ende antwoerde.
Tot allen orbare es tijt ende tamelijcheit, ende eens menschen moyenisse is vele,
want hi en weet niet, wat voerleden is, ende met negenen bode en mach hi weten dat toe te comene is.
En es in eens menschen rijcheit niet den gheest te verbiedene, noch hine heeft gheen macht inden daghe der doot, noch men laettene rusten als strijt aen comt, noch die onghenadicheit en sal den ongenadegen niet behouden.
Alle dit heb ic ghemerket ende ic gaf mijn herte in allen werken, die men onder die sonne doet. Onderwilen heeft een mensche heerscapie boven enen anderen mensche in sijn quaet.
Ic sach de quade begraven, die oec doe si noch leveden, in die heilege stat waren, ende si worden inder stat ghepresen als van gherechtigen werken. Mer dit is oec ydelheit.
Want om datmen niet haestelec jegen die quade ghieft die sentencie, hier omme doen der menschen kindere quaet sonder eneghe vrese.
Nochtan, al doet die sondare hondert werven quaet, soe ghedoechtmenne bi ghedochsamheiden. Hier omme bekennic, dat het goet wesen sal den ghenen, die Gode ontsien, dat si sijn aensichte ontsien.
Den quaden en sal niet goet sijn, noch sine dage en selen niet werden verlengt, mer die Gods aensichte niet en ontsien, si selen overliden als een scaduwe.
Hets noch een ander ydelheit, die boven der eerden ghesciet: gherechtige sijn die quade dingen aen comen,  als oft si quadere mensche werke ghedaen hadden, ende quade sijn, die so seker sijn, als oft si gherechtighere menschen werken hadden. Mer dit vonnisse ic alte ydel wesen.
Hier omme prees ic die blijscap, dat den mensche onder die sonne niet goet es sonder dat hi ate ende droncke ende verblide, ende dit soude hi alleene met hem wechdraghen van sinen arbeiden inden daghe sijns levens, die hem God onder die sonne ghegeven heeft.
Ende ic leider mijn herte aen om te wetene wijsheit ende te verstane die ondersceeddicheit, die in die werelt wandelt. Een mensche is, die dach noch nacht slaep te sinen oghen en nemet,
ende ic verstont, dat een mensche en mach vinden negheen redene van alle Gods werken, die gheschien onder die sonne, ende soe hi meer arbeyt om te soekene, soe hise min vinden sal. Eest oec dat die wise seit dat hijt weet, hine salt niet mogen vinden.
Alle dit voerpeynsdic in mijn herte, om dat ict neernstelike verstaen soude. Gherechtige sijn ende wise ende haer werken sijn in Gods hant, ende nochtan en weet een mensche niet, weder hi weerdich is van minnen of van hatien, mer alle dinc werden ghehouden onseker tote hier namaels,
om dat alle dinc ghelijc ghevallen den gherechten ende den onghenadeghen, den goeden ende den quaden, den suveren ende den onsuveren, den ghenen, die offerhande offert, ende den ghenen, die offeranden ende sacrificien veronwerdet. Ghelijc dat die goede is, alsoe is die sondare. Ghelijc dat een is, die hem versweert, alsoe is hi, die waer sweert.
Dit is dat alre quaetste onder allen dingen, die onder die sonne gheschien, dat allen lieden ghelike dingen gevallen. Hier bi werden der menschen kindere herten vervult met quaetheiden ende versmaetheiden in haren levene, ende hiernae sullen sij ter hellen werden gheleit.
Nieman en is, die altoes leven sal ende die betrouwen heeft van deser dinc. Beter is een levende hont dan een doot libaert.
Want die leven, weten dat si sterven selen, mer die dode en weten niet meer, noch si en selen voert negheen loen hebben, want haer herdencken is vergheten.
Minne oec ende hatie ende benidinghe vervaren oec te gader ende si en hebben gheen deel in dese werelt ende inden werke, dat men onder die sonne doet.
Hier omme, ganc ende eet dijn broet in bliscapen ende drinct met vrouden dinen wijn, want Gode ghenoegen dine werken.
Tot alle tyden sullen dine cledere wit wesen ende die olye en sal niet ghebreken op dijn hoeft.
Ghebruuc des levens metten wive, die du minds alle die dage dijns onghestadichs levens, die di ghegeven sijn onder die sonne alle den tijt dijnre ydelheit, want dit is dijn deel in dijn leven ende in dinen arbeyt, daer du in arbeides onder die sonne.
Soe wat dat dijn hant mach doen, werct neernstelec, want noch werc, noch redelecheit, noch const, noch wijsheit en selen ter hellen wesen, derwert dattu tijts.
Ic keerde mi te enen anderen ende ic sach onder die sonne, dat der snelre die loep niet en is, noch der sterkere die strijt, noch der wisere dbroet, noch der leerarren die rijcheiden, noch der werclude die gracie, mer in allen dinghen tijt ende gheval wesen.
Een mensche en weet sijn eynde niet, mer alsoe men die visschen vaet metten hinghene ende alsoe men die voghele vaet metten stricke, alsoe werden die menschen ghevaen in quaden tiden, als hi hem haestelec op comt.
Ic sach oec onder die sonne dese wijsheit ende ic proefde, dat si die meeste was:
een cleyn stat ende luttel manne daer binnen, ende daer teghen quam een groet coninc ende om leidse, ende hi maecte al ommen domme versekertheiden ende dat beligghen  was volmaect.
Ende inder stat wert vonden een arm man ende wijs ende verloeste die poert bi sijnre wijsheit. Ende daer nae en ghedachte nieman des arms mans.
Ende ic seide, dat die wijsheit beter was dan stercheit. Hoe wert dan des arms mans wijsheit versmaet ende sine woerde niet ghehoert?
Der wisere woerde werden ghehoert in geswige, meer dan eens princen gheroep onder sotte.
Beter is wijsheit dan vechtende wapenen ende die in een sondecht, hi sal vele goets verliesen.
Die stervende vliegen verliesen die soetheit vanden salven. Preciosere is wijsheit ende glorie dan cleyn sotheit te enen tijde.
Eens wijs herte is in sijn recht side ende eens sots herte in sijn luchter side.
Mer daer die sot in den wege wandelt, om dat hi onwijs  is, soe hout hi alle liede over sot.
Eest dat eens menschen gheest, die macht heeft, boven di gaet, en late dine stat niet, want besorgen sal doen op houden alte grote sonden.
Noch is een ander quaet, dat ic ghesien hebbe onder die sonne, dat als bi errore uut eens princen aensichte comt:
enen sot gheset in hoger weerdicheit ende die riken beneden sittende.
Ic sach dienstknechte op paerde ende die princen gaende op die erde als knechte.
Die een gracht graeft, hi salre in vallen ende die enen tuyn scheit, die slange salne biten.
Die steene over draget, hi salre in werden ghequelt ende die hout snijdt, hi <salre> af werden ghewont.
Es een yser plomp worden ende dat niet en is alsoet eerst was, mer dat het sleeu worden is, men salt met vele pinen herscarpen; ende nae die eernsticheit sal die wijsheit volgen.
Als oft een serpent al heymelec bit, die en heeft niet men dan dat die al heimelec quaet achter sprict.
Eens wijs monts woerde sijn gracie ende eens onwijs lippen selenne ter neder werpen.
Dbeghinsel van sinen woerden is sotheit ende dat leste sijns monts is alte quade dolinghe.
Die sot menichvoudicht die woerde. Een mensche en weet niet, wat voer hem gheweest heeft, ende dat nae toe comen sal, wie salt hem moghen segghen?
Der sottere arbeyt salse quellen, die niet en connen in die poert varen.
Wee di lant, wies coninc een kint is ende wies princen vroech eten.
Salich bestu, lant, wies coninc edel is ende wies princen eten te sinen tide om thermakenne ende niet ter luxurien.
In traecheiden sal die vergaderinghe van balken worden ghenedert ende in crancheit der hande sal thuys doer drupen.
In ghelache makense wijn ende broet, dat si drinckende werscapen sullen, ende alle dinc sijn den ghelde onderdaen.
En lachtere in dinen ghepeynse den coninc niet ende inder heimelicheit dijns bedden en vloec den riken niet, want die voghele des hemels selen draghen dine stemme ende die vederen hebben, selen die sentencie boetscappen.
Leecht dijn broet boven lopende watere, want nae vele tijde selstuut vinden.
Gheef seven deele ende oec acht, want du en weets niet, wat quade op tlant comen sal.
Eest dat die wolken werden ghevult, soe selense reghen storten op tlant. Eest dat een hout ten Suden wert valt, ofte ten Noerden wert, in soe wat steden het valt, daer soe salt wesen.
Die den went wacht, hi en sayt niet ende die de wolken merct, hi en sal nummermeer oegsten.
Ghelijc dat du niet en weets, welc sgheests wech is ende met wat redenen die beenre gheformt werden in eens wijfs buuc, die kint draget, alsoe en weetstu niet Godes werke, die werkere van allen dingen is.
Saye vroech dijn saet ende des avonts soe en sal dijn hant niet op houden, want du en wetste niet, wat meer groyt, dit ofte dat, ende oft beide te gader beter wesen  sal.
Dat licht is suete ende ghenoechlic eest den ogen die sonne te siene.
Leeft een mensche vele jaren ende hi in allen desen verblijt wert, hi sal oec herdencken des doncker tijts ende der vele daghe, want als die comen selen, soe sal al dat voerleden is, berespt werden van ydelheiden.
Hier omme, jonghelinck, verblide in dijn joncheit ende dijn herte si in goeden dingen inden dagen dijnre joncheit, ende wandele inden weghe dijnre herten ende in daensien dijnre oghen. Ende du sels weten, dat over al dese  dingen di God bringhen sal ten vonnessen.
Doch wech gramscap uut dijnre herten ende doch wech die quaetheit van dinen vleesche, want joncheit ende weeldicheit sijn ydel.
Du sels herdencken dijns sceppers in den daghe dijnre joncheit, eer die tijt dijns vernoys comen sal ende eer naken die jare, daer du af seggen sels: Si en ghenuegen mi niet,
eer die sonne ende die mane ende die sterren verdonckeren selen ende eer die wolken weder keren nae den reghen,
als de wechters vanden huys beruert selen werden ende die alte stercste manne hen bergen selen ende die malende wive selen ledich wesen ende ghemindert inden ghetale, ende si selen verdonckert werden, siende doer die gate,
ende selen sluyten de doren inder straten in nederheiden des luuds des gheens die maelt, ende si selen op staen te eens vogels stemmen ende alle die dochtere van sange selen swighen.
Die hoechste selen oec ontsien ende si selen hen vresen inden wege. Die amandelboem sal bloyen ende die spelthane sal vet werden ende capparis sal werden ghesceiden,  want die mensche sal gaen int huys sijnre ewelicheit ende si selen al omme gaen in die strate al wenende,
eer die selverne corde breken sal ende eer die gulden scrode weder lopen sal ende eer die cruke breken sal op die fonteyne ende eer dwiel breke op die cysterne
ende eer dat ghemul weder kere in sine eerde danen dat het was, ende dat die gheest weder kere te sinen God, dien gaf.
Ydelheit der ydelheiden, seit Ecclesiastes, ende alle dinc sijn ydelheit.
Om dat Ecclesiastes die alre wijste was, soe leerde hi tfolc ende hi vertelde dat hi gemaect hadde, ende ondersuekende soe maecte hi vele parabolen;
hi sochte orbarlec woerde ende bescreef alte rechte redenne ende vol waerheiden.
Der wisere woerde sijn als garde ende als naghele int hoge ghenagelt, die bi der meestere rade ghegeven sijn van enen herde.
Sone mijn, en soec nemmeer dat dit. Vele boeke te maken, des en is negheen eynde, ende eenparlike ondersueken is tvleesch moyennisse.
Horen wi alle te gader dende van sprekene: Ontsich Gode ende behuede sine ghebode, dats elc mensche;
ende all dat ghesciet, sal God ten vonnisse brengen over elc mesdaet, weder het goet ofte quaet si.
Si sal mi cussen metten cussene haers monts, want dijn borste sijn beter dan wijn,
riekende vanden alre besten salven, uutghestorte olye is dijn name. Hier omme minden di die joncrouwen.
Trec mi nae di, wi selen loepen inden roeke van dinen salven. Die coninc leide mi in sijn kelres, wi selen vervrouden ende verbliden in di. Si sijn herdenckich dijnre borste boven den wijn, die gherechte minnen di.
Dochtere van Iherusalem, ic ben swert, mer schoen als die tabernaculen van Cedaer, gelijc Salomons vellen. .
En wilt mi niet merken dat ic bruyn ben, want die sonne heeft mi ontverwet. Mijnre moeder kindere vochten  jeghen mi, si setten mi wachterse in den wijngaert, minen wijngaert en wachtich niet.
Sech mi, dien mine ziele mint, waer du voeds, waer du leids te middage, dat ic niet en beghinne te dolene nae dijnre ghesellen cudden.
Ofte du di niet en weets, o schone onder den wiven, coem uut ende ganc wech nae der cudden voetstapen ende voede dijne huekene neven der herden tabernaculen.
Mine vrindinne, ic hebbe di gelijc gemaket minen ghereedde in Pharaons waghenen.
Dijn wangen sijn schoen als eenre tortelen, dijn hals is als broken.
Guldene ketenkene selen wi di maken, onderdeelt met silvere.
Doe die coninc was in sijn maeltijt, so gaf mine nardus haren roke. .
Een bondeken van mirren is mi mijn gheminde, hi sal ghedueren tusschen minen borsten.
Een druve van Cypri is mi mine gheminde inden wijngaerde van Enggaddi.
Sich, du best scone, mine vriendinne, sich, du best scone, dijn oghen sijn der duven.
Sich, du best scone, mine gheminde, ende minlijck, onse beddeken is bloyende,
de kepers van onse huse sijn cedren ende onse balken cypressen.
Ic ben bloeme des velts ende lylie der valleyen.
Alsoe die lylie is onder den dornen, alsoe is mine vrindinne onder die dochtere.
Ghelijc dat die mast is onder thout vanden busschen, alsoe is mijn gheminde onder den sonen. Onder hare scaduwe, die ic begheerde, soe sat ic ende sine vrucht was soete mijnre stroten.
Die coninc leedde mi in de camere metten wine, hi ordineerde in mi  caritate.
Onder set mi met bloemen ende verstijft mi met masten, want ic quele van minnen.
Sine luchter hant is onder mijn hoeft ende sijn rechter hant sal mi omhelsen.
Dochtere van Iherusalem, ic beswere u bi den reen ende den herten der velde, dat ghi mijn gheminde niet en wect, noch en doet ontwaken voer dat si wilt.
Mijns gheminds stemme: Siet, hi comt springhende inden bergen, over springende die hovele.
Mijn geminde is gelijc eenre reen ende der herten hindeken. Siet, hi staet achter onse want, siende doer die vinsteren, oversiende doer die carteelle.
Ende mijn gheminde sprict te mi: Stant op, comt voert, mine duve, mine schone, ende coem,
want thant is die winter overleden, die regen is wech ghegaen ende henen ghetijdt,
die bloemen sijn gheopenbaert in onsen lande, die tijt van den wijngaert snidende is toe comen, der tortelen stemme is ghehoert in onsen lande.
Die vigheboem heeft sijn groef vighen voert bracht, die wijngaerde bloyende hebben haren roke ghegeven. Stant op, mine vrindinne, mine schone, ende coem!
Mine duve inden gaten des steens, in thol vanden mueren, toge mi dijn aensichte, dijn stemme luydt in minen oren, want dijn stemme is suete ende dijn aenschijn scoen.
Vaet ons de cleyn voskene, die de wijngaerde bederven, want onse wijngaert is ghebloyt.
Mijn gheminde is mi ende ic hem, die gevoedt woert onder die lylien
tot dat die dach riset ende die donckerheiden werden ghedaelt. Keer weder, mijn gheminde, wes ghelijc eenre ree ende der herten hindeken op den berghe van Betel.
sNachts sochte ic in mijn bedde dien mijn ziele mint, ic sochtene ende ic en vants niet.
Ic sal op staen ende die stat omgaen, ic sal soeken doer die wegen, in die straten dien mine ziele mint, ic sochtenne ende ic en vants niet.
Die wakers vonden mi, die de stat omgaen. Saghestu iet dien mine ziele mint?
Doe icse alluttel leden was, doe vant ic dien mijn ziele mint, ic hieltenne ende ic en saels niet laten, voer dat ickene sal gheleit hebben in mijnre moeder huys ende in die slaepcamer der moeder, die mi wan.
Ic beswere u, dochtere van Iherusalem, bi den reen  ende den herten der velde, dat ghi minen gheminde niet en wect, noch en doet ontwaken voer dat si wilt.
Wie is dese, die op gaet doer die woestine als een roedeken roecs van specie der mirren ende wieroecs ende van alre hande pulvere eens specieers?
Siet, omtrent Salomons bebbe gaen lx stercke van den alre stercsten van Israhel,
alle houdende sweerde ende alte wel gheleert ten stride; elcs sweert is op sijn dye om de vresen vander nacht.
alomon maecte te sinen behoef een chiedse van houte van Lybano.
Der chiedse columpnen maecte hi silveren, de lene gulden, den opganc purperen, die middewert paveerde hi met caritate om die dochtere van Iherusalem.
Dochtere van Syon, comt uut ende siet den coninc Salomon inder dyademen, daerne sijn moeder mede ghecroent heeft inden dagen haerre ondertrouwens ende inden dage der vrouden haerre herten.
Hoe scone bestu, mine vrindinne, hoe scoene bestu! Dijn ogen sijn der duven, al sonder dat, dat binnen verborghen is. Dijn haer is als cudden van gheiten, die op quamen vanden berge van Galaad.
Dine tande sijn als cudden van gescoernen scapen, die op comen sijn uten bade. Si sijn alle van dobbelre drachten ende onder hen is negheen ondrechtich.
Dijn lippen sijn als een roede scroede ende dine sprake is suete. Ghelijc enen stucke van enen garnate apelle, alsoe sijn dine liren al sonder dat, binnen verborgen is.
Ghelijc Davids torre is dijn hals, die ghesticht is met voerbaeldien, dusentich schilde hangenre uut, alle wapene van starke mannen.
Dijn twee borsten sijn als twee hindekenen eenre ree te gader ghedragen, die ghevoedt werden in den lilien.
Tot dat die dach riset ende de donckerheiden werden ghedaelt, ic sal gaen ten berge der mirren ende totten hovele des wieroecs.
Du best al scoene, mine vrindinne! ende negheen smette en is in di.
Coem vanden Libano, mine bruyt, coem vanden Lybano, come! Du sels werden ghecroent vanden hoefde van Amana, vanden tsoppe van Samer ende Hermon,  vanden nesteten der libarde, vanden berghen der lupaerden.
Du heefs mine herte ghewont, suster mine bruyt, du heefs mine herte ghewont in een van dine oghen ende in een haer dijns hals.
Suster mine bruyt, hoe schoen sijn dijn mammen, dijn borsten sijn scoenre dan wijn, ende die roeke dijnre salven gaet boven alle specien.
Bruyt, dijn lippen sijn een drupende honechrate, honech ende melc onder dine tonghe ende de roeke dijnre clederen is als roeke van wieroeke.
Die hof is besloten, mine suster bruyt, de hof is besloten, die fonteyne is getekent.
Dine uutsendinge sijn een paradijs van appel garnaten metter appelen vruchten, ciper met nardo,
nardus ende soffraen, fistula  ende caneelle, met allen den houten vanden Libano, mirra ende aloes met alden eersten salven.
Der hove fonteine, putte vanden levenden wateren, die met bedruussche vloyen uten Lybano.
Stant op, Noerden, ende come, Suyt, doerwaye minen hof ende sine specien selen vloyen.
Mine gheminde come in sinen hove ende ete die vrucht van sinen appelen. Coem in minen hof, mine suster bruyt, ic hebbe ghegadert mine mirre met minen specien, ic hebbe gheten mine roten met minen honege, ic hebbe ghedroncken minen wijn met mijnre melc. Eet, vrient, ende drinct, ende mijn alre liefste, wert droncken.
Ic slape ende mijn herte waect. Mijns geminds cloppende stemme: Mijn suster, doe mi op, mine vrindinne, mijn duve, mijn onbesmette, want mijn hoeft is vol daus ende mijn vlechten vol droppelen vander nacht.
Ic hebbe minen roc uut ghedaen, hoe sal icker weder mede werden  ghecleedt? Ic hebbe mine voete ghedwogen, hoe sal icse besmetten?
Mijn gheminde stac sijn hant doer een gat ende mijn buyc verscoet met sinen ghetaste.
Ic stont op om op te doen minen geminden, mine hande droepen van mirren ende mijn vinghere waren  vol van der bester gheproefder mirren.
Tpat sterreken van mijnre dore ontdede ic minen gheminden, ende hi was af gekeert ende over leden. Mine ziele versmalt doe hi sprac, ic sochtenne ende ic en vants niet, ic riepenne ende hine antwoerde mi niet.
Die wachters vonden mi, die omtrent die stat gaen, si sloegen mi ende wonden mi, die wachters der mueren namen mi minen mantel.
Ic beswere u, dochtere van Iherusalem, oft ghi minen gheminden vindt, dat ghi hem boetscapt, dat ic van minnen quele.
Ho daen is dijn gheminde vanden gheminden, o de alre scoenste der wiven, hoe daen is dijn gheminde vanden gheminden, dattu ons aldus besworen heefs?
Mijn geminde is blickende ende rodende, uutvercoren uut dusenteghen.
Sijn hoeft is dat alre beste gout, sijn haer is als dopperste scoten vanden palmen, swert als de raven.
Sijn oghen sijn als der duven op beken van wateren, die met melke ghedwogen sijn ende die sitten neven alte volle rivieren.
Sine lire sijn als een effenne tafele met specien, die gemaect is van speciers, sijn lippen sijn lilien, die neder drupen deerste mirre,
sijn hande sijn gulden ghedraeyt vol gout bloemen, sijn buyc is yvorien, onderdeelt met saphiren,
sijn been sijn marmoren columpnen, die ghefundert sijn op gulden voete, sine gedaente is als Lybanus, uutvercoren als die cedre.
Sine stroete is alte suete ende hi is al begheerlijc. Dusdaen is mijn gheminde ende hi is mijn vrient, dochtere van Iherusalem.
Werwert is wech ghegaen dijn gheminde, o die scoenste van wive? Werwert is neder ghegaen dijn gheminde? Ende wi selenen metti soeken.
Mijn gheminde is neder gegaen in sijn hof ter tafelen metter specien, dat hi werde ghevoedt inden hoven ende vergadere de lilien.
Ic ben minen gheminden ende mijn gheminde is te minen behoef, die ghevoedt wert onder den lilien.
Du best schone, mine vrindinne, soete ende schone als Iherusalem, vervaerlijc als ene gheordineerde bataelde van volke.
Keer af dijn oghen van mi, want si hebben mi af doen vliegen. Dine hare sijn als een cudde van gheiten, die openbaerden van Galaad.
Dine tande sijn als een cudde scaep, die op comen sijn uuten dwane, si sijn alle van dobbelre dracht ende negheen ondrechtighe en is in hen.
Ghelijc die scorssen van enen garnate appelle, alsoe sijn dine liren al sonder dine heimelijcheiden.
Tsestich sijn coninghinnen, ende tachtentich vrindinnen ende der joncfrouwen en is negheen ghetal.
Ene is mine duve, mine volmaecte, ene is hare moeder, uutvercoren haerre moeder, diese wan. Die dochtere van Syon sagense ende vermaerdense dalresalichste, die coninghinnen ende de vrindinnen loefdense.
Wie is, die voert comt als doprisende dagheraet, schone als de mane, uutvercoren als de sonne, vervaerlijc als een gheordineerde betaelde van scharen?
Ic ghinc neder ten hove vanden noten om te siene dappele vander valleyen, om te besien ofte die wijngaert ghebloyt was ende ofte dappelle garnaten ghegroyet waren.
Ic en wists niet, mijn ziele verstoerde mi om Aminadabs quadrigen. .
Keer weder, keer weder, joncfrouwen van Suna, keer weder, keer weder, dat wi di moghen aenscouwen.
Wat salstu sien in die joncfrouwen van Suna sonder vergaderinge van scharen? Ho schone sijn dijn gange in dijn scoen, des princen dochter! Dat let van dinen dien als broken, die ghemaect sijn met eens werc mans hant.
Dijn navel is als een ghedrayt nap, nemmermeer breke hebbende van drancken, dijn buyc is als een hoep taruwen, omset met lilien.
Dijn twee borsten als twee  hindekene eenre ree te gader ghedragen.
Dijn hals een yvorien torre, dijn ogen als die piscinen in Esebon, die sijn in die poerte der dochter vander menechten. Dijn nase is als die torre van Lybano, die scout jeghen Damascum.
Dijn hoeft is als Carmelus ende thaer dijns hoefts als eens conincs purpere, ghevoeghet met ployen.
Hoe scone bestu, mine vrindinne ende hoe mynlijc, alre scoenste in weeldicheiden!
Dine lingde is ghelijc der palmen ende dine borste den druven.
Ic seide: Ic sal op clemmen opden palmboem ende begripen sine vruchte, ende dine borsten selen wesen als druven des wijngaerts ende die roeke dijns monts als der appelle.
Dijn strote is als die alre beste wijn, weerdich minen gheminden te drinckenne, ende sijn lippen ende sine tanden om te ederickenne.
Ic ben minen gheminden ende te mijwert is sijn bekeren.
Coem, mijn geminde, gae wi uut opt velt, laet ons ghedueren inden dorpen,
stae wi vroech op ten wijngaerden ende besien wi, ofte die wijngaert ghebloyt is, ofte die bloemen vrucht voert bringhen ofte dappel garnate ghebloyet sijn. Daer sal ic di gheven mine borste.
Die mandragoren hebben haren roke ghegeven in onsen porten, mijn gheminde, ic hebbe di ghehouden alle die appele, oude ende niewe.
Wie sal mi gheven di minen broeder, sughende mijnre moeder borste, dat ic di daer buten vinden mach ende di omhelsen ende dat mi thant niemant en versmade?
Ic sal di begripen ende leiden di in mijnre moeder huys ende in die slaepcamere der moeder, die mi wan. Daer salstu mi leren ende ic sal di dranc gheven van gheminden wine ende den most van minen appel garnaten.
Sine luchter hant es onder mijn hoeft ende sijn rechter hant sal mi omhelsen.
Ic beswere u, dochtere van Iherusalem, dat ghi minen gheminde niet en wect, noch en doet ontwaken, voer dat si wilt.
Wie is dese, die opvaert vander woestinen overvloyende van weeldecheiden ende gheneiget op haren gheminde? Onder enen quaden boem verwecte ic di,; daer wert dijn moeder onsuvert, daer waert die di droech, vercracht.
Lecht mi als een teken op dijn herte, als een teken op dinen arm, want die minne is sterc als die doot; haerdt als de helle dminnen, der minnen lampten sijn lampten van viere ende van vlammen.
Vele watere en selen niet mogen blusschen caritate, noch de vloede en selense niet overdecken. Al ghieft een mensche al goet van sinen huys om minnen, hi salt veronwerden als niet.
Onse dochter is cleine ende si en heeft ghene borsten. Wat selen wi onser dochter doen inden dage datmen haer aen spreken sal?
Es si een muer, soe stichten wi daer  boven silverne carteellen; es si een doer, besniden wise met cedrinen tafelen.
Ic ben een muer ende mijn borste als een torre, van dier tijt dat ic voer hem worden ben als pays vindende.
Den payseliken was een wijngaert in die stat, die volc heeft; hi leverdenne wachters; een man bringt om sine vrucht dusentich silveren penninghe.
Mijn wijngaert es vore mi. Dusentich sijn dine payselike, ende twee hondert voer den ghenen, die sine vrucht wachten.
Die wandels inden hoven, die vriende hurken na di; doch mi horen dine stemme.
Vlie, mijn geminde, werde ghelijc der ree ende der herten hindeken op die berge van specien.
Mint gherechticheit, die dat lant vonnest. Ghevoelt vanden Here in goetheiden ende inder simpelheit van herten soectenne,
want hi woert vonden vanden ghenen dien niet en becoren, ende hi openbaert den ghenen, die betrouwen hebben in hem.
Want verkeerde ghepeise versceiden van Gode, mer ghepruefde doecht berespt donwise.
Want in een quade willege ziele en sal die wijsheit niet comen, noch si en sal niet wonen inden lichaem, die den sonden onderdaen is.
Want die heilege gheest sal ontvlien die gheveinstheit der disciplinen ende hi sal hem wech doen vanden ghepeysen, die sonder verstantenisse sijn, ende hi sal werden berespt vander aencomender ongerechticheit.
Want die gheest der wijsheit is goedertieren ende hi en sal den vervloecten niet verloessen van sinen lippen, want sijnre nieren is God orconde ende hi is ghewarich ondersuekere sijnre herten ende hoerre sijnre tongen.
Want die gheest ons Heren vervulde die rontheit der werelt, ende dat, dat alle dinc behoudet, heeft const der stemmen.
Hier omme soe wie ongherechticheiden sprict en mach niet verborghen bliven, noch dat berespende vonnesse en sal over hem niet over liden.
Want in eens quaets ghepense sal wesen vraghe, mer dat horen van sinen redenen sal te Gode comen ende ten berespene sijnre ongherechticheiden.
Want die ore des toerns hoert alle dinc ende tgheruechte van murmuracien en sal niet werden verborgen.
Hier omme wacht u van murmuracien, die niet en voerdert, ende van quaet achter te  sprekenne spaert die tonge, want doncker redene en sal niet ydelec gaen, want die mont die lieghet, doet die ziele.
En wilt niet minnen de doet in de dolinge uwes levens, noch en bejaget niet tferlies inden werken uwer handen,
want God en maecte die doot niet, noch hi en verblijt niet inder levendere verlies.
Want hi sciep alle dinck, om dat [si] wesen souden ende hi maecte te ghenesenne die gheslechten vander werelt, ende in hem en is gheen medicine der verdervenessen, noch der hellen rike inder eerden.
Die gherechticheit is ewech ende onstervelec,
mer de ongherechticheit is dat bejach der doot, want die quade hebbense doen comen met handen ende met woerden ende om dat sise hielden voer hare vrindinne, soe ronnen si neder wert ende si setten beloften aen haer, want die van haerre partien sijn, si sijn der doot werdich.
Want die niet gherechtichlec en peynsden, si seiden in hen selven: Cleine ende met verdriete is die tijt ons levens, ende in eens menschen eynde en is gheen ghemac ende nieman en is, die bekent is weder ghekeert vander hellen,
want wi sijn van niete geboren ende hier nae selen wi sijn, als oft wi niet gheweest en hadden, want roec is gheblasen in onsen naselocken ende een woert der hetten om onse herte te beroerne.
Want onse lichaem sal wesen ghebluscht assche ende die gheest sal werden uut ghestort als een teder lucht, ende onse leven lijdt over als een teeken eenre wolken ende het sal werden ghesceiden als een nevel, die verjaghet woert van der sonnen rayen ende van harre hitten verswaert wert.
Ende onse name sal verghetelheit ontfaen tenen tide ende nieman sal herdencken hebben onser werke,
want onse tijt is dover lijdt eenre scaduwen ende ons eenden en is gheen weder keren, want het is ghetekent ende nieman en sal weder keren.
Hier omme coemt ende ghebruken wi der goede dinghe  die sijn, ende ghebruken wi snellec der creatueren als inder joncheit.
Vervollen wi ons met preciosen wine ende met salven, ende die bloeme des tijts en lide over ons niet.
Croenen wi ons met rosen eer si verdelluwen, negheen merssche en si, daer onse luxurie niet over en lide.
Nieman van ons lieden en si ondeellechtich onser luxurien, laten wi allesins een teken der blijscap, want dit is onse deel ende dit es onse lodt.
Verpletten wi den gherechtigen armen ende en sparen wi der weduwen niet, noch den ouden, noch en doen wi gheen werdicheit der graeuheit van vele tides,
mer onse starcheit si de wet der ongherechticheit. Want dat cranc is, dat vint men onnutte.
Hier omme vergaderen wi om den gherechtigen, want hi is ons onnutte ende contrarie onsen werken, ende hi verwijt ons die sonden der wet ende diffamiert jegen ons die sonden onser disciplinen.
Hi beloeft dat hi Gods const heeft, ende hi heet hem den Gods soen.
Hi is ons worden in een wroegen onser ghepeise, hij is ons oec swaer te sien,
want sijn leven is den anderen onghelijc ende sijn weghe sijn verwandelt.
Wi sijn  van hem gheacht alse loghenachtighe, ende hi wacht hem van onsen wege als van onsuverheiden ende hij settet voer der gherechteghere achterste, ende hi verblijt, dat hi Gode te vadere heeft.
Daer omme besien wi, oft sine redene waer sijn, ende proeven wi, wat hem toe te comen is, ende wi sullen weten, wat sine achterste wesen sullen,
want is hi die gewareghe Gods soen, soe sal hine ontfaen ende hi salne verloessen van sijnre wedersaken hant.
Vraghen wi hem met lachtere ende met tormenten, dat wi weten moghen sijn weerdicheit ende proeven sine ghedoechsamheit.
Verordelen wine metter lelecster doet, want hem sal aenscouwen wesen uut sinen redenen.
Die peysden si ende doelden, want hare quaetheit verblendese,
ende sine wisten niet Gods sacramente, noch si en hoepten den loen der gerechticheit niet, noch si en vonnesten niet die ere vanden heileghen zielen.
Want God hevet den mensche ghescapen sonder endden, ende ten beelde sijnre ghelikenisse heeft hine gemaect,
mer mits des duvels hatien quam die doet in die werelt,
mer si volghen hem nae, die van sijnre partien sijn.
Mer der gherechtiger zielen sijn in die hant Gods, ende de tormente der doot en salse niet gherinen.
Metter onwisere oghen sijn si ghesien sterven, ende haer uutganc es gheacht vernoy, ende vanden gherechten weghe ghingen si wech in verdervenessen,
ende dat van ons is de wech der verdervenessen, mer si sijn in payse.
Ende al hebben si tormenten ghedoeget voer den menschen, hare hope is vol onsterflijcheiden.
In luttelen ghequelt, ende si selen in vele wel werden beleedt, want God proefde die ende hi vantse sijns werdich.
Ghelijc gout in der fornayse soe proefde hise, ende hi ontfincse als offerande van holocauste,
ende inden tide sal sijn haers aenscouwen. Die gherechtige selen blicken ende si selen al omme lopen als gheynsteren vuers in enen riet gaert.
Si selen die gheslechten ordelen ende heerscapie hebben boven tfolc, ende  haer Heer sal ewelec leven.
Die in dien betrouwen, si selen verstaen die waerheit ende si selen rusten ghetrouwe in minnen, want het [is] gave ende pays Gods uut vercorenen.
Want die quade selen hebben berespen nae dat si ghepeynst hebben, die den gherechtigen verroekeloesden ende vanden Here wech ghingen.
Want wie wijsheit ende discipline af werpt, hi is onsalich ende haer hope is ydel ende haer arbeide is sonder vrucht ende haer werken onnutte ende vanden gerechtigen weghe sijn si wech ghegaen in verdervenisse.
Haer wive sijn onwijs ende haer kindere alte scalc.  Vermalendijt is haer creatuere,
want si is ondrechtich, die is salich, ende onbevlect; die negheen bedde en wijste in mesdaden, si sal vrucht hebben in dat aenscouwen der heilegher zielen;
ende een ghelubt man, die met sinen handen negheen ongerechticheit ghewracht en heeft noch negheen scalcheiden ghepenst en heeft jeghen Gode, want hem sal werden ghegeven die uutvercorene ghifte des geloefs ende een alte bequamen deel in des Heren tempel.
Van goeden werke is die vrucht glorioes ende die wortel der wijsheit, die neder vallen sal.
Want overspeelres kindere selen wesen in een eendden ende van ongherechten bedde sal tsaet verdorven werden.
Ende oec dat si van langen leven suelen wesen, si selen te niete werden gerekent ende sonder ere sal wesen haer leste outheit.
Ende al eest, dat si haestelike sterven, si en selen negheen hope hebben, noch aenspreken inden dage der bekennissen.
Want ongerechte gheslechten sijn van wreden enddene.
O, hoe scoene is suver gheslechte met caritaten! want des gheslechten herdencken es onstervelec, want het is voer Gode bekent ende voer den menschen.
Alst jeghenwoerdich is, soe volgen si hem na ende begherent, alst hem ute bracht heeft, ende ghecroent behoutet den zege ewelijc, der besmettere stride loen verwinnende.
Mer de menichte gheboerne menichte vanden quaden en sal niet orbaerlijc wesen, ende bastaerdelike scoeten en selen neghene hoege wortelen gheven, noch setten ghestadeghe vastheit.
Ende eest dat si in telgeren inden tyden groyen, omdat si onvaste staen, soe selen si vanden winden werden beruert ende van al te groeten winden selen si werden ontwortelt.
Want die telgeren, die onvolwassen sijn, selen breken ende har vruchte sijn onnutte ende bitter te etenne ende niewer toe bequame.
Want vanden ongherechtigen al die kindere, dier af werden geboren, sijn orconden der scalcheit jegen vader ende moeder in harre vragen.
Want al woert die gherechtige beloepen vander doot, hi sal in rusten wesen.
Want die outheit is eersam niet die lanclivich is, noch gherekent in ghetale van jaren,
want des menschen sinne sijn out, ende die tijt der outheit is onbesmet leven.
Die Gode ghenuechde, wert ghemint ende levende onder den sonderen wert hi over ghevoert;
hi woert over ghevoert, om dat die quaetheit sijn verstannesse niet verwandelen en soude ofte dat gheveinstheit sijn ziele niet bedriegen  en soude.
Want vergaderinge van loghennachticheiden verdonckert dat goede, ende onghestadicheit der vulre begherten keert omme den sin sonder malicie.
In corten tiden gheendt soe vuldede hi vele tijde,
want sijn ziele was Gode bequame. Om dit soe haeste hi dien ute te leidenne van midden de quaetheiden. Mer dat volc, dit siende ende niet verstaende, noch leggende dusdane dingen naest harre herten,
want Gods gracie ende sijn ontfermherticheit es in sinen heilegen, ende sijn aenscouwen in sijn uutvercorenen.
Want die gherechtige die doot is, verordelt de quade die leven, ende die joncheit haestelijc gheendet, verordelt eens ongerechtichs lange leven.
Want si selen sien des wijs endde ende sine selen niet verstaen, wat God van hen peyst ende waer by dattenne die Here gemindert heeft.
Want si selent sien ende versmadent, mer God salse bespotten.
Ende hier nae selen si sijn neder vallende sonder eere ende in lachtere ewelijc onder die doode, want gheswel salse doen bersten sonder luydt ende salse berueren vanden fondamenten ende totte boven selen si werden bedroeft, ende si selen wesen suchtende, ende haer herdencken sal te niete gaen.
Si selen vresende comen inden ghepeynse haerre sunden ende haer ongerechticheiden selense wroeghen van bander side.
Die gherechtige selen dan staen in grooter vromicheit teghen die ghene, die hen moyenisse daden ende die  hen haer pinen namen.
Ende als sijt sien selen soe selen si werden verstoert met anxteliker vresen ende si selen verwonderen inder haestelecheit der salicheit,
die se niet ghewaent en hadden, seggende in hen selven, penitencie doende ende versuchtende mits den verdriete des gheests: Dit sijn si, die wi sulken tijt hadden in bespotten ende in ghelikenisse van lachtere.
Wi, die versot waren, wi hilden haer leven over sotheit ende haer endde sonder ere.
Ho sijn si gherekent onder die kindere Gods ende hoghe is haer deel onder den heileghen?
Hier omme doelden wi vanden wech der waerheit, ende dat licht der gherechticheit en lichte ons niet, ende die sonne der verstannessen en rees ons niet.
Wi sijn moede worden inden weghe der ongherechticheit ende des verlies, ende wi wandelden pijnlike  weghe ende wine wisten des Heren wech niet.
Wat vorderde ons hoverde, ofte wat gaf ons die hoghe draghendicheit van rijcheiden?
Al dat leedt over als een scaduwe ende als een bode voer bi lopende
ende als een schip, dat over lijdt doer tfloyende water, daer men negheen teeken af en vindet alst leden is, noch den wech sijns bodems inden vloeden,
ofte als eens voghels, die wech vlieget in die locht, van wes wege men gheen ghelikenisse en mach vinden, mer alleen metten lude sijnre vloeghele slaet hi den lichten wint, ende bider cracht sijns weghes snijt hi die locht met sinen ruerenden vloeghelen ende vlieget henen, ende hier nae en vint men negheen teeken sijns weghes.
Ofte als een ghescute, dat men schiet in die stat daer ment schiet, die locht die ghesceiden wert, loec weder in haer selven, om dat men niet weeten en sal al waert leet.
Aldus, doe wi gheboren waren, soe lieten wi thant te wesen, ende wi en mochten negheen teeken van doechden ghetoegen, want wi sijn in onser quaetheit verteert.
Dusdane woerde seiden inder hellen die ghene, die sundichden,
want eens quaets hope is als die donst vander distel bloemen, die vanden winde wech ghedreven wert, ende als een gracelec water bladere, die van eenre baren ghestoryet wert, ende als die roec die vanden winde ghesceiden wert, ende als therdencken eens gasts van enen dage, die voert henen lijdt.
Mer die gerechtige selen ewelijc leven ende voer den Here is haer loen ende haer ghepeys voer den hoechsten.
Hier omme selen si ontfaen dat rike der scoenheit ende die diademe der claerheit van des Heren hant, want met sijnre rechter hant sal hise decken ende met sinen arme sal hise beschermen.
Sijn toern sal wapeninghe ontfaen ende hi sal die creatuere wapenen ter wraken vanden vianden.
Hi sal aendoen gherechticheit voer den halsberch, ende hi sal ontfaen ghewarich vonnesse voer den helm,
hi sal gherechticheit nemen tenen onverwinliken schilde,
ende hi sal wrede gramscap scherpen tenen spere, ende over hem sal vechten die rontheit der werelt jeghen die sotte.
Die uutsendinghen van blixsemen selen rechte  gaen ende ghelijc toemen selen si werden buten termine ghesonden, als die regen boege ghecromt is, ende selen te eenre sekere stat vallen,
ende van steenachtigere gramscap selen volle hagel steenne ghesonden werden ende jegen hem sal op risen dat water der zee ende die vloede selen haerdelec te gader loepen.
Ende jeghen hem sal staen die geest der cracht ende salse scheiden als een bedruysch van winde, ende hi sal ter wildernisse bringen al dat lant harre ongerechticheit ende de quaetheit sal om werpen der machteghere setele.
Beter is wijsheit dan crachte ende een vroet man meer dan een sterc man.
Hier omme hoert, ghi coninghe, ende verstaet, leert ghi, richters der endden vander werelt.
Gheeft uwe oren die behoudt die menichten ende die u ghenueget inden scaren der gheslachten,
want die macht is u ghegeven vanden Here ende die cracht vanden hoechsten, die uwe werke vragen sal ende ondersueken uwe ghepeinse,
want al waer dij  dieninghe sijns riken, ghine ordellet niet gherechtelec, noch en wachtet die wet der gherechticheit, noch en wandelt nae den wille Gods.
Eyselec ende haestelec sal hi u openbaren, want dat alre haertste ordel sal gheschien inden ghenen, die boven sijn,
want den cleynen verleent men ontfermicheit, mer de mechtige suelen mechtelec tormente ghedoegen.
Want die Here en sal niemans persoen onttrecken, die Here is van allen, noch hine sal niemans groetheit ontsien, want hi maecte den cleynen ende den groeten ende hi heeft ghelikelec sorghe van allen.
Want den stercsten sal den starcsten torment aen comen.
Hier omme, o coninghe, sijn totte u dese mine redenen, dat ghi selt wijsheit leren ende dat ghi niet en valt ter neder.
Want soe wie wachten gherechticheit, si selen gherechtechlijc gheordelt werden ende die gherechte dingen gheleert hebben, si selen vinden wat si antwoerden selen.
Hier omme begheert mine redenen, mintse ende ghi sult hebben discipline.
Want die wijsheit, die nummermeer verdorren en sal, is claer ende si woert lichtelijc ghesien van dien, diese minnen, ende si sal werden vonden van den ghenen, diese soeken.
Si veronledicht voer die ghene, diese begheren, soe dat si haer dien te voren toeget.
Die voer dat liecht te haer wert waecte, hi en sal niet arbeiden, want hi salse vinden sittende voer sine doren.
Dar omme eest een volmaect sin om haer te peynsene ende die waken sal om haer, hi sal saen seker wesen,
want si gaet al om soekende die ghene, die haers werdich sijn, ende in haren wegen sal si hem haer toenen blidelijc ende in alre voersienicheit sal si hem te ghemoete comen.
Want dat beghin van haer is die ghewarichste begherte van disciplinen, ende die sorghe der disciplinen is minne,
ende minne is behuedenisse haerre wet, ende de behuedenisse der wette is volmaectheit der ongebrekelecheit,
ende onghebreckelicheit doet wesen naest Gode.
Aldus leedt die begheerte vander wijsheiden ten ewigen levenne.
Hier omme, o ghi coninghe des volcs, eest, dat ghi ghenoechte hebt in uwen setelen ende uwen sceptren, soe mint die wijsheit, dat ghi ewelijc regneren moghet.
Minnet dat liecht der wijsheit, ghi alle, die boven den volke sijt.
Want wat die wijsheit is ende hoe si ghemaect was, sal ic segghen ende ic en sal van u niet verberghen Gods sacramente, mer ic salt ondersueken vanden beghinne der gheboerten, ende ic sal haer const setten int licht ende ic en sal die  waerheit niet over liden,
noch ic en sal den wech niet hebben met smeltender hatien, want alsoe dane man en sal niet deelechtich wesen der wijsheit.
Want die menechte van wisen is de ghesontheit vander werelt ende een wijs coninc is een versekerheit des volcs.
Hier omme ontfaet discipline bi minen worden ende het sal u baten.
Ic ben oec een stervelec mensche gelijc allen menschen ende vander eerden gheslechte sgheens, die eerst gemaect was, ende ic wert in mijnre moeder buyc ghescapen vleechs,
den tijt van tien maenden was ic inden bloede te gader vergadert ende van eens mans sade ende vander ghenuechten tamelecs slaeps.
Ende doe ic gheboren was, soe ontfinc ic die ghemeine locht ende in die ghemaecte erde viel ic oec neder ende die eerste stemme ghelijck allen menschen gaf ic uut wenende.
Ic was in doekelkine ghewonden op gevoedt ende in groeter sorgen.
Want nieman vanden coningen en hadde ander beghin sijnre gheboerten.
Dus is allen menschen een in comen ten levenne ende ghelijc uutganc.
Hier omme soe wenschede ic, ende mi waert sin ghegeven; ende ic aenriep, ende in mi quam die gheest der wijsheit.
Ende die settede ic voer rike ende voer chiedsen, ende ic seide, dat rijcheiden niet waren jeghen haer te rekenenne,
noch jegen har en prees ic negheen preciosen steen, want jeghen haer te rekenne soe is alle gout een cleyn sandeken, ende  silver sal in haer aenscouwen werden gerekent als modere.
Boven salicheit ende scoenheit soe minde icse, ende ic mickedse te hebben voer liecht, want haer licht is onverblusschelec.
Ende met haer te gader quam mi oec alle goet ende onvertallec eersamheit bi haren handen,
ende ic wert verblijt in allen, want dese wijsheit ghinc mi voer, ende ic en wiste niet, dat si moeder was van allen goede.
Ende ic leerdese sonder gheveistheit, ende sonder hatie ben ic deelechtich haers goets, ende haer eersamheit en verberghe ic niet,
want si is den menschen een ongheendt tresoer, ende wie dien tresoer ghebiesecht hebben, si sijn deelechtich worden Gods vrientscapen gheleent om die ghiften der disciplinen.
Want God heeft mi ghegeven te seggene uute sentencien ende te aenvane weerdicheiden deser dingen, die mi werden ghegeven, want hi is der wijsheiden beleidere ende beterrere vanden wisen.
Want in sijnre hant sijn wi ende onse redenne ende alle wijsheit ende die discipline der werken van wetentheiden.
Want hi gaf mi ghewarege const der dinghen, die sijn, dat ic weten mach die ordinancie vander werelt rontheit ende die crachte der elemente,
dat beghin ende dat eynde ende die middewert vanden tiden, die verwandelinge vanden behoerten ende denden der tide, verwandelinge  der seden ende de onderscheidicheiden der tide,
die lope vanden jare ende die disposicie vanden sterren,
der beesten natuere ende der beesten gramscapen, die cracht der winde ende der menschen ghepeise, donderscheidenheiden der planten ende die crachte der wortelen,
ende soe wat dat verborgen ende onghesien is, heb ic gheleert. Want alre dinghen werkere, die wijsheit, heeft mi gheleert.
Want in haer is die gheest der verstannessen heilich, enich, menichfuldich, subtijl, saechtmoedich, ondersceidich, beroerlijc, onbesmet, seker, suete, tgoet minnende, scarp, die niet scuwet wel te doen,
menscheleck, goedertieren, ghestade, seker, ghewarich, alle doghet hebbende, alle dinghen voerscouwende ende die bevaet alle verstandelike gheesten, suver, subtijl,
want de wijsheit is beroerlikere dan alle beroerlike dingen, want si ghereict alle sins om harre suverheit.
Want si is een wasem der Gods cracht ende si is een uutvloyen des almechtichs Gods claerheiden. Si is suver ende hier omme en comt aen haer nieut besmet,
want si is een blincken des ewichs lichts ende spiegel Gods moeghentheiden sonder smette ende beelde sijnre goedertierenheit.
Ende al is si een, si mach alle dinc ende in haer selven blivende so verniewet si alle dinc ende si dreghet haer over onder die gheslechte in die heileghen zielen ende si settet Gods vrienden ende sine propheten.
Want God en mint nieman dan hem, die metter wijsheit woennachtich is.
Want die wijsheit es precioser dan die sonne ende boven alle ordinancie vanden sterren, daer mense rekent jeghen tliecht, men vint dat si voer es,
want nae dat licht volcht die nacht, wijsheit verwint die quaetheit.
Si ghereict vanden einde totten einde sterckelec ende si betrect alle dinc suetelec.
Die wijsheit minde ic ende ic hebse ghesocht van mijnre joncheit, ende ic sochtse om te minen behoef te nemene tot eenre bruydt, ende ic wert minnare haers maecsels.
Si glorificeert, sine edele gheslechte hebbende Gods gheselscap, mer oec mintse die Here van allen,
want si is leerrarsse van Gods disciplinen ende uut kiesersse van sinen werken.
Ende eest dat men rijcheiden begheert in dleven, wat is riker dan wijsheit, die alle dinghen werct?
Mer oft dat die sin werct, wie is meer werkere vanden dinghen die sijn, dan si?
Ende oft yemant gherechticheit mint, die arbeide hier af hebben groete doechden, want si leert soberheit ende wijsheit ende gherechticheit ende doghet ende niet el dan dese is oerberliker den menschen inden levenne.
Ende eest dat ieman menichten  van constheiden begheert, si weet die behendicheiden vanden redenen ende die onbehendicheiden ende die ordinancien van argumenten, si weet die tekenen ende die wondere, eer si gheschien ende die ghescienten der tide ende der werelde.
Hier omme soe micte ic, dat ic dese te mi halen soude om daer mede te levenne, wetende dat si met mi delen sal vanden goede ende si sal wesen een  aenspreken mijns ghepeys ende mijns verdriets.
Om haer sal ic hebben claerheit ten scaren wert ende ere voer die ouders ende die jonghelinghe,
ende ic sal scerp werden vonden in vonnessen ende ic sal te verwonderne wesen inder machteghere aenscouwene ende der princen aensichten selen mi verwonderen.
Si selen mi ontbeiden als ic swighe, ende als ic spreke, selense mi aenscouwen, ende als ic vele redene segghe, selense de hant op haren mont legghen.
Al sonder dit sal ic bi haer hebben ontstervelicheit ende ic sal ewelijc herdencken laten den ghenen, die nae mi comen selen.
Ic sal die volke betrecken ende de gheslechte selen mi onderdanich wesen.
Mi selen ontsien eyselike coninghe horende; inder menichten sal ic goet schinen ende inden stride starc.
Gaende in mijn huys soe sal ic rusten met haer, want hare wandelinghe en heeft neghene bitterheit, mer blijscap ende vroude.
Dit peysende bi mi selven ende herdenckende in mijn herte, dat die wijsheit ontstervelec is in gepeyse
ende dat in haer vrientscap es goede ghenoechte ende inden werken haerre hande eersamheit sonder ghebrec ende dat inden stride haerre talen is vroetscap ende heerlicheit in deelechticheit haerre redenen, soe ghinc ic al om soekende, dat icse te minen behoef nemen soude.
Ende ic was een kint van goeden sinne ende ic hadde te dele een goede ziele.
Ende om dat ic meer goet was, soe quam ic te enen onbesmetten lichame.
Ende doe ic wiste, dat ic anders niet en soude moghen wesen suver, God en gaeft - ende dit selve was der wijsheit, te wetenne wies dese gave was - ende ic ghinc <ten Here> ende bat hem ende ic seide uut al mijnre herten:
Mijnre vadere God ende Here der ontfermherticheit, die alle dinghen ghemaect heves met dinen woerde
ende die met dijnre wijsheit settes den mensche, dat hi heerscappie hebben soude boven dine creatueren, die van di ghemaect is,
dat hi die werelt beleedde in effenheiden ende gherechticheden, ende dat tfonnesse wise int betrecken sijnre herten,
gheef die wijsheit die neven dine chiedsen staet, ende en wil mi niet weder steken van dinen kinderen,
want ic ben dijn knecht ende dijns joncwijfs zoene, een cranc mensche ende van cleynen tide ende te cleenne ter verstannessen des vonnessen ende der wette.
Ende soe wie dat volmaect sal wesen onder der menschen kinderen, eest dat hem dine wijsheit ghebrict, men salne te niete achten.
Want du heefs mi ghecoren te enen coninc dinen volke ende richtere dijnre sonen ende dijnre dochtere
ende du heefs mi gheseit te stichtenne enen tempel op dinen heilegen berch ende enen outaer in die stat dijnre woningen, die ghelikenisse dijns heilichs tabernakels, dattu bereet heefs vanden beghinne.
Ende metti is die wijsheit, die dine werke weet ende die doe bi di was, als du die rontheit der werelt makes, ende si wist wat genuechlijc was dinen ogen ende wat recht was in dinen ghebode.
Sentse van dinen heileghen hemelen ende vander chiedsen dijnre groetheit, dat si met mi si ende met mi arbeide, dat ic weten moge, wat bequame is voer di,
want si weet alle dinc ende versteet ende si sal mi geleiden soberlec in minen werken ende si sal mi behueden in haerre moeghentheit.
Ende mine werke selen ontfanclijc wesen, ende ic sal dijn volc gerechtelec beleedden ende ic sal werdich wesen van mijns vaders setelen.
Want wie vanden menschen mach weten Gods raet, ofte wie mach ghepeysen  wat God wilt?
Want der sterveliker liede ghepeise sijn vreesachtich ende onse voersienicheiden onseker.
Want de lichame, die sondicht, verswaert die ziele ende eertsche woninghe verduwet  enen sin, die vele peyst.
Ende wi achten pilec die dingen, die inder erden sijn ende die int voer aensien sijn, vinden wi met pinen. Mer wie sal ondersoeken dat inden hemel is?
Want wie sal dinen sin weten, en si dattu gheves wijsheit ende sendes dinen heileghen gheest vanden hoechsten?
ende aldus sijn ghebetert hare weghe die inder werelt sijn ende die menschen leerden die dinghen, die di ghenoechden?
Want, Here, alle die ghene, die di ghenoechden vanden beghinne, sijn gheganst bi der wijsheit.
Dese wijsheit behuedde dien, die eerst van Gode gheformeert was vander erden vander werelt rontheit, doe hi alleene ghescapen was,
ende si leeddenne uut van sijnre mesdaet ende si brachten voert vanden lime der erden ende si gaf hem macht, alle dinc te onthoudenne.
Ende doe hi ongherechtich in sijn gramscap van deser wijsheit hem keerde, soe verderf die broederscap bi gramscapen der manslacht.
Om den welken als dwater verderfde die werelt, soe ganste echter die wijsheit, bi den versmadeliken houte den gherechtigen beleeddende.
Ende inden consente der quaetheit, daer hem die gheslechten in ghegeven hadden, soe wiste dese wijsheit den gherechtighen ende behilten sonder mesdaet Gode, ende si behoedde hem starke ontfermecheit inden soene.
Dese wijsheit verloeste den gherechtigen vlieende vanden quaden, die verderft worden metten viere, dat neder viel in die vijf steden ,
den welken noch dat woeste roekende lant staet in orconscap haerre quaetheit, ende in seker tide hebbende die boeme der vrucht, ende therdencken der ongeloviger zielen soe staet een beelde des houts.
Want die de wijsheit achter lieten, sine sijn hier in niet alleene ghevallen, dat si tgoet niet en wisten, mer si hebben oec herdencken ghelaten den menschen haerre onwijsheit, soe dat si niet verborghen mochten blijven in dien, dar si in sondichden.
Want die wijsheit verloest van rouwen die ghene, die haer houden.
Want dese wijsheit gheleedde den gherechtighen vlochtigen van sijns broeders gramscap doer rechte weghe ende si toghede hen dat rike Gods ende si gaf [hem] wetentheit der heilighen, si eerdenne in sinen arbeide ende si voldede sine arbeide.
Inden loesheiden der gheenre, dien hoenden, was si bi hem ende si maecten eersam.
Si behueddenne vanden vianden, ende vanden beleedders maecte sine versekert, ende si gaf hem starken strijt, dat [hi] verwinnen soude ende weten soude, dat die wijsheit mechteghere is dan alle dinc.
Dese wijsheit en liet den gherechtighen niet, die vercocht  was, mer si verloesten vanden sondaren, ende si ghinc met hem neder in die putte,
ende inden ghevanghenisse en liet sine niet, tot dat si hem toe brachte tseptrum vanden rike ende macht jeghen die ghene, dien vernederden, ende si toeghede, dat si loeghennachtich waren, dien besmetten, ende si gaf dien die ewelijc claerheit.
Dese wijsheit verloeste tgherechte volc ende tsaet, dat was sonder beclaghen vanden gheslechten, diese tonder daden.
Ende si quam in die ziele van des Heren knecht ende si stont jegen vervaerlike coninghe in wonderen ende in teekenen.
Ende hi gaf den gherechtighen den loen van haren arbeiden ende hi gheleeddese in wonderliken wech, ende hi was hen des dages in een bedecken ende des nachts in licht van sterren;
ende hi leidese over doer di Roede Zee ende hi leidse doer vele watere.
Mer haer viande verdranc hi in die zee ende hi leidde die uut vander diepheit der hellen. Hier omme droeghen die gherechtige der quadere roeve
ende si besonghen, Here, dinen heileghen name, ende si loefden te gader die verwennarsse dine hant,
want die wijsheit ontdede der stommer mont ende maecte wijs der kinder tonghen.
Si beleedde haer werke in dijns heilichs propheten hant.
Si daden haren wech doer die wildernissen, daer men niet in en woende, ende in wilden steden sloegen si haer tenten.
Si stonden  jeghen die viande ende si wraken hem van haren vianden.
Si hadden dorst ende si aenriepen di, Here, ende hem wert water gegheven vanden hoghesten steene ende ruste haers dorstes uut enen haerden steene.
Want bi dien dinghen, daer haer viande mede ghepijnt woerden van breken haers drancs, daer in verbliden die kindere van Israhel, om dat si daer in over vloyende waren,
want bi desen, dat haren vianden ghebrac, soe woert wel ghedaen met desen.
Want over fonteyne der eweliker fonteinen soe gaefstu den ongherechtigen menschelec bloet.
Ende om dat dese niet en soude werden ghemindert inden verdervenne hare ghedoodder kinder, soe gaefstu hem over vloyende water der onghewaender salicheit,
toeghende biden dorste, die doe was, hoe du dine vrinde verheffen souts ende haer wedersaken doods.
Want doe si becoert worden ende eneghe van hen lieden met ontfermecheiden discipline ontfingen, soe wisten si, hoe die quade met gramscapen gheordelt tormente ghedoegen souden.
Want du proeves dese als een vermanende vader, mer du verordeles die ondervraghende als een wreet coninc.
Want die jeghenwordich waren ende die van daer waren, si worden oec ghetorment,
want dobbel verdriet hadde die bevaen, ghesucht ende herdenckenisse dier dinghen, die leden waren.
Want doe si hoerden bi haren tormenten, dat wel met hen ghedaen  wert, soe herdachten si des Heren, verwonderende in dende des uutgaens.
Want dien si bescopten uut gheworpen in quadere uutsettinghen, verwonderden dese dorst hebbende in dende der daet. Ende niet alsoe en daetstu den gherechtighen,
want om sotte ghepeyse waren har ongherechticheiden. Omme dat eneghe dolende oeffenden stomme serpenten ende ydele beesten, soe sendestu onder hen lieden in wraken een menichte van stommen beesten,
om dat si weten souden, dat soe waer yemant mede sondecht, dat hi daer mede wert ghequellet.
Want dine almechtige hant en was niet onmoghende, die sciep der werelt rontheit van onghesienliker materien, onder hen te senden een menichte van beeren ofte stoute libaerden
ofte onbekende beesten van nuwen maecsele vol gramscapen, wasem van viere uutblasende ofte stanc van roeke uutghevende ofte eyseliken ghinsteren viers uuten oghen scietende,
welker quetsinghen niet alleene machtich hadden moghen wesen die te verdervenne, mer oec haer aensien van anxte te dooddenne.
Mer oec sonder desen soe hadden si moghen werden ghedoodt met enen gheeste ghedoegende verdriet van haren werken ende hadden moghen werden ghestroyt by den gheest dijnre macht. Mer alle dinghen heeftu gheordineert in maten, in ghetale ende ghewichte.
Want di alleene heeft altoes gheweest vele te vermoegen, ende wie sal wederstaen der cracht dijns arms?
Want ghelike den wancke eenre waghen, alsoe is voer di alder werelt rontheit ende als een droppel daus der dagheraet, die op die eerde nedervalt.
Mer du ontfermes alre dinghen ende du dissimuleers der menschen sonden om penitencie.
Want du mindes alle dinghen, die sijn, ende du en haets niet van dien dattu ghemaect heefs, want bi hatien en heefstu niet gheset noch ghemaect.
Want hoe soude yewet moghen ghedueren of tuut niet ghewoudt en hads ofte hoe soude moghen bliven staende, dat van di niet gheroepen en waer?
Want du spaers alle dinghen, want, Here, si sijn dine, die de ziele minds.
O, hoe goet ende hoe suete, Here, es dijn gheest in ons!
Hier omme soe berespstu in deelen die ghene die dolen, ende vermaentse dar af, dat si sondeghen, ende du spreecs hen aen, dat si harre quaetheit laten ende in di gheloeven, Here.
Want die oude woenres, die bynnen dinen heileghen lande woenden, die du vereyses,
om dat si werke daden, die du hates bi ongerechten medicinen ende offerhanden
ende die doodders harre kindere waren, sonder ontfermicheit eters vander menschen innadere ende verslinders des bloets van midden dinen sacramente
ende meerres vader ende moeder van ongheholpenen zielen, die woudstu verliesen bi onser vadere hande,
om dat si ontfaen souden weerdege pelgrimagie der kindere Gods, welc lant du liever heefs dan alle dinc.
Mer ende desen oec soe spaerstu als menschen ende du sonds voergangers dijns heers vliegen, dattu die allenskenne verdriven souds,
niet om dattu onmoeghende waers in stride die quade den gherechtighen tonder te doen ofte met fellen beesten ofte met haerden worden die te verdrivenne,
mer bi partien ordelende soe gaefstu stat van penitencien, wetende, dat haer gheslechte ongerecht was ende haer quaetheit natuerlec, ende om dat haer ghepeys nemmermeer en hadde moghen werden verwandelt,
want het was vermalendijt  saet vanden beghinne. Ende nieman ontsiende soe gaefstu ghenade haren sunden.
Want wie sal di segghen: Wat heefstu ghedaen? Ofte wie sal staen jeghen dijn vonnisse? Ofte wie sal comen jeghen dijn aenscouwen wrekere vanden ongherechtigen menschen? Ofte wie salt di witen als werden die gheslechten verderft, die du ghemaect heefs?
Want gheen ander god en is dan du, dien tbesorgen is van allen, om dattu toghen sels, dattu niet ongherechtelijc vonnesse en wijs.
Om dattu gherecht sijs, soe betrecstu alle dinc gherechtelijc; du verordels oec dien, die niet ghecasteit en soude werden ende du achstenne vreemde van dijnre doeget.
Want dine doeget is dat beghinsel der gherechticheit, ende om dattu alre creatueren Here best, soe doestu di alle dingen sparen.
Want du toghes cracht die <niet en> gheloeft dattu in crachte en gheen endde en heefs, ende die ghene, die di niet en weten, leverstu over in boutheiden.
Want du, Here der cracht, du ordels met sachtheiden ende met groeter weerdicheit betrecstu ons, want di is tonder dattu wils te vermoeghenne.
Want du leers bi dusdanen werken dijn volc, want men moet gherecht wesen ende menschelec, ende du makes dine kindere van goeder hopen, want wrekende gheefstu stat der penetencien in sonden.
Want ofstu die viande dijnre knechte ende die der doet sculdich waren, met soe groeter verstannessen tormentes ende verloestes, ghevende tijt ende stat, daer si souden moghen werden bekeert vander quaetheit,
met hoe groeter neernsticheit vonnestu dine kindere, welkere vadere du gaefs eedde ende voerwaerden van goeden beloften.
Als du ons aldus discipline gheefs, soe gheesselstu onse viande menichvoudechlec, om dat wi ordelende selen peisen dine goetheit, ende als van ons wert ghevonnest, dat wi hopen selen dine ontfermicheit.
Hier bi soe gaefstu oec den ghenen, die in haren levenne sottelec ende ongherechtelec leefden, groete tormente by dien selven dat si oeffenden.
Want si doelden te lange inden weghe der dolingen, houdende over gode die beesten, die onder den dieren ydelst sijn, levende naden sede van sotten kinderen.
Hier omme soe gaefstu hem ordel in spotte als sotten kinderen,
want die met spotte ende met berespinghen niet en waren berespt, si woerden ghewaer Gods weerdich vonnisse.
Want in dien, dat si ghedoechden, soe verdroeghen si swaerlijc. Want in dien te gedoeghenne hadden si onweerdicheit, om dat si werden verdreven bi dien dinghen, die si over gode hielden, siende dien, dien si wilen niet en wouden bekennen, soe bekenden sine, den ghewaregen God. Om dit sal dendde haerre verdoemennessen op hen comen.
Alle menschen, daer Gods weten niet in en is, syn ydel, ende van dien, die goet schinen, soe en mochten si niet verstaen den ghenen, die is, ende merkende die werken, soe en bekenden si niet, wie die werkere was.
Mer ofte tfier, ofte den wint, ofte die verstormde locht, ofte den omrinc vanden sterren, ofte groet water, ofte die sonne ende  die mane, die regeerres der ronder werlt, hielden si over gode.
Ende ofte si in deser scoenheit soe ghenuechte hadden, dat sise over gode hielden, soe mochten si gheweten hebben, hoe vele scoenre dan dese is die boven hen here is, want die sceppere is der scoenheit, heeft alle dese dinghen ghemaect.
Ende oft si hare  cracht ende hare werke verwonderden, soe verstaen [si] van desen dinghen, dat hi, die dese dingen sciep, starkere is dan die,
want vander groetheit der scoenheit ende der creatueren soe machmen bekenlec sien den sceppere van desen dinghen.
Mer nochtan is in desen dat minste beclaghen, ende masschien soe doelen dese oec, Gode soekende ende willende hem vinden.
Want om dat si in sinen werken wandelen, soe soeken si ende hebben te rade, dat die dingen goet sijn die men siet.
Want echter soe en salment desen niet verlaten,
want oft si soe vele mochten weten, dat si di werelt mochten gherekenen, hoe en gevonden si dan niet lichtere der werelt Here!
Want si sijn onsalich ende onder die dode is haer hope, die gode hieten die werke van menschen handen, gout ende silver, vinden der const ende die gelikenissen van dieren ofte enen onnutten steen, dwerc een ouder hant.
Want soe wat meester tymmerman houwet een recht hout inden bosch ende dat sine gheleerde hande af scaven al die scorsse ende hi sijnre const plegende neernstelec maect een orbarlec vat ten beseghenne des levens,
ende dat hi die spaenre van desen werke besicht ter spisen te ghereeddenne
ende dander van desen houte, dat hi te ghenen orbare maect, een crom hout ende vul weerre, neernstelec snijdt bi sijnre ydelheit ende bider const sijns ambachts dat scept ende maket ghelijc eens menschen beelde,
ofte maect dat ghelijc eneghen vanden dieren, dat over strikende met roeder verwen ende dat roet makende sine verwe lickende ende alle smette dier in is,
over strikende ende maect hem ene weerdeghe tabernakele, dat settende aen die want
ende vast makende met ysere, dat voersiende dat het niet en valle, wetende dattet hem niet helpen en mach, want het es een beelde ende hem is noet van helpen,
ende hi vraghet dien van sinen goede ende van sinen kinderen ende van huweliken, hem beloften doende, hi en scaemt hem niet te sprekenne met dien, die sonder ziele is,
ende hi bidt den crancken om ghesonde ende hi bidt den doden om lijf ende den onnutten aenroept hi te hulpen
ende om den wech bidt hi den ghenen, die niet wandelen en mach, ende van ghewenne ende van werke ende van ghescienten alre dinc bidt hi den ghenen, die in allen onnutte is.
Echter een, die peyst met scepen te vaerne ende doer die wrede vloede beghinnende wech te doen, hi aenroept een broesscher hout dan thout dattenne voert.
Want die begherte van ghewinne vant dat ende die wercman maket met sijnre const.
Mer du, Vader die alle dinc betrecs met voersienicheiden,
wanttu gaves wech in die zee ende onder die vloede alte vasten pat, toghende, dattu machtich best van allen te ghenesenne, al waert oec, dat yeman sonder scep ter zee ghinge.
Mer om dat die werke dijnre wijsheit niet ydel wesen en souden, hier omme soe gheloeven oec die menschen enen cleynen houte van haren zielen, ende die zee over varende soe werden si met enen scepe verloest.
Mer vanden beghinne, doen die hoverdeghe gygante verderft worden, de hope vander ronder werelt vliende ten scepe, sant der werelt weder saet van gheboerten, dat in dine hant werd beleedt.
Want dat hout is ghebenedijt, daer gherechticheit mede ghesciet,
mer die afgod, die met handen ghemaect woert, is vermalendijt ende hi oec, dien maecte, want hi heeftene ghemaect, ende die beelde die broesch was, om dat God ghetoenaemt was.
Echter sijn si oec Gode te  hatenne, die quade ende sijn quaetheit,
want datter ghemaect is, sal tormente ghedoegen metten ghenen, diet maecte.
Om dit en sal oec gheen aenscouwen wesen  den afgoden vanden heidenen, want si sijn Gods creatueren te hatien worden ende in becoringhen der menschen zielen ende in een stricke ter onwisere voeten.
Want dat beghinsel van vernoyeertheiden es dondersueken der afgode ende haer vinden is mesdadicheit des levens,
ende si en waren vanden beghinne niet, noch en selen ewelec niet wesen.
Want die grote ydelheit der menschen vant den afgod inder werelt, ende hier omme is haer einde cort vonden.
Want een vader met bitteren gheweenne sereghende maecte haestelec sijns soens beelde, die hem ghenomen was, ende dien, die doen als een mensche doet was, begonste hi te oeffenen als enen god ende hi settede onder sine knapen heileghe oeffeningen ende offerhanden.
Hier nae, als die tijt leet ende die ongherechtighe costume wies, soe wort dese dolinghe gehouden als een wet ende biden gheboden vanden tyrannen soe wertmen die afgode oeffenende.
Ende die liede, die de menschen niet en mochten openbaerlec eren, om dat si verre waren, soe brocht men van verren hare maecsele ende maecten claerlec eens conincs beelde, dien si wilden eren, omdat si dien, die van daer was, met harre sorfherticheit souden oeffenen als oft si en voer hem ghehadt hadden.
Ende het trac voert te deser oeffeninghen ende dese, die niet en wisten, die hoghe eernsticheit vanden wercman.
Want die werc man, om dat hi te meer ghenoegen wilde den ghenen, die hem onthouden hadden, hi pijnde met sijnre const, dat hi die ghelikenisse te bat maken soude,
want die menichte vanden menschen, die daer toe quam bi der scoenheit des wercs den ghenen, die voer die tijt gheert was als een mensche, dien hielden si nu voer enen god.
Ende dit was des menschelec leven bedrieghinge, want om dat die menschen dienende waren vrienscapen ofte coningen, soe gaven si enen onverwandeliken name den steenen ofte den houte.
Ende hem en was niet ghenoech, dat si ghedoelt hadden ane Gods wetentheit, mer levende in groeten stride der onwetentheit dus vele ende dus grote quade hieten si pays.
Want ofte haer kindere offerende ofte doncker offerhande doende ofte wakinghe hebbende vol sotheiden,
soe en hueddense noch leven, noch huwelec suver, mer die een doodt den anderen bi hatien ofte bedroeftenne by over speele.
Ende alle dinc sijn gheminghelt: bloet, manslacht, diefte ende gheveistheit, oncuyscheit, onghetrouheit, stoernesse ende versweren, tgheroechte vanden goede,
verghetelheit ons Heren, der zielen besmetten, verwandelinghe der gheboerten, donghestadicheit van huwelike, ongheordinertheit des over speels ende onsuverheit.
Want der veelre afgode oeffeninghe is die sake van allen quaden ende dat beghinsel ende dat eendde.
Want als si verbliden, si doen sotheiden; ofte seker voerseggen si valsheit, ofte si leven ongherechtelijc, ofte si versweren hon haestelec.
Want om dat si betrouwen inden afgoden, die sonder ziele sijn, qualec swerende hopen si, dat si hen selven niet en deren.
Hier omme comen hen beiden gherechtelec, want si qualec ghevoelden van Gode, hare verstannesse hebbende ten afgoden, ende si sweren ongherechtelec in loesheiden veronweerdende die gherechticheit.
Want der swerende en is die doghet niet, mer der sondaren pine doer wandelt altoes der ongherechteghere overdaet.
Mer du, onse God, best soete ende ghewarich, ghedoechsam ende alle dinghen betreckende in ontfermicheiden.
Want al eest dat wi sondeghen, wi sijn wetende dine groetheit, ende eest dat wi niet en sondeghen, soe weten wi, dat wi voer di gherekent sijn.
Want di te bekennene is volmaecte gherechticheit ende te wetenne die gherechticheit ende dine waerheit is wortele der onstervelicheit.
Want dat ghepeys der quader const vanden menschen en heeft ons niet bracht in dolinghen, noch die scaduwen der beelden arbeyt sonder vrucht, een beelde bestroken met menegherhande verwen ,
welkere aenscouwen den sotten gheeft een begheerte, ende hi mint een ghelikenisse eenre doder beelden sonder zielen.
Die minnaren vanden quaden sijn werdich der doot, die hope in dusdanen dinghen hebben ende die di maken ende diese minnen ende diese oeffenen.
Mer oec een potmaker, die moruwe eerde duwende, maect met pinen te onsen beseghene alrehande vate ende van dier selver moderen fingeert hi vate, die suver sijn ter usazien ende oec andere, die desen contrarie sijn, mer van desen vaten, waer toe dat mense useren sal, is die potmakere vonnessere.
Ende met ydelen arbeide fingeert hi enen god van dier selver modere, hi, die een luttel daer te voren vander eerden ghemaect was, ende nae een luttel tijts hem leedt, daer hi af ghenomen was als hem wert gheheescht der zielen scout, die hi hadde.
Mer dien is sorghe, niet dat hi arbeiden sal, noch dat sijn leven cort is, mer hi strijdt met goutsmeden ende silversmede, mer oec volget hi coper smede ende hi dreghet glorie, dat hi ydele dingen maken can.
Sijn herte is assche ende sijn hope is alte ydel erde.
Want hi en weet niet, wie hem ghemaect hevet ende wie hem die siele in gheblasen heeft, die werct, ende wie hem den levenden gheest in gheblasen heeft.
Mer si micten onse leven wesen een spel ende die wandelinge vanden levene gheset ten gewenne ende datmen oec moet van allen sins met quade bejaghen.
Want dese weet, dat hi boven alle mesdoet, die vander erden materie broesche vate ende afgode maect.
Want alle onwise ende onsaleghe boven maten der sielen hoverdich sijn dijns volcs viande ende hen ghebiedende,
want si achten alder gheslechten beelden gode wesen, die welke die oghen niet en besegen om te siene, noch naeslocken om den gheest te ontfane, noch die oren om te hoerne, noch der hande vinghere om te handelene, mer oec sijn haer voete traghe om te wandelene,
want een mensche heefse ghemaect, ende die selve, die sinen geest ontleent heeft, hi fingeerse. Want negheen mensche en mach enen god fingeren, hem selven ghelijc,
want om dat hi stervelec is, soe fingeert hi met ongherechten handen enen doden. Want hi is beter dan si sijn, die hi oeffent, want hi leefde, al was hi stervelec, mer die en leven nummermeer.
Mer oec oeffenen si cativeghe beesten, want die diere, die sonder sin sijn, rekent mense jeghen dese, soe sijn si quadere dan die andere.
Mer oec noch met aenscouwen soe en machmen gheen van desen dieren goet aenscouwen, want si sijn ontvlouwen den love Gods ende sine benedixie.
Om dese dinghen ende des geliken soe ghedoechden si gherechte tormente ende bi  menichte van beesten worden si verdreven,
voer welke tormenten du wel dijn volc betrocs, den welken du gaefs begheerlicheit dijnre ghenoechten, niewen smaec, hem bereidende spise velthoenre,
dat si oec die spise begheerden om de dinghen, die hem ghetoeghet worden ende ghesonden, hem oec keren souden van noetdorfteghen begherten. Want dese, die in corten tijt mate worden waren, ghesmaecten niewe spise,
want dien moest sonder onscout op comen verdervennesse, die wreetheit doende waren. Mer desen moestemen alleene toghen, hoe hare viande verdorven warden.
Want doe dien op quam wrede gramscap van beesten, soe werden si verdreven met beten van verkeerden slanghen.
Mer dine gramscap en gheduerde niet ewelec, mer si worden in corter tijt verstoert te enen berespene, hebbende een teeken der salicheit te enen vermanenne des gheboets dijnre wet.
Want die bekeert waert, en ghenas niet bi dien dat hi sach, mer by di, alre menschen behoudere.
Ende hier in oec toghestu dinen vianden dattu best, die verloest van allen quaden.
Want beesten van spelthanen ende van vliegen doden die, ende men en vant die ghesontheit harre zielen niet, want si waren weerdich van dusdanen beesten te werden verderft.
Mer ghevenijnder draken tande en verwonnen dine kindere niet, want dine ontfermicheit quam hem toe ende genasse.
Want si woerden gheproeft int herdencken dijnre woerde ende si worden ghehouden, om dat si, in groeter verghetelheit niet vallende, niet en souden moghen gebruken dijnre helpen.
Want noch cruyt, noch plaestere en ghenasse, mer dijn wort, Here, dat alle dinc gheneset.
Du best, Here, die de macht heves des levens ende der doet, ende du gheleids ten porten der doet ende bringes weder van daer.
Want een mensche doodt bi malicien sine siele, ende als die gheest uutghevaren is, soe en sal hi niet weder keren, noch hi en sal die ziele niet weder roepen, die ontfaen is.
Mer hets onmoghelec dijn hant tontvlien,
want die quade, die loechgenden di te kennenne, worden ghegeselt bi der stercheit dijns arms, si ghedoechden vernoy van niewen wateren ende haghel steenen ende reghennen ende si storven metten viere.
Want dat wonderlec was int water, dat alle dinghen blusschet, soe vermochte tfier meest, want de werelt is wrekere vanden gherechtigen.
Want te enen tide werd tfier ghesacht, dat die dieren niet verbernen en souden, die ten quaden wert ghesonden waren, mer dat sijt siende weten souden, dat si met Gods vonnessen ghedoechden vernoy.
Ende te enen tide soe bernde tfier boven cracht allesins int water, om dattet die ongherechtige geslechte vanden lande verdriven soude.
Over welke dinghen du dijn volc voedes metter enghelen spise, ende du verleennes hem sonder pine dbereedde broet vanden hemele, dat allen ghenoechliken smaec in hem hadde ende soeticheit van allen smake.
Want du toeghes dijn goet ende dijn sueticheit, die du in den kinderen heves, ende dienende te elcs wille soe wert [si] ghekeert te wat elc wilde.
Want snee ende ijs ghedoechden die cracht vanden viere ende en smolten niet, om dat si weten souden, dat dat bernende vier verdervede der viande vruchte in haghel steene ende reghene bleckende.
Ende dit echter, om dat die gherechtige souden werden ghevoedt, soe vergat oec tfier sijnre cracht.
Want die creatuere, die di, sceppere, dient, ontstect inden tormente jegen die ongherechtege ende het waert saechtere om wel te doen den ghenen, die in di gheloeven.
Om dit ende doe oec in alle dinghen verwandelt, soe diende si der voederssen dijnre gracien te hare alle wille van dien dinghen, die van di begheert waren,
om dat dine kindere weten souden die du minnest, Here, dat die  vruchte der gheboerten die menschen niet en voedden, mer dijn woert behoudt die ghene, die in di gheloefden.
Want dat vanden viere niet en mochte smelten alst van enen cleynen sonnen schine verwarmde, soe smalt,
om dat alle menschen kenlec soude wesen, dat men voer die sonne moet coemen te dijnre benedixien ende aenbeden ten opgaende liechte wert,
want eens ondanckelecs ghelove smelt als winter ijs ende het sal vervaren als onnutte water.
Dine vonnesse, Here, sijn groet ende dine worde onvertallec; om dit soe doelden onghemanierde zielen.
Want als dongherechtige in rade hebben, dat si boven dat heileghe gheslechte selen moghen heerscapie hebben, soe waren si ghespannen aen die voete met banden der donckerheiden ende si worden verborgen, besloten onder dat vlochtege der eweliker voersiennicheit,
ende als si wanen verborghen sijn in donckeren sunden, soe worden si ghesprayet met donckeren overdecsele der verghetelheit, eyselec hem ontsiende ende verstoert met alte groeten verwonderne.
Want de kerkere, diese hielt, en wachtedse niet sonder vreese, want neder comende gheluyt verstoerdese ende bedroefde personen, die hem openbaerden, gaven hem anxt,
ende negheen cracht van den viere en mochte hem licht ghegeven, noch die blickende vlammen vanden sterren en mochte niet dien anxteliken nacht verlichten,
want hen openbaerde haestelec vier vol anxt ende gheslagen metter vresen dies aensichten, dat men niet en sach, soe waenden si quadere wesen die dingen, die men niet en sach.
Ende daer waren toe ghedaen die bisscoppen vanden gokelrien ende dat berespen der wijsheit glorien met lachtere.
Want die ghene, die beloefden hen te verdrivenne vander quellender zielen die vreesen der stoernessen, dese quelden vol vreesen met bescoppe.
Want al waest datse niet vanden onghieren beesten en verstoerden, soe verderfden si verstoert al bevende vanden liden der dieren ende metten blasenne vanden serpenten, ende si seiden, dat sij niet en saghen die locht, die bi gheenre redenen nieman ontvlien en mach. Want eenpaerlec veronledeget die alre quaetste metten wroeghen der consciencien.
Want om dat die quaetheit hare ontsiende is, soe gheeftse orconscap der verdoemenissen, want altoes is overdadich die wrede verstoerde consciencie.
Want die vrese en is el niet sonder helpe der overdadicheit ende wroeghinge der helpers des gepeys.
Ende als van binnen dontbeiden minder is, soe waent si meerder wesen de macht dier saken, daer die torment af comt.
Want die ghene, die quamen in den machtighen nacht, die op hen quam van den nedersten ende den hoghesten, slapende dien selven slaep,
worden ghejaghet selken tijt metter anxte der onghierre diere, ende selken tijt worden die zielen onmachtich van ghewroege, want op hen quam haestich onghewaende vreese.
Daer nae als yeman van hen lieden ter neder ghevallen was, soe wachte menne in enen kerkere besloten sonder yser,
want waest dat enich was dorpere, ofte een herde, ofte dat hi veronledicht was metten arbeide des ackers, soe ghedoghede hi onverjaghelike noet,
want si waren alle te gader ghebonden met eenre ketenen der donckerheit, want ofte blasende wint, ofte die suete luydt der voghele onder dicke telgheren van boemen, ofte die cracht van watere alte seere neder wert loepende,
ofte groete gheruechte van neder gheworpenen steenen, ofte onghesien  loepen van spelenden dieren, ofte groete gheluyt van loyenden beesten, ofte weder ludende luyt van den hoghen berghen maecte die amachtich van vresen.
Want alder werelt rontheit wert verlicht met claren liechte ende en helt niet op met veronledechden werken.
Want dien alleene was op gheleit die sware nacht, een beelde der donckerheiden, die op hem comen soude, mer si waren hem selven sware dan die donckerheiden.
Mer dinen heileghen was al te grote licht, ende die viande hoerden oec deser stemme, mer si en saghen hare figuere niet, ende om dat dijn heileghen bi selken tormenten niet ghepijnt en woerden, soe loefden si di,
ende die voer ghepijnt waren, om dat si niet ghepijnt en woerden, soe dancten si di, ende om datter onderscedicheit wesen soude, soe baden si di, God.
Om dit hadden si een berrende columpne viers te enen leidere vanden onbekenden weghe ende du verlenest hen die sonne sonder quetsuren der goeder herbergen.
Want die waren werdich te dervenne dat licht ende te ghedoegen den kerker der donckerheiden, die dine kindere hoedden besloten, by den welken begonste dat onbesmette liecht der werelt te werdenne ghegeven. Doe si peysden der gherechteghere kindere te doden
ende een kint uut gheset was ende verloest in harre verdervenessen, soe ledestu een menichte van kinderen wech ende die verdorfstu te gader in groeten watere.
Want die nacht was te voren bekent onsen vaders, om dat si waerlec wetende wat eedde si gheloefden, te rusteliker van herten wesen souden.
Want van dinen volke wert ontfaen oec die gesontheit der gherechtigere ende tferdriven der ongherechtighere,
want ghelijc dattu onse wedersaken quetses, alsoe verhiefstu ons voertleidende.
Want die gherechtighe kinderen der goeder offerden al heymelec  ende leiden neder in eendrechticheiden de wet der gherechticheit, oec die gherechtighe, die goet ende quaet ontfaen souden, ende si songhen lof den vader van allen. Want die ontamelec stemme vanden vianden herluydde
ende men hoerde weennachtighe ghescrey vanden wenenden kinderen.
Want met gheliker pinen wert die dienst knecht met sinen here ghequelt ende een ghemeen man wert ghelijckelec ghepassijt met enen coninc.
Hier omme hadden si aldus onvertallike dode onder enen name der doot. Want der levendere en was niet ghenoech om de dode te begravene, want in enen tide waert verderft haer edelste gheslechte.
Want al en gheloefden si niet van allen om die weldade wille, soe beloefden si doen eerst Godes volc te wesenne als deerst gheboerne ghedoedt waren.
Want als alle dingen hielden rustelec gheswijch ende die nacht in sinen lope den middelsten wech hadde,
dijn almechtighe woert neder springende vanden hemelle, vanden conincliken setelen quam neder een haert vechtere in midden den lande der verdervenessen,
tscarpe sweert draghende dine ongheveisde ghebot, ende staende soe vervoldet alle dingen metter doet, ende in die eerde staende soe ghereict totten hemele,
als haestelec visione van quaden droemen die verstoerden, ende onghewaende vresen op hen quamen.
Ende een ander wart elre waer gheworpen half doet ende toende die sake der doet, daer hi omme sterf.
Want dese visione, die verstoerden, vermaendense, dat si niet onwetende sterven en souden, waer omme si dese quade ghedoechden.
Ende die gherechtige taste doe oec temptacie der doet, ende inder wildernissen wert een becoringhe der menichten, mer dijn gramscap en gheduerde niet langhe.
Want een man sonder mesdaet haeste hem te bidden over dat volc ende brachte voert die bedinghe, den schilt sijns dienstes, ende met wieroeke offerende versekerde hi sijn ghebet ende wederstont der gramscap ende maecte eende van dier noet, toghende, dat hi dijn knecht is.
Want hi verwan die scaren, niet metter cracht sijns lichamen, noch met wapenen van machte, mer hi dede tonder metten woerden den ghenen, die hem quelden, herdenckende die eedde der vadere ende hare belofte.
Want doe si thant ghevallen waren met hopen die een op den anderen doot, soe scoet hi tusschen ende corte tgheroechte af ende sciet dien wech, die ten levenden wert leedde.
Want in enen papeliken overroc, die hi hadde, was al die rontheit der werelt ende der vadere grote dinghen ghegraven in iiii ordinancien van steenen, ende dijn moeghentheit was ghescreven inder dyademen sijns hoefts.
Want desen dinghen wijctense, diese doot sloech ende dese ontsach hi, want het was alleene een temptacie, die ghenoech was ter gramscap.
Mer den quaden quam op de gramscap sonder ontfermicheit totte in dende, want hi voerwiste wat hem toe te comen was.
Want als si ghelaten hadden dat si verleeden souden, ende sise voer ghesonden hadden met groeter sorfherticheit, soe volchden hem nae die werke van penetencien.
Want doe si noch tusschen die hande hadden dat gheween ende si weenden ten graven vanden doden, soe namen si aen een ander ghepeys der onwetentheit, ende die biddende verdreven hadden, die volchden si nae als fugitive.
Want gherechte noetsake leedde die te desen endden, ende si vergaten dier dinghen die ghesciet waren, om dat die dingen, die ghebraken van den tormente, tcastiment vervollen soude,
ende dat dijn volc oec wonderlec soude overliden, mer dat die een niewe doet vinden souden.
Want alle creatuere wert getekent van den beghinne te haren gheslechte dienende dinen geboden, om dat dine  kindere souden werden behoedt onghequetst.
Want een wolke overdecte hare ghetelde ende uuten watere, dat te voren was, openbaerde droeghe lant ende uter Roeder Zee een wech sonder commer ende groyende velt van alte diepen gronde,
daer al dat gheslechte doer leet, dat bedect waert met dijnre hant, siende wonder ende tekenne.
Want als parde hadden si ghedestrueert die spise ende si verbliden als lammere, di lovende, Here, want duse verloestes.
Want si waren noch herdenckende dier dinghen, die gheschiet [waren] int dlant, daer si lantwennen waren, hoe dat dlant over tgheslechte van dieren vlieghen ute sant ende hoe over vissche die riviere uut crielde een menichte van vorsschen.
Mer ten lesten sagen si een nieuwe creatuere van voghelen, doe si verleidt met begherten hiesschen spise van weerscapen,
want inder aensprekingen der begherten soe quamen hem op uuter zee velt hoenre, ende den sondaren quamen op quellinghen, niet sonder die proeven, die voer ghedaen waren bi der cracht vander rivieren. Want si ghedoechden gherechtelec nae harre quaetheiden.
Want si setteden een verontwerden nieman te herberghen tontfane, ende oec andere waren, die niet en ontfinghen onbekinde toe comelinghe, ende andere daden  goede gaste tonder in diensticheit.
Mer dit en daden si niet allene, mer een ander oec wat sal sijn haer aenscouwen, want si node ontfinghen liede van buten.
Mer die dese met blijscapen ontfingen, die geploghen hadden deser selver gherechticheiden, die quelden si met fellen pinen,
want si worden gheslagen met blintheiden alsoe die waren in des gherechtes doren, doe si met haestighen donckerheiden overdect worden, soe dat elc sochte den lijt van sijnre doren.
Want als die elimente in hem selven keren ghelijc dat in orgalen des luyds deelinghe verwandelt wert ende dat si alle haren luydt wachten, waer bi datmen dat deellen mach ende bekennen bi den sekeren siene.
Want dwilde wert in waterachtecheiden bekeert ende al dat vlietende ende swemmende was, quamen op te lande.
Dat vier vermochte boven sijn cracht int water ende dat water vergat der natueren van blusschene.
Wederkeert die vlamme van beesten die de andere aten, en quelden dat vleesch niet van den beesten, die met hen wandelden, noch en schieden niet die goede spise, die lichtelijc woert ghesceiden als ijs. Want in allen, Here, makes du dijn volc groet ende eret ende en versmadestes niet, hem bi staende in allen tide ende in elke stat.
Alle wijsheit is van den Here God, ende si was met hem altoes ende is voer dat beghin.
Tsant vander zee ende die droppelen des reghens ende die daghe der werlt, wie heeftse ghetelt? Die hoecheit des hemels ende die breetheit der erden ende diepheit des afgronts, wie heeft ghemeten?
Gods wijsheit, die voer alle dinc was, wie heeft ondersocht?
Die wijsheit was ghescapen voer alle dinc ende die verstannesse der vroetscap vanden beghinne.
Die fonteyne der wijsheit is Gods woert inden hoechsten ende haer in ganghe sijn ewelike ghebode.
Wien is die wortele der wijsheit vertoget ende wie bekende haer behendicheiden?
Wien is der wijsheit discipline vertoeghet ende gheopenbaert ende wie heeft verstaen tfermenechvoudeghen haers inganges?
Een is die alre hoechste, die almechtighe sceppere van allen, een machtich coninck ende sere tontsiene, sittende op sinen troen ende regnerende, God.
Hi schiep die wijsheit in sinen gheeste ende sachse ende heeftse ghetelt ende ghemeten,
ende hi heeftse uut ghestort op alle sine werke ende boven alle vleeschs nae sine ghifte ende heeftse ghegeven den ghenen dien minnen.
Des Heren vrese is glorie ende verbliden ende blijscap ende een crone der vrouden.
Des Heren vreese sal therte in ghenoechten houden ende sal gheven blijscap ende vroude in lancheiden van daghen.
Die God ontsiet sal wel wesen in sinen utersten ende inden daghe sijns versceedens sal hi werden ghebenedijt.
Gods minlecheit is die eersame wijsheit,
want wien si openbaert in visione, si minnenne in visione ende int bekennen sijnre groter werke.
Dbeghinsel van wijsheiden is sHeren vreese ende metten ghelovighen wert die vrese gheboren met hen in der moeder wijflijcheit, ende si gaet metten vercoernen wive, ende si sal werden bekent metten gherechtigen ende den ghelovigen.
sHeren vrese is religioesheit [der wetentheit.
Die religioesheit] sal behoeden therte ende gherecht maken ende gheven vroude ende blijscap.
Die Gode ontsiet, hem sal wel wesen ende inden daghe sijns versceidens sal hi werden gebenedijt.
Vulheit der wijsheit is Gode tontsiene ende volheit van haren vruchten.
Si sal al sijn huys vervollen van gheslechten ende die vaten van haren tresoren.
Der wijsheit croene is sHeren vrese, vervollende pays ende die vrucht der salicheit,
ende hi sachtse ende heefse getelt, want beide sijnt die gaven Gods.
Die wijsheit sal behouden te deele wetentheit ende verstannesse der  vroetscap ende si verheft die glorie der gheenre diese ontsien.
De wortele der wijsheit is Gode te ontsiene, want haer telgheren sijn lanc duerende.
Inder wijsheiden tresoere is verstannesse ende ghemaniertheit der wetentheiden, mer den sondaren is de wijsheit een verontwerden.
Des Heren vrese verdrijft die sonde,
want die sonder vrese is, hi en sal niet moghen gherechtich werden, die gramscap sijns overmoets is sijn omwerpen.
Die ghedoechsame sal ghedoegen tot sinen tide ende daer comt hem af ghifte der vrouden.
Die goede sin sal tot enen  tide verberghen sine woerde ende veelre liede lippen selen vertellen sinen sin.
Inder wijsheit tresoren is betekeninghe der disciplinen,
mer den sondaren is een veronweerden Gods oeffeninghe.
Sone, begherende de wijsheit, behoude die gerechticheit ende God salse di gheven.
Want wijsheit ende discipline sijn de vreese Gods ende datter vresen ghenoechlijc is,
dats gheloeve ende saechtmoedicheit, ende sal vervollen haere tresoere.
En wes niet onghehoersam noch ongheloevich des Heren vrese ende en ganc te hem wert niet met dobbelre herten.
En wes niet ypocrijt inder menschen aenscouwene ende en werde niet ghescandaliseert in dinen lippen.
Verstant in dinen lippen, dattu masschien niet en vals ende sets een verbelghen dijnre zielen ende brings alsoe dijnre zielen toe onneerlecheit,
ende dat God dan ontdecke dine heimelijcheiden ende dat hi midden der synagogen di ter neder stoete,
wanttu ghinges qualec ten Here wert ende dijn herte is vol loesheiden ende bedrieghens.
Sone, als du gaes te Gods dienste, soe stant in gherechticheiden ende in vresen ende bereide dijn ziele te temptacien.
Vernedere dijn herte ende ontbeide ende helde dine ore neder ende ontfanc die woerde van verstannessen ende en haesti di niet ten tide der wedersegghingen.
Ontbeide die ontbeidinghe Gods, voeghe di met Gode ende ontbeide, dat inden achtersten dijn leven wasse.
Al dat di toe bracht wert, ontfanget ende ghedoeghe in rouwe ende hebbe ghedoechsamheit in dijnre oetmoedicheit,
want in den viere proeft men dat goudt, mer donfanghelike menschen werden gheproeft inden brande van vernedertheiden.
Gheloeft Gode ende hi sal di herwennen ende beleedden dinen wech, ende hope in hem, houde sine vrese ende daer in werde oudt.
Die den Here ontsiet, ontbeit sine ontfermicheit, ende en keert u van hem niet, dat ghi niet en valt.
Die den Here ontsiet, gheloevet hem, ende uwe loen en sal niet gheydelt werden.
Die Gode ontsiet, hoept in hem, ende in ghenoechten sal u comen ontfermicheit.
Die Gode ontsiet, minttenne, ende uwe herten selen werden verlicht.
Kindere, ontsiet der menschen gheslechte ende ghi sult weten, dat nieman inden Here en hoepte ende wert ghescendt.
<Wie> gheduerde in sinen gheboden, dat hi wert ghelaten, ende wie aenriep dien, dat hi en versmade?
Want God is goedertieren ende ontfermich ende inden daghen des vernoys verlaet hi die sunden, ende hi is bescermer allen den ghenen dien versueken inder waerheit.
Wee enen dobbelen van herten ende mesdadighen lippen ende handen, die quaet doen, ende den sondare, die dlant in comt met tween weghen.
Wee die onghemaniert sijn van herten, die Gode niet en gheloeven, ende daer omme en selen si van hem niet beschermt werden.
Wee den ghenen, die verloren hebben tferbeiden ende die de gherechtige weghe ghelaten hebben ende af ghekeert sijn in quaden weghen.
Ende wat selen si doen, als die Here beghint tondersuekenne?
Die den Here ontsien, en selen niet onghelovich wesen sinen worde ende dien minnen, selen sinen wech behouden.
Die den Here ontsien, selen ondersueken dat hem wel ghenoegen sal ende dien minnen, selen vervult werden met sijnre wet.
Die den Here ontsien, si selen hare herten bereiden ende in sinen aenscouwenne selense haer zielen heileghen.
Die den Here ontsien, behueden sine ghebode ende si selen ghedoechamheit  hebben totten aenscouwenne sijns,
segghende: En doen wi gheen penetencie, soe selen wi in Gods handen vallen ende niet inder menschen hande,
want nae die groetheit sijns alsoe is oec sine ontfermicheit met hem.
Kindere der wijsheit es die vergaderinghe van gerechtighen, ende hare gheboerte is ghehoersamheit ende minne.
Gheminde kindere, hoert des vaders vonnesse ende doet alsoe, dat ghi behouden moecht wesen,
want God eerde den vader inden kinderen ende die der moeder vonnesse ondersoect, heeft hi ghestarct in kinderen.
Die Gode mint, sal bidden voer die sunden ende wachten hem daer af ende hi sal werden ghehoert inden bedinghen der daghe.
Ende ghelijc enen, die tresoer gadert, alsoe is hi, die sijnre moeder eert.
Die den vader eert, sal verblijdt werden in sinen kinderen, ende inden daghe sijnre bedinghen sal hi werden ghehoert.
Die sinen vader eert, hi sal te langhere lijf leven, ende die sinen vader ghehoersam is, sal der moeder ruste doen.
Die den Here ontsiet, hi eert vader ende moeder, ende hi sal dienen als sinen heren den ghenen dien wonnen.
In werke ende worde ende in alre ghedoechsamheit ere dinen vader,
op dat di come benedixie van Gode, ende sine benedixie gheduert inden utersten.
Des vaders benedixie maect der kindere huse vast, mer der moeder vloec ontwortelt die fondamente.
En hebbe gheen blijscap in dijns vaders lachter, want en is di gheen eer, mer scande.
Want eens menschen blijscap comt van sijns vader eren ende eens kints lachter dats die vader sonder ere.
Sone, ontfanc dijns vader outheit ende en besereghenne niet in sinen levenne,
ende eest dat hem sen ghebrict, gheef hem ghenade ende en versmaets niet in dine macht, want des vaders almoesene en sal niet sijn in verghetelheiden.
Want over der moeder sunde sal di goet werden weder ghegeven,
ende het sal di werden ghesticht in gherechticheiden; inden dage van vernoye sal hi dijns herdencken ende dine sunden selen werden ghesceedden als dat ijs in heeten wedere.
Van hoe quader niemaren is hi, die den vader laet, ende hi is vermalendijt van Gode, die de moeder verontwert.
Sone, voldoch dine werken in saechtmoedicheiden, ende du sels werden ghemint boven menschen glorie.
Soe du groeter best, veroetmoedige di in allen, ende du sels voer Gode vinden gracie.
Want Gods moeghentheit is alleen groet ende hi wert gheeert vanden oetmoedighen.
En soeke gheen hogere dinghen dan di, ende en ondersoeke gheen starkere dinghen dan di, mer dat di God bevolen heeft, dat peys altoes, ende du en sels niet te eernstelec ondersuekende wesen in velen sine werken.
Want vele dinghen sijn di getoeghet boven der menschen sin.
Want veelre liede quaet wanen heefse ghescrinckelt ende behielt haer sinne in ydelheiden.
Een haert herte sal qualic hebben inden lesten ende die vrese mint, hi salre in vervaren.
Een herte, dat twee weghe ingaet, en sal negheen ruste hebben ende eens quaets herte salre in ghescandalizeert werden.
Een scalc herte sal werden verswaert in rouwe, ende een sondaer salre toe doen te sondeghene.
Der hoverdeghere synagogen en sal negheen ghesontheit wesen, want die plante der sondere sal in hen werden ontwortelt ende men en sals niet verstaen.
Eens wijs herte verstaet men in wijsheiden, ende die goede ore sal hoeren met alre begherten die wijsheit.
Een wijs herte ende een verstandel sal  hem vachten van sunden ende het sal voertganc hebben in werke der gherechticheit.
Bernende vier blusschet dat water, ende de almoessenne wederstaet den sonden,
ende God is haer beschermere, die danc weder gheven sal; hi herdenct van dat namaels comt ende inden tide sijns vals sal hi vastheit vinden.
Sone, en mindere des arms menschen almoessen niet ende en kere dine ogen vanden armen niet.
En versmade de hongherechtighe  ziele niet ende en verontweerde den armen niet in sijnre breken.
En quelle eens arms herte niet ende en verlinge niet die gave eens, die in vernoye es.
En werp van di niet die bede eens, die in vernoye is, ende en keer dijn aensichte niet vanden maten.
En keer dine oghen niet om gramscap vanden maten ende en laet niet die ghene die di bachten soeken te vloeckene,
want des gheens bedinghe, die di vloect, sal werden ghehoert inder bitterheiden sijnre zielen, want diene ghemaect hevet, salne ghehoeren.
Make di ghesprakich der vergaderingen der armere, ende den priester veroetmoedighe dine ziele ende den voerbareghen veroetmoedighe dijn hoeft.
Helde dijn oren neder sonder sericheit den armen, ende ghelde dine scout, ende antwoerde saechtmoedicheden in peyselecheiden.
Verloeste den ghenen die onrecht ghedoecht van eens hoverdichs hant, ende en draghes niet onwerdelec in dine ziele.
In te ordeelne wes den weesen ontfermich als vader ende haerre moeder over enen man,
ende du sels ghehoersam wesen als des alre hoechstes kint, ende hi sal dijns meer ontfermen dan dijn moeder.
Die wijsheit blaset haren kinderen dat leven in ende ontfaet die ghene diese versueken, ende hi sal voer gaen inden weghe der gherechticheit.
Ende diese minnet, hi mint dat leven, ende die tot haer waken, selen omvaen hare ghenoechelecheit.
Die de wijsheit houden, si selen dat leven te erfelecheiden ontfaen ende soe waer si in comen sal, daer sal God benedien.
Die haer dienen, selen ghehoersam wesen den heileghen, ende de gheen die haer minnen, mint God.
Die haer hoert, hi ordelt die heidene, ende diese ontsiet, hi sal ghedueren betrouwende.
Eest dat hi haer gheloeft, soe sal hise te erfachticheden ontfaen, ende haer creatueren selen sijn in vastheiden,
want in becoringhen soe wandelt si met hen, ende inden eersten soe heeft sine vercoren.
Vrese ende anxt ende priselecheit sal si op hem bringen ende si salne tormenten inden vernoye hare leringhen tot dat sien gheproeft heeft in sinen ghepeysen ende dat sire zielen gheloeft.
Ende si salne vast maken ende si sal rechten wech te hem bringhen ende salne verbliden,
ende si sal hem ontdecken hare verholentheiden ende si sal op hem vergaderen const ende verstannesse der gherechticheit.
Want eest dat hi doelt, soe sal si en laten ende salne leveren in sijns viants hant.
Sone, behoude den tijt ende scuwe di van quade.
Om dijn ziele en scame di niet waer te segghenne.
Want een scande is, die sonde aen brinct, ende het is een scande aen bringhende glorie ende gracie.
En ontfaet negheen aensichte jeghen dijn aensichte, noch jegen dijn ziele gheen loghenne.
En ere dinen naesten niet in sinen valle,
noch en onthoude dat woert niet inden tide der salicheit; en verberch dine wijsheit niet in hare scoenheit.
Want inder tonghen bekent men de wijsheit, ende den sin ende wetentheit ende leringhe in eens vroets woert, ende de vastheit inden werken der gherechticheit.
In  gheenre manieren en wedersegghe den woerde der waerheit, ende scame di van der loghenne dijnre ongheleertheit.
En scame di niet dine sonden te belien ende en werp di onder ghenen mensche om die sunde.
En wille niet wederstaen jeghen eens machtichs aensichte, noch en pijndi niet jeghen den slach vander ryvieren.
Stride vore dine siele om de gherechticheit ende totter doet soe stride om de gherechticheit, ende God sal over di vervechten dine viande.
En wille niet haestich wesen in dine tonghe ende onnutte ende traghe in dinen werken.
En wil niet wesen als een lybaert in dijn huys, averrecht werpende dijn huys liede ende verplettende die onder di sijn.
Dijn hant en sal niet voert ghesteken sijn om tontfane ende aen di ghehaelt om te ghevenne.
En wil niet merken nae ongherechte possessien ende en segt niet: Mi is dat leven ghenoech, want en sal niet vorderen inden tide der wraken ende der donckerheiden.
En volghe niet die ghenoechte  dijnre herten
ende en segt niet: Hoe mochte ic ofte wie sal mi tonder doen om mine werke? Want God saelt wreken wrekende.
En sech niet: Ic hebbe ghesundicht ende wat is mi droefheiden ghesciet? Want die alre hoechste is een ghedoechsam geldere.
Vander sunden, die di vergheven is, en wil niet sijn sonder vrese, noch en gadere die een sunde op die ander sunde niet
ende segt: Gods ontfermicheit is groet, hi sal ontfermen der menechten mijnre sunden,
want die ontfermecheit ende de gramscap naken haestelec van hem ende sine gramscap aen scouwet inden sondaren.
En merre niet te Gode wert te bekeerne ende en legt niet over vanden enen daghe inden anderen dach,
want haestelec sal sine gramscap comen ende inden daghe der wraken sal hi di verderven.
En wille niet alte ghierich wesen inden ongherechtigen rijcheiden, want si en selen di niet vorderen inden dage der donckerheit ende der wraken.
En wende di niet in elken wint ende en ganc niet in elken wech, want aldus wert die sondare gheproeft met dobbelre tongen.
Du sels wesen vast in des Heren weghe ende in der waerheit dijns sins ende wetentheiden ende di sal nae volgen dat woert van payse ende van gherechticheiden.
Du sals wesen saechtmoedich om te hoerne Gods wort, dattuut verstaen moghes, ende du sels met wijsheiden vertellen ghewareghe antwoerde.
Es di verstannesse, soe antwoerde dinen naesten ende en is dies niet, soe sal dijn hant sijn boven dinen mont, dattu niet ghevaen en werdes in eneghen onghemanierden woerde ende dattu dan bescaemt werds.
Ere ende glorie is in eens vroets redenne ende eens onwijs tonghe is sine averecht werpen.
Du en sels in dinen levenne niet heiten veselare , dattu in dine tonghe niet en werts ghevaen ende werts bescaemt.
Op den dief is lachter ende penetencie, mer de alre quaetste merkinghe es op enen met tween tonghen, mer den veselare is hatie ende viantscap ende lachter.
Maec gherecht den cleinen ende den groten oec.
En wille niet werden om den vrient dijns naests viant, want die quade sal te erfachticheiden  ontfaen verwijt ende lachter, ende elc sondaer is benidende ende met tween tongen.
En verheffe di niet inden ghepeyse dijnre zielen als een stier, dat masschien dine cracht niet en werde ter neder ghestoeten bi sotheiden
ende dat hi dine bladere ete ende dattu dan dine vruchte verlies, ende dattu dan werts ghelaten als een droeghe hout inder wildernissen.
Want die scalcke ziele sal dien verderven diese heeft ende si ghieftenne sinen vianden in blijscapen, ende salne gheleiden inder quadere deel.
Dat suete woert menichtfoudicht de vriende ende saecht die viande ende een vrindelike tonge is over vloyende in enen goeden mensche.
Vele peiseliker vriende selen di sijn ende een raetsman van dusentech.
Besitstu enen vrient, soe besitten inder becoringhen ende niet lichtelec en gheloeft hem van di selven,
want een is vrient te sinen tide ende hi sal niet ghedueren inden dage des vernoys,
ende hets een vrient, die gekeert wert ter viantscap ende hets eenre hande vrient, die ontdecken sal hatie ende gheschelt ende verwite,
want eenrehande vrient is gheselle ter tafelen ende hi en sal niet ghedueren inden daghe der noetsaken.
Een vrient, die vaste gheduert, hi sal di sijn als dijns gelijc ende hi sal ghetrouwelec doen in dinen huys lieden.
Eest dat hi hem veroetmoedicht jeghen di ende hi hem verberget van dinen aensichte, soe selstu eendrechtich hebben gode vrientscap.
Werde versceedden van dinen vianden ende wacht di van dinen vrienden.
Een ghetrouwe vrient is een starcke bescermenisse, want wie dien vindt, hi vindt enen tresoer.
Jeghen enen ghetrouwen vrient en is niet te rekenen ende negheen ghewichte van goude ende van silvere en is werdich jeghen die goetheit van sijnre trouwen.
Een ghetrouwe vrient is een medicine des levens ende der onstervelijcheit,  ende die den Here ontsien, selenen vinden.
Die den Here ontsien, sal ghelijc hebben goede vrientscap, want sijns ghelijc sal sijn vrient wesen.
Sone, ontfanc van dijnre joncheit leringhe, ende totter grauwer outheit sulstu wijsheit vinden.
Ganc ter wijsheit als die ghene, die ackert ende sayet ende ontbeide hare goede vruchte,
want in haren werken selstu luttel arbeiden ende du sels haestelec eten van haren vruchten.
Hoe sere fel is die wijsheit den ongheleerden menschen, ende een ongheleert en sal in haer niet ghedueren.
Prueve sal in dien lieden wesen als die cracht eens steens, ende si en selen niet merren die uute te verdriven.
Want die wijsheit der leringhen is nae haren name ende si en is niet vele lieden openbaer, want wien si bekent is, ghedueret totten aenscouwene Godes.
Hoere, soen, ende ontfanc raet der verstannessen ende en werpe minen raet niet af.
Steec dine voete in haren boyen ende in hare ringhe dinen hals,
helde neder dine scoudere ende draechse ende en werde niet verdriet van haren banden.
In alle dine ghedachte ganc tot haer ende in alle dine cracht houde hare weghe.
Ondersuecse ende si sal di werden gheopenbaert, ende alstu suver woerden best, en laetse niet,
want inden lesten salstu in haer ruste vinden ende si sal di verwandelt werden in ghenoechten,
ende haer boeyen selen di wesen in beschermen der stercheit ende in voeten der cracht ende haer ringhe in een cleet der glorien,
want scoenheit des levens is in haer ende har bande sijn een saleghe toebindinghe.
Du sulste aendoen een cleet der glorien ende du salste op di leggen een croene der bequamelecheit.
Sone, eest dat du te mi verstaes, soe sulstuse leren ende gheeftsture dijn ziele toe, soe sulstu wijs wesen,
ende helstu dine ore, soe sulstu leringe ontfaen ende minstu te horenne, soe  sulstu wijs wesen.
Stant in de menichte van priesters ende werde met herten ghevoecht te haerre wijsheit, dattu alle Gods vertellinghe moges hoeren, ende bi spele des loefs en laet di niet ontvlien.
Ende siestu enen wisen, soe ontwake te hem wert ende dijn voet verterde de trappen van sinen doren.
Hebbe ghepeys in Gods gheboden ende du sels alte eernstich wesen in sinen gheboden, ende hi sal di therte gheven ende begherte der wijsheit sal di werden gegheven.
En wille niet quaet doen ende ten sal di niet begripen.
Ganc wech vanden ongherechtigen ende tquaet sal van di gaen.
En saye negeen quaet in ongherechtigen voeren, ende dune selest niet sevenvoudichlec oegsten.
En wille niet heesschen van enen man gheleedde, noch van enen coninc enen zetel der eren.
En make di niet gerecht voer Gode, want hi is bekenre der herten, ende vore den coninc en wille niet schinen wijs.
En wille niet sueken te werdene richtere, en si dattu vermoges met doechden te doerbrekenne dongherechticheiden, dattu masschien niet en ontsies eens machtichs mans aensichte, ende sets alsoe een scande in dijnre lichtheit.
En sondege niet in de menichte van der stede, noch en werpe di int volc niet,
noch en binde niet toe dobbel sunden, want in een sunde en sulstu niet onbesmet wesen.
En wille niet wesen weemoedich in dine ziele;
en versmade niet te bedenne ende almoesenne te doene.
En segt niet: in de menichte mijnre ghiften sal God scouwen ende als ic in den hoechsten Gode offeren sal, soe sal hi mine ghifte ontfaen.
En bescoppe enen mensche niet in de bitterheit sijnre zielen, want hi is, die vernedert ende verheffet, God, die al omme scouwet.
En wille niet minnen die loghenne jeghen dinen broeder, noch en doet oec in dinen vrient.
En wille niet willen liegen eneghe loeghenne, want die eenbarlecheit der loghenen en is niet goet.
En wille niet clappende wesen onder de menichte van priesters, ende herneem dwoert niet in dijnre bedinghen.
En minne niet pilike werke ende die rontheit, die vanden hoechsten ghescapen is.
En achte di niet onder de menichte vanden onghemanierden.
Herdencke der gramscap , want sine sal niet merren.
Veroetmoedige seere dinen gheest, want de wrake des quaets vleeschs is vier ende worm.
En wille negheen overdaet doen jeghen dinen vrient, die tghelt over houdt, noch en versmade den alreliefsten brueder niet met goude.
En wille niet wech gaen van enen wisen wive ende goet, die du ghecregen heefs inder vreesen Gods, want de gracie haerre scaemten is boven gout.
En dere den knecht niet, die werct in waerheiden, noch enen huerknape, die sine ziele gheeft.
Een wise knecht si di ghemint als dine ziele, en ontrec hem niet sine vriheit, noch en latenne niet arm.
Hebstu vee, soe verstanter toe, ende sijn si oerbaerlec, soe selense met di bliven.
Heefstu kindere, leer die ende broecke die van hare kintscheit.
Heefstu dochtere, houde haren lichame ende en toech te hen wert niet dijn blide aensichte.
Gheef dine dochter ende du does een groet werc ende gheefse enen wisen man.
Es di dijn wijf nae dijn ziele, soe en verstecse van di niet, ende enen hatechteghen wive en gheloeve di niet.
In al dine herte ere dinen vader ende en verghet dijnre moeder versuchten niet,
want du sels herdencken, dattu niet gheweest en hads en ware bi dien, ende  ghelt hem alsoe si di ghedaen hebben.
Ontsich Gode in alle dine siele ende heileghe sine papen.
In al dine macht minne hem die di maecte, ende en late sine knechte niet.
Ere Gode van al dijnre zielen ende ere die papen ende puergere dij met dinen armen.
Gheef hem deel van primicien ende suverheiden, alsoet di bevolen is, ende puergere di vander roekloesheit met lettelen.
Die gave van dinen armen ende offerhande der heilicheit selstu den Here offeren ende beghinsele der heilegen.
Ende steec dijn hant voert den ermen, dat goedertierheden voldaen worde ende dine benedixie.
Ende die gracie der ghiften in alre levendere aenscouwen, ende en verbiede den dooden niet die gracie.
Dune sels den weenenden niet gebreken te troeste ende wandele metten weenenden.
Di en vertraghe niet te visenteerne den sieken, want hier mede selstu werden ghesterct in minnen.
In allen dinen werken herdencke dine achterste ende dune sels nemmermeer sundeghen.
En stride niet met enen machtighen man, dattu masschien niet en vals in sine hande.
En stride niet met enen riken man, dat hi masschien jegen dij niet en ruere ghestrijt,
want gout ende silver heeft vele liede verloren ende het strect hem totter coninghe herte ende keret omme.
En stride niet met enen clapachtigen mensche, ende du en suls gheen hout werpen in sijn vier.
Du en suls gheen ghemeenscap hebben met enen ongheleerden mensch, dat hi niet qualec en spreke van dinen gheslechte.
En versmade den mensche niet, die hem keret van sunden, noch en verwite hem, du sels herdencken, dat wi alle sijn in ghebreke.
En verontweerde den mensche in sine oudde niet, want si werden oudt van ons lieden.
En wille niet verbliden van dinen doden viant, wetende dat wi alle sterven, ende wi willen in blijscapen comen.
En versmade niet der wisere priestere vertellen ende wandele in haren bispelen,
want van hen lieden sulstu leren wijsheit ende leeringe der verstannessen, ende ghebruke der voerbariger liede sonder beclagen.
Der oudere vertellen en sal over di niet liden, want si hebben gheleert van haren vaders,
want van hen selstu leren verstannesse ende inden tide der noetsaken sulstu antwoerde gheven.
En ontsteec niet der sondaren colen, hem berespende, dattu niet en werts ontsteken metter vlammen viers van haren sunden.
En stant niet jegen eens contumelioes aensichte, dat hi niet en sitte als een verradere dijns monts. .
En wille niet persemen enen man die sterkere is dan du, ende eest dattu hem persems, soe hebt als verloren.
En beloeve boven dine macht niet ende eest dattu belovet heefs, soe peyse als dat te gheldene.
En ordele niet jeghen den richtere, want hi ordelt nae dat recht is.
En ganc metten stouten inden weghe niet, dat hij masschien sine quade niet en versware in di, want hi gaet na sinen  wille ende du sels te gadere met sijnre sotheit vervaren.
En maec gheen ghescelt met enen vergramden man ende met enen stouten en ganc inder wildernissen niet, want voer hem is bloet gherekent over niet ende daer negheen hulpe en is, daer sal hi di ter neder stoeten.
En hebbe metten sotten ghenen raet, want sine moghen niet minnen sonder dat hem ghenoeget.
Voer enen van buten en maec ghenen raet, want dune weets niet, wat hi meent.
En  openbaer elken man dijn herte niet, dat hi masschien di niet ane en bringhe valsche gracie ende verwijt di.
En benide dwijf dijns scoets niet, dat si op di niet en toeghe die quaetheit van scalcker leeringhen.
En gheef den wive niet macht van dijnre zielen, dat si niet en come in dine macht ende dattu bescaempt werds.
En aenscouwe gheen wijf, die vele willen heeft, dattu masschien niet en vals in haren stricken.
En wes niet dicwile met eenre springarssen, noch en hoere nae haer niet, dattu masschien niet en verderfs in hare werc.
En aensich ene maget niet, dattu niet en werts ghestoten in hare scoenheit.
In negheenre saken en gheef dine ziele den ghenen, die oncuusschelec leven, dattu di selven niet en verlies ende dine erfachticheit.
En wille niet al omme sien inden weghe van der stat, dattu niet dolende en werts in haren straten.
Keer dijn oghen van den behaghelen wive ende en omsich negheen vreemde scoenheit.
Om de scoenheit vanden wive sijn vele liede verdorven ende hier af verbrant die ghenuechte als een vier.
Elc wijf di oncuusschelec leeft, sal worden vertorden als eens menschen vuulheit inden weghe.
Vele liede, die verwondert woerden in die scoenheit eens vremds wijfs, sijn achter ghesteken ende ghelachtert, want hare sprake ontstect als een vier.
Met negheenen vreemden wive en sitte al bedalle, noch en ligge met haer op een bedde,
ende en stride met haer niet inden wijn, dat masschien dijn herte te haer wert niet gheheldt en werde ende dat du met dinen bloede vals in verliese.
En laet den ouden vrient niet, want die niewe en sal sijns ghelijc niet sijn.
Niewen wijn een niewe vrient; hi werde oudt ende dan sulstune drincken met sueticheiden.
En minne niet de glorie ende de rijcheiden eens sondaren, want dune weets niet daverecht werpen, dat hem toecomen sal.
Di en ghenoege niet der ongherechteghere onrecht, ende weet, dat totter hellen de quade niet ghenoegen en sal.
Du sels verre van den man wesen, die macht heeft te dooddenne ende niet te verweckenne, ende du sels vresen de vrese der doet,
ende eest dattu tote hem gaes, en wille niet doen dat hi di masschien dijn leven niet en neme.
Du sels weten die ghemeenscap der doet, want in die middewert van stricken sulstu comen ende du sels wandelen op der druevendere wapenen.
Nae dine macht wachte di van dinen naesten ende metten wisen verpeise ende draecht over een metten vroeden.
Heeftu gherechte manne, leve met hen ende di sal sijn verbliden in Gods vresen,
ende inden sin sal di sijn Gods ghepeys ende al dijn vertellen in des upperst gheboden.
Inder werc liede hant sal dwerc ghepresen werden ende des volcs prince in de wijsheit sijnre redenen ende inder oudere sin dwoert.
Een clapachtich man is vervaerlec in sinen stat ende die overdadich is in sinen woerden, hi sal sijn te hatenne.
Een wijs richtere sal sijn volc vonnessen ende eens vroets mans heerscapie sal ghestadich wesen.
Alsoe die richtere des volcs is, alsoe daen sijn sine dieninghe ende alsoe daen als een beleidere eenre stat is, alsoe daen sijn si, diere in wonen.
Een onwijs  coninc sal sijn volc verliesen ende die stat sal werden behouden bi der vroedere liede sin.
Die macht vanden lande is in Gods hant ende alle ongherechticheit der heidenen is te verontwerdenne, ende boven die macht sal hi tenen tide  verwecken enen openbaerliken beleeddere.
In Gods hant is smenschen macht ende op eens scrivers aensichte sal hi sine ere leggen.
En herdencke negheens onrechts dijns naesten ende en doch niet inden werken des onrechts.
Die hoverde is te hatenne voer Gode ende den menschen, ende alle ongherechticheit der heidennen te verontwerdenne.
Een rike wert over ghedraghen vanden enen volke in dander volc omme viant scape ende donrechte ende de lachtere ende om menegherhande loesheiden.
Want niet en is quadere dan die vrecke. Wat verheft haer die eerde ende die assche?
Niet en is ongherechteghere dan te minnenne tghelt, want dese, diet mint, hevet sine ziele te coepe, want in sinen levenne heeft hi sijn bynnenste wech gheworpen.
Alre moeghentheit is cort leven. De langhere quale verswaert den meester,
die meester cort af die corte quale; aldus is huden een coninc ende hi sal morghen sterven.
Want als die mensche sterven sal, soe sal hi te erve ontfaen serpenten ende beesten ende worme.
Dbeghinsel van smenschen hoverdicheiden is vernoyeren van Gode,
want sijn herte is wech ghegaen van den ghenen, diene ghemaect heeft, want dbeghinsel van alre sonden is de hoverde. Diese hout, hi sal werden vervult met vloecke ende si salne averecht werpen int dende.
Hier omme heeft die Here onteert de vergaderinghe van den quaden ende hi salse destrueren totte in dende.
Die Here destrueerde de chiedsen der hoverdegher hertogen ende over hen dede hi sitten de goedertiereghe.
God heeft verdroget de wortelen vanden hoverdeghen lieden ende heeft oetmoedeghe gheplant vanden heidenen.
Der heidenen lant werp God averrecht ende verloest totten fondamente.
Hi verdroechdere van hen lieden ende verdervese ende hi dede vergheten vanden lande haer herdencken.
God verloes der hoverdegere herdencken ende hevet gelaten therdencken der oetmoedeghere van sinne.
Den mensche en is de hoverde niet ghescapen, noch gramscap den gheslechte der wive.
Der menschen saet sal werden gheeert dat Gode ontsiet, mer dat saet der menschen sal onteert werden, dat sHeren ghebode over lijdt.
In midden den broederen sal haer beleidere wesen in eren, ende die Gode ontsien, selen wesen in sinen ogen.
Glorie is der eersamere, rikere, ende der armere is die vrese Gods.
En wille niet versmaden enen gherechtigen armen mensche ende en wille niet verheffen enen riken man sondare.
Die richtere is groet ende mechtich in eren ende nieman en is meerre dan die Gode ontsiet.
Enen wisen dienstknecht dienen vrie liede ende de wise ghemaniert man en sal niet murmureren als menne berespt, ende donwetende en sal niet werden gheeert.
En wille di niet verheffen in dinen werken te doene, ende en wille niet twivelen inden tide des vernoys.
Hi is beter, die werct ende in allen dingen overvloyt, dan die hem verheft ende broets breke heeft.
Sone, houde dine ziele in saechtmoedicheiden ende gheef haere ere nae hare verdiente.
Die jeghen sine ziele sondicht, wie sal ne gherecht maken ende wie sal eren den ghenen, die sijn ziele onneert?
Een arm verblijdt bi disciplinen ende sine vrese, ende eenrehande mensche is, die gheeert wert na sijn goet.
Want die hem verheft in ermoeden, hoe vele meer soude hi hem verheffen in goet? Ende die hem verblijdt in sijn goet, hi ontsiet armode.
Eens veroetmoedichs wijsheit sal sijn hoeft verheffen ende salne doen sitten in die middewert vanden voerbareghen.
En prise enen man niet in sine scoenheit, noch en versmade enen man niet in sijn aensien.
Die bie is cort onder den vlieghenden ende hare vrucht hevet dbeghinsel van sueticheiden.
En verblide di nummermeer in dine cledere ende inden dage dijnre eren en  verheffe di niet, want Gods werke allene sijn wonderlec ende sine werke sijn glorioes ende verborghen ende onghesien.
Vele tyranne hebben gheseten op den troen ende daer mens niet af en waende, hi droech dyadema.
Vele machtighe sijn starckelec tonder ghedaen ende gloriose sijn ghelevert in ander liede hande.
Eer du vraghes, soe en lastere niemanne ende als du ghevraghet heves, soe berespe gherechtelec.
Eer du hoers, sone antwoerde gheen woert ende in die middewert van ouders soe en spreke niet vele.
En stride om die dinc niet, die di niet moyt, ende en stant niet inder sondaren vonnesse.
Sone, dine werke en selen niet sijn in velen dinghen ende bestu rike, sone sulstu niet onbesmet wesen van mesdaden, want al eest dattu volgs, dune sels niet begripen ende du en suls niet ontvlien, al loepstu vore.
Eenrehande mensche is pinende ende haestende ende sereghende quaet ende dies en is hi niet te meer overvloyende.
Ende eenrehande man is verdroeghende ende ghebrekende van herhaelne, meer ghebrekende van crachte ende overvloyende van armoede,
ende de oghe Gods aensach dien in goede ende hieffenne op van sijnre vernedertheit ende hi verhief sijn hoeft ende vele liede verwonderden in dien ende eerdenne.
Goet ende quaet, dleven ende de doet, armoede ende eersamheit sijn van Gode,
wijsheit ende discipline ende const der wet is voer Gode, minne ende der goedere weghe sijn voer hem.
Dolinge ende donckerheiden sijn metten sondaren ghescapen, mer die verbliden int quade, werden out int quade.
Gods gave gheduert den gherechtigen ende hare profijt sal voerganc hebben ewelijc.
Een is, die rike wert spaerlec doende ende dit is dat deel sijns loens
in dien, dat hi seit: Ic hebbe mi ruste vonden ende ic en sal van minen goede alleene niet eten,
ende hine weet niet, dat die tijt over lijdt ende dat de doet naect ende dat hijt al den anderen laten sal.
Stant in dinen testamente ende sprekere mede ende werde out inden werken van dinen gheboden.
En gheduere niet inder sondaren werken, mer betrouwe in Gode ende blive in dine stat.
Want hets licht in Godes oghen haestelec den ermen te eerne.
Gods benedixie haest haere in eens gherechtechs loen ende in haesteghere eren bevrucht si sinen voertganghe.
En segt niet: Wat hebbics te doene, ende: Wat goede suelen mi hier af wesen?
En segt niet: Ic hebbe ghenoech, ende: Wat sal ic hier af te quadere werden?
In den daghe der goedere en wes niet ongedenckende der quadere ende inden daghe der quadere en wes niet onghedenckende der godere,
want hets licht voer Gode inden daghe der doet elken te gheldene nae sine weghe.
Die quaetheit eenre uren maect verghetelheit van groeter luxurien ende eens menschen ende is ontdecken sijnre werke.
Vore de doet en prise neghenen mensche, want een man wert bekent in sinen kinderen.
En leit elken man in dijn huys niet, want eens quaets verranessen sijn vele.
Want ghelijc dat die bynnenste der gheenre, die beswaert sijn, ute wert rupsennen  ende alsoe men die patrise jaget inden sac ende de ree inden stric, aldus is oec der hoverdeghere herte ende ghelijc enen aenscouwere siende sijns naests val.
Want tgoede verkerende int quade soe verraet hi, ende inden vercoernen sal hi smette aenleggen.
Van eenre gheisteren sal een vier ghemeeret werden ende van enen boesen sal dbloet werden ghemeeret, want een mensche sondare spiet nae dbloet.
Wachte di vanden quaden, want hi rueret tquaet, dat hi masschien op di ewelec niet en bringe onwerdicheit.
Ontfaet te di enen vreemden ende hi sal di averrecht werpen in bedruussche ende hi sal di vervreemden van dinen properen weghen.
Oftu wel does, soe sultu weten, wien du wel does, ende vele gracien sal sijn dinen goede.
Doet wel den gherechtigen ende du sels groeten loen vinden. Ende en venstuut  niet van hem, soe sulstuus seker venden vanden Here,
want hem en is niet wel, die eenbarlec is in quaden ende den ghenen, die negheen almoessenne en ghieft, want die upperste heeft in hatien die sondaren ende ontfermt den ghenen, die berouwenisse hebben.
Gheef den ontfermhertigen ende en ontfanc den sondare niet, ende den quaden ende den sondaren sal hi gelden wrake ende huedense inden dage der wraken.
Geef den goeden ende en ontfanc den sondare niet.
Doet wel den oetmoedighen ende en gheef den quaden niet; verbiede hem broet te ghevenne, dat hi daer in niet machteghere en si dan du.
Want dobbel quaet sulstu vinden in allen dien goede soe wat du hem does, want ende dalre upperste heeft de sondaers in hatien, ende hi sal den quaden wrake gelden.
De vrient en sal niet werden bekent in goeden ende die viant en sal niet werden verborghen inden quaden.
In eens mans goede sijn sine viande bekent; in sijnre sericheiden ende in sinen quaetheiden is sijn vrient bekent.
En geloef dinen viant nummermeer, want sine scalcheit verrost als mottael,
ende eest dat hi veroetmoedicht al crom gaet, werp af dinen vrient ende wachte di van hem.
En settenne bi di niet, noch hine sal te dijnre rechter siden niet sitten, dat hi hem niet en kere ende stae in dine stat, ende als hi ghekeert is in dine stat, dat hi masschien niet en soeke dinen zetel ende dattu inden lesten bekens mine woerde ende werds bestoten in minen redenen.
Wie sal ghenesen den bedwelmere, die gesteken is vanden serpente, ende hen allen, die den beesten ghenaken? Aldus die geselscap heeft metten ongherechtigen man ende die bewonden is in sinen sonden.
Hi sal een ure metti ghedueren, mer eest dattu ghedaelt werds, hine saelt niet helpen draghen.
Die viant versuet in sinen lippen, ende in sine herte staet hi nae verranesse, dat hi di averrecht werpen sal in de gracht.
Die viant weent in sinen ogen, ende vendet hi den tijt, hine sal niet ghesadet werden van bloede;
comen di quade ane, soe sulstune daer eerst venden.
Die viant weent in sinen oghen ende als ofte hi di holpe, sal hi dine planten ondergraven,
hi sal sijn hoeft rueren ende slaen metter hant te gadere ende vele vesellende sal hi sijn aensichte verwandelen.
Die tpec handelt salre af werden besmet, ende die ghemeenscap heeft metten  hoverdeghen, hi sal hoverde aen doen.
Hi neemt een last op hem, die ghemeenscap heeft met enen, die eersamere is dan hi, ende en wes niet gheselle sgheens, die rikere is dan du.
Wat ghemeenscape sal hebben de ketel aen den pot? Want als si te gader stoeten, soe sal hi breken.
Die rike heeft met onrechte breke ende hi sal grensen, mer de arme, als hi ghequetst is, hi sal swigen.
Ghevestu hem yet, soe sal hi di met hem nemen, ende en heeftu niet, soe sal hi di laten,
want heefstu yewet, hi sal met di werscapen ende di edel maken ende hi en sal neghenen rouwe op di hebben.
Bestu hem nootdorftech, soe sal hi di scrinckelen ende al scoppende sal hi di hope gheven ende vertellen di goede dingen ende sal seggen: Wat is die noet?
Ende hi sal di scenden in sinen spisen, tote dat hi di dijns goets al ute bracht heeft twewerf ende derdewerf ende ten lesten sal hi di bescoppen; daer nae als hijt siet, sal hi di laten ende sijn hoeft te di wert rueren.
Werde te Gode veroetmoedicht ende ontbeide sine hande.
Wachte di, dattu niet ghenedert en werds verleet in sotheiden.
En wille niet wesen oetmoedich in dijnre wijsheit, dattu niet vernedert in sotheiden en werds verleit.
Als du geroepen werds van enen mechtigeren, so ganc wech, want daer bi sal hi di te meer te hem roepen.
En wes niet onvroeme, dattu niet gehurct en werds, ende du en suls niet verre van hem sijn, dattu niet en gaes in verghetelheiden.
En houtenne niet van ghelijcheiden met hem te sprekenne, noch en gheloef sinen velen  woerden niet, want van vele sprekenne sal hi di prueven ende al lachende sal hi di vraghen van dinen heimelijcheiden. Sine onsaechte ghedachte sal dine woerde behouden
ende hi en sal di niet sparen van quaetheiden ende van ghevanghenisse.
Wachte di ende verstant neernstelec te dinen hoerne, want du wandels met dijnre omkeringhen.
Mer als du dat hoers, soe siet als in droeme, ende du suls ontwaken.
In al dinen levenne minne Gode ende aenroepenne met dijnre salicheit.
Elc dier mint dat hem ghelijc is, alsoe soude elc mensche sinen naesten.
Alle vleechs sal te sinen gheliken ghevoeget werden ende elc mensche sal werden gheselscapt metten ghenen, die hem ghelijc is.
Ghelijc dat selken tijt die wolf ghemeenscap sal hebben met enen lamme, alsoe doet die sondare metten gherechtigen.
Wat ghemeenscap sal wesen enen heiligen man met enen hont?
Een libaerts jacht is de wilde esel inder wildernissen, alsoe sijn der riker liede weide de arm liede.
Ende ghelijc dat den hoverdeghen de oetmoedicheit een verontwerden is, alsoe is eens rijcs mans verontwerden de arm man.
Als die rike beroert wert, soe wert hi versekert van sinen vrienden, mer als een oetmoedich man ghevallen is, soe wert hi oec uute ghestoeten van sinen naesten.
Enen riken, die bedroghen is, sijn vele vriende diene weder herhalen; hi sprac hoverdechlec ende si seiden, dat hi gerecht was.
Die oetmoedighe wert bedroeghen ende daer toe versprectmenne, hi sprict vroedelec ende men en ghieft hem negheen stat.
Die rike sprict ende si swighen alle ende si heffen sijn woert op totten wolken;
die arme sprict ende si segghen: Wie is dit? Ende mesdoet hi, si selenne averrecht werpen.
Dat goet is goet, daer negheen sonde af en is in de consciencie, ende in eens quaets mont is darmoede alte quaet.
Eens menschen herte verwandelt sijn aensichte, ofte in goede, ofte in quade.
Dlijtteecken eens goets herten ende een goet aensichte selstu pileclike venden ende met arbeide.
Salich is die man, die niet ghevallen en is met woerden ute sinen monde ende die niet ghewroeghet en woert in zericheit der sonden.
Salech is hi, die niet en hadde zeericheit sijnre ghedachten ende die niet ghevallen en is van sijnre hopen.
Sonder redene is goet enen gheregen [ende] vrecken man, ende wat helpt enen gheregen man tgout?
Die met sijnre ghedachten ongerechtelec vergadert, hi vergadert den anderen ende in sijn goet sal een ander oncuusschelec leven.
Die hem selven scalc is, wien sal hi goet wesen? ende hine sal niet werden verblijdt in sinen goede.
Die hem selven benijdt, hi is quadere dan enich dinc, ende dit is tghelden sijnre quaetheit.
Ende al doet hi wel, hi doet onwetende ende sijns ondanckens ende ten utersten openbaert hi sijn quaetheit.
Eens ghierichs mans oghe is scalc ende sijn aensichte af kerende ende versmadende sijn ziele.
Eens gherechs mans oge es onghesadelec in de side der ongherechticheit, sine sal niet werden ghesaedt vore dat hi sine ziele verdroeghende dongherechticheit verteren sal.
De quade is de quade ende sine sal niet ghesaedt werden van broede, breke hebbende, ende over tafele sal si sijn in sericheiden.
Sone, oftuut heefs, soe doch wel met di ende offere Gode werdeghe offeranden.
Du sels herdencken, dat die doet niet en merrent ende dat testament der hellen, die di ghetoeget is, want de belofte deser werelt sal de doet sterven.
Vore de doet doch wel dinen vrient ende nae dine macht steec voert ende gheef den armen.
Dune sels niet werden ghehoent vanden goeden daghe ende dat deel vanden goeden daghe en sal di niet over liden.
En selstu den anderen niet laten dine droefheiden ende dine pinen in dondersceiden vanden lotte?
Gheef ende neem ende maec dine ziele gherecht.
Vore dine doet doet gherechticheit, want ter hellen en is negheen spise te vendenne.
Alle vleechs sal out werden als hoy ende als een wassende  blat aen enen groenen boem.
Andere wassen ende andere vallen af, aldus is tgheslechte van vleesche ende van bloede, deen endt ende dander wert gheboren.
Alle ghebrekelec werc sal in denden ghebreken, ende die dat werct, sal met hem gaen,
ende alle vercorene werc sal werden gherechtich ende die dat werct, salre in werden gheeert.
Salich is die man, die ghedueren sal in wijsheiden ende mediteren sal in die gherechticheit ende inden sen peisen sal Gods omscouwinghe,
die Gods weghe herpeyst in sijn herte ende in sijnre verborghentheit verstaet, nae Gode gaende als een ondersoekere ende staende in sinen weghe,
die scouwet dore sine veinstren ende horende in sinen doren,
die rust neven sijn huys ende die in sine wande stect enen stake.
Hi sal setten sine hutte te sijnre hant ende in sine hutte selen goede dinghen rusten ewelec,
hij sal sine kindere setten onder sijn dac ende hi sal wonen onder sijn telghere, hi sal werden bedect onder sijn dack van der hitten ende hi sal rusten in sal rusten in sine glorie.
Die Gode ontsiet, sal goet doen, ende die onthoudende is ter gherechticheit, salse begripen,
ende si sal hem te ghemoete comen als ene gheeerde moeder ende si salne ontfaen als een wijf vanden magedomme.
Si salne spisen metten broede des levens ende der verstannessen ende drenckenne metten water der saleger wijsheit, ende si sal werden in hem vast ghemaect ende hine sal niet werden ghebroect,
ende si salne onthouden ende hine sal niet werden bescaempt ende si salne verheffen vore sinen naesten.
Ende in midden der vergaderingen sal si sinen mont op doen, ende si sallene vervullen metten gheeste der wijsheit ende der verstannessen, ende si salne cleden metten clede der glorien,
vroude ende blijscap sal si op hem vergaderen ende van eweliken name sal sine erfachtich maken.
De sotte menschen en selen de wijsheit niet begripen ende de ghesende liede selen hare te ghemoete comen, de sotte menschen en selense niet sien, want si is verre van hoverden ende van loesheiden.
Loghennachtige manne en selen haers niet herdachtich wesen ende ghewarege manne selen in haer werden vonden, ende si selen voertganc hebben totten aenscouwene Gods.
In eens sondaren mont en is negheen prijs, want hine es vanden Here niet ghesonden.
Want van Gode is de wijsheit ute comen, want vore Gods wijsheit sal lof staen ende hi sal in enen ghetrouwen mont over vloyen, ende God de Here salse di gheven.
Dune sels niet seggen: Bi God, si en is hier niet, want dat si haet, en doech niet.
En segt niet: Hi heeft mi in dolinghen bracht, want hem en sijn quade menschen niet noetdorftich.
Want alle onwerdicheit der dolingen haet de Here, ende en sal niet minlec wesen den ghenen, diense minnen.
Vanden beghinne heeft God den mensche geset ende hi liettene in de hant sijns raets,
hi deder toe sine ghebode ende sijn wet:
Wiltu de ghebode houden, soe selense di behouden ende ewelec ghenoechlec trouwe doen.
Hi hevet over di gheset vier ende water, steec dijn hant daer toe dattu wils.
Vore den mensche is dleven ende de doot, goet ende quaet: dat hem ghenoeget, sal hem werden ghegeven.
Want Gods wijsheit is vele ende hi is sterc in machte ende allen menschen siende sonder verlaten.
sHeren ogen sijn ten ghenen wert, diene ontsien, ende hi bekent alle smenschen eernsticheit.
Hine beval niemanne qualec te doene ende hine heeft niemanne ghegeven termijn te sondegene,
want hine begheert niet die menichte van ontrouwen ende onnutten kinderen.
En verblide in quaden kinderen niet, al werden si ghemenichtfoudicht, noch en hebbe negheen ghenuechte  op hem, op dat die vrese Gods met hem niet en is.
En gheloef haren levenne niet ende en aensich in haren pinen niet,
want beter is een Gode ontsiende dan dusentech quade kindere,
ende hets orbarlikere te stervenne sonder kindere, dan quade kindere te latene.
Van enen wisen sal een lantscap beseten werden ende van drien quaden saelt werden ghelaten.
Vele dusdaenre dingen heeft mine oghe ghesien ende starkere dan dese heeft mine ore ghehoert.
Inder sondaren vergaderinghen sal vier bernen ende in onghelovich volc sal gramscap ontsteken.
Doude gigante en baden over haer sunden niet, die destrueerden, betrouwen hebbende in hare crachte.
Ende hine spaerde hare dolinghe niet, mer hi versloechse ende verontwerdese om de hoverde haers swerts.
Hine ontfermder niet, alt volc verdervende, dat hem verhief in sinen sonden.
Ende alsoe sesse hondert dusentich manne te voet, die vergadert waren in de haertheit hare herten, ende hadder een hoverdich gheweest, soe haddet wonder gheweest, hadde hi onbesculdicht gheweest.
Want ontfermicheit ende gramscap is met hem, machtich verbidden ende neder stortende gramscap.
Nae sine ontfermicheit, aldus soe ordelt sijn berespen enen mensche na sine werke.
De sondare en sal niet ontvlien inden roeve ende tferdragen sgheens die ontfermicheit doet, en sal niet merren.
Alle ontfermicheit sal elken stat maken nae de verdiente sijnre werke ende nae der verstannessen sijnre vreemtheit.
En segt niet: Ic sal van Gode verborgen werden ende wie sal vanden hoechsten mijns herdencken?
In groeten volke en sal ic niet werden bekent, want wat is mine ziele onder soe onvertallike creatueren?
Sich, de hemel ende de hemele der hemele, dafgront ende alle de werelt ende datter binnen is, selen in sinen aenscouwene werden beroert,
de berge oec ende die hovele ende der erden fondamente, ende alse God aensiet, soe selen si werden bestoetten van anxte,
ende in allen desen is therte onghesent ende elc herte wert verstaen van hem
Ende wie bekent sine weghe ende die vlaghe, die smenschen oge noyt en sach?
Want meest sine werke sijn in der verborghentheit, mer wie sal vertellen de werke sijnre gherechticheit, ofte wie salse ghedoegen? Want testament is verre van vele lieden ende der menschen vraghe is in dendde.
Die vermendert wert van herten, hi peyst ydelheiden ende een onwijs man ende dolende peyst sotheiden.
Sone, hore mi ende leer discipline des sens ende verstant in dine herte in mine woerde,
ende ic sal in gherechticheiden seggen discipline, ende ic sal ondersoeken te vertellenne die wijsheit, verstant in dine herte in minen woerden ende ic segge in effenheiden des gheestes die doechden, die God gheset heeft in sinen werken van den beghinne.
Ende van dier tijt dat hi se settede, soe heeft hi hare deele onder sceiden ende hare beghinne in sine lieden.
Hi heeft ewelec hare werke verchiert, noch hem en hongerde, noch sine pijnden, ende sine hielden niet op van haren werken,
yeghelec en sal sinen naesten niet moyen totte inden eweliken.
En wes niet onghelovech sinen woerde.
Hier nae sach God in de eerde ende vervulledse van sinen goede,
elx levendes ziele boetscapte vore sine aensichte, ende si is echter hare wederkeringe.
God sciep vander eerden den mensche ende nae sine beelde maecte hine,
ende echter verkeerde hine weder in de erde, ende nae hem soe clede hine met doechden.
Hi  gaf hem ghetal van daghen ende tijt, ende hi gaf hem macht dier dingen, die boven der erden sijn.
Hi settede sijne vrese op alle vleechs ende hi hadde heerscapie vanden beesten ende vanden voghelen.
Hi sciep ute hem een hulpe, hem ghelijc, hi gaf hem raet ende tonge ende oghen ende oren ende herte te verpeisenne ende hi vervuldese met disciplinen der verstannessen.
Hi sciep hem const des gheests , hi vervulde hare herte van senne, ende hi toeghede hem goet ende quaet.
Hi leide hare ogen op haer herten ende hi toeghede hem de groetheiden sijnre werke,
dat si loven selen den name der heilicheit, te verblidenne in sinen wonderen, om dat si vertellen selen die groetheiden sijnre werke.
Hi deder hem discipline toe ende hi maeckedse erfachtich aen die wet des levens.
Ewellike belofte sette hi met hem, ende hi toghede hem sine gerechticheit ende sijn vonnesse.
Ende die groetheiden sijnre eren sach hare oge, ende hare oren hoerden de ere der stemmen ende hi seide hem: Wacht u van allen onghelijcheiden.
Ende hi gheboet hem elken van sinen naesten.
Hare weghe sijn altoes vore hem, sine sijn niet verborgen van sinen oghen.
In elc volc heeft hi gheset enen regeerre
ende Gods van Israhel deel is worden openbaer.
Ende al hare werke sijn als de sonne in Gods aenscouwenne, ende sine oghen sijn sonder achterlaten scouwende in haren wegen.
Die beloften en sijn niet verborgen bi hare ongherechticheit, ende al hare ongherechticheit is in Gods aenscouwenne.
Eens mans aelmoessenne is als een sackelken met hem, ende si sal eens menschen gracie behouden als die zie vander ogen.
Ende daer nae sal hij op verstaen ende sal hem ghelden sinen loen elken in sijn hoeft, ende hi sal omkeren donderste deelle vander erden.
Want den ghenen die penitencie doen, gaf hi den wech der gherechticheit ende verstercte te ghedoeghenne die ghene die amechtich worden.
Werde bekeert ten Here ende late dine sonden,
bidde vore sijn aensichte ende mendere de verbelghingen,
werde bekeert ten Here ende keer di van dijnre ongherechticheit ende hate alte zeere onwerdicheit.
Ende bekenne Gods gerechticheiden ende sijn vonnessen ende stant in des alre hoechstes Gods deelle der voertsettingen ende der bedinghen.
Ganc in der partien vander heileger werelt metten levenden, die Gode belien gheven.
Dune sels niet ghedueren inder dolingen vanden quaden, biechte vore de doot, want vanden dode vervaert die biechte als niet.
Du sels levende biechten, levende ende ghesont selstu biechten ende Gode loven, ende du sels verbliden in sinen ontfermicheiden
ende sine goedertierenheit den ghenen die te hem bekeert werden.
Want alle dingen en moghen niet wesen inden menschen, want smenschen kint en is niet onsterflec, ende si ghenoechden inder ydelheiden der quaetheit.
Wat is claerre dan die sonne? Ende si sal ghebreken; ofte wat is scalckere dan dat vleechs ende bloet gepeist heeft? Ende dat sal berespt werden.
Hi aensiet de cracht van des hemels hoecheit ende alle menschen sijn eerde ende assche. Hoe groet is Gods ontfermicheit!
Die ewelec leeft, sciep alle dinc te gadere. God sal alleene werden gherecht gheheiten ende blijft onverwonnen coninc ewelec.
Wie sal mechtich sijn te vertellenne sine  werke?
Want wie sal ondersoeken sine groetheiden? Ende wie sal vertellen die cracht sijnre groetheit?
Ende wie salre toe doen te vertellenne sijn ontfermicheit?
En is niet te menderne, noch te meerrene, noch te vendenne Gods groetheiden.
Als een mensche gheendt heeft, dan sal hi beghinnen, ende als hi gherust heeft, soe sal hi werken.
Wats de mensche ende wat is sijn gracie? Ende wat is goet ofte wat is sijn quaet?
Tghetal vander menschen dagen is als vele hondert jaer, die sijn gheacht als vander zee een droppel waters, ende als een sandeken alsoe cleine sijn de jare jeghen den eweliken dach.
Om dit soe is God ghedoechsam in hen ende op hen stort hi sine ontfermicheit.
Hi sach doverdaet haerre herten, datse quaet is, ende hi bekende hare averrecht keren, dat si scalc is.
Hier omme soe vervulde hi in hen sine goedertierenheit ende toghede hen den wech der gherechticheit.
Eens menschen ontfermenisse is omtrent sinen naesten, mer Gods ontfermicheit is op alle vleech.
Die ontfermicheit heeft, hi leert ende wiset als een herde sijn cudde.
Hi ontfermt ontfaende de leeringhe der ontfermicheit ende die haest in sinen vonnessen.
Sone, in goede en gheef negheen beclagen ende in negheen ghifte en gheef zericheit van quaden woerde.
En sal de dau niet vercoelen die hitte?
Alsoe doet dwoert bat dan die ghifte. Siet, en is dwoert niet boven goede ghifte? ende beide is metten gherechtigen mensche.
Een sot verwijt starkelec ende eens onghemaniers ghifte doet bescamen die oghen.
Vore tfonnesse bereide di gherechticheit ende eer du spreken sels, soe leere.
Vore de quale doet medicine daer toe ende vore tfonnisse vraghe di selven ende du sels in Gods aenscouwenne venden goedertierenheit.
Vore die quale veroetmoedighe di ende inden tide der siecheit soe toech dine wandelinge.
En werde niet belett altoes te bedenne ende en scouwe niet totter doet gherechtich te werdenne, want Gods loen duert ewelec.
Vore de bedinghe bereide dine ziele ende en wille niet wesen als een man, die Gode becoert.
Herdencke der gramscap inden daghe des enddens ende du sels doen den tijt des loens in dijnre wandelinghen.
Herdencke der armoeden in den tide der overvloedicheit ende die noet der armoeden inden daghe der rijcheiden.
Van smorghens totten avonde sal de tijt verwandelen, ende alle dese sijn vast in sHeren oghen.
Een wise man sal in allen ontsien ende inden daghen der mesdaet sal hi hem wachten van traecheiden.
Elc behendeghe bekende wijsheit ende diese vendet, dien sal si gheven belien.
Die wel ghesent sijn inden woerden, si daden wiselec ende si verstonden de wijsheit ende die gherechticheit, ende si aenriepen proverbien ende vonnessen.
En ganc na dine ghenoechlike begherten niet ende keer di van dijns vleechs weeldicheit.
Verleenstu dijnre ziele hare vuele begherten, soe salse di maken in blijscap dinen vianden. En wille niet vervroyden in vele werscapen, dattu negheen breke en heefs hars ghevens. En werde niet arm, ghifte doende van ontleenden.
En hebbe geen onghenoechte inden scaren, noch in lettelen, want hare sundeghen is eenparlec.
En wes niet middelbaer inden ghestride van persamen ende niet is di niet inder werelt, want du sels benidende sijn dijns levens.
Een eenbaerlec droncken wercman en sal niet rike werden, ende die lettel verontwerdet, hi sal aleiskenne neder vallen.
Die wijn ende die wive doen vernoyeren de  wise, ende si selen berespen de wel ghesendde.
Ende die hem gheselt metten ghenen die oncuusschelec leven, hi sal scalc wesen, vuelheit ende worme selen dien te erfachticheiden ontfaen, ende hi sal werden verheven in meerre exempel, ende sine ziele sal werden ghenomen vanden ghetale.
Die haestelec gheloeft, hi is licht van herten ende hi sal werden ghemindert, ende die mesdoen sal in sine ziele, hieren boven salmenne hebben.
Die verblijdt van ongherechticheiden, die sal werden ghemerct, ende die haet berespen, hi sal ghemindert werden van levenne, ende die haet clappasie, bluscht de quaetheit.
Die jeghen sine ziele sondicht, hi sal penitencie doen ende die vermeyt in malicien, hi sal werden ghenoteert.
En hersegghe een scalc haert woert niet ende du en sels niet werden vermindert.
Den vrient ende den viant en wille niet vertellen dinen sen, ende is di mesdaet, en wils niet ontdecken,
want hi sal di hoeren ende wachten di, ende als ofte hi di soude bescudden, sal hi di haten, ende aldus sal hi altoes bi di wesen.
Hoerestu een woert jeghen dinen naesten, het sterve in di, betrouwende dat het di niet bersten en sal.
Van des woerts aensichte bringt die sot voert als suchte van eens kints dracht.
Een gescutte stekende in eens honts die, alsoe is dwoert in eens sots mont.
Berespe den vrient, oft hijt masschien niet verstaen en heeft, ende segge: Ic en deeds niet, oft heeft hijt ghedaen, dat hijt niet echter en doe.
Berespe dinen naesten, dat hijt masschien niet en segge, ende seide hijt, dat hijt masschien niet en hersegge.
Berespe dinen vrient ende dicwile gheschiet mesdaet.
Ende en gheloef elken woerde niet: een is die valt in sine tonghe, mer niet met herten.
Want wie eest, die niet ghevallen en is in sine tonghe? Berespe dinen naesten eer dune dreiges
ende gheeft stat des upperst vresen. Want alle wijsheit is Gods vrese ende in hare is Gode tontsiene ende in alle wijsheit beleedden der wet.
Ende wijsheit der scalcheiden en is niet discipline ende en is niet goet ghepeis der sondaren vroetscap.
Het is vroetscap der scalcheit ende daer in is onwerdicheit, ende hets een onwise, die ghemindert wert van wijsheiden.
Beter is een man, die ghemindert wert van wijsheiden ende ghebrekende in senne in Gods vrese, dan die overvloyt van senne ende overgaet de wet Gods.
Hets een seker bendicheit ende si is ongherecht.
Ende een is, die een seker woert ute sent vertellende de waerheit, ende eenich is, die scalckelec hem selven veroetmoedicht, ende sine bynnensten sijn vul van loesheiden.
Ende enech is gherechtich, die hem selven alte sere tonder doet van vele oetmoedicheiden, ende enich is gherechtich, die sijn aensichte neder helt ende veist, dat hi niet en siet, dat men niet en weet. Ende daer hi niet bekent en is, sal hi voer di gaen.
Ende al scouwet hi te sondegenne van onmachticheiden sijnre crachte, eest dat hi vendt tijt quaet te doen, hi sal quaet doen.
Vanden siene bekent men den man ende vanden ghemoete des aensichten soe bekent men den wisen:
de cledere vanden lichame ende tghelachte vanden tanden ende dinganc vanden mensche boetscapen van hem.
Een loghennachtich berespen is in eens overdadichs berespen ende een vonnisse is, datmen prueft, dat niet goet en is, ende het is een swighende, ende hi is vroet.
Hoe goet eest te berespenne dan gram te werdenne, ende den ghenen die belyet  in bedinghen niet te verbiedenne!
Die vule begherte van den ghelubden man ontsuverde die jonghe maghet,
alsoe is hi, die by crachte doet ongherecht vonnisse.
Hoe goet eest, dat een die berespt is, toghe berouwenisse! want aldus sulstu willeghe sunde ontvlyen.
Hets een swigende, die men wijs vendt, ende hi is te hatenne, die haestech is te sprekenne.
Ende hets een swighende, die neghenen sin en heeft van spraken, ende hets een swighende, die weet de tijt van bequamen tide.
Een wijs man sal swigen tote sijnre tijt, mer die lodderachtighe ende donvroede en selen ghenen tijt houden.
Die vele woerde beseghet, hi quetst sijn ziele, ende die macht aen hem trect ongherechtelec, hi sal werden gehaet.
Enen onghemanierden man is voertganc in quaden ende hets eenrehande vendinghe ter scaden.
Hets een ghifte, die niet orborlec en is, ende hets ghifte, daer die loen af is dobbel.
Een verminderen is om die glorie ende een is, die vander oetmoedicheit op heffen sal sijn hoeft.
Een is, die vele quijt met luttel ghelds ende diet vergheldt sevenvoudichlec.
Die wise maect hem selven minlec in woerden, mer der sottere gracien selen uut ghestort werden.
Eens onwijs ghifte en sal di niet orbarlec wesen, want sine oghen sijn sevenvoudich,
hi sal luttel gheven ende vele verwiten ende dopdoen van sinen monde is een verbranden.
Heden leent een ende morghen heescht hijt weder, ende dusdaen man is te hatenne.
Den sot en sal gheen vrient wesen ende negheen gracie en sal wesen [sinen] goede,
want die sijn broet eten, sijn quade tonghen ende si selenne dicwile ende menich werf bespotten,
want datmen sculdich was te hebbenne en deelde hi niet met bescheidenen senne, ende oec datmen niet en was sculdich te hebbenne.
Die val eenre valscher tonghen als een die valt opt tpaviment, want aldus sal oec haestelec der quadere valle comen.
Een onghemint man is als een ydele fabule ende die sal eenparlec wesen inder onghemanierder mont.
Men sal die parabule lachteren ut eens sots mont, want hine seitse niet te haren tide.
Een is die scouwet te sondeghene van armoeden ende hi sal werden ghepriekelt in sijnre rusten.
Een is, die sijn ziele verliesen sal van scanden, ende  van enen onvroeden persoene sal hise verliesen, mer met ute nemene van persoene sal hi hem selven verliesen.
Een is, die van scaemten sinen vrient belovet, ende hi venttenne te dancke sinen viant.
Een scalc lachter is inden mensche de loghenne ende inder onghemanierdere mont sal si eenpaerlec wesen.
Beter is een dief dan deenbaerlecheit van enen loghenachtighen man, mer beide selen si te erfachticheiden ontfaen verlies.
Der loghenachtigher menschen seden sijn sonder ere ende sonder verlaet is met hen hare scande.
Die wise sal in woerden hem selven voert bringhen ende die wise man sal den groten lieden ghenoeghen.
Die sijn lant went, hi sal hoghe maken den hoep sijnre vrucht, ende die gherechticheit doet, hi sal werden verheven, mer die den voer barighen ghenoeghet, hi sal der ongherechticheit ontvlien.
Hant ghiften ende prosente verblinden der richters oghen ende als de stomme inden mont soe keert hi af hare berespinghen.
Verborghene wijsheit ende onghesiende tresoer, wat orbere is in beide?
Hi is beter, die heelt sine onwijsheit, dan een man, die verberghet sine wijsheit.
Sone, heefstu ghesondicht, sone doechgher nemmeer toe, mer bidde vanden eersten,  dat si di vergheven werden.
Vlie die sonden als van eenre slanghen aensichte, ende eest dattu ten sonden wert gaes, si selen di ontfaen.
Hare tande sijn eens libarts tande ende si doden der menschen zielen.
Alle ongherechticheit is als een sweert in beiden siden snidende, haere wonden en is negheen ghesontheit.
Ghescelt ende onrechte selen tgoet te nieute bringhen; ende een huys dat te sere rike is, sal te niete gaen met hoverdicheiden, ende aldus sal eens hoverdichs goet ontwortelt werden.
Eens arms bedinghe sal uten monde gaen totte Gods oren ende tfonnisse sal hem haestelec toecomen.
Die berespen haet, hi is teeken eens sondaren, ende die Gode ontsiet, sal werden bekeert te sijnre herten.
Bekent is van verren die machtighe met stouter tonghen, ende die wise weet hem te valne van dien.
die sijn huus sticht met vreemden coste is ghelijc den ghenen die sine steene vergadert inden winter.
Der sondaren vergaderinghe is vergadert eistric ende hare endden is die vlamme viers.
Der sondaren wech is ommuert met steenen ende in hare endde is de helle ende donckerheiden ende tormente.
Die behuedt de gherechticheit, hi sal sinen sen behouden.
Dende van Gods vrese is wijsheit ende sen.
Die niet wijs en is, en sal niet werden gheleert in goede,
want onwijsheit is die overvloyt in quade ende daer en is gheen sen, daer bitterheit is.
Eens wijs wetentheit sal over vloyen als overvloyende water, ende sijn raet gheduert als de fonteyne des levens.
Eens sots herte is als een te broken vat ende en sal negheen wijsheit houden.
Soe wat wisere woerde hoert een onwetende, hi saelt prisen ende saelt te hem wert werpen; die luxuriose hoert ende en sal hem niet ghenoeghen, ende hi saelt werpen achter sinen rugghe.
Eens sots vertellen is als een bordenne inden wech, want in eens vroets lippen sal men gracie venden.
Eens wijs mans mont soect men inder vergaderinghen ende si selen sine woerde peisen in haren herten.
Als een te broken huys also is den sot wijsheit ende eens onghesents wetentheit sijn overtallike worde.
De leringhe is den sot als boyen aen de been ende als hande bande op sine rechter hant.
Een sot verheft sine stemme in ghelachghe, mer die wise man sal cume al swighende lachghen.
Leeringhe is den vroeden als een gulden cleet, als een gulden rant aen sinen rechter arme.
Eens sots voet is in sijns naests huus ende een gheleert man sal werden bescaemt van eens machtichs persoen.
Die sot siet van dore de venstere  in thuus, mer een gheleert man sal buten staen.
Eens menschen sotheit eest hurcken doer die dore ende de vroede sal werden verswaert met lachtere.
Onwisere liede lippen selen sotheit vertellen, mer der vroedere woerde selen werden gheweghen metter waghen.
Inder sottere mont is hare herte, ende inder vroedere herte is hare mont.
Als die quade den duvel vloect, soe vloect hi sine ziele.
Een vesellare sal sine siele besmetten ende in allen sal hi werden ghehaet, ende die met hem woent, hi sal te hatenne sijn, mer een swighende ende wel ghesent sal werden gheeert.
In enen moderachtighen steen is die traghe ghesteent ende alle liede selen spreken op sine veronwerdicheit.
Met eenre coevuelnessen is de traghe ghesteent ende elc, diene tasten sal, hi sal sine hande scudden.
Hets bescaemtheit des vaders van enen  onghemanierden zone, mer ene sotte dochter sal vermindert werden.
Een vroet dochter is erfachticheit haren man, want die bescaemt, si wert in haers vaders lachter.
Die stoute bescaemt den vader ende den man, ende vanden quaden en sal hi niet werden vermindert, mer van beiden sal hem onere werden ghedaen.
Soeten sanc in gheweenne, eenradich vertellen, gheessellen ende leeringhe is in alre tijt de wijsheit.
Die leert den sotten is als een, die enen scarf vergadert;
die dwoert telt den ghenen dies niet en hoert, is als een die enen slapenden wect van enen swaren slape.
Die sprict met enen slapenden, die den sotten wijsheit vertelt, ende in dende der redenen sal hi segghen: Wie is dese?
Weenne op den dooden, want sijn licht is hem af ghegaen ende weene op den sotten, want hem ghebrict sin.
Weene luttel op den doden, want hi rust, mer weene vele op eens sots doet,
want een scalc leven is alte scalc boven eens sots doot.
Eens dooden gheween is vii daghe, mer eens sots ende eens quaets is alle de daghe haers levens.
En spreec metten sotten niet vele ende met enen onghesinden en ganc niegerinx.
Houde di van dien, dattu negheen podersamheit en heefs, ende du en suls niet werden besmet in sine sunde.
Keer di van hem ende du suls ruste vinden ende dune sels niet werden vertraghet in sine sotheit.
Hi sal werden verswaert boven loet ende wat naemen is hem anders dan sot?
Hets lichtere te draghenne zant ende sout ende een clont ysers dan enen onvroeden mensche ende sotten ende quaet.
Ghelijc dat een fondament van houtenen pilen te gader ghevoeget in een fondament van enen ghestichte niet en sal werden ghesceedden, alsoe en sal oec een herte, dat vast ghemaect is inden ghepeise van rade.
Eens wel ghesendts ghepeis en sal in neghenen tide van vresen werden verquaet.
Ghelijc dat stroe inden hogen ende mortere sonder calc gheleidt niet en selen ghedueren jeghen daensichte vanden wende,
alsoe oec en weder staet niet dbevreesde herte in eens sots ghepeis jeghen tgheruechte van vresen
ghelijc der versieringhen van zande in een effenne want. Alsoe en sal in neghenen tijt ontsien tfresachtich herte in eens sots ghepeis, ende aldus is hi, die in Gods gheboden altoes gheduert.
Die de oghe nijpt, hi bringter de tranen ute ende die therte nijpt, hi bringt den sen voert.
Die enen steen werpt onder die voghele, hi verjaghetse, ende aldus soe brict de vrientscap die sinen vrient verwijt.
Al trectstu een swert op dinen vrient, en wanhope niet, want een wederkeren is ten vrient;
al ontdoet hi sinen mont droeffelec, en ontsich niet, want een ghepaysen is aen den vrient, ute ghenomen van lachtere ende van verwite ende van hoverden ende van openbarene der  verhoellecheit ende van boeser wonden; in allen desen sal een vrient ontvlien.
Behoude trouwe met dinen naesten in sijnre armoeden, dattu verbliden moges in sijn goet;
inden tide sijns vernoys blijft hem ghetrouwe, dattu mede erfgenoet sijs in sijnre erfachticheit.
Vore tfier is wasem vander hitten ende die roec van den viere gaet op wert; aldus sijn vore dbloet vloecke ende lachtere ende dreighinghen.
En scaem di niet dinen vrient te gruetenne ende en verberghe di van sinen aensichte niet, ende al comt mi quaet bi hem, ic saelt ghedoeghen;
elc diet hoeren sal, hi sal hem wachten van hem.
Wie sal minen monde gheven huede ende boven mine lippen een seker teecken, dat icker niet mede en valle ende dat mi mine tonghe niet en verliese?
Here, vader ende here mijns levens, en late mi niet in haren raet, noch en late mi niet in dier verontwerdicheit.
Wie sal gheesselen onderlegghen in minen ghepeisen ende in mijn herte leeringhe der wijsheit, dat hi met mi niet en spare met haren onwetentheiden ende dat hare mesdade niet en openbaren
ende dat mine onwetentheiden niet en wassen ende mine mesdadicheiden werden ghemenichvoudecht ende mine sonden over vloyen ende dat ic valle in den aenscouwenne mijnre wedersaken ende dat mijn viant verblide?
Here, vader ende here mijns levens, en late mi in haren ghepeyse niet.
Hoghe draghentheit mijnre oghen en gheef mi niet, ende alle quade begherte keer van mi.
Keer van mi sbuucs gulsicheit ende dbiliggen mijnre vuylre begerten, en begripe mi niet ende en levere mi niet eenre onwerdeger vuylre zielen.
Kindere, hoert uwes vaders leringhe, ende diese huet, hine sal niet vallen in sine lippen, noch hine sal niet werden ghescandalizeert in scalcken werken.
Die sondare sal werden begrepen in sijnre ydelheit ende de hoverdeghe ende de quaet sprekere salre in werden ghescandalizeert.
Dijn mont en werde niet ghewoene ten eedde, want daer is vele vals in.
Ende Gods noemen en si niet eenparlec in dinen mont ende en werde niet toe ghemingt ter heilegher namen, want dune sels niet onsculdich van hen wesen.
Want ghelijc dat een knecht, die men eenparlec vraget, niet ghemindert en wert van benidenne, alsoe elc die sweert ende noemt, en sal altemaele niet ghepuergeert werden van sunden.
Een man, die vele sweert, sal vervult werden met ongherechticheiden ende de wonde en sal van sinen huys niet wech gaen.
Ende hoent hi sinen broeder, soe sal sine mesdaet op hem wesen, ende veist hi hem, soe sal hi twe vout mesdoen.
Ende sweert hi te vergheefs, hine sal niet gherechtich werden, want sijn huus sal werden vervult metten alre quaetsten loene.
Noch is een ander sprake der doet contrarie, men moetse niet venden in Jacobs erfachticheit.
Want alle dese selen ghenomen werden van den ontfermhertighen, ende sine selen niet wentelen in sunden.
Dijn mont en sal niet ghewoentech werden onghemanierder spraken, want daer in is dwoert der sunden.
Herdencke dijns vader ende dijnre moeder, want du best in die middewert van groeten lieden,
dat masscien God di niet en verghete in haren aenscouwenne ende dattu niet en versots in dijnre ghewoentecheit ende dan ghedoechs lachter ende dattu dan lievere hads, dattu niet gheboren en waers ende vloecs den dach dijnre gheboerten.
Een mensche, die ghewoentich is in worden van verwite, in alle sinen dagen en sal hi niet werden gheleert.
Twee manieren loepen over in sunden ende de derde brinct ane gramscap ende verlies:
een gheveist man bernende als vier, hine sal niet ghebluscht werden vore hi yewet verswelgen sal,
ende een scalc man inden mont sijns vleechs, hine saelt niet laten tote dat hi een vier ontstect.
Enen man, die oncuusschelec leeft, is alle broet suete,  hine sal niet moede werden quaet doende totte int dendde.
Elc man, die sijn bedde overgaet, verontwerdende in sine ziele ende seit: Wie siet mi?
donckerheiden sijn omtrent mi ende de wande bedecken mi ende nieman en siet mi, wien ontsie ic? dalre hoechste en sal niet herdencken mijnre mesdade.
Ende hine verstaet niet, dat Gods oghe alle dinc siet, want hi stect van hem Gods vrese, des menschen is  vrese ende der menschen oghen ontsiene,
ende hine bekent niet, dat sHeren oghen vele clare sijn dan die sonne, al omme scouwende der menschen weghe ende die diepheit des afgronts ende siende binnen alre menschen herten inden verborghennen steden.
Want den Here God sijn alle dinghen bekent eer si gheschapen werden, ende aldus aensiet hise alle na dat si volmaect sijn.
Dese man sal werden ghecasteit inden straten vander stat, men salne verjaghen als eenre merien volen ende hi sal werden begrepen, daer hijs niet wanen en sal.
Ende hi sal wesen alre menschen lelecheit, om dat hi die vreese Gods niet en verstont.
Aldus sal elck wijf sondeghen, die haren man laet ende die erfachticheit sett van vreemden huwelike,
want eerst was si onghelovich in des alre hoechstes wet ende ten anderen liet si haren man, ten derden heeft si oncuusscheit ghedaen in over spele, ende si heeft te haren behoef kindeken ghesoect van enen anderen man.
Dit qijf salmen inde vergaderinge bringhen ende men salse aensien in haren kinderen.
Hare kinderen en selen negheen wortelen gheven ende hare telghere en selen gheen vrucht gheven.
Si sal laten in vloecke haer herdencken ende hare leellecheit en sal niet af ghedaen werden.
Ende die ghelaten sijn, selen bekennen, dat niet beter en is dan die vrese Gods ende dat niet suetere en is dan te scouwenne in sHeren ghebode.
Hets groete glorie den Here te volghenne, want men sal van hem ontfaen lancheit van daghen.
Die wijsheit sal loven hare siele ende in Gode werden gheeert, ende si sal in midden den volke verbliden,
ende in des alre hogsts vergaderinghe sal si haren mont op doen, ende si sal werden verheven inden aenscouwene sijnre doghet;
in midden den volke sal si werden verheven ende si sal werden verwondert in [der] heilegher volheit;
in der menichten van den uutvercorenen salse prijs hebben, ende onder die ghebenedide sal si werden ghebenedijt ende seggen:
Ic ben comen uten monde des alre upperst, eerst gheboren vore alle creatueren.
Ic dede in de hemele, dat donghebrekelec liecht rees ende als een nevel soe overdecte ic alle vleechs.
Ic wandelde inden hochsten ende mijn throen was in een columne der wolken.
Den rinc des hemels omghinc ic alleene ende ic doerghinc die diepheit des afgronts, ende ic wandelde inden vloeden vander zee,
ende ic stont in alle de werelt
ende in alle volc ende in alle liede haddic tfoerdeel
ende ic vertrat met crachte alre verhevenre ende veroetmoedichdere menschen herten, ende in allen desen sochtich ruste, ende ic sal wonen in sijnre erfachticheit.
Die sceppere alre dinghen gheboet mi doe ende seide mi, ende die mi sciep, hi rustede in mine tabernacule
ende seide mi: Woene in Jacob ende werde erf ghenoet in  Israhel ende sciete wortelen in minen uutvercorenen.
Vanden beghinne ende vore de werelde was ic ghescapen ende totte in die toecomende werelt en sal ic niet endden ende inder heilegher woningen diende ic voer hem.
Ende aldus ben ic in Syon vast ghemaect ende ic rustede gheheilicht inder stat, ende in Iherusalem is mine macht.
Ende ic wortelde in gheeert volc, ende in mijns Gods deele is sine erfachticheit ende inder heilegen volheit is mijn onthouden.
Ic ben verheven als de cedre op den Lybanum ende als een cypres op den berch van Syon,
ic ben verheven als een palmboem in Cades ende als een plante der roesen in Jericho;
als een scone olyve inden velde ende als platanus ben ic verheven neven den wateren  inden straten.
Als caneelle ende balsame welriekende gaf ic roeke, als ute vercorene mirre gaf ic sueticheit van roeke,
ende als suker ende galbaen ende nagule ende drupende gomme ende als libanus die niet ghehouwen en is, beroecte ic mine woninghe, ende mijn roeke is als onghemengde balsame.
Ic hebbe mijn telgre ute ghestrect als teribintus, ende mijn telghere sijn der eren ende der gracien.
Als de wijngaert heb ic vrucht ghemaket sueticheit des roeken, ende mine bloemen sijn vrucht der eren ende der eersamheit.
Ic ben moeder der scoenre minnen ende der vresen ende der bekennessen ende der heileger hopen,
in mi is gracie alles weghes ende waerheiden, in mi is alle hope slevens ende der doeghet.
Coemt over te mi, alle die mi begheert, ende die vervult wert van minen gheslechten,
want mijn gheest is suete boven honich ende mijn erfachticheit boven honich ende honechrate,
mijn herdencken is inden gheslechte der ewelecheit.
Die mi eten, selen noch honger hebben, ende die mi drincken, selen noch dorst hebben.
Die mi horet, en sal niet bescaemt werden, ende die in mi werken, en selen niet sondeghen;
die mi verclaren, selen dewelec leven hebben.
Al dit is die boec des levens ende des alre uppersts testament ende bekennisse der waerheit.
Moyses gheboet die wet inden gheboden van gherechticheiden ende eerfachticheit Jacobs huyse ende Israhels beloften.
Hi settede David sinen kinde te verweckenne een alte stercken coninc ute hem, sittende ewelec inden troen der eren,
die de wijsheit vervult als Phison ende als Tigris in den daghen der niewere vrucht,
die den sen vervult als  Eufraten, die menichvoudicht als die Jordane inden tide des oegstes,
die discipline sent als dlicht ende bi staet als Gion inden daghe dat men den wijngaert leest,
die eerst voldoet de wijsheit te wetenne, ende een cranckere en salse niet onder soeken.
Want vander zee vloyede sijn ghepeys over ende sijn raet van vele afgronde.
Ic, die wijsheit, stortte de rivieren ute,
ic ben als een arm van groten watere ute eenre ryvieren, ic ben als die ryviere Dorix, ende als een water conduut quam ic uten paradise.
Ic seide: Ic sal verversschen minen hof van den planten ende ic sal vervullen die vrucht mijnre dracht.
Ende sich, mi is ghemaect een beke over vloyende ende mine riviere naecte der zee.
Want ic verlichte alle menschen de leeringhe als die dagheraet ende ic salse vertellen totte in langhen tide.
Ic sal dore gaen donderste deelle vander eerden ende ic sal besien alle slapende ende ic sal verlichten alle de ghene die in den Here hopen.
Noch sal ic leeringhe ute storten als prophecie ende ic salse laten den ghenen die de wijsheit soeken, ende ic en sal niet endden in haren gheslechten tote in die heileghe ewelecheit.
Siet, dat ic mi alleene niet ghearbeit en hebbe, mer hen allen, die de waerheit soeken.
In drien dinghen is minen gheest genoeghelec, die gheprueft sijn vore Gode ende den menschen:
broedere eendrechticheit ende minne der even kerstenen ende man ende wijf wel over een draghende.
Drie manieren haet mine ziele ende ic werde zeere verswaert harre zielen:
enen armen hoverdech ende enen riken loghenachtich ende enen ouden sot ende onghesent.
Dattu in dijnre joncheit niet vergadert en hebs, hoe sulstu dat vinden in dijnre outheit?
Hoe scoene is der grauwer outheit tfonnisse ende den priesteren te bekennenne den raet!
Hoe scoene is den ouden de wijsheit ende den gloriosen de verstannesse ende die raet!
Der oudere croene is vele wetentheiden ende hare glorie is die vrese Gods.
Neghene onghepeisde dinghen der herten vonneste ic groet ende tiende sal ic den mensche seggen inder tonghen:
een man, die levende verblijt in sinen kinderen ende die siet domwerpen sijnre viande.
Salich is hij, die woent met enen wel ghesenden wive ende die in sine tonghe niet gevallen en is ende die niet ghedient en heeft den ghenen die sijns onwerdich waren.
Salich is die man, die vendt enen ghewareghen vrient ende die gherechticheit vertelt eenre oren, diet hoert.
Hoe groet is hi, die vendt wijsheit ende wetentheit! Ende negheen en is boven den ghenen die den Here ontsiet.
Gods vrese heeft hi boven allen dinghen gheset.
Salich is die man, dien ghegeven is te hebbenne die vrese Gods. Die de vrese hout, wien sal menne ghelijc maken?
Gods vrese is dbeghinsel sijnre minnen, want dbeghinsel der trouwen is hem aen te clevenne.
Alrehande plaghe is droefheit der herten ende alle malicie is swijfs quaetheit,
ende hi sal sien alle wonde ende niet wonde der herten
ende alle scalcheit ende niet scalcheit swijfs,
ende alle heymelecheit ende niet heymelecheit der gheenre die haten,
ende alle wrake ende niet wrake der viande.
Negheen hoeft is scalckere dan der slanghen hoeft
ende negheen gramscap en is boven swijfs gramscap. Het sal meer ghenoegen te wonenne met enen libaerde ende met enen drake, dan te wonenne met enen  scalcken wive.
Eens wijfs scalcheit verwandelt hare aensichte ende si sal verblenden hare aensichte als een bere ende si toeget als enen sac in midden haren naesten.
Haer man versuchte ende hoerende soe versuchte si alluttelken.
Cort is alle quaetheit boven swijfs quaetheit, der sondaren lot sal op hare vallen.
Ghelijc dat een sanderich opganc is in eens outs mans voete, alsoe is een clappende wijf enen rusteliken man.
En aensich niet in eens wijfs scoenheit ende en begere gheen wijf in hare scoenheit.
Eens wijfs gramscap ende onwerdicheit is groete scande.
Heeft een wijf de vorder hant, soe is si haren man contrarie.
Een oetmoedich herte ende een serich aensichte ende een doot wonde is een scalc wijf.
Crancke hande ende onmechtighe knien is een wijf, die haren man niet en prijst.
Dbeghinsel der sonden wert vanden wive, ende bi hare sterven wi alle.
En gheef dinen watere neghenen uutganc, noch cleynen, noch enen quaden wive ghenade ute te gane.
En wandelt si niet te dijnre hant, soe salse di scenden in dijnre vianden aenscouwenne.
Snijtse af van dinen vleessche, datse di altoes niet en mesbruke.
Salich is die man eens goets wijfs, want tghetal van haren jaren is tweevoudich.
Een sterc wijf is ghenoechlijc haren man ende si sal die jare sijns levens in payse voldoen.
Een goet deel is een goet wijf, si sal werden ghegeven enen man over goede dade in enen goede deelle der gheenre die Gode ontsien.
Want tgoede herte eens rijcs ende eens arms menschen, in alle tide is hare aensichte blide.
Van drien dingen ontsach mijn herte ende int vierde vreesde hem mijn aensichte:
die verradenisse eenre stat ende vergaderinghe svolcs
ende loghennachtighe manne overdaet, alle sijn si swaer boven de doot;
rouwe van herten ende gheween is een wantrouwel wijf;
in een wantrouwel wijf is die gheselle der tonghen hare alle menschen deilende.
Ghelijc der ossen joc, dat ruert, alsoe is een scalc wijf; diese hout is als een, die een scorpelioen begrijpt.
Een dronckennachtich wijf is groete gramscap ende lachter, ende hare vuelheit en sal niet bedect werden.
Eens wijfs oncuusch leven is in de hoghe draghentheit haerre oghen, ende in haren wentbrawen sal mense bekennen.
In een dochter, die hare niet af en keert, versekere die hoede, dat si niet occusoen en vende ende haers mesbruke.
Wachte di van alre oneersamheit haerre oghen ende en verwondere di niet, al verroekeloestse di,
ghelijc dat een dorsttich ghangere sinen mont op doen sal ter fonteinen ende van elken naesten watere drincken sal ende jeghen elken stake sitten ende jeghen elc ghescutte sinen coker op doen sal totte dat hi amechtich werdt.
Eens eernstichs wijfs gracie sal hare man ghenoechte gheven ende sal sine been besalven.
Hare ghemaniertheit is de gave Gods.
Een wel ghesent wijf ende swigende en is gheen verwandelen der gheleerder zielen.
Gracie  boven gracie is een heilich wijf ende scamel,
want alle swaerheit en is niet werdich der versmadender zielen.
Ghelijc der risender sonnen in de werelt in Gods hoghesten, alsoe is eens goets wijfs scoenheit in verchieringhen haers huus,
een licht vat lichtende op den heileghen candellare ende scoenheit des aensichten op gestade outheit,
guldene columnen op silverne voete ende vaste voete op eens ghestadichs wijfs planten.
Het sijn ewelike fundamente op enen gheheellen  steen ende Gods ghebode in eens heilichs wijfs herte.
In tween dinghen is mijn herte besericht ende int derde is mi gramscap aencomen:
een man vechtere, die te niete gaet bi breken ende een wijs man versmaet,
ende die overgaet van gherechticheiden ter sonden, dien heeft God bereet ten sweerde.
Twee ghedaente duncken mi pilec ende vreesachtich: met pinen doet een comenscap ute sine roekeloesheit ende een bedrieghere en sal niet gherecht werden van den sunden sijnre lippen.
Vele liede hebben mesdaen om breke, ende die suect rijc te werdenne, hi keert sine oghe af.
Ghelijc dat men in die middewert der vergaderinghen van steenen enen stake stect, aldus salmen in die middewert van copenne ende vercoepenne ghemoyt werden met sonden,
want metten ghenen die mesdoet, sal die mesdaet vertorden werden.
En houtstu di niet neernstelec in sHeren vrese, soe sal haestelec dijn huys averrecht gheworpen werden.
Ghelijc dat int doer gate vanden zeve ghemul blijft, alsoe is eens moyenisse in sinen ghepeise.
Eens potmakers vat prueft die fornayse ende de gherechte menschen temptacie van vernoeye.
Ghelijc dat die runtheit van houte sine vrucht toeghet, alsoe doett ghepeysde waert eens menschen herte.
Vore de reden en prise den man niet, want dits der menschen becoringhen.
Volghestu die gherechticheit, soe sultstuse begripen ende du sultse aendoen als een behagel cleet der eren ende du sels met hare wonen ende si sal di ewelec bescermen, ende inden daghe der bekennessen selstu vastheit vinden.
De voghele vergaderen te dien, die hem ghelijc sijn, ende de waerheit sal weder keren ten ghenen diese doen.
Die libaert spiet altoes om te vane, ende alsoe doen de sonden den ghenen die quaetheit doen.
Die heileghe mensche ghedueret in wijsheiden als die sonne, want de sot wert verwandelt als de mane.
In de middewert van vroeden lieden houde dwoert te sinen tide ende wes eenpaerlec in midden den ghenen die Gods wet peysen.
Der sondaren vertellen is te hatenne ende hare ghelach in mesdade der sonden.
Een sprake vele swerende doet thaer van den hoefde op staen van anxte ende hare onwerdicheit is een verstoppen der oren.
Ute stortinghe van bloede is inder hoverdeghere ghescelt ende hare vloec is swaer te horenne.
Die ontdect sijns vrients verholenheit, hi sal trouwe verliesen ende hine sal den vrient niet venden te sinen wille.
Minne dinen naesten ende werde met trouwen met hem ghevoeghet.
Eest dattu ontdecs sine heymelijcheiden, sone sulstu hem niet navolghen.
Ghelijc enen mensche die sinen vrient verliest, alsoe is hi, die verliest die vrientscap van sinen naesten,
ende ghelijc enen die enen vogel laet vliegen ute sijnre hant, alsoe bestu, die liets dinen naesten, ende dune selstene niet vaen.
En volch hem niet, want hi is verre wech, want hi is ghevloen als een ree uten stricke, want sine ziele is ghewont.
Over hem en selstu niet moegen toe benden, ende svloecs en is gheen concort.
Want tontdeckenne eens vrients heymelicheiden is wanhope eenre onsalegher zielen.
Die winct metter oghen, hi werct ongherechticheide ende nieman en salne af werpen.
Inden aenscouwenne dijnre oghen sal hi sinen mont versueten ende op dine redenen sal hi verwonderen, mer ten lesten sal hi sinen mont verkeren ende in dinen woerden sal hi scande gheven.
Ic hebbe vele ghehoert ende icken gheliket  hem niet ende die Here salne haten.
Die int hoge werpt den steen, hi sal vallen op sijn hoeft, ende eens loes wonde sal loese wonden deelen.
Ende die een gracht graeft, hi salre in vallen, ende die sinen naesten enen steen set, hi salre hem aenstoeten, ende die den anderen enen stric leit, hi salre in verderven.
Die ghene die den  scalcsten raet maect, hi sal op hem werden ghekeert ende hi sal bekennen wanen hi hem toe comt.
Dbescoppen ende tverwijt vanden hoverdeghen ende de wrake sal nae hem spien als een lybaert.
Si selen metten stroppe vervaren, die ghenoechte hebben in der gherechtighere val, want die rouwe salse verteren eer si sterven selen.
Gramscap ende toren, beide sijn si te veronwerdene, ende een man sondare sal die onthouden.
Die ghewroken werden wille, hi sal van Gode wrake venden ende houdende sal hi sine sonden houden.
Verlaet dinen naesten die di deert, ende dan selen di dine sunden verlaten werden als duus bids.
Een mensche hout enen mensche gramscap ende hi heischt van Gode boete.
In enen mensche sijns ghelike en heeft hi negheen ontfermicheit ende hi bidt over sine sunden.
Hi, al is hi vleechs, houdt de gramscap ende hi heescht goedertierenheit van Gode; wie sal bidden vore sine sunden?
Herdencke dijnre achtersten ende late viantscap te draghenne,
want quellinghe ende de doot comt ane in sinen gheboden.
Herdencke Gods vreese ende en werde niet gram op dinen naesten,
herdencke des alre hogsts testament ende verontwerde dijns naestes onwetentheit.
Wachte di van stride ende du suls die sunden menderen,
want een vergramt man verwarmt tghestrijt, ende een man sondare verstoert vriende ende in midden de ghene die pays hebben, sal hi viantscap brenghen.
Want nae thout van den bossche alsoe ontstieket tfier, ende nae eens menschen cracht alsoe sal sine gramscap wesen, ende nae sijn goet sal hi sine gramscap verheffen.
Haestich strijt ontstieket tfier ende haestich ghescelt sal bloet uut storten ende de orcondende tonghe sal de doot aen brenghen.
Eest dattu blaes, soe salse bernen als vier ende spouwestu daer op, soe salse gheblusschet werden ende beide comet uuten monde.
Een vesellare ende een met tween tonghen sal vermaledijt sijn, want hi salre vele verstoeren, die pays hebben.
Die derde tonghe hevet vele liede beroert ende heefse gesprayt vanden enen volke in dander volc;
si heeft der riker liede ghemuerde stede gedestrueert ende groeter liede huyse averrecht gheworpen,
der volke crachte heeft si ontwee ghehouwen ende sterke liede gesceiden,
die derde tonghe heeft wive, die manne hadden, verdreven ende heeftse beroeft van haren arbeiden.
Die die aenscouwet, hine sal gheen ruste hebben, noch hine sal neghenen vrient hebben, daer hi in rusten sal.
Der gheessellen wonde maect de weffele, mer der tonghen wonde sal de beenre breken.
Vele liede sijn ghevallen in des sweerts mont, mer si en sijn alsoe niet doet als die ghene die verderft sijn by haerre tonghen.
Salich is hi, die bedect is vander quader tonghen, die niet overleden en is in hare gramscap ende die hare aen hem niet ghetrocken en heeft ende in haren banden niet ghebonden en is,
want hare joc is een yseren joc ende hare bant is een mottalen bant.
Hare doot is dalre quaetste doot ende de helle is orbarlikere dan si.
Hare gheduericheit en sal niet bliven, mer is sal behouden der ongherechtighere weghe ende in haerre vlammen en sal si die gherechtige  niet verbernen.
Die den Here laten, selen in hare vallen ende si sal in hen lieden bernen ende niet werden gebluscht ende si sal in hen werden ghesonden als een lybaert ende si salse quetsen als een lupaert.
Vertune dine oren met dornen ende en wille niet hoeren de quade tonghe ende make doren te dinen monde ende slote te dinen oren.
Smelte dijn gout ende dijn silver ende make ene wage dinen woerden ende rechte breydele dinen monde
ende wachte di, dattu masschien niet en vals in dine tonghe ende dattu dan vals in daenscouwenne dijnre viande, die [di] verraden willen ende dat dijn val dan si ongheneselec in die doot.
Die ontfermicheit doet, hij leent om bate sinen naesten ende die vermach in de hant, hi houdt die ghebode.
Leen om bate dinen naesten inden tide sijnre noet ende gheeft weder dinen naesten in sinen tide.
Versekere dwoert ende doet ghetrouwelec met hem, ende in alle tijde sulstu vinden, dat hi noetdorftich is.
Vele liede hielden persemen over enen vont ende daden moyenisse den ghenen die hen holpen.
Totte dat si ontfaen selen, soe cussen si sgheens hant, die gheeft, ende met beloften veroetmoedighen si hare stemme.
Ende inden tijt des gheldens sal hi tijt heesschen ende sal spreken woerde van verdriete ende van murmuracien ende den tijt claghen.
Ende mach hijt weder gheven, soe sal hi contrarie vallen ende cume sal hi gheven enen halven scellinc ende hi sal dat rekenen als enen vont.
En mach hijs niet, soe sal hi hem onthouden sijn ghelt ende hi salne te dancke tenen viant besitten
ende hi sal hem weder gheven verwitende vloecke, ende over ere ende weldaet sal hi hem lachter gheven.
Vele liede en hebben niet gheleent, niet om de sake van scalcheiden, mer si ontsagen te dancke ghehoent te werdenne.
Mer nochtan wes sterckere boven den oetmoedighen van ghedachten ende en treckenne niet om de almoesene.
Om tghebod neem den armen aen di ende om sine breke en laetten niet ydel gaen.
Verliese dijn gelt om dinen broeder ende dinen vrient ende en verbercht niet onder enen steene in verliese.
Legt dinen tresoer in Gods gheboden ende het sal di meer baten dan gout.
Beslute de aelmoesennen in eens arms scoet ende si sal vore di bidden van allen quade.
Eens mans aelmoesene is als een sackelken met hem ende si sal eens menschen gracie behouden als die zie, ende daer nae sal si op staen ende ghelden hem haren loen elken op sijn hoeft.
Si sal jeghen dinen viant vechten boven eens mechtichs schilt ende boven sijn spere.
Een goet man doet trouwe sinen naesten ende diese verliest, hi sal hem scaemte laten.
En verghet die gracie eens borghen niet, want hi heeft over di sine ziele ghegeven.
De sondare ende doncuussche vliet den belovere.
Een sondare sal hem selven aen scriven de goede woerde eens beloevers ende een ondanckelec van senne sal laten den ghenen die hem verloest.
Een man beloeft van sinen naesten ende als hi eersamheit verloren heeft, soe sal hi van hem ghelaten werden.
Scalcke belofte heeft vele beleiders verloren ende beroerredse als die vloede der zee.
Machtighe manne al om drayende deedse wech varen ende si doelden in vreemden lieden.
Een sondare over gaende sHeren ghebode, hi sal vallen in scalcke belofte, ende die hem pijnt vele te doene, hi sal vallen in  vonnisse.
Hercrighe weder dinen naesten nae dine macht ende wachte di, dattu niet vals.
Dbeghinselle van smenschen levenne is water ende broet ende cleet ende huus, dat sine vuelheit bedect.
Beter is eens arms lijftocht onder een decsel van berderen, dan eerlike spisen in onghestadicheiden sonder huus.
Dalre minste ghenoeghe di vore tgrote ende dune sels niet hoeren verwijt dijnre onghestadicheit.
Hets een scalc leven te herberghenne van deen huys in dander huys ende daer hi gheherberghet wert, en sal hi niet betrouwelec doen, noch sinen mont op doen.
Hi sal herberghen ende voeden ende drencken ondanckelike, ende hier toe sal hi bitterheiden hoeren:
Her weert, liede vore ende tesuwe de tafele ende dattu in de hant heefs, spise dandere.
Ganc ute van den aensichte der eren mijnre vriende inder nootdorftecheit mijns huys, brueder, du best mi te her herberghen worden.
Dese dinghen sijn swaer enen mensche, die sin heeft: berespen shuus ende tferwiten eens persemers.
Wie sijn kint mint, hi gheeft hem dicke de roeden, dat het verblide in sinen utersten ende dat het niet en taste sijnre naeste doren.
Die sijn kint leert, hi salre in werden gepresen ende in midden sinen huys lieden sal hi in hem verbliden.
Sijn vader is doot ende hi is als ofte hi niet doot en ware, want hi heeft enen hem ghelijc achter hem ghelaten.
In sinen levenne sach hine ende wert in hem verblijt ende in sine doot en wert hi niet besericht, noch en wert bescaemt vore sine viande,
want hi liet enen beschermere sijns huus jeghen de viande  ende die danc gheeft sinen vriende.
Voere der kindere zielen sal hi sine wonden toe benden ende sine binnenste selen werden verstormt op alle stemme.
Een onghetemt part ontgaet haerdelec ende een lidende sone sal nederwert ontgaen.
Smeec dijn kint ende het sal di doen in vresen wesen, speel met hem ende het sal di bezereghen.
En lachghe, noch en drueve met hem niet, dat inden utersten dijn tande niet sleeu en werden.
En gheef hem negheen macht in sijnre joncheit ende en verontwerde sine ghepeise niet.
Cromme sinen hals in sijnre joncheit ende slach sine siden alst een kint is, dat het masschien niet en verhaerde ende di niet en gheloeve ende dat di dan si rouwe dijnre zielen.
Leer dijn kint ende werc in hem, dattu niet en verbelchs in sijnre vuelheit.
Beter is een arm mensche, ghesont ende sterc van machte, dan een onmoeghende rike ende ghegeselt in malicien.
Der sielen salicheit is in heilicheiden der gherechticheit ende si is beter dan alle gout ende silver ende een sterc lichame dan onghemeten tseis.
Negheen tseis en is boven den tseis des lichames salicheit ende en is gheen ghenuechte boven der herten blijscap.
Beter is die doet dan een bitter leven ende ewelike ruste dan gheduerende quale.
Tgoet, dat verborghen is in enen gheslotenen mont, is als gherechten van weerscappen, die omtrent een graf gheset sijn.
Wat voerdert eenre beelden tscincken? want sine eet, noch en gheriect.
Aldus is ene, die verjaget wert vanden Here ende draghende den loen der ongherechticheit,
siende metten oghen ende versuchtende ghelijc enen gelubden man, omhelsende ene maghet ende versuchtende.
En gheef negheen sericheit dijnre zielen ende en quelle di selven niet in rade.
Der herten vroude is dit smenschen leven ende de tresoer sonder ghebrec van  heilicheiden, ende eens mans verbliden is lanc leven.
Ontferme dijnre zielen Gode ghenoeghende ende behoude ende vergadere dijn herte in sijnre heilicheit, ende die zericheit verdrijft verre van di,
want de zericheit heeft vele liede ghedoodt ende in hare en is gheen orbarlecheit.
Toren ende gramscap menderen de daghe ende vore tijt soe selen bringhen die ghepeise outheit ane.
Een goet herte is blickende in weerscapen, want sine weerscappen ghereitmen neernstelec.
Wake der eersamheit sal tvleesch verdroeghen ende sijn ghepeys sal den slaep af nemen.
Tghepeis van voerwetenne keert den sen af ende sware siecheit maect die ziele sober.
Die rike pijnde inder vergaderinghe van goede ende in sijnre rusten sal hi vervult werden van sinen goede.
Die arme arbeide in verminderinghe sijnre lijftocht ende int einde wert hi mate.
Die gout mint, hine sal niet werden gherecht ende die verteringhe nae volcht, hi salre af werden vervult.
Vele isser ghegeven inden valle van goude ende in gouts ghedaente is ghemaect hare verliesen.
Der gheenre gout, die sacrificie doen, is hout der verbelghinghen. Wee hon, die gout nae volghen! Ende elc onvroede salre in vervaren.
Salich is die rike man, die vonden is sonder smette ende die nae tgout niet wech en ghinc, noch en hoepte in ghelde ende tresoren.
Wie is dese ende wi selenne prisen, want hi heeft wondere in sinen levenne ghedaen,
die inden goude gheprueft is ende is volmaect vonden, ende hem sal ewelijc glorie sijn, die mochte overdaet doen, ende en dede gheen overdaet, ende mochte quaet doen, ende en deets niet.
Hier omme is sijn goet ghestadich vast inden Here, ende alle de vergaderinge sal sine aelmoessenne vertellen.
Saetstu op een groete tafele, en doe daer niet eerst dinen mont op.
En segt niet dattet veel is, datter op gheset is.
Herdencke, dat een scalcke oghe quaet is.
Wat is quadere ghescapen dan een scalcke oghe? Hier omme sal si met allen aensichte weenen alsijt siet.
En steec eerst dine hant niet voert, dattu niet van hatien besmet en werds ende di scames,
noch en werde niet bedwonghen inder weerscap vanden wine.
Verstant ute di selven dijns naestes  dinc.
Ghebruyc als een mensche dies datmen di voer set, dattu niet ghehaet en werds alstu vele eets.
Houde eerst op om ghemaniertheit ende en wils niet te vele wesen, dattu masschien niet en verbelgs.
Ende bestu in die middewert van vele lieden gheseten, en steec dijn hant niet voert eer dan si, noch en heische niet eerst drencken.
Hoe ghenoechelijc is enen gheleerden man luttel wijns! Ende in te slapenne en sulstu er niet af werden ghepijnt ende du en sels negheen pine ghedoeghen.
Waken ende colera ende slage enen sotten man
ende in enen sparechtighen mensche slaep der ghesontheit: hi sal slapen tot smorghens ende sine ziele sal met hem genuchte hebben.
Ende wertstu bedwongen in vele tetenne, soe  stant op vander middewert ende spuwe ute, ende het sal di verlichten ende du en suls dinen lichaeme ghene siecheit anbringhen.
Hore mi, zone, ende en versmade mi niet ende inden utersten sulstu mine woerde venden.
In allen dinen werken wes snel ende negheen siecheit en sal di aen comen.
Die blickende is in broeden, hem selen veelre liede lippen benedien ende de orconscap sijnre waerheit is ghetrouwe.
In scalken broeden sal de stat murmurieren ende doerconscap sijnre scalcheit is waer.
En wille niet verporren die minnen inden wijn, want de wijn heeft vele liede verdreven.
Tfier prueft tharde yser, alsoe sal die wijn in dronckenscappe ghedroncken berespen der hoverdeghere herten.
Wijn ghedroncken in soberheiden es effen leven den menschen; drincstune ghemanierdelec, soe sulstu sober wesen.
Wat levenne eest, dat metten wine ghemindert wert?
Wat hevet dleven bedroghen dan de doot?
Die wijn was in vrouden ghescapen van den beghinne, niet in dronckenscappe.
Verbliden der zielen ende der herten is wijn, ghemanierdelec ghedroncken.
Hets ghesontheit den lichame ende der zielen sober dranc.
Wijn vele ghedroncken maect onweertheit ende gramscap ende vele valle.
Bitterheit der zielen is wijn vele ghedroncken.
Overmoedicheit der dronckenscap, verbelghen eens onwijs is menderende de cracht ende makende wonden.
En berespe dinen naesten niet inder werscapen van wine ende en versmadenne niet in sijnre vrouden.
En segt hem negheen woerde van verwite, en verduwenne niet in te manenne.
Hebbense di regeerre gheset, en wille di niet verheffen, mer wes onder hen lieden als een van hen lieden.
Hebben sorghe van hen ende alsoe merc ende als dine sorghe voldaen is, ganc sitten ten etenne,
dattu moghes verbliden om hen lieden, ende ontfanc behaghelheit van gracien teenre cronen ende bejach weerdicheit der vergaderinghen.
Spreec meest van gheboerten, want het betaemt di,
deerste woert den ghenen die wetentheit mint, ende en belette den soeten sanc niet.
Daer negheen horen en is, en brengt ghene redenne voert, ende en wille niet ontamelec werden verheven in dijnre wijsheit.
Een carbonckel steen in een behaghelheit van goude is te rekenen jeghen goede sanghers inder weerscap van wine.
Ghelijc dat een teeken van smaragdo is in een ghesmeet dinc van goude, alsoe is tghetal van goeden sangers in bliden ende ghemanierden wine.
Hoere al swighende ende over weerdicheit sal di toe comen goede gracie.
Jonghelinc, spreec in dine sake cume alst noot is.
Bestu twee werf ghevraget, soe hebbe in dijn hoeft noch dine antwoerde.
Wes in velen dinghen als niet wetende ende hoere al swighende oec ende vraghe.
En presumere niet te sprekenne in middewert van groeten lieden ende daer oude liede sijn, en spreec niet vele.
Vore den hagel sal blicseme comen ende vore scaemte sal gracie gaen ende over werdicheit sal di ane coemen goede gracie.
Ende in die ure van opstane en vlechte dijn haer niet, loep vore in dijn huus ende werde derwert af gheroepen ende daer spele
ende doch dine begripe, mer niet in mesdaden ende in hoverdeghen woerden.
Ende op alle dese dinghen benedie den Here die di ghemaket heeft ende die di vervult in  allen sinen goede.
Die Gode ontsiet, sal sine leeringhe ontfaen ende die totte hem waken, si selen sine  benedixie venden.
Die de wet suect, salre af vervult werden ende die verradelec doet, salre in ghescennist werden.
Die den Here ontsien, selen gherecht vonnisse venden ende si selen de gherechticheiden doen bernen als liecht.
Een man sondare sal scouwen berespinghen ende nae sinen wille sal hi venden ghelikenisse.
Een man van rade en sal de verstannesse niet versteken, een vreemde ende een hoverdich en sal de vreese niet ontsien.
Oec nae dien dat hi met hem heeft ghedaen sonder raet, soe sal hi werden berespt in sinen nae volghingen.
Sone, en doet niet sonder raet ende nae de daet en sulstuus ghenen rouwe hebben.
En ganc inden weghe des vals niet ende du en sulsti niet stoeten aen de steenne. Noch en gheloeve di niet ten pijnliken weghe, dattu dijnre zielen negheen scande en legs.
Ende wachte di van dinen kinderen ende huede di van dinen huus lieden.
In alle dinen werken gheloeft van trouwen dijnre zielen, want si is dbehouden vanden gheboden.
Die Gode gheloeft, verstaet ten gheboden ende die in hem betrouwet, hi en sal niet ghemindert werden.
Die Gode ontsiet, hem en sal negeen quaet jeghen comen, mer God behouttenne inder becoringhen ende salne van quade verloesten.
De wise en haet niet die ghebode ende die gerechticheiden ende hi en sal niet bestoten werden in de vlaghe vanden scepe.
Een wijs man gheloeft Gods wet, ende de wet is hem ghetrouwe.
Die de vraghinge openbaert, hi sal dwoert bereiden ende alsoe bedende sal hi werden ghehoert ende sal di discipline behouden ende dan sal hi antwoerden.
Eens sots herte is als een kerren wiel ende sijn ghepeis als een drayende asse.
Ghelijc enen perde, datmen ute sendt, alsoe is een verontwerdende vrient, het neit onder elken, dier op sittet.
Waer omme verhoeget deen dach den anderen dach ende echter deen liecht dander licht ende deen jaer dander jaer vander sonnen?
Si sijn ghesceiden van sHeren wetentheiden als de sonne ghemaect was tghebod huedende
ende si sal verwandelen de tide ende hare feestelec daghe ende in dien vierden si die feestelike daghe te eenre uren.
Ute hen lieden soe verhief God ende maecte groet ende van hen settede hi in ghetale van daghen ende alle de menschen vanden gronde ende vander eerden, daer Adam af ghescapen was.
In de menichte van sHeren discipline soe deelde hise ende wandelde hare weghe.
Van hen lieden benedide hi ende verhief ende van hen lieden heilichde hi ende tracse aen hem ende van hen lieden vliec hi ende vernederde ende bekeerdese van hare ghesceeddenheit.
In sine hant is dat te sceppenne ende te ordinerene als die modere in eens potmakers hant.
Alle sine weghe sijn nae sine ordinancie, aldus is de mensche in sgheens hant, die hem ghemaket heeft, ende hi sal hem gheven nae sijn vonnisse.
Jeghen tquade is tgoede ende jeghen de doot dleven, aldus is jeghen den gherechtigen man de sondare ende aldus aensich in allen sHeren werken, twee jeghen twee ende een jeghen een.
Ende ic waecte tachtersts ende als een, die besien gadert nae de wijngaert lesers,
ic hoepte oec in die benedixie Gods ende als een die wijngaert leset, soe vervuldic de wijn persse.
Aensiet, dat ic mi alleene niet en hebbe ghearbeit, mer hen allen die discipline soeken.
Ghi voerbarege, hoert mi, ende alle volc ende ghi regeerres der kerken, bevaet metten oren.
En gheef neghene macht boven di in dinen levenne dinen kinde, noch dinen wive, noch dinen brueder, noch  dinen vrient ende en gheef den anderen dine possessie niet, dat het masschien di niet en berouwe ende dan bids over hen.
Alsoe langhe als du leefs ende heradems, sone verwandele di niet alle vleechs,
want hets beter, dat dijn kinder di bidden, dan dattu scouwen souts in dijnre kindere hande.
In allen dinen werken wes voerbarich
ende en gheef negheen smette in dine glorie. Inden daghe des enddens der daghe dijns levens ende inden tide dijns ute varens soe deile dine erfachticheit.
Aet ende de roede ende bordenne den esel; broet ende discipline ende werc den dienst knecht.
Hi werct in disciplinen ende hi suect te rustene, verslappe hem sine hande ende hi suect ghevrijt te sine.
Joc ende de ringt crommen enen haerden hals ende den dienstknecht helden nederwert eenpaerlec werc.
Enen quaet willegen knecht slaghe ende voet boeien, sendenne ten werke, dat hi niet ledich en si,
want ledicheit heeft vele malicien gheleert.
Settenne te werke, want alsoe betamet hem, ende eest dat hi niet ghehoersam en is, soe crommenne met voet boeyen, ende en bereidenne niet op alle vleechs, mer en doet niet swaers sonder vonnesse.
Heeftstu enen ghetrouwen knecht, soe sal hi di sijn als dine ziele, dien sulstu handelen als dinen brueder, want du heeftene ghecocht inden bloede dijnre zielen.
Quetstune ongherechtelec, soe sal hi vlien,
ende gaet [hi] wech van hoverden, wien du soeken suls ende in wat weghe dune soeken sels, en weetstu niet.
Enen sotten man is idel hoepe ende loeghenne, ende de droeme verheffen donvroeden.
Gelijc enen die de scaduwe begrijpt ende den wende nae volcht, alsoe is hi, die verstaet de loghenachtighe visionen.
Dat nae dat is tfisioen van droemen, vore eens menschen aensichte is die ghelikenisse eens anders menschen.
Wat sal vanden onsuveren werden gesuvert ende wat waerheiden sal vanden loghennachtighen gheseit werden?
Waersagherie der dolinghen ende toverie, loghenne ende droemen is de ydelheit der gheenre, die quaet doen.
Ende ghelijc eens wijfs, die kint baert, alsoe ghedoeghet dijn herte fantasien; en si dat vanden uppersten visitacie ute ghesonden werden, en gheef dijn herte in dien niet,
want de droeme hebben vele liede doen dolen ende dier in hoepten, sijn ter neder ghevallen.
Sonder loghene sal dwoert der wet endden ende de wijsheit sal werden ghevest in een ghetrouwe herte.
Die niet ghetempteert en is, wat weet hi? Een man, in vele dinghen gheleert, sal vele dinghen peisen ende die vele gheleert heeft, hi sal de verstannesse vertellen.
Die niet gheprueft en heeft, bekent luttel ende die in velen dinghen sot is, sal sine malicie menichvoudeghen.
Die niet ghetempteert en is, wat weet hi? Ende die bedroeghen is, sal overvloien in malicien.
Ic hebbe vele ghesien vertellende ende vele ghewoenten van woerden.
Selken tijt heb ic in vreesen gheweest totter doot om de sake van dese ende ic waert verloest metter gracien Gods.
Der gheenre gheest, die Gode ontsien, sal werden ghesocht van hem ende in sinen aenscouwene selen si werden ghebenedijt,
want hare hope is inden ghenen, diese behoudt, ende Gods oghen sijn inden ghenen, die hem minnen.
Die Gode ontsiet, en sal niet vresen, want hi is sine hope.
Sgheens ziele is salich, die Gode ontsiet. Te wien scouwet hi? Ende wie is sijn stercheit?
sHeren oghen sijn opten ghenen, diene ontsien,  beschermere der macht, vastheit der cracht, overtoghe der hitten ende scaduwe scarm van middaghe,
bedinghe des belghes ende helpe des vals, de ziele verheffende ende de oghen verlichtende, ghevende gesontheit ende dleven ende benedixie.
Sgheens offerande is besmet, die offert van ongherechten goede ende der ongherechteghere onweerdicheiden en sijn niet bequame.
Die Here allene is den ghenen die sijns ontbeiden inden weghe der waerheit ende der gherechticheit.
Der ongherechteghere ghiften en prueft dalre hogheste God niet, noch hi en aensiet niet inder ongherechtighere offeranden, noch in de menichte van haren sacrificien, sone sal hi hare sunden niet vergheven.
Die offerande offert van eens arms goede, es als een die den zone doot in sijns vaders aenscouwenne.
Der gheenre broet, die breke hebben, es der armere leven ende die dat onthoudt, hi is een mensche des bloets.
Die inden sweette dbroet onttrect, is als een die sinen naesten doot slaet.
Die bloet ute stortet ende die loesheit doet sinen huercnape, sijn ghebruedere.
Een stichtende ende een brekende, wat vorderet  hem sonder den arbeyt?
Een bedende ende een vloeckende, wies stemme sal God gehoeren?
Die ghedweghen wert vanden doodden ende diene weder tast, wat halp hem sijn dwaen?
Aldus een mensche, die vast over sine sonden ende weder die selve doet, wat profite doet hi hem selven veroetmoedeghende? Wie sal sine bedinghe ghehoeren?
Die dwoert behoudt, hi menichvoudicht de bedinghe.
Een saleghe offerande is te verstane ten gheboden ende wech te gane van alre ongherechticheit
ende te offerne genade der offeranden op de ongherechticheiden ende bedinghe over de sunden ende af te gane van ongherechticheiden.
Hi sal gracie gheven, die bloeme offert, ende die ontfermicheit doet, hi offert sacrificie.
Den Here is bequame af te gane van ongherechticheiden ende bedinghe over de sunden wech te gane van ongherechticheiden.
Du en sels niet ydel openbaren voer sHeren aenscouwenne,
want al dit doet men om sHeren ghebot.
Eens gherechtechs offerande maect vet den outaer ende si is roeke der sueticheit in dalre hoechste Gods aenscouwene.
Eens gherechtichs sacrificie is ontfangelec ende de Here en sal haere herdencken niet vergheten.
Met goeder herten gheef Gode glorie ende en mindere niet die primicien dijnre hande.
In alle gave maect dijn aensichte blide ende in blijscapen heileghe dijn tienden.
Gheef den hoechsten nae sine ghifte ende in goeder oghen maect een venden dijnre hande,
want die Here eest gheldende ende hi saelt di alleene seven werven ghelden.
En wille niet offeren quade ghiften, want hi en sal die niet ontfaen.
Ende en wille niet aensien ongherechte sacrificie, want die Here is vrekere ende voer hem en is niet glorie vanden persoen.
Die Here en sal niet ontfaen den persoen jeghen den armen ende hi sal ghehoeren des gequetst bedinge.
Hine versmaet niet de bedinge eens weessen noch de weduwe, op dat si ute ghieft sprake met ghesuchte.
En gaen der weduwen tranen al de wanghen niet nederwert ende hare roep op die ghene diese doot weenen?
Want vander wanghen varen se op inden hemele ende die Here diet ghehoert, en salre gheen ghenoechte in hebben.
Die Gode aenbeedt, hi sal werden ontfaen in ghenoechten ende sine bedinge sal totten volke naken.
Des gheens bedinghe,  die hem veroetmoedicht, sal dore de wolken varen ende sine sal niet getroest werden, vore dat si ghenaect is ende si en sal niet neder comen vore dat se dalre hoechste aensiet.
Ende de Here en sal hem niet vervorderen, mer hi sal ordelen de gherechtighe ende doen vonnesse ende dalre stercste en sal in hem negheen ghedoechsamheit hebben, dat hi haren rugge bedrueve
ende den lieden gelden wrake totte dat hi wech ghedaen heeft de vulheit der hoverdeghere ende der ongerechtegere sceptren bedrueve
totte dat hi den mensche loenen sal na hare dade ende nae Adams werke ende na sine overdaet,
totte dat hi vonnissen sal sijns volcs vonnesse ende dat hi die gherechtige in ghenoechten setten sal by sijnre ontfermicheit.
Gods ontfermicheit is scone inden tide des vernoys als wolken des reghens inden tide der droecheit.
Ontferme di ons, God alre dinghen, ende aensie ons aensie ons ende toeghe ons dliecht dijnre ontfermicheiden
ende sende dine vrese op de heidene, die di niet en sochten, soe dat si bekennen, dat negheen god en is sonder du, dat si dine groete dinghen vertellen.
Heffe op dijn hande op de vreemde heidene, dat si dine macht sien moghen,
want gelijc dattu gheheilicht best in ons in haren aenscouwenne, alsoe sulstu werden verheven in hen in onsen aenscouwenne,
dat si di bekennen, alsoe wi di bekennen, want en is gheen god sonder die, Here.
Verniewe die teeckene ende verwandele de wondere,
glorificere dijn hant ende den rechten arm,
verwecke den toren ende stort neder de gramscap,
verheffe den wedersake ende quelle den viant,
haeste tijt ende  herdencke zendden, dat si dine wondere vertellen.
Hi werde verswolghen in gramscappen der vlammen, die behouden wert, ende die dijn volc verquaden, moeten verlies venden.
Breke thoeft der princen vanden vianden, die segghen: En is gheen ander sonder ons.
Vergadere alle de gheslechten van Jacob ende si moeten bekennen, dat negheen god en is sonder du, dat si vertellen dine goetheiden ende du seltse te erve hebben als vanden beghinne.
Ontferme dijns volcs, op dwelke dijn name aenroepen is ende Israhels, dien du ghelijc makes dinen eerst gheborne zone.
Ontferme der stat dijnre gheheilichtheit, Iherusalems, der stat dijnre rusten,
vervulle Syon met dinen overtalliken crachten ende met dijnre glorien dijn volc.
Gheef orconscap, want si sijn vanden beghinne dine creatueren ende verwecke de bedinghen, die in dinen name de vordere propheten hebben ghesproken.
Gheef loen den ghenen die di ontbeiden, dat dine propheten ghetrouwe vonden werden, ende gehoere dijnre knechte bedinghe.
Nae Aarons benedixie gheef dinen volke ende gheleedse inden weghe der  gherechticheit, dat si alle weten, die wonen int lant, want du best God, die beschouwere der werelde.
Alle spise sal die buuc eten ende deen spise is beter dan dander spise.
De stortten ghereiken te draghenne die spise ende dwise herte loghennachtighe woerde.
Tquade herte sal gheven sericheit ende een gheleert man saelt wederstaen.
Dwijf sal elken man ontfaen ende deen dochter is beter dan dander dochter. .
Eens wijfs scoenheit verblijt haers mans aensichte ende si leedt op de begherte boven al eens mans ghenoechte.
Eest dat is de tonghe van ghenesenne, soe is si oec van ghesaechtenne ende van ontfermicheiden; hare man en is niet nae dat der menschen kindere sijn.
Die een goet wijf besittet, hi beghint de possessie; si is helpe nae hem ende een columme als ruste.
Daer negheen tuin en is, daer sal de possessie te selven gaen, ende daer negheen wijf en is, sal de mate mensche versuchten.
Wien geloeft hi, die neghenen nest en heeft ende die neder heldende is soe waer dat het doncker is, als een ghescorst roevere springhende vander eenre stat in dander stat?
Elc vrient sal segghen: Ende ic hebbe die vrientscap vergadert! mer hets een vrient allene van namen vrient. En isser die droefheit niet in totter doot?
Want de gheselle ende die vrient selen werden bekeert ter viantscap.
O alte scalcke overdaet, waer af bestu ghescapen te overdeckene de droege malicie ende hare boesheit!
Een gheselle woert vervroydt metten vrient in genoechten ende inden tide des vernoys sal hi adversarijs sijn.
Die gheselle heeft rouwe om sijns vrients rouwe om de sake sijns buucs ende hi sal enen schilt nemen jeghen den viant.
En verghet dijns vrients niet in dijnre ghedachten ende en wes niet onghedachtich sijns in dinen werken.
En wille ghenen raet hebben met dijns wijfs vader, ende vanden ghenen die di beniden, verberch den raet. En wille ghenen raet hebben metten ghenen die di wantrouwet, ende van den ghenen die di beniden, verberch dinen raet.
Elc raets man sal den raet voert bringhen, mer hets eenrehande raetsman in hem selven.
Van den raetsman houde dine ziele; du sulst eerst weten, wat sine nootsake is ende wat hi in sijnre ghedachten peist,
dat hi masschien enen stake in de eerde niet en steke ende di segge:
Dijn wech is goet, ende hi dan stae jeghen di te siene, wat di ghescien sal.
Met enen onrelegiosen man soe spreec van heilicheiden ende met enen ongherechtigen van der gherechticheit ende met enen wive van dien, dat si benijdt, metten bloeden van den stride, metten vercopere vanden verliese, metten coepman van den vercoeppene, metten benidere van te danckene, metten onghenadegen van goedertierenheiden,
metten oneersamen  van eersamheiden, metten ackerman van allen werke,
metten jaerliken wercman vanden eenddenne vanden jare, metten tragen knecht van vele te werkenne. En gheef di hier toe niet in allen rade,
mer wes sunderlinghe dicwile metten heileghen man soe wien dattu bekens houdende de vrese Gods,
wies ziele is nae dine siele. Soe wie wanckelt in donckerheiden, hi en sal op dinen rouwe niet zereghen.
Ende sette met di een herte van goeden rade, want di en is  anders niet meer dan hem.
Eens heilichs mans ziele boetscapt selken tijt waerheiden meer dan seven wachters, die int hoghe sitten om te scouwenne.
Ende in allen desen bidde den hoechsten Here, dat hi in waerheiden dinen wech beleide.
Voer alle werke sal tghewareghe woert voer di gaen ende voer alle daet ghestadich raet.
Een scalc woert sal therte verwandelen, uten welken viere deelle risen: goet ende quaet, dleven ende doot, ende de vrouwe, daer boven heerscapie hebbende, is die clappende tonghe.
Een geleert man leerder vele ende hi is sijnre zielen zuete.
Die bedriechelec sprict, hi is te hatenne ende hi sal van alre dinc werden ghehoent;
hem en is vanden Here gheen gracie ghegeven, want hem is alle wijsheit ghenomen.
Een wise is sijnre zielen wijs ende de vrucht sijns sins is te prisenne.
Een wise man leert sijn volc ende de vruchte sijns sins sijn ghetrouwe.
De wise man sal vervult werden met benedixien ende diene sien, selenne prisen.
Eens mans leven is in ghetale van daghen, mer Israhels daghen sijn onvertallec.
De wise sal inden volke ere te erve ontfaen ende sijn name sal ewelec levende sijn.
Sone, in dinen levenne prueve dine siele, ende is si scalc, soe en gheef hare negheen macht,
want allen lieden en betamen alle dinc niet ende elker sielen en ghenoecht elc gheslechte niet.
En wille niet te ghierich wesen in alle weerscap ende en werp di niet ute op elke spise,
want in vele spisen sal wesen onghesontheit ende die ghiericheit sal naken ter coleren. .
Om der spisen giericheit sijn vele liede ghestorven, mer die sober is, hi sal sijn leven verlenghen.
Ere den medecijn om de noot, want die alre hoechste heeftene ghescapen.
Van Gode is alle ghenesen, ende vanden coninc sal hi ontfaen ghifte.
Eens medecijns discipline sal sijn hoeft verheffen ende hi sal werden gheprijst inder groeter liede aenscouwene.
Dalre hoechste sciep vander erden de medicine ende een wijs man en salse niet vereisen.
En wert bitter water niet suete van enen houte?
Ende ter menschen bekennene is hare cracht, ende dalre hoechste heeft den mensche ghegeven const om gheeert te werdenne in sinen wonderen.
In desen dinghen ghenesende sal hi die pine saechten ende een salve makere sal maken pigmente der sueticheit  ende sal maken salve der ghesontheit ende sine werken en selen niet werden vulent,
want Gods pays  is op daensichte vander werelt.
Sone, en versmade di selven niet in dijnre siecheit, mer  bidde te Gode ende hi sal di ghenesen.
Keer di af vander sunden ende beleedde dine hande ende van alre mesdaet suvere dijn herte.
Gheef de sueticheit ende therdencken van bloemen ende make de offerande vet ende gheef stat den medicijn,
want die Here heeftene ghescapen ende hi en ga van di niet wech, want sine werken sijn nootdorftich.
Want die tijt is dattu in [sinen] hande comen sels,
mer si selen den Here bidden, dat hi hare ruste beleide ende hare ghesonde om harre wandelinghen wille.
Die mesdoet in sgheens aenscouwenne, die hem ghemaect heeft, hi sal in des medecijns hande vallen.
Sone, late tranen op den dooden ende als ofte du swaer dinghen ghedoeges, soe beghinne te weenenne ende nae rechte bedecke sinen lichame ende en versmade sijn begraven niet.
Om de quaetsprekers soe doet bitterlijc sijn geween enen dach ende werde vertroest om de sericheit
ende doch gheween nae sine verdiente enen dach ofte twee om de detraxie.
Want van der sericheit haest de doot ende overdect de cracht, ende der herten druefheit cromt den nacke.
Inder verleeddinghen gheduert de sericheit ende eens maets menschen goet nae sijn herte.
En gheef dine herte in sericheiden niet, mer steecse van di ende herdencke der lestere.
En willes niet vergheten, want en is gheen weder keren, ende du en suls hem niet vorderen ende du sels di selven verquaden.
Wes herdachtich mijns ordeels, want alsoe salt dine sijn: mi waest ghisteren ende di heden.
In sdoodden ruste doet rusten sijn herdencken ende vertroestenne inden ute varene sijns gheestes.
Scrijf wijsheit inden tide der ledicheit ende die vermendert wert in sijn daet, sal de wijsheit ghevoelen,
want hi sal met wijsheiden werden vervult. Die de ploech houdt ende die verblijdt inden ghescutte, hi drijft die ossen metten gaerde ende hi wandelt in haren werken, ende sijn vertellen is inder stiere kindere.
Hi sal sijn herte gheven om de voren te keerne ende sijn waken is inder coien mes.
Aldus is elc smet ende de meester vanden werclieden, die den nacht als den dach overlijdt, die graeft ghegroveerde teeckenne ende sine eernsticheit menichvoudicht die picture; hi sal sijn herte gheven in ghelikenisse der picturen ende in sinen wakenne voldoet hi sijn were.
Aldus doet die ysersmet, sittende neven danbelt ende merkende dwerc vanden ysere, die hitte vanden viere verbernet sijn vleechs ende hi arbeit inder hitten vanden fornaysen.
Die luut vanden hamere sal sine ore vernieuwen ende sijn oghe sal sijn jeghen de ghelikenisse vanden vate.
Hi sal sijn herte gheven om de werke te volmakene ende in sijnre waken sal hi donvolmaectheit verchieren.
Aldus is die potmakere, sittende te sinen werke ende met sinen voeten dwiel kerende, die altoes in eernsticheiden gheseten is om sijn werck, ende al sijn werck is onvertallec.
In sinen arme sal hi die modere formeren ende vore sine voete sal hi crommen sine cracht.
Hi sal sijn herte gheven omt bestricken te enddenne ende in sijnre waken sal hi de fornayse suveren.
Alle dese hoepten in hare hande ende elc is wijs in sijn ambacht.
Sonder alle dese en stichtmen een stat niet
ende si en selenre niet in wonen, noch wandelen, noch over liden inder vergaderinghen,
si en selen niet sitten op eens richters stoel ende si en selen dordinancie vanden vonnesse niet verstaen, noch sine selen niet openbaer maken die discipline ende tfonnisse, ende si en selen niet werden vonden inden parabolen,
mer een creature sbeghennens selen si vast maken ende hare bedinge is inden werke haers ambachts, hare ziele daer toe leennende ende beclagende in des alre hoechstes wet.
Een wise sal ondersoeken alle der oudere wijsheit ende hi sal hem inden propheten veronledeghen.
Hi sal behouden tfertellen van vernaemden mannen ende hi sal oec in gaen inden bendecheiden vanden parabolen.
Hi sal ondersoeken de heimelicheiden vanden proverbien ende hi sal ghedueren inden verborgenheiden der parabolen,
ende in midden van groeten lieden sal hi dienen ende in des richters aenscouwene sal hi openbaren.
Ende  hi sal doerliden int lant van vreemden lieden, want goet ende quaet sal hi in allen prueven.
Hi sal sijn herte gheven vroech te wakenne ten Here, diene ghemaect heeft, ende hi sal aenbeden in des alre hogheste aenscouwenne.
Hi sal sinen mont op doen in bedinghen ende hi sal bidden over sine sunden.
Want wilt die groete Here, soe sal hine vervullen metten gheeste der verstannessen,
ende hi sal als reghenen senden de spraken sijnre wijsheit, ende inder bedinghen sal hi den Here loven,
ende hi sal sinen raet ende sine discipline beleiden ende in sijnre heymelijcheit sal hine beraden.
Hi sal openbaer maken die discipline sijnre leringhen ende hi sal verbliden in de wet van sHeren testamente.
Vele liede selen prisen sine wijsheit ende hine sal niet werden af ghedaen totte in den eweliken.
Sijn herdencken en sal niet vergaen ende sijn name sal werden versocht van gheslechte int gheslechte.
Sine wijsheit selen de heidene vertellen ende sinen lof sal de kerke boetscappen.
Eest dat sine name gheduert, soe sal hier meer dan dusentich laten, ende eest dat hi doot is, soe saelt hem helpen.
Noch sal ic beraden werden om te tellene, want ic ben vervult als van torne.
Hi seit in lude: Ghehoert mi, gotlike vruchte, ende maect vruchte als roesen, die geplant sijn op ene beke van watere,
hebt roeke der sueticheit als de Lybanus.
Bloyt, ghi bloemen, als de lilie, gheeft roeke ende groyt in gracien ende priset liedekinne ende benedijt den Here in sinen werken.
Gheeft groetheit sinen name ende belyet hem inden lude uwer lippen in liedekenne der lippen ende in citolen, ende dus suldi segghen in beliene:
Alle sHeren werken sijn sere goet.
Want in sinen woerde stont dwater als een berch ende inder redenen sijns monts [als] een vergaderinghe van watere,
want in sinen ghebode soe wert ghestil, ende negheen vermenderen en is in sine salicheit.
Die werke van alle vleessche sijn voer hem ende niet en is verborghen van sinen oghen.
Hi saelt aenscouwen vanden beghinne totte int dende, ende niet en is wonderlec in sinen aenscouwene.
En is niet te segghenne: Wat is dit? ofte: Wat is dat? Want alle dinghen salmen soeken te haren tide.
Sine benedixie sal overvloyen als een riviere
ende gelijc dat de diluvie de erde vervulde, also sal sine gramscap de heidene, diene niet en versochten, te erfachticheiden ontfaen.
Ghelijc dat hi dwater verwandelt in droecheiden ende die eerde ghedroeghet wert ende alsoe sine wege met haren weghen  beleedt sijn, alsoe sijn den sondaren verbelghingen in sijnre gramscap.
Den goeden sijn de goede dinghen ghescapen van den beghinne, alsoe sijn den quaden de goede ende de quade dinghen ghescapen van den beghinne.
Dbeghinsel van noetdorfteger dinc ter menschen levenne: water, vier, yser ende sout, melc ende broet van bloemen, ende honich ende wijn druven ende olye ende cleet.
Alle dese werden den goeden in goet ende den quaden ende den sondaren in quaet verkeert.
Gheeste sijn, die gescapen sijn ter wraken, ende in harre verwoetheiden soe hebbense hare tormente vast ghemaect.
Inden tide des enddens selense hare cracht ute storten ende selen des gheens toren, die de hemele maecte, bescamen.
Vier, hagelsteen, honger ende de doot, alle dese dingen sijn ter wraken ghescapen,
beesten tande ende scorpione ende serpente ende dwrekende sweert inder quadere verderfenisse,
si selen werscapen in sinen gebode ende si selen op dlant werden bereedt inder nootsaken ende in haren tide en selen si een woert niet over liden.
Hier omme ben ic vanden beghinne vast gemaect ende beraden ende ic hebt gepeyst ende laten ghescreven.
Alle sHeren werke sijn goet ende elc werc sal in sijn uren dienst doen.
En is niet te seggenne: Dits quadere dan dat, want alle dinghen selen te haren tide werden gheprueft.
Ende nu soe loeft in al uwe herte ende in uwen mont ende benedijt sHeren naeme.
Groete onledicheit is ghescapen allen menschen ende swaere joc op Adams kindere van den daghe, dat si comen uut haerre moeder buuc totten daghe des begravens in alre creatueren moeder.
Hare ghepeyse ende de vreesen der herten tfenden der ontbeidinghen ende de dach des enddens
is, vanden ghenen die boven sittet op ene gloriose chiedse totten ghenen, die vernedert is tote op die eerde ende in dasschen,
van dien, die biesicht jacinct ende die croene draget, totten ghenen, die ghecleet is met rouwen linen lakenne. Toren, gramscap, gheruchte, onghestadicheit ende vreese der doot, gheduerende gramscap ende ghestrijt,
ende inden tide der rusten opt dbedde die nacht slaep verwandelt sine wetentheit.
Luttel ende als niet in rusten ende van hem in slape als inden dage des aenscouwens.
Hi is verstoert in den visione sijns herten als een die ontlopen is inden daghe des strijts. Inden tide sijnre salicheit stont hi op ende verwonderende te negheenre vresen,
met alle vleessche van den mensche totter beesten ende op de sondaren sevenvoudich.
Te desen de doot, bloet, gestrijt ende tscerpe swert, verplettinge, hongere ende droefheit ende gheeselen,
op die ongherechtige sijn alle dese dinghen ghescapen ende om haren wille wert de diluvie.
Want al dat vander eerden is, selen in de eerde weder keren ende alle watere keren weder in die zee.
Alle ghifte ende ongherechticheit sal werden af ghedaen ende die trouwe sal ewelec staen.
Der ongherechtegere goet sal werden verdroeget als ene riviere ende het sal doer luden als een groot donreslach in den reghen.
In sine hande te ontdoene sal hi verbliden ende de sondaren selen alsoe smelten int endde.
Der quadere neven en selen niet vele telgre maken ende donsuvere wortelen craken op den tsop eens steens.
Boven alle watere is groyendeheit ende ten cante van der rivieren sal men alt hoy af steken.
Gracie is ghelijc den paradise in benedixien ende dontfermicheit  duert ewelec.
Dleven eens wercmans, die hem selven ghenoechlec is, sal werden versuet ende, zone, daer sulstu in venden enen tresoer.
Tstichten eenre stat sal de name vast maken, ende hier boven sal werden gherekent een suver wijf.
De wijn ende soet sanc verbliden therte ende boven beide es de minne der wijsheit.
De tibien ende de santorie maken ene suete melodie ende boven beide is die suete tonghe.
Gracie ende scoenheit sal die oghe begheren ende boven dit sijn groene ghesayde vruchte.
Die vrient ende de gheselle in tide vergaderende ende boven beide is dwijf met enen man.
Ghebruedere in helpen inden tide sfernoys ende boven hen sal dontfermicheit verloesten.
Gout ende silver <is> tsetten der voete ende boven beide is wel ghenoyghenden raet.
Tgoet ende de cracht verheffen therte ende boven dese is sHeren vrese.
In sHeren vrese en is negheen vermenderen ende daer in en is niet helpe te suekenne.
sHeren vrese is als een paradijs der benedixien ende boven alle glorie hebben si die vrese overdect.
Sone mijn, en hebbe gheen breke inden tide dijns levens, want hets beter sterven dan breke hebben.
Een man, die scouwet in een vreemde tafele, sijn leven en is niet int ghepeis der lijftocht, want hi voedt sine ziele met vreemden spisen.
Mer een gheleert ghemaniert man sal hem wachten.
In eens wijs mans mont sal de breke versuet werden ende in sinen buuc sal vier bernen.
O doot, hoe bitter is dijn herdencken enen ongherechtigen man ende enen payseliken man, die pays heeft in sijn goet
ende wies wege in allen gherecht sijn ende die noch mach spise ontfaen!
O doot, dijn vonnisse is goet enen man, die breke heeft, ende dies cracht dat mindert
ende ghebrict van outheiden ende dien dat van allen sorghe is, ende den onghelovighen, die verliest de wijsheit.
En wille niet ontsien tfonnisse der doot. Herdencke dat voer di gheweest heeft ende dat di toe te comene is: dit  ordeel is vanden Here allen vleessche,
ende dat di op comen sal in des alre hoechstes wille, weder het sijn tien jaer ofte hondert ofte dusentich.
Want inder hellen en is gheen wroeghen des levens.
Kindere der onwerdicheit werden der sondaren kindere ende die wandelen neven der quadere huse.
Derfachticheit der sondaren kindere sal vervaren ende met haren sade is eenpaerlecheit des lachters.
Vanden quaden vader suect men de kindere, want si sijn om hem in lachtere.
Wee u quade manne, die des alre hoechstes sHeren wet ghelaten hebt,
ende werdi gheboren, soe suldi gheboren werden in maledixien, ende sterf di, soe sal u deel in maledixien sijn.
Al dat vander eerden is, sal in die eerde weder keren; alsoe selen die quade van vermalendijtheiden in verliese.
Der menschen gheween is in haren lichame, mer der quadere name sal werden af ghedaen.
Hebbe sorge om enen goeden name, want die sal di bat ghedueren dan dusentich groete preciose tresoere.
Van goeden levenne is een ghetal van dagen, mer den goeden name sal ewelec ghedueren.
Kindere, behout discipline in payse, want verborghene wijsheit ende onghesien tresoer, wat profite is in beide?
Beter is een man, die verghet sijne sotheit, dan een man, die verberghet sine wijsheit.
Mer nochtan wert bekeert te dien, dat ute minen monde gaet.
Want en is niet goet alle eersamheit houden ende allen lieden en ghenoegen  alle dingen niet wel inder trouwen.
Scaemt u vanden vader ende vander moeder ende van onsuveren levene
ende vanden prelaet ende vanden mechtigen man van der loghenen, vanden prince ende vanden richtere vander mesdaet, vander synagogen ende vanden volke vander quaetheit,
vanden gheselle ende vanden vrient van ongherechticheiden, vander stat daer du in woens
van dieften, van Gods waerheiden ende van sinen testamente, vander maeltijt in broede ende vanden verdonckerne der ghiften ende der weder gaven,
van den gruetenden van gheswighe, vanden aenscouwenne eens ondiers wijfs ende vanden afkeerne eens neven aensichte.
En keer dijn aensichte niet van dinen naesten, van te nemenne een deel ende niet weder te ghevenne.
En aensich niet eens vremds mans wijf ende en ondersoeke sijn joncwijf niet noch en stant te haren bedde niet.
Wachte di vanden vreemden van redenen des verwijts, ende alstu hem ghegeven heefs, en verwijts niet.
En segt niet twewerf de redene, die du gehoert heefs vanden vertoegene eens verborghens woerts, ende du sels waerlec wesen sonder scaemte, ende du sels venden gracie in alre menschen aenscouwene. Dattu van allen desen niet en werds bescaemt, ende ontfanc niemans persoen, dattu mesdoes.
Van des alre hoechstes wet ende sinen testamente ende vanden vonnisse, den quaden gherecht te wisenne,
van der ghesellen ende der weghe ganghers woerde ende vander vriende erfachticheit te ghevenne,
ende vander ghelijcheit der waghen ende der ghewichten ende van vele ende luttele bejaghene,
ende vanden hoennen scoepens ende der coepmanne ende van vele disciplinen der kindere ende vanden quaetsten knecht de bebloede side.
Op een scalc wijf is een goet teeken.
Daer vele hande sijn, besluyte, ende soe wat du gheven sels, telt ende weghet, mer bescrijf alle tgheven ende dontfaen.
Van eens onghesens ende sots disciplinen ende vanden ouders, die gheordelt werden vanden jonghelinghen, ende du suls wesen gheleert in allen ende te prisenne in daenscouwenne van allen mannen.
Des vaders dochter is verborghen waken ende sijn eernsticheit sal hem den slaep benemen, dat si masschien in haerre joncheit niet overspeellinne en werde ende dat si met haren man wonende niet te hatenne en werde,
dat si in harre suverheit niet ontreynt en werde ende dat si in haers vaders huus niet beswaert van kinde vonden en werde , dat si masschien met haren man woenende geen overspeel doe ofte dat si seker ondrechtich werde.
Maect vast die huede op ene luxuriose dochter, dat si neghenen tijt en doe comen te lachtere dinen vianden van quaet achter sprekenne inder stat ende van afstekenne des volcs ende dat si di bescame in die menichte vanden volke.
En wille elken mensche niet merken in sine ghedaente, ende en wille niet ghedueren in de middewert van wiven,
want uut den clederen comt die motte ende uten wiven comt eens mans quaetheit.
Beter is eens mans quaetheit dan een weldoende wijf ende dan een wijf, bescamende in lachtere.
Hier omme sal ic herdenckende wesen sHeren werken; dat ic ghesien hebbe sal ic boetscapen. In sHeren woerde sijn sine werke.
Die lichtende sonne sach al omme, ende met sHeren glorien is al sijn werc vol.
En dede die Here de heilege niet vertellen alle sine wondere, die dalmechtige  Here vast ghemaect heeft ghestadich te blivenne in sijnre glorien?
Hi sal ondersoeken den afgront ende der menschen herte ende hi sal verpeysen in hare bendicheit,
want die Here bekent alle const ende hi aenscout in teken der ewicheit, boetscappende dat voerleden is ende dat nae te comenne is, ontdeckende de teeckene der verborghenre dingen.
Negeen gepeys en ontlijdt hem ende negheen redene en verbercht hare van hem.
Die groetheiden sijnre wijsheiden heeft hi verscoent, die vore die werelt is ende totte indien eweliken, hem en is niet toe gheworpen
noch hine sal niet werden ghemindert ende hi en behoeft niemans raet.
Want sine werke sijn begheerlec ende als een gheistere die is te merkenne.
Alle dese selen leven ende ghedueren ewelec ende in alre noot sijn hem alle dinc ghehoersam.
Alle dinc sijn dobbel, een jeghen een, ende hi en deder niet ghebreken.
Hi sal yeghelijcs goet versekeren ende wie sal ghesaedt werden, siende sine glorie?
Dat firmament der hoecheit is sine scoenheit, des hemels ghedaente in aensien der glorien.
Die sonne inden aenscouwenne boetscappende inden uutganc, een wonderlec vat des alre hoechstes werc.
Inden middaghe verberrent si die eerde ende wie saelt moghen ghedoegen inden aenscouwenne harre hitten? Si is huedende de fornayse inden werken der hitten,
drivoudechlec is de sonne verbernende de berghe, ute blasende viereghe rayen ende blickende, in haren rayen verblendt si die oghen.
Groet is die Here, diese maecte, ende in sinen woerden haeste si den wech.
Ende de mane es in allen in haren tide een toeghen des tijts ende teeken der ewicheit.
Vander manen is dat teeken vanden feesteliken daghe dat liecht, dat gemindert wert int endden.
De maent is nae haren name, wassende wonderlec in dendden.
Si is een teeken der scaren inden hoghesten, lichtende inden firmamente des hemels.
Die gloriose scoenheit des hemels is die glorie van den sterren, die Here inden hoechsten die werelt verlichtende.
Si selen staen ten ordele in heilegen woerden ende si en selen niet ghebreken in haren waken.
Besich den boege ende loevenne diene maecte, want hi is herde scoene in sine claerheit.
Hi heeft den hemel omringt al ommen domme in sijnre glorien, des alre hoechstes hande dadenne op.
Bi sinen ghebode soe dede hi de snee haestelec comen ende hi haest ute te sendenne blecsemen sijns vonnissen.
Hier omme sijn die tresore ontdaen ende de nevele voeren wech als voghele.
In sijnre groetheit settede hi die wolken ende de steene des hagels worden ghebroken.
In sinen aenscouwenne selen die berghe beruert werden ende in sinen wille soe wayt de suden went.
Die luyt sijns donreslages sal die eerde slaen, die tempeest van Noorden ende die vergaderinge des wijnts.
Alsoe een voegel betende om te sittenne den snee henen drijft ende als vallende spelthanen is sijn neder comen.
Die scoenheit sijns blickens sal de oge verwonderen ende therte ontsiet hem van sinen reghenne.
Hi stort ute op dlant den vorst als sout ende alst vervorsen is, soe saelt werden als tsoppe van den dorne.
Die coude wijnt van Norden wayede ende hi vervroes kerstael van watere, hi rust op alle vergaderinghe van watere ende als met enen halsberghe sal hi hem cleden met watere.
Hi sal de berghe verslinden ende verbernen de wildernisse; ende hi sal tgroyende blusschen als  vier.
Alre dingen medicine is in thaesten des nevels, ende die dau, die der hitten jeghen comt, sal de hitte minderen.
In sinen woerde sal die went op houden, met sinen ghepeise gepayde hi den afgront, ende die Here Ihesus plante dien.
Die in die zee met scepen varen, vertellen hare vresen, ende als wijt horen met onsen oren, soe selen wijs verwonderen.
Daer sijn voerbareghe ende wonderlike werke, menegherhande manieren van beesten ende van allen diere ende de creatuere van onghiren zee beesten.
Om hem is dendde van den weghe vast ghemaect ende in sinen woerde zijn alle dinc ghemaect.
Wi selen vele segghen ende ghebreken inden woerden, mer dendde vander redenen is hi selve.
In allen dinghen verblidende, waer toe selen wi doegen? want hij is almechtich boven alle sine werke.
Die Here is vervaerlec ende dalre meeste anxtelec ende sijn macht is wonderlec.
Loeft den Here soe ghi meest moghet, hi sal noch daer boven vermoegen ende sijn groetheit is te verwonderne.
Den Here benediende verheftene soe ghi meest moecht, want hi is meerre dan alle lof.
Verheftenne ende wert vervult met doechden ende en erbeyt niet, want ghi en selter niet toe comen.
Wie siettenne ende saelt vertellen ende wie salne verheffen als vanden beghinne?
Vele dinghen sijn verborgen meerre dan dese, want wi hebben luttel van sinen werke ghesien.
Want die Here heeft alle dinc gemaect, ende die weldoen, heeft hi wijsheit ghegheven.
Loven wi die gloriose manne ende onse vadere in haren gheslechte.
Die Here heeft vele glorien ghemaect, sine groetheit is van den eweliken.
Heerscapie hebbende in haren moghentheiden, groete manne verciert in hare doeghet ende hare wijsheit, boetscapende inden propheten der propheten werdicheit
ende regnerende in deser werelt ende inder cracht haerre vroetscappen den volke bevelende die heilichste woerde,
in haerre gheleertheit ondersoekende de maten van soeten sanghe ende vertellende der scriftueren liedekenne.
Rike manne in dogheden, hebbende eernsticheit der scoenheit ende ghepaysende in haren husen,
alle dese verdienden glorie inden gheslechten haers volcs, ende in haren daghen heeft mense in loven.
Die van hem gheboren worden, lieten den name te vertellenne haren lof,
ende eneghe sijn dier gheen herdencken en is, si vervoeren als ofte si noyt gheweest en hadden ende si worden gheboren als ofte si niet geboren en waren ende hare kindere met hen.
Mer dat sijn manne der ontfermicheit, welkere goedertierenheiden niet en ghebraken,
mer met haren sade gheduert die geode
erfachticheit van haren neven, ende hare saet stont inden testamenten,
ende haerre kindere saet gheduert om haren wille totte inden eweliken, hare saet ende hare glorie sal niet werden ghelaten.
Hare lichamen sijn in payse begraven ende hare name sal leven in gheslechten ende gheslechten,
hare  wijsheit vertellen die volke ende haren lof boetscapt de kerke.
Enoch ghenuechde Gode ende is over ghevoert int paradijs om den heidenen penitencie te ghevenne.
Noe wert vonden volmaect ende gherecht, ende inden tide der gramscap wert hi gemaect herpaysen.
Daer omme wert ghelaten over blijf der werelt als de diluvie ghemaect waert.
Der werelt beloften  waren bi hem gheleit, om dat alle vleechs niet en soude moghen werden af ghedaen metter diluvien.
Abraham, groet vader der menichten vanden heidenen, sijns ghelijc en was niet vonden inder glorien, die behielt des alre hoechstes wet ende hi was in beloften met hem.
Hi dede de belofte staen in sinen vleessche ende inder temptacien waert hi ghetrouwe vonden.
Hier omme gaf hi hem met rechte van eedde glorie in sinen lieden, dien te wassenne als een berch Eerden
ende sijn saet te verheffenne als de sterren ende dien erfachticheit te ghevenne vander zee totter zee ende vander rivieren totten endden vander werelt.
Ende Ysaacke dede hi in deser selver manieren om Abrahams, sijns vaders, wille.
Hi gaf hem de benedixie van allen lieden, ende sine belofte maecte hi vast op Jacobs hoeft.
Hi bekendene in sinen benedixien ende hi gaf hem de erfachticheit ende hi deelde hem sijn deel in xii gheslechten.
Ende hi behielt hem den menschen der ontfermicheit, vendende gracie inden oghen van alle vleesche.
Moyses was van Gode gemint ende vanden menschen, wies herdencken in benedixien is.
Hi maectene dien ghelijc inder heilegen glorie ende hi verhieffenne in de vrese der viande, ende in sinen woerden payde hi de onghierecheiden.
Hi eerdene in der coninghe aenscouwenne ende hi gheboet hem vore sinen volke ende hi toeghede hem sine glorie.
In sijn trouwe ende sine saechtmoedicheit maecte hine heilich ende hi vercoessenne ute alle vleessche,
want hi hoerdenne ende sine stemme ende hi leeddenne inder wolken
ende hi gaf therte ten gheboden ende ter wet des levens ende ter disciplinen, te leerne Jacob de belofte ende Israhelle sine vonnessen.
Hi maecte Aaron, sinen bruder, hoge ende hem ghelijc vanden gheslechte Levi.
Hi settede hem ewelike belofte ende hi gaf hem tpriesterscap van den volke ende hi maectene salich in glorien,
ende hi omgordenne metten gordele der gherechticheit ende cleeddenne metter stolen der glorien ende hi croendenne inden vaten der doeghet.
Behaghelike scoen ende neder cledere ende superhumerael maecte hi hem ende omgordenne al ommen domme met vele guldennen bellekenne,
te ghevenne luut in sinen inganghe, te doene hoerne den luut inden tempel in een herdencken der dochter sijns volcs;
hi gaf hem de heileghe stole eens wijs mans, gheweven werc van goude ende van silvere ende van purpure, die vervolt was met vonnissen ende waerheiden,
dwerc eens wercs mans, van ghesponner roeder siden met preciosen steenen ghesett in ghebonde van goude, ghegroveert metten werke eens lapidarijs in een herdencken nae ghetal der gheslechte vanden kinderen van Israhel,
een gulden crone op sinen mitere ghetekent metten teeckenen der heilicheit, glorie der eren ende dwerc der cracht, verchiert metter oghen begherten.
Dus groete scoenheiden en waren vore hem niet totte Orienten.
Negheen vreemt gheborne en dede die ane, mer alleene sine sonen ende sine neven alle den tijt dore.
Sine offerande worden daghelec verberrent metten viere.
Moyses vervulde sine hande ende besalfdenne metter heileger olien.
Het waert hem ghemaect in eweliker beloften ende sinen sade als die daghe des hemels, ghebrukech te wesenne priesterscaps ende te hebbenne lof ende te glorificeerne sijn volc in sinen name.
Hi coessenne ute van allen levenden menschen te offerne Gode sacrificie ende wieroec ende goeden roeke in herdencken te ghepayenne vore sijn volc.
Ende hi gaf hem de macht inden gheboden inden beloften der vonnessen te leerne Jacob sine orconscapen ende Israhelle licht te ghevenne in sine wet.
Want jegen hem stonden vreemde, ende om hatie soe om stondenne inder wildernissen die manne die waren met Dathan ende Abiron ende Chore vergaderinge in gramscapen.
Die Here saecht ende en  ghenoeghede hem niet, ende si worden verderft inden bedruusche der gramscap.
Hi maecte hen onghireheiden ende hi verdervedse in de vlamme viers.
Ende hi deder Aaronne glorie toe, ende hi gaf hem erfachticheit ende hi deelde hem de primicien vanden vruchten vanden lande.
Inden eersten bereedde hi hem broot in satheiden, want si selen Gods sacrificien eten, die hi hem gaf ende sinen sade,
mer voert en sal hi int lant niet die liede te erve hebben ende hem en is gheen deel int volc, want hi, die Here, is sijn deel ende sijn erfachticheit.
Ende Phinees, Eleazars zone, is de derde inder glorien, hem nae volghende in sHeren verse
ende te stane in die werdicheit vanden volke; in de goetheit ende der lichtheit sijnre zielen ghenoeghede hi Gode van Israhel.
Hier omme settede hi hem de belofte des pays prince der heilegen ende sijns volcs, om dattet hem ende sinen sade sal sijn de werdicheit van priesterscappe ewelec.
Ende hi settede belofte den coninc Davit, Jesse zone, van Judas gheslechte, erfachticheit hem ende sinen sade, om dat hi wijsheit gheven soude in onse herte om te vonnessenne sijn liede in gherechticheiden, dat hare goet niet vergheten werden en soude, ende hi maecte hare glorie ewich in haren lieden.
Ihesus Nave, Moyses nae volghere inden propheten, was sterc in stride die groet was nae sinen name
ende dalre meeste inder Gods vercorne salicheit, te verwennene daen comende viande, dat hi ghecrigen soude derfachticheit van Israhel,
welc glorie hi bejaghede in op te heffenne sine hande ende te werpenne jegen die steden de scerpe sweerde.
Wie waest, die aldus vore hem wederstont, want de viande versloech die Here selve.
En wert in sijnre gramscap de sonne niet ghelett ende een dach waert alsoe lanc als twee?
Hi aenriep den hoechsten machtigen in de viande te vervechtenne alle sens ende die grote ende heileghe God ghehoerdenne in haghelsteenne van harder groter cracht.
Hi maecte gheruechte jeghent viantlike volc ende inden neder  ganc verloes hi sine viande,
dat de heidene sine macht bekennen selen, dat het jeghen den Here niet licht te vechtenne en is. Ende hi volgede den mechtigen nae van achter den rugghe.
Ende in Moyses daghen dede hi ontfermicheit ende Caleph, Jephone sone, te stane jeghen den viant ende tfolc te verbiedenne van sunden ende te doerbrekenne de murmurracien der quaetheit.
Ende dese twee worden vander vresen verloest vanden ghetale van sesse hondert dusentich man te voet, ende si waren ghesett die in derfachticheit te leidenne int lant, dat vloyt melc ende honich.
Ende de Here gaf dien Caleph stercheit ende totte in sijn outheit bleef hem de cracht, dat hi op gaen soude in die hoghe stat vanden lande, ende sijn saet behielt de erfachticheit,
om dat alle die kindere van Israhel sien souden, dat het goet is den heileghen God onderdaen sijn.
Ende elke richters bi sinen name, welkere herte niet besmet en wert, die hem niet af en keerden vanden Here,
dat hare herdencken si in benedixien ende dat harre beenre groyen van haerre stat
ende hare name gheduert ewelec gheduerende der heileger manne glorie aen hare kindere.
Samuel, sHeren prophete, was ghemint van sinen God ende hi verniewede dat rike ende consacreerde de princen in sinen volke.
In sHeren wet ordelde hi die vergaderinge ende sach Jacobs God, ende in sine gheloeve waert hi geprueft prophete,
ende hi waert bekent ghetrouwe in sinen worden, want hi sach Gode des liechts.
Ende hi aenriep den almechtighen Here in tanvechtene die viande, die alle sins al omme stonden in der offeranden eens onbesmets mans.
Ende die Here donrede van den hemele ende in groten ghelude soe dede hi horen sijn stemme,
ende hi doerbrac die princen van Tiri ende alle die leitsheren van Philistijn.
Ende vore den tijt zendden sijns levens  ende der werelt gaf hi orconscap in sHeren aenscouwenne ende sijns Cristus, hi en ontfinc van ghenen vleessche ghelt noch niet totten thescoeyte; ende negheen mensche en beclaghede hem sijns.
Ende hier nae sliep hi ende hi dede den coninc [bekennen] ende hi toghede hem dende sijns levens ende hi verhief sine stemme uter eerden in prophecien, af te doene des volcs quaetheit.
Nae dit soe stont op Nathan die prophete in Davids daghen.
Als tfette, versneedden vanden vleessche, David vanden kinderen van Israhel.
[Hi] spelede metten libaerden als met scape lammeren ende inden beren dedijt oec als met lammeren van scapen in sijnre joncheit.
En sloech hi den gygant niet doet ende dede den lachter af vanden volke?
In te ruerenne die hant in eenre slingheren steen werp hi Golias blijscap ter neder,
daer hi den mechtighen Here aenriep, ende hi gaf in sine rechte hant enen sterken man wech te doene in stride ende te verheffenne den horen sijns volcs.
Aldus verhief hine in tien dusenteghen ende loefdenne in sHeren benedixien in dien dat hi hem gaf de crone der glorien.
Want hi verwan alle sens de viande ende hi dede Philistim sine weder saken tonder tote in desen daghe; hi brac haren horen totte in den eweliken.
In alle werke gaf hi lof den heileghen ende den hoechsten inden woerde  der glorien.
Van alle sijnre herten loefde hi Gode, ende hi minde Gode, die hem ghemaect hadde, ende hi gaf hem macht jeghen de viande,
ende hi dede de canters staen jeghen den outaer, ende in haren lude maecte hi suete liedekenne.
Ende hi gaf scoenheit inden vierten, ende hi verchierde die tijde totten endde sijns levens, dat si loven souden den heileghen name ons Heren ende dat si vroech breiden souden Gods heilicheit.
Cristus suverde sine sonden ende verhief ewelec sinen horen ende hi gaf hem der coninghen testament ende de chiedse der glorien in Israhel.
Nae hem stont op een wijs zone ende om hem soe verdreef hi alle macht der viande.
Salomon regneerde inden daghen van payse ende de Here dede hem alle viande tonder, om dat hi stichten soude een huus in sinen name, ende bereedde heilicheit inden eweliken, alsoe hi gheleert was in sijnre joncheit,
ende wert vervult van wijsheiden als een riviere. ende sine ziele ondersochte dlant.
Ende du vervullest in ghelikenisse de gheraetselle, ende ten eylande verre waert dijn name vermaert. Ende du waers ghemint in dinen payse.
Die lande verwonderden inden liedekennen ende in dinen proverbien ende inden ghelikenissen ende in dinen beteeckeningen.
Ende inden name sHeren Gods, wies toe name is God van Israhel,
soe vergaderestu gout als latoen ende du vervullest tselver als loodt,
ende du hieldes dine dien neder ten wiven. Du hads macht in dinen lichame.
Du gaefs een smette in dine glorie ende du vermeensames dijn saet in te brenghene gramscap te dinen kinderen ende inden anderen dijn sotheit,
om dattu maken soudes trike in tween deellen ende van Effraym te regneerne een haert gebot.
Mer God en sal sijn hant niet laten ende hi en sal niet stoeren noch afdoen sine werke noch en sal niet verliesen vanden gheslechte de neven sijns vercorens, ende hi en sal niet besmetten sijn saet, die den Here mint.
Want hi gaf dander Jacobe ende David van dien geslechte.
Ende Salomon hadde endde met sinen vaders,
ende hi liet nae hem van sinen sade den volke sotheit,
ende Roboam vermendert van wijsheiden, die tfolc af keerde met sinen rade,
ende Jeroboam, Nabaths sone, die Israhel sondeghen dede, ende Effraim gaf de wech van sondeghene ende sere vele haerre sunden liepen over.
Si keerdense af van haren lande.
Ende hi sochte alle scalcheiden totte dat op hem quam de bescarmenisse, ende de Here verloestese van allen sonden.
Ende Helyas, de prophete, stont op als een vier ende sijn woert bernende als een walm,
die in hem brachte den honger, ende si  vergramdenne met haren hatien ende worden lettel ghemaect, want sine mochten sHeren ghebode niet ghedoegen.
Met sHeren worde behilt hi den hemel ende hi werp ute van hem tfier in die eerde.
Aldus wert Helyas ghebreedt in sinen wonderen. Ende wie mach ghelikelec di glorieren?
die in sHeren Gods woerde weder daeds comen den doodden vander hellen vanden deelle der doot,
die de coninghe verdreefs ter verdervenessen ende braecs lichtelec  hare macht ende die gloriose met harre mesdaet,
die in Syna hoers dordeel ende in Oreb de vonnessen des bescermens,
die de coninghe besalves te penitencien ende die propheten maecs navolghers nae di,
die ontfanghen waers inden bedruussche van den viere ende inden waghen met viereghen paerden,
die bescreven best inden vonnissen der tide te versaechtenne sHeren gramscap, te bekeern edes vader herte ten sone ende weder te settenne Jacobs geslechte.
Si sijn salich, die di hoerden ende verscoent woerden in dine vrientscap,
want wi leven alleene dleven, mer nae de doot en sal onse naeme dusdaen niet wesen.
Helias, die inden bedruussche ghedect es, in Heliseo wert sijn gheest voldaen. In sinen daghen en ontsach hi den prince niet ende nieman en verwanne met machte.
Negeen woert en verwanne, ende sijn doodde lichaem propheteerde.
In sinen daghen maecte hi onghireheiden ende in sine doot dede hi wondere.
Ende in allen desen en hadde tfolc negheen berouwenisse ende si en ghingen niet af van haren sunden vore dat si verdreven waren uten lande, ende dat si ghestroyt worden in alle lande,
ende daer waert ghelaten herde luttel volx ende een prince in Davids huus.
Eneghe van hen lieden daden dat Gode ghenuechde, mer dandere daden vele sunden.
Ezechias verwaneerde de stat ende leedde in midden de stat dwater ende groef met ysere de roecche ende hi maecte ten waetere enen putte.
In sinen daghen quam op Sennacherib ende hi sant Rapsacen, ende hi hief sijn hant op jeghen hem, ende hi stac op sine hant in Syon ende hi waert hoverdich in sijnre macht.
Doe woerden hare herten ende hare hande beruert ende si hadden wee als ghebarende wive,
ende si aenriepen den ontfermeghen Here ende si staken hare hande ute op ten hemele wert, ende die heileghe Here God hoerde haestelec hare stemme.
Hine herdachte haerre sunden niet noch hine gafse haren vianden niet, mer hi suveredse in Ysayas, sheilichs propheten, hant.
Hi dede tonder die scaren vanden Assyrien ende sHeren ingel dooddedse.
Want Ezechias dede dat Gode ghenoechde ende hi ghinc sterckelec in Davids, sijns vaders, wech, dien hem beval Ysayas, die grote prophete ende ghetrouwe in Gods aenscouwenne.
In sinen daghen ghinc die sonne achter wert ende verlingde de coninc sijn leven.
In groten gheeste sach hi die achterste ende hi vertroeste die wenende van Syon totte inden eweliken.
Hi toeghede dat toe comen soude ende verborgen was, eer si ghescieden.
Josias herdencken is ghemaect inden werke van roeke, eens speciers werc.
Sine herdencken sal versueten in elken mont als honich ende als soete sanc in de werscap van wine.
Hi was godlec ghesonden ter penitencien van den volke ende hi dede wech donwerdicheiden der quaetheit,
ende hi beleedde ten Here wert sijn herte, ende inder sondaren daghen gestercte hi de goedertierenheit.
Sonder David ende Ezechias ende Josias soe daden alle de coninghe sonde,
want die coninghe van Juda lieten des mechtichs wet ende verontwerden Gods vrese,
want si gaven hare rike den anderen ende hare glorie vreemden ghebornen volke.
Si verberrenden die vercorne stat der heilicheit ende si maecten woest hare weghe in  Iheremias, spropheten, hant,
want si handelden dien qualec, die uut sijnre moeder buuc gheheilicht was prophete, averrecht te keerne ende te verloestenne ende te verliesenne ende weder te stichtenne ende te verniewenne.
Ezechiel, die sach daenscouwen der glorien  die hi hem toghede inden waghen van den cherubin,
want hi herdachte der viande in reghene, den ghenen wel te doene die togheden rechte weghe.
Ende der xii propheten beenre groyen van haerre stat, want si ghestarcten Jacob ende verloesten hem inden gheloeve harre doghet.
Hoe selen wi grotelec gheeren Zorobabel? want hi is als een teecken in Israhels rechter hant,
ende Ihesum, Josedech sone, die in haren daghen thuus stichten ende verhieven den Here den heilegen tempel, bereet in eweliker glorien?
Ende Neemias is in herdenckenne van vele tijts, die ons op richte die muere, die averrecht geworpen waren, ende hi dede staen de poerten ende de sloete, die onse huse op richte.
Nieman en was gheboren in die werelt alselc als Enoch, want hi is op ghenomen van der werelt,
ende Joseph, die een man gheboren was prince sijnre bruedere, vastheit svolcs, regeerre sijnre bruedere, ghestadicheit des volcs,
ende sijne beenre worden ghevisenteert ende si propheteerden nae de doot.
Seth ende Sem verdienden glorie voer den menschen ende boven alle zielen in Adams beghinne.
Symon, Onias zone, die grote priestere, die in sinen leven thuus ondersettede, ende in sinen daghen versekerde hi den tempel.
Oec was de hoecheit vanden tempele van hem ghefundeert, de dobbel stichtinghe ende de hoghe wande vanden tempel.
In sinen daghen weder vloyden die putten van watere ende worden vervult boven mate als de zee,
die sijn volc besorgede ende verloestet van verliese,
die vermochte de stat te widenne, die ghewan die glorie inder liede wandelinghe, ende hi wijdde den inganc vanden huyse ende vanden vrijthove.
Ghelijc dat die dach sterre in middel den nevel ende ghelijc dat die vulle mane licht in haren daghen
ende ghelijc der blickender sonnen, alsoe lichte hi in den tempel Gods,
alsoe die blickende boghe onder den nevel der glorien ende als der roesen bloeme inden daghe van lenten, als lylien, die sijn in ghelide van watere ende als welriekende wieroec inden daghe des somers,
als blickende vier ende wieroec bernende int vier,
als een gheheel gulden vat, dat verchiert is met allen preciosen steennen,
als een sprutende olyve ende een cypres in hoecheiden wassende in dat hi ontfinc die stole der glorien ende ghecleedt waert in volmaectheit der doghet.
Inden opganc ten heilegen outare gaf hi glorien den mantel der heilicheit.
Want inden ontfaen de deelle vander papen hant ende hi staende neven den outaer, omtrent hem was een rinc sijnre bruedere als eenre cederen planten op den berch Lybanus,
alsoe stonden si omtrent hem als eenre palmen telgre ende alle Aarons sonen in hare glorie.
Want sHeren offerande was in haren handen vore al die synagoge van Israhel, ende hi ghebrukende des voldoens inden outaer om te meerrene des hoechstes conincs offerande.
Hi stac sijn hant voert inder offeranden ende scincte van den wijndruven bloede.
Den hoghen prince storte hi ute gotliken roeke ten fundamente vanden outare.
Doe riepen Aarons kindere ende si luudden in gheslaghennen trompen ende si daden haren groten luut in herdencken vore Gode.
Doe quam alt volc te  gadere toe ende si vielen in hare aensichte op die eerde, haren Here te aenbedenne ende te ghevenne bedinghe den hoghen almechtighen God.
Ende si meerrenden in haren stemmen singhende, ende int groote huys waert ghemeerrent die luut vol sueticheiden.
Ende tfolc bat den hoegen Here in bedinghen tote dat sHeren lof voldaen was ende tote dat si sine ghifte voldeden.
Doe quam hi neder ende stac ute sine hande in alle vergaderinge der kindere van Israhel, Gode glorie te ghevenne van sinen lippen ende in sinen name te verblidenne,
ende hi dede anderwerf sine bedinghe, om dat hi die cracht Gods woude toeghen.
Ende hi bad noch meer alre creatueren God die grote dinghen dede in al de werelt,  die meerrende onse daghe van onser moder buuc ende die met ons heeft ghedaen nae sine ontfermicheit;
hi moet ons gheven vroude van herten ende teweliken pays te werdenne in Israhel in onsen daghen
ende Israhelle te ghelovenne, dat met ons Gods ontfermicheit is, dat hise verloesten moet in haren dagen.
Tweerande liede haet mine ziele, mer de derde en sijn gheen liede, die ic hate,
die sitten opten berch van Seyr ende de Philistijm ende tsotte volc, dat woent in Sichem.
Ihesus, Syracs sone, van Iherusalem, screef in desen boec de const der wijsheit ende der disciplinen, die de wijsheit vernuwede te sijnre herten.
Salich is hi, die in desen goeden dinghen wandelt, ende diese in sijn herte leit, hi sal altoes wijs wesen.
Want eest dat hi dit doet, soe sal hi tallen dingen goet sijn, want dat licht Godes is sijn voetstap.
Coninc, Here, ic sal di belien ende ic sal di loven, Gode, minen behoudere.
Ic sal dinen name belien, want du best mi gemaect helpere ende bescermere
ende verloestes minen lichame van verliese, van den stricke eenre quader tongen ende vanden lippen die loghenen werken, ende inder bi staenres aenscouwenne bestu mi helpere gemaket.
Ende du verloestes mi nae de menichvoudicheit der ontfermecheit dijns namen van den briesschenden die ghereet waren ter spisen,
ende van den handen der gheenre die mine ziele sochten, ende van den porten der vernoye die mi om ghingen,
vander perssen der vlammen die mi om ghinc, ende in midden den viere en verbernde ic niet,
van der diepheit der hellen buuc ende van de besmetter tonghen ende vanden worde der loghennen, vanden ongherechtigen coninc ende vander ongherechtiger tonghen.
Mijn ziele sal totter doot den Here loven,
ende mijn leven was nakende neder wert ter hellen.
Si omghingen mi allesens, ende nieman en was die mi halp, ic  was aensiende ter menschen helpe, ende si en was niet.
Here, ic herdachte dijnre ontfermicheit ende dijns mede werkens, die van den beghinne sijn,
want du verloests de ghene die di ontbeiden ende du verloestse vander heidenre hant.
Du verhiefs boven der eerden mine woninghe ende ic bat over de af vloyende doot.
Ic aenriep den Here, den vader mijns Heren, dat hi mi niet en late inden daghe mijns vernoys ende inder hoverdeghere tijt sonder hulpe.
Ic sal eenparlec dinen name loven ende ic salne loven in belienne, ende mine bedinghe wert gehoert.
Du verloestes mi van verliese ende du bescarmes mi inden ongherechten tide.
Hier omme sal ic di belien ende lof segghen ende ic sal dinen name benedien.
Als ic noch jonghere ben, eer ic doelde soe socht ic openbaer in mijnre bedinghen de wijsheit.
Vore tijt hiesschic om hare ende totte inden utersten sal icse soeken ende si sal bloyen als een broessche druve
ende mijn herte wert in hare verblijdt. Mijn voet wandelde den rechten wech, van mijnre joncheit ondersocht icse.
Ic helde alluttel mine oren neder ende ic ontfincse.
Ic vant vele wijsheiden in mi selven ende ic deder vele profijts in.
Den ghenen die mi wijsheit gheeft, sal ic glorie gheven,
want ic ben beraden, dat icse doen soude. Ic hebbe tgoede ghemint ende ic en sal niet bescaemt werden.
Mijn ziele heeft gheworstelt in hare ende ic ben vast worden in hare te doene.
Ic hief op mine hande int hoghe ende in hare wijsheit woende mine ziele ende hi verlichte mine ontwetentheiden.
Mine ziele gheleedde ic ter wijsheit wert, ende in bekennessen vant icse.
Ic besat met hem therte vanden beghinne, daer omme en sal ic niet werden ghelaten.
Mijn buuc wert verstoert, de wijsheit soeckende, daer omme sal ic besitten goede possessie,
want de Here heeft mi ghegeven de tonghe te minen loene, ende daer in sal ickenne loven.
Ghi ongeleerde, naect te mi wert ende vergadert u int huus der disciplinen.
Wat bebeidi noch? ende wat segdi in desen? Uwe zielen hebben anxteliken dorst.
Ic dede op minen mont ende sprac: Coept te uwen behoef sonder selver wijsheit
ende doet uwen hals onder hare joc ende uwe siele ontfa discipline, want hets alre naest hare te vendenne.
Siet met uwen ogen, dat ic lettel gepijnt hebbe, ende ic hebbe te minen behoef vonden vele rusten.
Nemet ane discipline in vele getale silvers ende vele gouts besittet in hare.
U siele verblide in hare ontfermicheit ende ghi en selt niet werden bescaemt in haren lof.
Werct uwe werc vore tijt ende het sal u loen geven in sinen tide.
Ysayas, Amos sone, vysioen dat hi sach op Judam ende Iherusalem in Osias, Joatham, Achas, Ezechias dagen, der coningen van Juda.
Hoert, ghi hemele ende eerde, begrijpt mitten oren, want die Here hevet gesproken. Ic heb kijnder op gevoet ende verheven, mar si hebben mi veronweert.
Die osse kende sinen besittere ende die esel sijns heren cribbe, mar Ysrahel en bekent  mi niet ende mijn volc en verstons niet.
Wee den besundichden luden, den swaren volke van ongerechticheden, den scalken sade, den misdadigen kijnderen! Si hebben Gode gelaten, si blasfemeerden den heiligen van Ysrahel, si sijn af vervreemt achter waert.
Al dat hoeft is quellende ende al dat hart droevende.
Vander planten sijns voets totten toppe van sinen hovede soe en is in hem gheen gesontheit; die wonde ende die weffelle ende die swellende wonde en is niet omwonden noch genesen mit meesteren noch bequeect van olyen.
U lant sel wesen woest, uwe steden sijn ontsteken mit den vuere, vreemde lude verslijnden u lantscap voer u ende het sel werden bedroeft als in viantliker woesticheit.
Ende die dochter van Syon sel werden gelaten als een scermaesken in den wijngaert ende als een hutte in enen wermoes hof ende als een stat  die men woest.
En waer dat die Here vanden heren ons hadde gelaten saet, soe hadden wi geweest als Sodoma, ende als Gomorra hadden wi gelike gheweest.
Ghi princen van Sodoma, hoert des Heren woert; volc van Gomorra, verneemt uwes Gods wet.
Werwaert wildi mi mitter menechten van uwen offerhanden? seit die Here. Ic bin vol. Holocauste van weders ende dat ruet van vetten beesten ende dat bloot van calveren ende van lammeren ende van bocken en woude ic niet.
Als ghi quaemt voer mijn aenscouwen, wie eyschede dese dingen van uwen handen, dat ghi wandelen sout in minen vrijthoven?
En offert voert ane uwe offerhande niet te vergheefs; die wieroec offerhande is mi een veronweerden. De neomenien ende den saterdach ende die ander feestelike dage en sel ic niet verdragen; uwe vergaderingen sijn ongerecht.
Uwe calenden ende uwe feestelike daghe haet mine siele, si sijn mi worden poetersaem, ic hebbe gepijnt verdragende.
Ende als ghi uwe hande wt steken sult, soe sel ic mijn ogen van u afkeren; ende als ghi bedinge menichvoudigen sult, soe en sel ics niet horen, want uwe hande sijn vol van bloede.
Wert gedwogen, weest suver, doet wech van minen ogen dat quade van uwen gepeinsen, rust u van verkeerdelike te doene,
leert wel te doene, suect dat vonnisse, helpt den genen die onder gesteken is, vonnest den wesen, bescermt die weduwen.
Ende coemt, berispt mi, seit die Here. Ist dat u sunden sijn als gele verwe, si sullen gewit werden als die snee; ende ist dat si roet sijn als vermelioen, si sullen sijn als witte wolle.
Ist dat ghi wilt ende ghi mi hoert, soe suldi dat goede vanden lande eten.
Ende en wildi dies niet, ende verporredi mi  te gramscapen, soe sel u dat sweert verslijnden, want des Heren mont hevet gesproken.
Hoe is een hoere worden de getrouwe stat, vol van oerdele! Gherechticheit woende in haer, mer nu woenenre manslachtige in.
Dijn sulver is verkeert in roestich scuum,  dijn wijn is gemenget mit water.
Dijn princen sijn ongetrouwe, der dieve gesellen. Si minnen alle giften, si volgen den lonen na. Si en vonnissen den wesen niet ende der weduwen sake en coemt niet in te hem.
Om dit sprac die Here God vanden heren, die sterke van Ysrahel: Ach, sel ic vertroest werden op mijn viande ende sel ic werden gewroken van minen vyanden.
Ende ic sel mijn hant te di wert keren ende ic sel verbranden ter suverheit dijn roestich scuum ende ic sel wech doen alle dijn tenten.
Ende ic sel weder setten dijn princen alsoe si te voeren waren, ende dijn beraders alsoe si waren ten ouden tiden. Hier na selstu werden geheten stat des gerechtichs, getrouwe poert.
Syon sel inden vonnisse werden verlost ende si sellense weder brengen inder gerechticheit.
Ende God, hi sel die misdage ende die sundaren te gader tonder doen ende die den Here gelaten hebben, sellen werden verderft.
Want si sullen hem scamen vanden afgoden dien si offerhande daden, ende ghi sult u scamen opdie prayeele hove die ghi vercoren hadt,
als ghi wesen selt als een eyke daer die blader of vallen ende als een prayeel hof sonder water.
Ende uwe stercheit sel wesen als een vlamme van eystricke ende uwe werc als een gheystere ende het sel beide te gader bernende werden ende nyement en sel wesen diet bluusschen sel.
Dat woert dat Ysajas, Amos sone, sach op Juda ende Iherusalem.
Ende inden achtersten dagen sal sijn  die bereet berch van des Heren huus inden toppe der berge, ende hi sel werden verheven boven die hovele ende alle heydene sellen te hem vloeyen.
Ende vele volkes sellen gaen ende seggen: Coemt ende gae wi op tot des Heren berge ende te Jacobs Gods huse, ende hi sel ons leren sijn wege ende wi sullen wandelen in sinen manpaden, want van Syon sel uut comen die wet ende Gods werc van Iherusalem.
Ende hi sel oerdelen die heyden ende berispen vele volkes; ende si sullen smeden hoer sweerde in ploech yseren ende haer speren in sekelen. Die lude en sellen yegen die lude dat sweert niet op heffen, noch voert meer en sullen si hem niet meer oefenen tot stride.
Jacobs huus, coemt, ende wandelen wi in ons Gods licht.
Want du hebste verworpen dijn volc, Jacobs huus, want si sijn vervult alsoe si wilen waren ende si hadden geraders  als Philistijn ende si hilden hem aen vreemde kijndere.
Dat lant is vervult vant sulver ende van goude, ende ten is gheen einde van  horen tresoren.
Ende hoer lant is vervult van peerden ende haerre wagene en is gheen getal. Ende hoer lant is vervult van afgoden; si aenbeden dat werc haerre hande, dat hare vingeren maecten.
Ende die mensche neygede hem nederwaert ende die man vernederde hem. Hier om en verlaets hem niet.
Ganc inden steen ende werde verborghen in die gracht mit eerden vanden ansichte des Heren vresen ende vander glorien sijnre mogentheit.
Die ogen des hoges menschen werden vernedert ende die hoecheit vanden mannen sel neder werden geboecht, mer in dien dagen sel die Here alleen  werden verheven.
Want des Heren dach vanden heren coemt op elken hoeveerdigen ende hogen ende op elken hogedragenden, ende hi sel werden veroetmoedicht;
ende op alle die hoge ende rechte op gescotene cederen van Lybano  ende op alle eyken van Basan
ende op alle die hoge berge ende op die verheven hovele
ende op elken hogen toerne ende op elke versekerde muere
ende op alle die scepe van Tharsis ende op alle dat scoen is van aensien.
Ende alle hoecheit der menschen sel werden neder gebroken ende die hocheit der manne sel werden vernedert, ende in dien dage sel die Here alleen verheven warden
ende die afgode sullen altemale werden gebroken.
Ende si sullen gaen inden cloven vanden stenen ende inden dolagen vanden lande, vanden aensichte des Heren ontsichelicheit ende vander glorien sijnre mogentheit, als hi opstaen sel om dat lant te slaen.
In dien dage sel die mensche wech worpen die afgode sijns sulvers ende die beelde sijns gouts, die hi te sijnre behoef ghemaect hadde om te aenbedene molle ende vledermuse.
Ende hi sel gaen inden scoeren vanden stenen ende inden holen vanden roken, vanden ansichte des Heren ontsichelicheit ende vander glorien sijnre moghentheit, als hi opstaen sel om dat lant te slaen.
Daer om rust u vanden mensche, wies gheest is in sijn naselocken, want hi is die hogeste geacht.
Want siet, die Here vanden heren, die Here is boven al, sel wech doen van Iherusalem ende van Juda den vromen ende den sterken ende alle stercheit vanden brode ende alle stercheit vanden watere
ende den sterken, ende den man den stridere ende den rechtere ende den propheet ende den  voersagere ende den ouden man;
ende den prince boven l man ende den eersamen van aensichte ende den raeds man ende den wisen die geoefent is in die wet ende den vroeden man gheesteliker spraken.
Ende ic sel kijnder geven hem te princen ende onmachtige sonder joc sellen heerscapie boven hem hebben.
Ende dat volc sel vallen, die man aen die man, een yghelic aen sinen naesten; dat kijnt sel gerucht maken yegen den ouden man, ende die onedel yegen den edelen.
Want een man sel begripen sinen brueder, sijns vaders huusman, ende seggen: Di is een cleet, du selste wesen onse prince, want dese val is onder dijn hant.
Hi sel andwoerden in dien dage ende seggen: Ick en bin gheen medicus ende in mijn huus en is gheen broet noch cleet; en wilt mi niet setten  prince des volcs.
Want Iherusalem is gevallen, ende Judas is mede gevallen, want haer tonghen ende haer vindegen sijn yegen den Here, dat si verporren souden die ogen sijnre mogentheit.
Dat bekennen hoers aenschijns sel hem andwoerden, ende si predecten haer sunden als Sodoma ende en verborgense niet. Wee haerre sielen, want hem sijn quade dinghen weder gegeven.
Segt den gerechtigen, want hem sel wel sijn, want hi sel eten die vrucht sijnre vijndingen.
Wee den ongenadegen in quade, na dat loen sijnre hande sel hem geschien.
Mijn volc hebben geroeft hoer dwingers, ende die wive hebben heerscappie boven hem gehadt. Mijn volc, die di salich seggen, die bedriegen di ende si sceiden den wech dijnre gange.
Die Here staet om te oerdelen ende hi staet om te oerdelene den volke.
Die Here sel ten oerdele comen mitten ouders sijns volcs ende mit sinen princen, want ghi hebt geargert minen wijngaert, ende des aerms roef  is in uwe huus.
Waer om verduwedi mijn volc ende waer om vermagerdi der armer aensichte? seit die Here vanden scaren.
Ende die Here God seide: Om dat die dochteren van Syon verheven sijn ende hebben gewandelt mit rechte stiven halse ende om dat si gingen mitten wenken vanden ogen ende weygerden mitter hant ende gingen voert mit haren voeten mit fyeren gange,
soe sel die Here calu maken den top vanden hoefde der dochter van Syon ende hi sel haer haere ondecken.
In dien dage sel die Here afnemen die behagelheit vanden scoen ende die ronde sciven ende die broken
ende die hecsele ende die armillen ende die cronen ende die vlechten vanden hare, boorde
ende pericheliden ende die gulden kettenen ende die rukende vate  ende dinauren
ende die vingerline ende die preciose stene, die aen dat voerhoeft hangen,
ende die behagel cledere ende die mantelkine ende die lynnen lakene
ende die rynaelden ende die edele hoeft cledere ende die jupen.
Ende het sel wesen over den sueten roeke stanc ende over dat gordel een coerde ende over crollende haer caluheit ende over den borstbant een haren cleet.
Oec sellen dijn alre scoenste manne vallen mitten sweerde ende dijn sterke inden stride;
ende haer poerten sellen droeven ende wenen ende dat lant sel sitten bedroeft.
Ende seven wiven sellen begripen enen man in dien dage, seggende: Wi sellen onse broet eten ende ons overdecken mit onsen  clederen; alleen moet dijn name aengeroepen werden op ons, doch wech onsen lachter.
In dien dage sel des Heren saet wesen in groetheiden ende in glorien ende der eerden vrucht hoge ende bliscap den genen die behouden werden sellen van Ysrahel.
Ende het sel wesen: Elc die gelaten sel sijn in Syon ende overbliven sel in Iherusalem, hi sel heilich werden geheten, elc die gescreven is int leven in Iherusalem.
Ist dat die Here ofdwaet der dochtere van Syon smetten ende hi dwaet dat bloet van Iherusalem van midden hare inden gheest des oerdels ende inden gheest der hetten,
ende die Here sel sceppen boven al die stat des berges van Syon, ende daer hi aenroepen is, een wolke des dages ende roec ende claerheit van bernenden vuer in die nacht, want boven alle glorie sel wesen die bescermenisse,
ende tabernakel in een scermel des dages vander hetten, ende in sekerheit ende in verbergen vanden bedruussche ende vanden regen.
Ic sel singen minen gheminden een liedekijn mijns oems soens mijns wijngaers. Een wijngaert is worden minen geminden inden horne den sone der olyen.
Ende hi om tuunden ende hi vergaderde die stenen daer uut ende hi plante enen vercoren wijngaert ende hi stichte in midden enen toerne ende hi maecter een wijnperse in ende hi ontbeide dat hi druven maken soude, mer hi maecte sure lambruten. .
Nu hier om, ghi lude die woent in Iherusalem, ende ghi manne van Juda, oerdelt tusschen mi ende minen wijngaert.
Wat wast dat ic voert meer was sculdich minen wijngaert te doene, ende en hebs niet gedaen? Ofte dat ic gebeidt heb dat hi druven maken soude, ende  hi lambruken heeft gemaect?
Ende nu sel ic u toenen, wat ic minen wijngaert doen sel: Ic sel sine telgen of breken, ende hi sel wesen in roeven; ic sel om werpen sine beheemtheit, ende hi sel wesen in vertreden;
ende ic selne leggen woest; men sellen niet besniden noch begraven ende op hem sellen op comen bramen ende doerne; ende ic sel den wolken bevelen, dat si en genen regen op hem en regenen.
Want die wijngaert des Heren vanden scaren is thuus van Ysrahel, ende die manne van Juda sijn genoechlic saet. Ic heb ontbeit dat hi vonnisse doen soude ende gerechticheit ende siet, geroep.
We, die voeget huus aen huus, ende den acker aenden acker vergadert totten  terminen vander stat! En woendi alleen in midden dat lant niet?
In minen oren sijn dese dingen, seit die Here vanden scaren. En si dat vele huse woest sullen sijn, groet ende scoene ende sonder yement die daer in woenen sel!
Want x jugeren van wijngaerde  sellen maken een flessche wijns, ende xxx modeken saets sellen maken iii modeken.
Wee u, die vroech op staet der dronkenscap te volgene ende te drinken totten avonde, dat ghi vanden wijn verbernen selt!
Die cytoele ende die lyere ende die tambuere ende die tybie ende die wijn is in uwen werscapen; ende ghi en aensiet niet des Heren werc, noch ghi en merct niet die werken van sinen handen.
Hier om is mijn volc geleidt gevangen, want ten hadde gheen wetentheit ende sijn edel lude sijn verderft vanden honger ende die menichte vanden volke is verdroeget van dorste.
Hier omme soe breedde die helle haer siele ende si hevet horen mont ondaen sonder enigen termijn; ende des volcs sterke lude ende hoge ende sijn gloriose  sellen ter hellen nedergaen.
Ende die mensche sel werden geboghen nederwaert ende die man sel werden vernedert ende der hogedragender ogen sullen werden nederwaert gedouwen.
Ende die Here vanden scaren  sel werden verheven inden oerdel ende God sel werden geheilicht inder gerechticheit.
Ende die lammere sullen weiden nae hoerre ordinancie, ende die woesticheiden, die in drachticheiden sellen verwandelt werden, sellen eten die toecomelinge.
Wee, die trect ongerechticheit inden corden van ydelheiden, ende als den bant eens wagens die sunde.
Die segt: Hi haeste, ende haestelic moet comen sijn werc, dat wine sien mogen; ende des heylichs van Ysrahel raet nake ende come ende wi sellen weten.
Wee u, die segt den quaden goet ende den goeden quaet, settende die donkerheden licht ende dat licht donkerheden, settende dat bitter int suete ende dat suete in dat bitter.
Wee, die wijs sijt in uwen ogen ende voer u selven vroet.
Wee, die machtich sijt om den wijn te drinken, ende sterke manne om die dronkenscap te mingellenne;
die gerechtich segt den ongenadigen om giften ende die gerechticheit des gerechts menschen nemt van hem.
Om dit, gelike dat die vlamme vuers verslijnt die stoppelen ende gelike dat die hetten vander vlammen dat hout verbrant, alsoe sel hoer wortele wesen als een gheistere vuers, ende hoer groeyen sel op gaen als gemul; want si hebben afgeworpen des Heren vanden scaren wet ende hebben des heilichs van Ysrahel sprake geblasfameert.
Hier om soe is des Heren toerne vergramt in sijn volc, ende hi heeft sijn  hant uutgesteken op hem ende hevet geslagen, ende die berge worden verstoert ende haer dode corren gemaect als eens menschen drec in midden den straten. In allen desen soe en is sinen toerne niet afgekeert, mer noch is sijn hant uut gesteken.
Ende hi sel verheffen een teyken inden geslechten verre, ende hi sel ten teyken waert wispelen vanden eynden der werelt, ende siet, het sel snellike ende haestelic comen.
Hi en ysser niet in moede werdende noch pinende, hem en sel niet vaken, noch hi en sel  niet slapen, noch die ryeme van sinen lendenen en sel niet ontbijnden, noch die ryeme van sinen gescoeyte en sel niet werden te broken.
Sijn gescutten sullen sijn scerpe ende alle sijn bogen gespannen. Die hoeven van sinen peerde sijn als een stene ende sine radere als dat bedruusche van tempeest.
Sijn gebriesche als een liebaerts, hi sel briesschen als een liebaerts welpen, ende hi sel grynsen ende houden den roef ende omgripen, ende nyement en sel wesen die bescermen sel.
Ende in dien dage sel op hem luden als dat geluut van der see. Wi sullen aenscouwen inder eerde ende sich: donkerheiden van vernoy ende dat licht is verdonkert in sijnre donkerheit.
Int jaer dat die coninc Ozias doot was, soe sach ic den Here sitten op enen hogen troen ende op verheven  ende dat huus was vol sijnre mogentheit ende die dingen die onder hem waren, vervulden den tempel.
Seraphinne stonden boven dien troen; ses vlogelen waren den enen ende ses vlogelen den anderen: mitten  tween vlogelen bedecten si des Heren aensicht, ende mitten tween bedecten si sine voete, ende mitten tween vloegen si.
Ende si riepen deen den anderen: Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Deus excercituum, plena est omnis terra gloria ejus! dat beduut aldus: heilich, heilich, heilich Here God vanden scaren, al dat lant is vol van sijnre glorien.
Ende die boven wulfhoute vander hernen worden beroert vanden lude des geroeps ende thuus wert vervult van roeke.
Ende ic seide: Wee mi, dat ic heb geswegen, want ic bin een besmet man van lippen, ende ic woene in midden den volke dat besmette lippen heeft, ende ic heb den coninc, den Here van den scaren, gesien mit minen ogen.
Ende een vanden seraphinnen vloech te mi, ende in sijn hant was een cole, die hi mit eenre tangen genomen hadde uut den outaer,
ende hi ghenaecter minen mont mede ende seide: Sich, ic heb hiermede dine lippen getast ende dine ongerechticheit sel van di werden gedaen ende dine sunden sel werden gesuvert.
Ende ic hoerde des Heren stemme die seide: Wien sel ic seinden ende wie selre ons gaen? Ende ic seide: Siet, ic bin hier, sende mi.
Ende hi seide: Ganc, ende du selste desen volc segghen: Hoert, ghi horende, ende en wiltes niet verstaen, ende siet visioen, ende wiltes niet bekennen.
Verblinde des volcs herte ende versware sijn oren ende slutet sijn ogen, dat het machscien niet en sie mit sinen ogen ende hore mit sinen oren ende versta mit sijnre herten ende dattet werde bekeert ende dat ict genese.
Ende ic seide: Hoe lange, Heer? Ende hi seide: Tot dat die steden sullen werden verwoest, sonder yement die daer in woenen sel, ende dat die huse sullen wesen sonder menschen ende dat lant sel  werden gelaten woest.
Ende die Here sel die menschen verre doen ende si sel werden gemenichvoudicht die gelaten was in midden  dat lant.
Ende noch selre in sijn vertienden ende si sel sijn in verbelgen, als die therebintus  ende als een eyke, die haer telgere uut spreyt; het sel heilich saet wesen, dat inden lande sel bliven staende.
Ende het gesciede in Achas dagen, Joathan sone, die Osyas des conincs van Juda sone was, soe quam op Rasyn, die coninc van Syrien ende Phacee, Romelien sone, die coninc van Ysrahel, in Iherusalem om te striden yegens haer; ende sine mochtense niet verwinnen
ende boetscapten den huse van Juda ende seiden: Syrien is gerust op Effraym, ende sijn herte is beroert ende dat herte sijns volcs, alsoe beroert werden die houte vanden bosschen van des wijndes aensichte.
Ende die Here seide tot Ysajam: Ganc uut in Achas gemoet, du ende Jasub, dijn sone die gebleven is, totten einde vanden water condute der hoechster piscinen, inden wech van des volkes ackere.
Ende du selste tot hem seggen: Sich, dattuus niet en swiges, en wil niet ontsien ende dijn herte en vrese hem niet vanden tween stertten deser rukender brande in die gramscap des toerns Rasyns, des conincs van Syrien ende Romelien sone;
om dat Syrien yegen di quaden raet aengaen heeft ende Effraym ende Romelien sone, seggende:
Tiden wi op tot Judam ende verwecken wine ende steken wine uut tot ons ende setten wine in midden hem coninc Tabeels sone.
Dit seit die Here God: Dit en sel niet wesen ende en sel niet staen,  want dat hoeft van Syrien is Damascus
ende dat hoeft van Damascus is Rasyn; ende noch lxv jaer ende Effraym sel laten achter volc te wesene;
ende dat hoeft van Effraym is Samarien, ende dat hoeft van Samarien is Romelien sone. Ist dat ghijs niet en geloeft, soe en suldi niet gedueren.
Ende die Here deder noch toe tot Achas te spreken ende seide:
Eyssche di een teyken vanden Here dinen God in die diepheit der hellen ofte inden hogesten boven.
Ende Achas seide: Ic en sels niet eyschen ende ic en sel den Here niet becoren.
Ende hi seide: Dare om hoert, Davids huus, en ist u niet luttel den menschen potersam te wesen, want ghi sijt oec potersam minen Gode.
Om dit sel u die Here selve een teyken geven: Siet, een maget sel ontfaen ende gebaren enen sone, ende men sel sinen name heten Emanuel.
Hi sel eten botere ende honich, om dat hi sel connen versteken dat quade ende verkiesen dat goede.
Want eer dat kijnt sel comen versteken dat quade ende verkiesen dat goede, soe sel dat lant werden gelaten, dattu  lachters, vanden aensichte haerre twe coninge.
Want die Here sel brengen op di ende op dijn volc ende op dijns vader huus dage die nye en quamen van dien dagen dat Effraym van Juda gesceiden wert mitten coninc van Assyrien.
Ende het sel wesen in dien dage, soe sel die Here blasen die vliegen die is in dat achterste der ryvieren van Egypten, ende der bye die is int lant van Assur.
Ende si sellen comen in alle rusten inden stromenden beken vanden valeyen ende inden holen vanden stenen ende in allen cloven vanden bomen ende in allen gaten.
In dien dage sel die Here sceren inden scerpen sceerse inden genen die over die ryvier sijn, inden coninc van Assurien, dat hoeft ende dat  haer vanden voeten ende alden baert.
Ende het sel wesen in dien dage: Een mensche sel voeden een coe vanden vee ende twe scape,
ende overmids der overtellicheit der melc soe sel hi boter eten, want boter ende honich sel elc mensche eten die gelaten sel werden in midden dat lant.
Ende het sel wesen in dien dage: Elke stat daer dusentich wijnstocken waren, om m sulveren penninge, ende si sullen wesen in doernen ende in bramen.
Mit gescutte ende mitten boge sullen si derwert ingaen, want bramen ende doerne sellen wesen in al dat lant.
Ende alle die berge die men mit spaden graeft, derwaert en sel niet comen die anxt vanden doernen ende vanden bramen, ende het sel sijn in weiden des ossen ende in verterden des vies.
Ende die Here seide tot mi: Nem di enen groten boeck ende scrijf daer in mit eens menschen griffien: Haestelic trec neder die roeve, roeve haestelic.
Ic nam mit mi getrouwe oerconden, Uryam, den priester, ende Zachariam, Barathies sone.
Ende ic ghinc tot eenre prophetinnen, ende si ontfinc ende gebaerde enen sone. Ende die Here seide tot mi: Heet sinen name: Haeste, trect neder die roeve, haestedi te roevene.
Want eert kijnt sel comen roepen sinen vader ende sijnre moeder, soe sel wech gedaen werden die stercheit van Damasco vore den coninc van Assyrien.
Ende die Here deder toe te mi te spreken:
Om dat dit volc of geworpen heeft die watere van Syloe, die gaen mit geswige heymelic ende heeft meer aengenomen Rasyn [ende] Romelien sone,
om dat siet soe sel die Here toebrengen sterke ende vele wateren der ryviere den coninc van Assyrien ende al sine glorie ende hi sel op comen op alle hoe beken ende hi sel vloeyen op alle hoer beken.
Ende hi sel gaen doer Judam, overvloeyende ende overlidende  sel hi comen totten halse ende die uutstekinge sijnre vlogele sel wesen vervullende die wide dijns lants, o Emanuel!
Wert vergadert, ghi volc, ende hoert, alle lande van verren: Wert sterc ende ghi sult werden verwonnen; gort u ende ghi sult werden verwonnen;
aen gaet raet ende hi sel werden gesceiden; spreect een woert ende ten sel niet geschien, want mit ons is God.
Want dit sprac die Here te mi, alsoe hi in sterkere hant mi leerde, dat ic niet gaen  en soude in des volcs wech, seggende:
En segt niet: Te gader sweringe, want al dat dit volc spreect, is te gader sweringe, ende des volcs vrese en ontsiet niet, noch en vreset.
Den Here vanden scaren dien heilicht, ende hi si u ontsien ende u anxt,
ende hi sel u wesen in een heiligen; mer hi sel wesen in enen steen aen te stoetene ende in enen steen van verbelgene den tween husen van Ysrahel, in een stricke ende in een val allen den genen die woenen in Iherusalem.
Ende vele van hem luden sellenre hem aen stoten, ende si sullen vallen ende werden vertreden ende sullen werden gebonden ende werden gevaen.
Bynde die oercondscap, teiken die wet in minen jongheren.
Ic sel den Here ontbeiden, die sijn aensicht verborgen heeft van Jacobs huse, ende ic sel na hem ontbeiden.
Siet, ic ende mijn kijndere die mi die Here gegeven heeft in een teyken ende in een wonder Ysrahel vanden Here vanden scaren, die woent in den berch van Syon.
Ende als si seggen sullen tot u: Vraget vanden phitonen ende vanden <waersagers>, die studeren in haren toverien: En sel dat volc niet vragen van sinen Gode visioen over levende ende over dode?
Mer meer aen die wet ende aen die oercondscap! Ende ist dat si niet en segghen na desen woerde, soe en sel hem negheen morgenstonde licht wesen.
Ende het sel overliden doer dat lant  ende dat volc sel vallen ende honger hebben, ende alst honger hebben sel, soe selt gram werden, ende het sel vloeken sinen coninc ende sinen God, ende het sel opwert scouwen.
Ende het sel ter eerden wert sien, ende sich, tribulacie ende donkerheiden ende anxt ende torment ende donkerheden quellende, ende hi en sel niet mogen wech vliegen van sinen pinen.
Ten eersten tide wert verlicht dat lant van Sabulon ende dat lant van Neptalim ende ten lesten tiden wert verswert den wech der see over die Jordane van Galilea der heydene. .
Dat volc, dat wandelde inden donkerheiden, sach een groet licht; den genen die woenden inden lantscapen der scaduwen der doet, hem verrees een licht.
Si sellen voer di verbliden, als die gene die verbliden inden oegste, alsoe vervrouden die verwinres, als si den roef verwonnen hebben, als si den roef deylen.
Want dat joc sijns lastes ende die roede sijnre scouderen ende dat sceptrum sijns taxeres heefstu verwonnen als inden dage van Madyan.
Want ontcrachte roef is mit gerufte ende dat cleet, dat <gemenget> wert mit bloode, sel wesen in verbranden ende spise des vuers.
Want een cleine kijnt is ons geboren ende die sone is ons gegeven ende die princelicheit is gemaect op sine scoudere, ende sijn name sel werden geheten: te verwonderne, raetgevere, God, sterc, vader der toecomender werelt, prince des paeys. .
Sine mogentheit sel werden gemenichvoudicht ende sijns pays en sel gheen  einde wesen; hi sel sitten op Davids throen ende op sijn rijcke, om dat hi dat versekeren sel ende gesterken in vonnisse ende in gerechticheden, van nu voert ende tot inden eweliken; die minne des Heren vanden scaren sel dit doen.
Die Here sant een woert in Jacob ende het viel in Ysrahel.
Ende al dat volc van Effraym selt weten ende die woenen in Samarien, in hoverden ende in groetheden der herten seggende:
Die quareele sijn gevallen, mer wi sellen mit viercanten stenen stichten; si hebben die onvruchtelike vigeboem of gehouwen, mer wi sellense in cederen verwandelen.
Ende die Here sel Rasins viande boven hem verheffen ende sijn viande sel in geruchte verkeren:
Sirien van Oesten ende Filistijn van Westen, ende si sellen Ysrahel verslijnden mit alden monde. In alle desen soe en is sijn toren niet afghekeert, mer noch is sijn hant uut gesteken.
Ende mijn volc en is niet weder gekeert ten genen diet slaet ende si en versochten niet den Here vanden scaren.
Ende die Here sel verstroeyen van Ysrahel dat hoeft ende den steert, den bockenden ende den verbreydelende in enen dage.
Die langelivige man ende die eersame, hi is dat hoeft; ende die prophete die leert <logene>, hi is die steert.
Ende die dit volc salich willen seggen bedriegende; ende die salich werden, si sellen wesen averecht geworpen.
Om dit en sel die Here en gheen genoechte hebben op sine jongelingen; ende hi en sel niet ontfermen sijnre wesen ende sijnre weduwen, want elc is ypocrite ende scalc, ende alle mont heeft gesproken sotheit. In allen desen soe en is sijn toern niet afgekeert, mar noch soe is sijn hant voert uut gesteken. Ende dat volc en is niet bekeert  ten genen diet slaet.
Want die ongenadicheit is ontsteken als een vuer ende die brame ende die doerne sullense verslijnden, si sel werden bernende in die dickicheit des bossches ende si sel werden bewonden in die hoveerde des roecs.
In die gramscap des Heren vanden scaren sel dat lant verstoert wesen; ende dat volc sel wesen als spise des vuers; een  man en sel sinen broeder niet sparen.
Ende hi sel hem afkeren ter rechter siden ende hi sel honger hebben; ende hi sel eten ter slinker siden ende niet werden gesaet; een ygelic sel verslijnden dat vleysche sijns arms: Manasses Effraymme ende Effraym Manassesse, ende si beide yegen Yudam.
In allen desen en is sijn toern niet afgekeert, mer noch is sijn hant uutgesteken.
Wee die setten ongerechte wette, ende die scriven, die screven ongerechticheden,
om dat si die arme tonder doen souden inden oerdele, ende dat si cracht doen souden der saken der oetmoediger mijns volcs, om dat weduwen hoer proeye wesen souden ende dat si die wesen roven souden.
Wat suldi doen inden dage der visiteringen ende der ellendicheit die van verren coemt? Te wies hulpen suldi vlien, ende waer suldi laten uwe glorie?
En buget u niet onder bant, dat ghi niet en valt mit den genen die verslegen sijn. Op allen desen soe en is sinen toren niet afgekeert, mer noch is sijn hant uut gesteken.
Wee du, Assur, roede mijnre gramscap ende stoc, in haere hant mine onweerdicheit.
Ic sellen senden ten bedriechliken volke ende yegen dat volc mijns toerns sel ic hem bevelen, dat hi die roeve wech doe ende die proeye dele, ende dat hi dat volc sette in een  vertreden als die moedere vanden straten.
Mer hi sel dus niet werden geacht ende hi en sel sijn herte alsoe niet micken, mer sijn herte sel wesen te vertredene, ende ter dootslacht niet van luttel luden.
Want hi sel seggen:
En sijn niet mine princen oec mede coninge? En is niet als Charcamus alsoe Chalanno? Ende als Arphat alsoe oec Emach? En is niet als Damascus alsoe oec Samaria?
Hoe gevant mine hant die riken des afgods, alsoe oec vantse haerre beelden diere van Iherusalem ende van Samarien.
Alsoe ic gedaen hebbe Samarien ende haren afgoden, en sel ic oec niet doen alsoe Jerusalem ende haren beelden?
Ende het sel wesen, als die Here voldoen sel alle sijn werke inden berge van Syon ende in Iherusalem, soe sel ic visenteren op die vruchte vanden groten van herte des coninges van Assur, ende op die glorie der hoecheit van sinen ogen.
Want hi hevet geseit: Ic hebt gedaen inder stercheit mijnre hant, ende in mijnre wijsheit heb ict verstaen ende heb wech gedaen der volke termijn, ende haer princen heb ic geroeft ende als een machtich man heb ic neder getogen die inden hogen saten.
Ende mijn hant hevet vonden als een nest die sterkheit der volke; ende alsoe men vergadert die eyere die gelaten sijn, alsoe heb ic alle dat lant vergadert; ende nyement en was die den vloegel yegen mi ruerde of den mont ondede ende prodelde.
En sel hare een aex niet verbliden yegen den genen dier mede houwet? Ofte en sel haere een sage niet verheffen yegen den genen, daer si af getrecken wert? Alsoe ofte een roede verheven worde yegen den genen diese op heft ende als een stoc  worde op verheven die oec hout is.
Om dit sel die Here vanden scaren, die boven al here is, seinden in sinen vetten vermagertheit, ende onder sijn glorie soe sel ontsteken  brandachticheit ende bernen als vuer.
Ende dat licht van Israel in vuer ende sijn heilich sel werden bernende in vlammen, ende sijn doren sel werden verslijndt ende die bramen in enen dage.
Ende die glorie sijns bossches ende sijns wouts sel werden verteert vander sielen totten vleysche; ende hi sel wesen van anxte vluchtich.
Ende dat overbliven vanden bossche sijns houts sellen werden getelt om die luttelheit, ende een kijnt selt scriven.
Ende het sel wesen in dien dage, soe en sel dat overblijf van Ysrahel niet daer toe doen, ende die gene die gebleven sijn van Jacobs huse, te lenen op den genen diese slaet; mer hi sel lenen opten heiligen Here van Ysrahel
inder waerheit. Soe sellen die overblive bekeren, die overblive, segge ic, van Jacob totten sterken Here.
Want ist dat dijn volc is als dat sant vander see, dat overbliven van hem luden sellen bekeert werden; dat gecorte volenden sel die gerechticheit suveren.
Want volenden ende vercorten sel doen die Here God vanden scaren in die middewaert van alle der werelt.
Om dit, soe seit dit die Here God vanden scaren: En wil niet ontsien, mijn volc, die inwoeners in Syon, van Assur, want in eenre roeden sel hi di slaen, ende hi sel sinen stoc opheffen yegen di inden wech van Egipten.
Want noch alluttel ende een weynnich, ende mijn onwerscap sel werden geeindet ende mijn toerne op hoer quaetheit.
Ende die Here vanden scaren sel op hem verwecken een gesel nader plagen van Madian inden steen van Oreb, ende sine roede op die see, ende hi selse opheffen inden wege van Egipten.
Ende het sel wesen in dien dage, soe sel sijn last of gedaen werden van dijnre scouderen ende sijn joc van dinen halse, ende dat joc sel verrotten vanden aensicht der olyen.
Hi sel comen  in Ajath, hi sel haestelic overliden in Magron, te Machmas sel hi bevelen sine vate.
Si leden haestelic over, Gabaa is onse stoel; Rama verwonderde, Salus Gabaa vloech.
Dochter van Galyn, neye mit dijnre stemmen, verstant Laysa, arme Anathot.
Medemena is over gevaren; die woent in Gabyn, wert sterc.
Noch is die dach datmen Nobe staen sel; hi weinde sijn hant op den berch der dochter van Syon, opten hovel van Iherusalem.
Siet, die Here is boven al, die Here van den scaren sel breken die cruke in anxte; ende die hoge sullen sijn van maecsele, sellen werden afgehouwen ende die hoge sullen werden vernedert.
Ende die dicheiden vanden woude sellen werden omgeroedt mit yser; ende die Lybanus sel vallen mitten hogen cedren.
Ende een roede sel comen uut den wortele van Yesse ende uut sijnre wortelen sel uut comen een bloeme.
Ende op die bloeme sel rusten des Heren gheest, die gheest  der wijsheit ende der verstandenissen, die gheest des raets ende der stercheit, die gheest der wetentheit ende der goedertierenheit;
ende die gheest van des Heren vresen sel die bloeme vervullen. Hi en sel niet oerdelen na den siene vanden ogen noch hi en sel niet berespen naden horen der oren,
mer hi sel oerdelen die arme in gerechticheden ende hi sel berispen in effenheiden over die sachtmoedige vanden lande; ende hi sel dat lant slaen mitter roeden sijns monts, ende mitten gheeste sijnre lippen sel hi den ongenadigen slaen.
Ende die gerechticheit sel wesen dat gordel sijnre leyndene, ende dat gelove die ryeme sijnre nyeren.
Die wolf sel wandelen mitten lamme ende die lupaert mitten hoekenen, ende dat calf selre  mede leggen, ende die liebaert ende dat scaep sellen te gader woenen, ende een cleine kijnt selse driven.
Dat calf ende die beere sellen te gader weiden ende te gader sullen hoer welpen rusten ende die lyebaert sel stroe eten als een osse.
Ende een kijndekijn sel ghenoechte hebben vander borst op die gate vander aspiden ende in des cokentrijs hol sel hi sijn hant steken, die gespaent sel sijn vander melc.
Si en sellen niet deren ende niet doden in al minen heiligen berge, want dat lant is vervult van des Heren conste als die watere der see die overvloeyen.
In dien daghe die wortel van Yesse, hi die staet in een teyken des volcs, hem sellen die coninge aenbeden, ende sijn graf sel wesen gloriose.
Ende het sel wesen in dien dage, soe selre die Here anderwerf toe doen sijn hant om te besittene dat overblijf van sinen volke, dat gelaten werden sel van dien van Assyrien ende van Egypten ende van Phetros ende van Ethyopien ende van Elan ende van Sennaer ende van Emach ende vanden eylande vander see.
Ende die Here sel op heffen een teyken inden geslachten, ende hi sel vergaderen die vluchtige van Ysrahel, ende die gespreyde van Juda sel hi gaderen vanden vier hoeken vander werelt.
Ende Effrayms hatye sel werden wech gedaen ende Judas vyande sullen vervaren; Effraym en sel Judam niet benyden, ende Judas en sel niet vechten yegen Effraym.
Ende si sullen vliegen inden scouderen Philistijns doer die see, te gadere sullen si roeven die kijnder van Oesten; Ydumea ende Moab sellen sijn dat gebod haerre hant, ende die kijnder van Amon sellen gehoersaem wesen.
Ende die Here sel bedroeven die tonge der see van Egypten, ende  hi sel sijn hant opheffen boven die ryviere in die stercheit des volcs ofte sijns gheests; ende hi sel die ryvier slaen in seven beken, alsoe datter doer liden sullen die gescoeyt sijn.
Ende het sel wesen wech den overblive mijns volcs dat gelaten werden sel van dien van Assyrien, alsoet Ysrahel was inden dage dattet op quam uut den lande van Egypten.
Ende indien dage selstu seggen: Ic sel di belyen, Here, want du waerste mi vergramt; dijn toerne is bekeert, ende [du] heefste mi vertroest.
Siet, God is mijn behoudere; ic sel betrouwelic doen ende niet ontsien, want mijn stercheit ende mijn lof is die Here, ende hi is mi gemaect in salicheit.
Ghi sult sceppen water in bliscapen uut des behouders fonteynen.
Ende in dien dage suldi seggen: Belyet den Here ende aenroept sinen namen; maect kenlic inden volke sijn vijndinge; ghi sult gedenken dat sijn name alrehoechste is.
Singet den Here, want hi hevet grotelic gedaen; boetscapt dat in die werelt.
Verblide ende love die woeninge van Syon, want groet is in midden van di die heilige van Ysrahel.
De last van Babilonien, dat Ysayas sach, Amos sone, op Babylonyen.
Op den donkerechtigen berch heft op een teyken ende verheft op die stemme, heft op die hande, ende die hertoghen si comen in binnen den poerten van Babylonyen.
c heb ontboden minen geheilichden ende hebbe geroepen mijn sterke in mijnre gramscap, die verblidende sijn in mijnre glorien.
Dat luut eenre menichten inden bergen, als van eernstigen volken, die stemme des geluuds der coninge van vele heydenen. Die here vanden scaren die heeft bevolen den ridderscap des strijts,
die comen van verren lande, vanden einde des hemels; die Here ende die vate sijns toerns,  om te verdervene alt lant.
Huult, want des Heren dach is bi; hi sel comen als woesticheit vanden Here.
Om dit sellen alle handen worden ontbonden, ende alle menschen herte sel amachtich wesen
ende sel werden bedroeft. Si sullen torsellione ende droefheit houden, si sullen pine hebben als vrouwen die in arbeide leggen; een ygelic sel verwonderen tot sinen brueder waert, verbornen aensichten sullen hoer aenschine wesen.
Siet, des Heren dach sel comen, vol van wreeder onweerdicheiden, ende oec van gramscapen ende van toerne, om dat lant te leggen in woesticheden ende om te verderven die sunderen vanden lande.
Want die sterren des hemels ende hoer claerheit en sullen niet uut spreiden haer licht; die sonne is verdonkert in haer op risen ende die mane en sel niet schinen in haren lichte.
Ende ic sel visenteren op die quaetheiden der werelt ende yegen die ongenadige haere ongerechticheden; ende ic sel doen rusten der ongeloviger hoer hoveerde ende ic sel vernederen die hogedragentheit der sterker.
Een man sel presioser wesen dan gout, ende een mensche presioser dan gesuvert gout.
Hier op sel ic den hemel verstormen ende die eerde sel werden beruert van haerre stat om die onweerdicheit des Heren vanden scaren ende om den dach sijns toerns.
Ende si sel sijn als een gescoren scaep, dat vliet, ende als een scaep, ende nyement en sel wesen diese vergaderen sel. Ygelic sel weder keren tot sinen volke ende elc sel vlien tot sinen lande waert
Elc die gevonden werden sel, die selmen doot slaen; ende elc die daer op comen sel, hi sel vallen inden  sweerde;
haer kijnderken sullen doot gestoten werden in haren ogen; men sel hoer huse roeven ende hoer wive selmen vercraften.
Siet, ic sel op u verwecken die van  Meden, die gheen sulver en sueken, noch gout en willen,
mer si sullen mit gescutten die cleine kijnderkijn doden ende si en sullen niet ontfermen die kijnderkijn, die den buuc sugen, ende op den kijnderen en sel hoer oge niet sparen.
Ende Babilon, die gloriose stat, die voerbarech is inden riken, inder hoeveerdicheit dier van Caldea, sel wesen averecht gekeert, alsoe God keerde averecht Sodomam ende Gomorram.
Men sel daer binnen niet woenen tot in dat eynde, men selse niet stichten totten geslachte ende geslachte; noch die man van Arabien en sel daer sijn tenten niet setten noch die herden en sullen daer niet rusten.
Mer daer sullen die beesten rusten ende hare huse sullen werden vervult van draken
ende daer sullen woenen strusen ende wilde manne sullen daer springen; ende daer sullen in horen husen andwoerden die jupers, ende meerminnen in burdeele der vulre weeldicheit.
Het isser bi dat sijn tijt comen sel, ende sijn dage en sullen niet werden verlanget. Want den Here sel Jacobs ontfermen, ende hi sel noch uut verkiesen van Ysrahel ende hi selse doen rusten op haer lant; ende die toecomelinc sel tot hem toegevoeget werden ende hi sel hem houden aen Jacobs huus.
Ende die volke sullense houden ende si sellense leiden tot haere stat; ende thuus van Ysrahel salse besitten op ons Heren lant in knechte ende joncwive; ende si sullen sijn vaende die gene die hem vingen, ende si sullen haer scatters tonder doen.
Ende het sel wesen in dien dage: als di God vrede gegeven heeft van dinen arbeide ende van dinen bestoetenne ende vanden herden dienste, daer du mi te voeren mede dienest,
soe selstu dese parabole nemen yegen den coninc van Babylonien ende seggen: Hoe gecesseerde die scatter, gerustede die tolle?
Die Here heeft der ongenadiger  stoc te broken,
die de volke sloech in onweerdicheden mit ongeneseliken wonden, die die heidene tonder dede in toerne, diese fellic persequeerde.
Al dat lant rustede ende sweech, si verblide ende sel vervroeyen;
die vurne boemen sellen oec werden op di verblijt, ende die cederen vanden Lybano: van dier tijt dattu sliepste, soe ne quam hi niet op die ons of houwen mach.
Die helle wert onder verstoert inden gemoete dier toecoemst; soe verwecte hi die gygante. Alle die princen vanden lande stonden op van haren stoelen, alle die princen vanden geslachten.
Si sullen alle andwoerden ende di seggen: Ende du biste oec gewont, alsoe wi sijn, du biste ons gelike geworden!
Dine hoveerdicheit is neder getogen totter hellen, dijn crondie is mede terneder gevallen; onder di sel die motte gestroeyt werden ende dijn overdecsel sellen wesen worme.
Hoe gevielstu vanden hemel, Lucifer, die vroech op rees? Hoe ghevielstu inder eerden, die die heydene wondes,
die seidste in dijn herte: Ic sel opvaren inden hemel, boven den sterren des hemels sal ic minen throen verheffen; ic sel sitten inden berge des testaments, inden horneken van Noerden;
ic sel opvaren boven die hoecheit der wolken,  ic sel gelike wesen den alren hogesten.
Mer nochtan selstu werden nedergetogen ter hellen in der diepheit des laecs.
Die di sien sellen, si sellen te di waert neder micken ende si sellen di scouwen seggende: En is dit die man niet die dat lant verstoerde, die die rike bestiet,
die die werelt woest gemaect heeft ende haer poerte gedestrueert? Hi en opende sinen gevangen niet den kerkere.
Alle coninghe der heidene alle sliepen si in glorien, die man in sinen huse;
mer du biste uutgeworpen  uut dinen grave, als onnutte dorricheit die aen die wortel wast, als die mit ettere besmet biste ende bewonden mit dien die doot geslagen sijn mit den sweerde ende die neder gegaen sijn ten fondamenten vanden lake als een vule croendie.
Soe en selstu en gheen geselscap hebben, noch mit hem wesen begraven, want du hebste dijn lant verderft, du hebste dat volc doot gheslagen. Men selne nummermeer roepen saet der alre quaetster.
Bereit sijn kijnder ter dootslacht, die ongerechticheit hare vaderen; si en sellen niet weder opstaen, noch in erfachticheden besitten die eerde, noch vervullen dat aensicht der rontheit vander stat.
Ende ic sel opstaen boven hem, seit die Here vanden scaren, ende ic sel verliesen den name van Babilonien ende die overblive ende dat geslachte ende dat saet, seit die Here.
Ende ic sel Babilonien setten in des eghels possessie ende in wacke broecke van wateren, ende ic selse keren inden besem wrivende, seit die Here vanden scaren.
Die Here vanden scaren heeft gesworen seggende: Oft niet alsoe wesen en sel, alsoe ic meende, oec alsoe ict mitter herten gepeinst hebbe
ende alsoe selt gescien, dat ic vertreden sel dien van Assyrien in minen lande, ende inden bergen sel icken vertreden; ende sijn joc sel van hem werden genomen ende men sel sijn last of nemen van haren scouderen.
Dit is die raet, dien ic gepeinst heb op alle dat lant; ende dit is sijn voert gesteken hant op allen luden.
Want die Here vanden scaren hevet bevolen; ende wie selt mogen benemen? Ende sijn hant is voert gesteken; ende wie selse afkeren? .
Inden jare daer in doot was die coninc Achas, soe wert die  last gedaen:
En verblide di niet, du al Philistia, want die roede dijns slaenres is verwandelt; want uter slangen wortel soe coemt een cokentrijs, ende sijn saet sel sijn verslijndende den vogel.
Ende der armere eerst geborene sellen werden gevoedet ende die arme sullen betrouwelic rusten; ende ic sel in honger doen verderven dijn wortel ende ic sel dine overblive doden.
Vlie, poerte; roep, stede; al die stat van Philistia is ter neder geworpen, want van Noerden sel roec comen, ende nyemant en is die overbliven sel sijnre scare.
Ende wat andwoert men der lude boden? Want die Here heeft Syon gefondeert, ende in hem sellen hopen die arme sijns volcs.
Moabs last. Want bi nachte is Ar gewoest, Moab sweecher mede, want bi nachte was sijn muer gewoest.
Dat coninclike huus ginc op ende Dybon ten hoecheden in gewene op Nabo ende [op] Medaba sal Moab hulen; in al sinen hoefden sel wesen caluheit ende elken baert selmen sceren.
In sinen drie wegesceiden sullen si gegort sijn mitten sacke; op sijn dake ende inden straten sel alrehande hulen neder comen.
Esebon sel roepen ende Eleale, tot Jasa hoerdemen hoer stemme; op dit quaet sullen die verledechde van Moab hulen, Moabs siele sel hoer selven hulen.
Mine herte sel te Moab wert roepen; sine grendele tot Segor ter vallender versen, want alden opganc heeft hi ghescreyt, al wenende ghinc hi op ende inden wege van Oronaim sellense heffen den roep van droefheden.
Want die watere van Nemrim  sellen woest wesen, want dat cruut is verdroeget ende dat saet is vergaen ende alrehande groeyinge is vervaren.
Na die groetheit des wercs ende hare visenteringen soe selen sine leiden ten ryvieren vanden wilgen.
Want dat geroep omgaet den termijn van Moab; tote Galym is sijn gehule, ende totten putte van Helym sijn geroep.
Want die watere van Dybon sijn vervult van bloede, want ic sel op Dybon leggen toedoene, den genen die ontvlien van Moab den lybaert, ende den overbliven vanden lande.
Here, sende uut een lam, dat die heerscappie hevet boven der werelt, vanden steen der wildernissen ten berge der dochter van Syon.
Ende Moab sel wesen als een vliegende vogel, ende als jonge die vanden neste vlieghen, alsoe sullen Moabs dochteren wesen in dat overgaen van Arnon.
Aenganc raet, bedwinge den raet; sette als den nacht dine scaduwe in den middage, verberge die vliende ende die vluchtege ende wroege niet.
Bi di sellen woenen mine vluchtige; Moab, wes haer sculaedse van des woesters aensichte want dat gemul is gheeindt ende die keytijf hevet einde genomen, hi is te broken, die dat lant verteert.
Ende die troen sel werden bereet in ontfermicheiden, ende hi sel daer op sitten in waerheiden in Davids tabernakel, vonnessende ende vonnes vragende, ende haestelic geldende dat gerecht is.
Wi hebben Moabs hoeveerdicheit gehoert: hi is herde hoveerdich; sine hoveerdicheit ende sijn overmoedicheit ende sijn onwerdicheit is meere dan sijn stercheit.
Hier om sel Moab hulen; te Moabwert sel al Moab hulen; segt sine plagen den genen die verbliden op die muere vanden gebackenen teghelen.
Want die butenlande van Esebon sijn woest; ende  den wijngaert van Sabama des Heren vanden scaren hebben si af ghehouwen; sine gheeselen sijn comen tot Jasar, si doelden inder wildernissen, sine ranken sijn gelaten, si sijn over die see gevaren.
Op dit quaet sel ic wenen inden geween van Jasar ende die wijngaert van Sabama; ic sel di vervullen mit minen tranen, Esebon ende Eleale, want op dijn wijngaert lesen ende op dinen oest is in gevallen die stemme der gheenre diene treden. Ende treden.
Ende vruegede ende  bliscap sel werden ofgenomen vanden Carmelo, ende hi en sel inden wijngaerden niet verbliden noch vervrouden. Hi sel die wijn in die wijn perse niet treden, diene plach te tredene; ic heb wech gedaen die stemme der tredenre.
Op dit sel mijn buuc te Moab wert luden als een cytoele, ende mijn binnenste ter muere wert van gebackene teghelen.
Ende het sel wesen, als Moab openbaren sel, dat hi ghearbeit heeft op sine hoecheden, soe sel hi ingaen tot sinen heiligen om te bedene, ende hi en sels niet vermogen.
Dit is dat woert dat die Here gesproken heeft te Moab van doe,
ende nu soe heeft die Here gesproken, seggende: In drien jaren, als eens huercnapen jaer, soe sel Moabs glorie werden ofgenomen op alle vele volcs, ende in hem sel gelaten werden als een wijndruve cleine ende luttel, ende niet vele.
Den last van Damasco. Siet, Damascus sel achter bliven stede te wesene, ende het sel sijn als een hoep stene inden valle.
Die gelaten steden van Aroer sellen der cudden wesen ende si sullen daer rusten, ende nyement en sel wesen diese ververen sel.
Ende die hulpe van Effraym sel op houden ende dat rijcke van Damasco; ende dat overblive van Syrien sellen wesen als die glorie der kijnder van Ysrahel, seit die Here vanden scaren.
Ende het sel wesen  in dien dage soe sel Jacobs glorie ghedunnet werden, ende die vetheit sijns vleysches sel verdroegen.
Ende hi sel wesen als een vergaderende inden oeste datter achter gebleven is, ende sijn arme sel die are gaderen; ende hi sel wesen als die are suekende in die valeye van Raphaym.
Ende in hem sel werden gelaten als een wijndruve ende als dat uutscudden der olibesien van tween of van drien olive boemen inden top van enen telge, ofte vier ofte vive inder oliven hoecheden is haer vruchte, seit die Here God van Ysrahel.
In dien dage sel die mensche genedert werden tot sinen makere waert, ende sine ogen sullen scouwen ten heiligen waert van Ysrahel;
ende hi en sel niet werden genegen ten outaren waert die sine hande gemaect hebben; ende die gewracht hebben sine vingere, hi en sel niet aensien die bossche ende der afgoden tempel.
In dien dage sullen gelaten wesen die steden haerre stercheit als die ploege ende dat coeren, die gelaten waren vanden aensichte der kijnder van Ysrahel, ende du selste wesen woest gelaten.
Want du heefs vergeten dijn behouder, ende du en hebste niet gedacht dijns stercs hulpers; hier omme selstu planten getrouwe plantinge, ende du selste vreemde saet saeyen;
inden dage dijnre plantinghen selstu lambruten planten, ende vroech sel dijn saet bloeyen; die oest is genomen inden dage der erfachticheit, ende hi sel swaerlic droeven.
Wee der menichten van <vele> volkes als der menichten der ludende see; ende dat geruchte van vele scaren [als dat gheluut van vele wateren].
Die volken sellen geluut maken als den gheluut van velen overbrakegen wateren, ende hi selne berispen ende  hi sel verre vlien; ende hi sel werden begrepen als gemul  der berge vanden ansichte des windes ende als een bedruusche voer enen tempeest.
Inden tide der avontstonden, ende siet turbatie; in den morghen, [ende] en volstoet niet. Dit is haer dele die ons woesten, ende hoer loen die ons geroeft hebben.
Wee den lande mitter cymbalen vanden vlogelen, dat over die ryvier van Ethiopien is;
die messelgiers seindt in die see, ende in vaten van papiere boven den wateren! Gaet, haestighe enghelen, totten uutgestoete luden ende gescoert, ten verveerliken volke vanden welken gheen ander en is; den verbeidenden luden ende vertreden, wies lant die ryvieren roefden, ten berge des namen des Heren vanden scaren ten berge van Syon.
Ghi alle die in die werelt woenachtich sijt, als op verheven sel sijn inden bergen een teyken, soe suldijt sien ende ghi sult horen dat geluut vander trompen.
Want dit seit die Here tot mi: Ic sel rusten ende ic sel merken in mine stat, alsoe dat licht vanden middage claer is, ende als die wolke van douwe inden dage des oestes.
Want voerden oest soe ist al ontbloet, ende onripige volmaectheit groeyde; ende sijn telgerkijns sullen werden of gecort mit crommen messen, ende dier gelaten sullen werden, sellen werden of gesneden.
Ende si sullen te gader werden gelaten den vogelen der berge ende den beesten der eerden; ende mit eweliker hetten sellen op hem wesen die vogele ende al die beesten vanden lande sellen op hem hoeren wijnter doen.
In dien dage sel giften werden bracht den Here vanden scaren, vanden uutgestotenen volke ende doerscoert, van den verveerliken volke, na dat welke negheen ander en is, [vanden ontbeidende volke], doende ende ontbeidende, wies lant <die> rivieren roefden, ter stat des namen des Heren vanden scaren ten berge  van Syon.
De last van Egypten. Siet, die Here sel clymmen op een lichte wolke ende hi sel in Egipten comen, ende die afgode van Egipten sellen werden beruert van sinen aensichte, ende dat herte van Egipten sel amachtich werden in midden hem.
Ende ic sel die van Egypten doen te gader lopen yegen die van Egypten; ende een man sel vechten yeghen sinen broeder ende een man yegen sinen vrient, ende die een stat yegen die ander stat ende dat een rike yegen dat ander rijcke.
Ende die gheest van Egypten sel werden gescoert in haren binnensten, ende ic sel horen raet averecht werpen; ende si sullen vragen horen afgoden ende haren waersagers ende haren phitoenen ende haren geraders.
Ende ic sel Egypten leveren in wreder heren hant, ende een starc coninc sel hebben heerscapie over hem, seit die Here God vanden scaren.
Ende dat water vander see sel verdroegen, ende die ryviere sel werden bedrueft ende verdroecht.
Ende die ryvieren sullen gebreken ende ghedunnet werden  ende die beken der hovelen, dat riet ende die biesen sellen verdroegen.
Die gront vander beken sullen werden bloet van haerre fonteinen, ende al ververschet gesaeyt saet sel werden droege ende verdroegen ende en sel niet wesen.
Ende die visschers sellen droeven, ende alle die hingel in die ryvier werpen, sullen wenen; ende die dat nette uut spreyden op dat aensichte der watere, sullen verdorrent werden.
Die dat flas werken, sullen bescaemt werden, die breyden ende weven subtile dingen.
Ende haer ververscede hove sullen wesen verdrogende, ende alle die maecten vogelaers netten om die vissche te vaen.
Die sotte princen van Thaneos, Pharaoens wise raetgevers, si gaven enen onwisen raet. Hoe suldi moghen seggen Pharaoene: Ic bin der wisere kijnt, kijnt der ouder coninge?
Waer  sijn nu dijn wise lude? Si bootscapen ende seggen ende wisen di, wat die Here vanden scaren gepeinst heeft op Egypten.
Die princen van Chaneos sijn sot geworden, die princen van Mempheos sijn verdroeget; si hebben Egipten bedroegen, den hoec van haren volken.
Die Here mingede in die middewaert van Egypten den gheest der drayachticheit; ende si deden Egipten dolen in al haren werke, alsoe een dronken ende een overghevende doelt.
Ende Egypten en sel wesen negheen werc, dat maken sel dat hoeft ende den steert, den crommenden ende den verbreidelden.
In dien dage sel Egypten wesen als wiven, ende si sellen verwonderen ende hem ontsien vanden aensichte der <beroeringhen> der hant des Heren vanden scaren, die hi beruert heeft op haer.
Dat lant van Juda sel Egipten wesen in anxte; elc die haers gedenken sel, sel hem ververen vanden aensichte des raets des Heren vanden scaren, dat hi op haer heeft gepeinst.
In die dage sullen vijf steden wesen inden lande van Egypten, die spreken sullen die tonge van Chanaan ende die sweren sullen biden Here vanden scaren. Die ene sel heten die stat der sonnen.
In dien dage sel des Heren outaere wesen in midden den lande van Egypten, ende des Heren tytel neven haer eynde.
Ende dese outaer sel wesen in een teyken ende in een oercondscap den Here vanden scaren inden lande van Egypten; want si sullen roepen ten Here vanden aensichte des gheens diese quelt, ende hi sel hem seinden enen behouder ende enen voervechter, diese verloesen sel.
Ende die Here sel werden bekent van Egypten, ende die van Egypten sullen den Here bekennen in dien dage; ende si sullen oefenen in offerhanden ende in giften; ende si sellen  beloeften beloven den Here, ende geldense.
Ende die Here sel Egypten slaen mit eenre plagen, ende hi selse genesen; ende die van Egypten sullen werden bekeert ten Here, ende hi sel hem gepaeyst werden ende hi selse genesen.
In dien dage sel een wech wesen van Egipten in dien van Assyrien; ende die van Assyrien sel comen in Egipten, ende die van Egipten in Assyrien, ende die van Egipten sellen dienen den coninc van Assyrien.
In dien dage sel Ysrahel wesen die derde naden mensche van Egipten ende van Assyrien, benedixie in midden den lande,
dat die Here vanden scaren gebenedijt heeft seggende: Gebenedijt si mijn volc van Egipten ende dat werec mijnre hande dien van Assyrien, mer mijn erfachticheit is Ysrahel.
Inden jaer dat Thartam in Asoten quam, doene Sargon, die coninc van Assyrien, ghesonden hadde ende hi ghevochten hadde yeghen Asoten ende hijt gewonnen hadde,
in dien tiden sprac die Here in Ysayas Amos soens hant ende seide: Ganc ende ontbijnde den sac van dinen lendenen ende doe af die scoen van dinen voeten. Ende hi dede alsoe ende ghinc naect ende ongescoeyt.
Ende die Here seide: Alsoe mijn knecht Ysayas gegaen heeft naect ende ongescoeyt, het sel wesen een teyken ende een wonder van drie jaren op Egypten ende op Ethiopien;
alsoe sel die coninc van Assyrien driven die gevangenisse van Egipten ende die overvoeringe van Ethiopien, den jongelinc ende den ouden, naect ende ongescoeyt, mit ontdecten dien te lachtere van Egipten.
Ende si sellen bescaemt werden ende ontsien van Ethiopien haerre hopen, ende van Egipten haerre glorien.
Ende in dien dage sel segghen diegene die woent in desen eylande: Sich, was dit onse hoepe, daer wi toe vloegen om hulpe,  dat si ons verloessen souden van des conincs aensichte van Assyrien, ende hoe sullen wijs mogen ontvlien?
De last vander gelatenre see. Ghelike dat die bedruusche van Noerden waert comen, alsoe comet vander wildernissen, vanden anxteliken lande.
Een hart visione is mi gebootscapt: die ongelovich is, hi doet ongetrouwelic; ende die een dootslaenre van volke is, hi woest. Ganc op te Helam; ende belegge, Medeba; ic sel al hare gesucht doen cesseren.
Daer om sijn mijn lendenen vervult mit swerene; vernoey heeft mi beseten gelike eenre vrouwen vernoey, die in arbeide leit; ic viel ter neder, doe ict hoerde; ic wert verstoert, doe ict sach.
Mijn herte verstijfde, die donkerheiden verveerden mi. Babilon, mijn beminde, is mi geset in een verwonderen.
Legge die tafel, merc inden hogen scouwenne, ghi etende ende drinkende; staet op, ghi princen, begrijpt den scilt.
Want dit seit mi die Here: Ganc ende set enen wachtere, ende soe wat dat hi sien sel, dat boetscap.
Ende hi sach enen wagen mit tween geredenen, enen opsittere eens esels ende enen opsittere eens kemels; ende hi mercte neerstelike in vele scouwene.
Ende hi riep als een lyebaert: Op des Heren wachte bin ic staende eenpaerlic des dages; ende op mijn hoede soe bin ic staende alle nacht.
Siet, die man, die opsittere vanden wagene der geredene, quam ende seide ende andwoerde: Hets gevallen, hets gevallen Babilonien ende al hoer afgode sijn te stucken getreden in die eerde.
Mine dorscheren ende dochter mijns dorsschevloers, die dingen die ic ghehoert heb vanden Here vanden scaren, Gode  an Ysrahel, dat heb ic u gebootscapt.
De last van Duma. Tot mi roept hi uut Seyr: Wachtere, wat ist vander nacht? Wat ist vander nacht?
Ende die wachtere seide: De morgenstonde ende die nacht coemt; oft ghi suect, soe suect; wert bekeret, ende coemt.
Die last in Arabien. Inden woude suldi des avonts slapen, inden manpaden van Dodanim.
Te gemoete gaende draget water dien dorst hevet, die woent int lant van Suden; mit broede loept den vliende te ghemoete,
want si sijn ghevloegen vanden aensichte des sweerds, dat hem anquam, vanden aensichte des gespannens bogen, van den aensichte des swaers strijts.
Want dit seide die Here tot mi: Noch binnen enen jaer, als in eens huerknapen jare, ende alle die glorie van Cedar sel wech gedaen werden.
Ende dat overblive des getaels vanden sterken scutters vanden kijnderen van Ceder sellen werden gemindert; want die Here God van Ysrahel hevet gesproken.
De last der valeyen des vysioens. . Want wat is di oec, want du biste al opgegaen op die dake?
Vol van geroepe, geoeffende poert, verblidende stat, dine verslegene en sijn niet mitten sweerde noch dijn dode en sijn niet doot inden stride.
Alle dijn princen sijn gevloegen te gader ende si sijn herdelic gebonden; alle die vonden waren, worden te gader gebonden, si vloegen van verren.
Daer om seide ic: Gaet wech van mi, ic sel bitterlic wenen; en wilt niet op leggen om mi te vertroestene op die woesticheit  der dochter mijns volcs.
Want die dach der dootslach ende der vertredingen ende der weningen riset vanden scaren in die valeye des vysioens, ondersuekende die muer ende groet opten berch.
Ende Helam nam den boghe ende den wagen eens geredens menschen, die scilt ondecte die want.
Ende dijn uutvercoren valeye sel wesen vol wagene ende die geredene sellen hare sittinghe setten in die poerte.
Ende dat overdecsel van Juda sel werden ondect ende du selste sien in dien dage dat wapen huus des huus vanden bosscaeldien.
Ende du selste sien die scoren van Davids stat, dat si gemenich  voudicht sijn; ende ghi vergadert die watere vander nederster piscinen
ende ghi tellet die huse van Iherusalem ende ghi braect die huse of om die muer te versekeren.
Ende ghi maket enen laec tusschen die twe mueren ende ghi vermaket die watere vander ouder piscinen ende ghi en saget niet ten genen diese gemaect hadde ende den werker daer of en aensagedi niet van veers.
Ende die Here God vanden scaren sel roepen in dien dage ten gewene ende ten gescreye, ende ter caluheit ende ten gordele vanden sack;
ende sich, hets bliscap ende vroude te dodene calvere ende weders, vleysche teten ende wijn te drinken. Eten wi ende drinken wi, want morgen sullen wi sterven.
Ende si is geopenbaert in mine oren, des Heren vanden scaren stemme. Die ongerechticheit en sel u niet werden verlaten, voer dat ghi sterven sult, seit die Here vanden scaren. Dit seit die Here vanden scaren:
Ganc ende ganc in tot hem die woent inden tabernaculen, tot Sabnam, die provoest vanden tempel, ende du selste hem seggen:
Wat maecstu hier, ofte als wie bistu hier, dattu di een graf hier uut gehouwen heveste? Du heefste neerstelike inden hogen di uut gehouwen een verdenken,  in enen steen te dinen behoef een tabernakel.
Sich, die Here sel di wech doen dragen, alsoe men enen verhaenden capoen wech draget, ende als een omcleet sel hi di op heffen.
Cronende sel hi di cronen mit vernoey; als enen bal sel hi di werpen in een wijt lanc lant; daer selstu sterven ende daer sel die wagen dijnre glorien wesen in lachtere des huus dijns Heren.
Ende ic sel di uut stoten ute dijnre stacien ende ic sel di afsetten van dinen dienste.
Ende het sel wesen in dien dage sel ic roepen minen knecht Eliachym, Helchias sone;
ende ic sellen cleden mit dinen rock ende mit dinen gordel sel icken gesterken ende geven hem dijn macht in sinen handen; ende hi sel wesen als een vader den genen die tot Iherusalem woenen ende den huse van Juda.
Ende ic sel hem geven den sloetel van Davids huse op sijn scouderen; ende hi sel onsluten ende nyement en sel wesen diet ontsluten sel.
Ende ic sel hem vaste setten enen stake inder geloviger stat, ende hi sel wesen in enen troen der glorien sijns vader huus.
Ende ic sel boven hem hangen alle die glorie sijns vader huus, menigerhande manier van vaten, elc cleen vaetken van bekers vaten tot allen vaten van musiken.
In dien dage, seit die Here vanden scaren, sel wech werden gedaen die stake, die vast geset was inder getrouwer stat, ende hi sel werden te broken ende vallen, ende datter aen hinc, sel vervaren, want die Here hevet gesproken.
De last van Tyrus. Huult, scepe vander see, want thuus is gewoest, daen dattet comene plach; vanden lande van Cethym ist hem geopenbaert.
Swiget, die woent inden eylande;  die comenschap van Sydonen, die over die see varen, si vervulden di.
In vele wateren dat saet van Nylus der ryvieren die oest haerre vruchten; ende si is gemaect der heydene comenscap.
Sydon, scame di, seit die see, die stercheit der see, seggende: Ic en gebaerde niet noch en bracht ne gheen kijndere voert, ende ic en gevoede ne ghene jongelinge noch en volbrochte magede te haren wasse.
Als ment horen sel in Egypten, soe sellense droefheit hebben, als sijt horen sellen van Tyro.
Vaert over die see, vliet, die woent inden eylande!
En is hi dit niet, die bliscap hadde vanden eersten dagen in hoerre outheit? Hoer voete sullense verre leiden om pelgrimaedse te doen.
Wie pensede dit op Tyrum die wilen gecroent was, wies comannen waren die princen ende haer aenvalres die voerbarige vanden lande?
Die Here vanden scaren heeft dit gepeinst, dat hi neder trecken soude die hoeveerde van alre glorien, dat hi ten lachter brengen soude alle die voerbarige vanden lande.
Dochter der see, lide over dijn lant als een ryviere: di en is voert meer neghene gorderieme.
Hi heeft sijn hant voertgesteken boven die see ende heeft die rike verstoert; die Here hevet bevolen yegen Canaan, dat hi hoer starcke vertreden soude,
[ende seide]: Du en seltere niet toe doen voert meer, dattu verbliden selste, overperse gedogende, maget dochter van Sydonen; stant op ende vaer over in Cethym, daer en sel di oec negheen ruste wesen.
Sich dat lant vanden Caldeeuschen, alsoedaen volc en heeft nye geweest, Assur funderet; si leden over in gevangenisse hare vrome lude, si ondergroeven haer huse ende si settense in valle.
Huult, scepe vander see, want u stercheit is verwoest.
Ende het sel wesen, in dien dage selstu in vergetelheiden wesen, o Tyre, lxx jare, als die dage eens conincs; na lxx jaer sel Tyro wesen als eens lichts wives liedekijn.
Nem die cytoele, ganc die stat om, licht wijf, die der vergetelheit gelevert biste; singet wel, oefen dat liedekijn, dat dijn gedenken mach sijn.
Ende het sel wesen na lxx jaer, soe sel die Here Tyrum visenteren ende hi selse weder brengen te haren loenen; ende echter selt wesen, dat si comenscap doen sel mit allen riken der werelt.
Ende haer comenscap ende hoer loen sullen wesen den Here geheilicht; men selse niet vergaderen noch sine sullen niet werden opgeleit, want den genen die voer den Here gewandelt hebben, sel hoer comenscap wesen, dat si eten sullen in satheiden, ende dat si werden gecleet totter outheit.
Siet, die Here sel dat lant bloeten ende selt sceiden, ende hi sel des lans aensicht quellen ende hi sel stroeyen diegene dier in woenen.
Ende het sel wesen gelike den volke alsoe die pape; ende gelike den knecht alsoe sijn here; gelike den joncwive alsoe haer vrouwe; gelike den genen die coept, alsoe die gene die vercoept; gelike den woekenaer alsoe die gene die ontleent; gelike dien die maent, alsoe die gene die sculdich is.
Want mit sceidinge sel dat lant werden gesceiden, want die Here heeft  dit woert gesproken.
Dat lant weende ende ran nederwaert ende het is vercranct; die werelt liep neder, die hoecheit des volcs vanden lande is vercranct.
Ende dat lant is verslagen van den genen dier in woenen, want si hebben die  wette te broken ende dat recht verwandelt, ende si hebben gesceiden die ewelike beloefte.
Om dit soe sel die maledixie dat lant verslijnden, ende dier in woenen, sullen sundigen; hier om sellen versotten die dat lant oefenen, ende daer sullen luttel menschen gelaten worden.
Dat wijngaert lesen weende, die wijngaert is vercranct; si versuchten alle die verblidende waren int herte.
Die bliscap vanden tambueren hilt op, die luut der gheenre die verbliden, rusten, die sueticheit vander cytoelen sweech.
Mit bliscappen en sullen si genen wijn drinken; die dranc sel bitter wesen den genen dien drinken sellen.
Die stat der ydelheit is vertreden, elc huus is besloten, datter nyement in en gaet.
Geroep sel wesen op den wijn inden straten, alle bliscap is verwoest, die vroeyde der werelt is over gevoert.
In die poerte is gelaten enicheit, ende keytivicheit sel die poerten verpletten.
Want dese dingen sullen wesen in die middelwaert vander werelt, in die middelwert van den volke, gelike dat luttel olyven, die bleven sijn, uutgeslaghen werden vanden olyve besien, ende die wijnbesien als die wijngaert gelesen is.
Soe sullen dese haer stemme op heffen ende loven; als die Here sel wesen geglorificeert, soe sullen si neyen vander see.
Om dit soe danct den Here in leringen, inden eylande der see den name des Heren God van Ysrahel.
Vanden eynden der werelt hoerden wi den love, des gerechtichs glorie. Ende ic seide: Mijn heimelicheit is mi, mijn heimelicheit is mi. Wee mi! Overbrekende hebben si overbrakich geweest, ende mit overbrekicheiden van overdadighen soe hebben si overbrakich geweest.
Vrese ende putte ende stercke op  di, die woenende sijs inder eerden.
Ende het sel wesen: die vlien sel vanden aensichte der vresen, hi sel vallen inden putte; ende die hem ontcommert vanden putte, hi sel gehouden werden mitten stricke, want die regen gaet vanden hoecheiden sijn ondaen ende die fundamente vander eerden sellen werden bestoten.
Mit brekinghe sel die eerde werden te broken, mit droefheiden sel die eerde werden vertreden,
mit berueringe sel die eerde werden beruert; mit bestotinge sel die eerde werden bestoten als een dronken man, ende si sel werden wech gedaen als een tabernacule van eenre nacht; ende haer ongerechticheit selse verswaren, ende si sel vallen ende si en selre niet toe doen, dat si weder op verstaen sel.
Ende het sel wesen in dien dage, soe sel die Here visenteren op dat ridderscap des hemels inden hogen ende op die coninghe van eertrike die op der eerden sijn;
ende si sullen werden vergadert in der vergaderingen een bondels in den laec, ende daer sullen si werden gesloten inden kerkere, ende na vele dagen sullen si werden gevisenteert.
Ende die mane sel hare scamen ende die sonne sel bescaemt werden, als die Here vanden scaren regneren sal op den berch van Syon ende in Iherusalem, ende als hi geglorificeert sel wesen inden aenscouwene sijnre oudere.
Here, du biste mijn God; ic sel di verheffen ende loven dinen name, want du heefste wonder gedaen, die oude gepeinse ende die getrouwe. Amen!
Want du heefste die stat geset in geruchte, die sterke poerte in valle, der vreemde huus soe dat si negheen stat en si, ende dat mense nummermeer stichten en sel.
Hier op sel dat starke volc di loven, die stat van vromen luden sel di ontsien;
want du biste gemaect starcheit den armen, starcheit den maten in sinen vernoey,  hope vanden bedruusche, scarmael vander hetten; want der vromere gheest was als een bedruusche bestotende die want.
Gelike der hetten inden dorste du selste veroetmoedigen dat geruchte der vreemdere; ende du selste der sterkere rancken doen verdrogen als van hetten onder een bernende wolke.
Ende die Here vanden scaren sel allen volken maken inden berge van Syon dese werscap, vanden vetten werscap, des wijngaerts lesen, vanden vetten die gemagert sullen wesen, van den wijngaert lesene die alte puer sijn sel.
Ende hi sel averecht worpen in desen berge dat aensichte vanden ghebondenen bande op allen volke, ende dat <webbe> dat hi gesceert heeft op allen geslachten.
Ende hi sel die doot neder worpen ewelic ende ummermeer; ende die Here God sel wech doen allen tranen van allen aensichte, ende den lachter sijns volcs sel hi wech doen van al der werelt, want die Here hevet gesproken.
Ende in dien dage sellen si seggen: Siet dit is onse Here, wi hebben ontbeit, ende hi sel ons behouden; dit is die Here, wi hebben sijns verbeit, ende wi sellen vervrouden ende verbliden in sijnre salicheit.
Want des Heren hant sel rusten in desen berge, ende Moab sel van hem te broken werden, alsoe men stroe breect mit enen wagene.
Ende hi sel sijn hande uutwert recken onder hem, alsoe een swemmende uut wert steect om te swemmen; ende hi sel sine glorie vernederen mitten verstekene sijnre hande.
Ende die versekerheiden dijnre hoger muere sellen nedervallen, ende si sellen werden vernedert ende terneder getogen ter eerden totten ghemulle.
In dien dage selmen dit liedekijn singen inden lande van Juda: Die poert onser stercheit  is Syon; die behoudere selre in werden geset, muer ende voerbaeldie.
Doet op die poerten, ende die gerechtige heidene comen in, die hoedet die waerheit.
Die oude dolinge is wech gegaen, du selste houden den pays; den pays, want, Here, in di hebben wi gehoopt.
Ghi hopet inden Here, inden eweliken werelden, inden Here den sterken God, in den eweliken.
Want hi sel nederdoen bocken die woenen inden hoghen, hi sel die hoge stat vernederen; hi selse vernederen totter eerden, hi selse neder trecken totten gemul.
Die voet selse vertreden, des arms voete, der matere screde.
Des gerechtichs pade is recht, des gerechtichs wech is recht om daer in te wandelen.
Here, inden paden dijnre vonnessen hebben wi dijns ontbeit; dijn name ende dijn gedenken is inder sielen begheerten.
Mijn siele sel di begeren in die nacht, mer oec mit minen gheest inden binnensten mijnre herten van wel vruch sel ic tot di waken. Alstu dine vonnesse selste hebben ghedaen in die werelt, dan sellen gerechticheit leren alle die in die werelt woenen.
Ontfermen wi des ongenadichs ende hi en sel niet leren te doene gerechticheit; inder gerechtiger lant dede hi ongerechtelic, hi en sel des Heren glorie niet sien.
Here, dijn hant moet werden verheven, dat sijs niet en sien; dat benidende volc moet sien ende werden gescent ende dat vuer moet dine vyande verslijnden!
Here, du selste ons pays geven, want alle onse werke heveste ons gewracht.
Here onse God, heren hebben ons beseten sonder di; allene moeten wi in di dijns namen gedenken.
Die stervende en moeten niet leven, ende die gyganten en moeten niet verrisen. Dare om hebstuse gevisenteert  ende vertreden, ende du heefste al hoer gedenken verloren.
Ende du heefste, Here, vergeven den heydenen, du heves vergeven den luden. Bistu niet gelovet ende gedanct? Heefstu ververrent alle die termijn der werelt?
Here, in haren vernoey soe versochten si di, in den vernoey des beclagens soe is hem dijn leringe.
Ghelike dat een vrouwe die kijnt ontfaen heeft, als die tijt naect, dat si roept droevende in haren pinen, alsoe sijn wi worden van dinen aensichte, Here.
Wi ontfingen ende wi hebben als gebaert, ende wi hebben voertbracht den gheest der salicheit. Wi en daden gerechticheit niet inder werelt; hier bi so en vielen niet die woenen in die werelt.
Dine dode sielen leven, dine gedode sielen verrisen. Wert wakende ende loeft, die woent inden gemulle, want [dou] <des> lichts is dijn dou, ende der gyganten lant selstu neder trecken inden gemulle.
Ganc, mijn volc, ende ganc in dijn slapcamer, beslute dijn dueren op di, werde verborgen een luttelkijn, tot dat mijn onweerdicheit over lide.
Want siet, die Here sel uut comen van sijnre heiliger stat, dat hi visenteren sel yegen hem die woenende is inder eerden, ende die eerde sel ondecken hoer bloet ende si en sel voertmeer niet overdecken hoer gedode.
In dien dage sel die Here visenteren in sijn herde sweert ende groet ende sterc op Leviathan, dat serpent den grendel, op Leviathan, dat cromme serpent, ende hi sel doden den walvissche die in die see is.
In dien dage selne loven die wijngaert des puers wijns:
Ic ben die Here die den wijngaert behoude; haestelic  sel ic hem scenken. Dat machscien yegen hem niet en werde gevisenteert, nacht ende dach houdicken.
Onweerdicheit en is mi niet. Wie sel mi geven doren ende breme ende doerne? In stride ic sel daer op gaen ende selt te gader verbernen.
Ofte sel ic bet houden mine stercheit? Hi sel mi vrede maken, hi sel mi vrede maken.
Die uut comen sullen mit geruchte van Jacob ende Ysrahel sel bloeyen ende groeyen, ende  si sullen dat aensichte der werelt vervullen mit sade.
Ende sloech hi dat volc niet nader plagen des gheens die hem sloech? Oft alsoe hi sine verslegene dode, ist volc alsoe verslagen?
In maten yegen die mate, <als> si geworpen wesen sel, soe al hise oerdelen; hi heeft gepeinst in sinen herden gheest inden dage der hetten.
Hier om sel op dit verlaten werden Jacobs huse die ongerechticheit; ende dit is al die vrucht, dat alle sunde af gedaen werde: als hi setten sal alle die stene vanden outare als steen der asschen die ontwe gestoeten sijn, die bossche ende der afgoden tempel en sellen niet staen.
Want die stat die wilen versekert was, sel verwoest werden; die scone stat sel werden ghelaten, ende men selse laten bliven als een woestine; daer sel dat calf weiden ende daer selt leggen, ende het sel verteren hare hoechheden.
Inde droecheit haers oests sellen vertreden werden die comende wiven ende diese leerden, want ten is negheen wijs volc; daer om en sel hi sijns niet ontfermen diet gemaect hevet, ende diet geformeert heeft en sel dat volc niet sparen.
Ende het sel wesen: in dien dage soe sel die Here slaen vanden gronde der ryvieren totter ryvieren van Egypten, ende ghi sult vergadert werden een ende een, kijndere van Ysrahel.
Ende het sel wesen: in dien  dage soe selmen trompen inder groter trompen; ende si die verloren waren, sellen comen vanden lande van Assyrien, ende die verdreven waren uut den lande van Egypten; ende si sellen Gode aenbeden inden heiligen berge in Iherusalem.
Wee der cronen der hoeveerdicheyt, den dronkenen van Effraym, ende der afvallender bloemen der glorien sijnre bliscap die waren inden toppe der vetster valeyen, dolende vanden wine!
Siet die machtige ende die sterke [Heer] als dat bedruusche eens hagels een risende gheruchte, als dat geruchte van vele wateren die overbrakich sijn ende uut gesendet op een wijt lant.
Metten voeten sel vertreden werden die crone der hoeveerdicheit der dronkenre van Effraym.
Ende die bloeme der glorien sijnre bliscap sel afvallende wesen, die is op den top der valeyen vanden vetten, als tijtlike vrucht <voer> die rijpheit vanden herfste; die die gene diese siet, thant als hise mitter hant hebben sel, soe sel hi die vrucht verswelgen.
In dien dage soe sel die Here vanden scaren wesen een croen der glorien ende een hoet van bloemen der bliscap den overblive sijns volcs;
ende een gheest des vonnessen den genen die sitten sel op den troen, ende een stercheit den genen die weder keren sullen vanden stride ter poerten.
Mer dese oec om des wijns wille en wisten sijs niet, ende overmits dronkenscap doelden si; die priestere ende die prophete en wistens niet overmits der dronkenscap; si sijn verbolgen vanden wine, si doelden in dronkenscap, sine wisten den siende niet, si en wisten dat vonnisse niet.
Want alle tafele sijn vervult mit overghevinghen ende mit vuellecheiden, soe dat voert negheen stat en was.
Wien sel hi leeren consticheit ende wien sel hi doen verstaen thoren? Die gespaent sijn  vander melc ende  afgesteken vanden borsten.
Want gebiede ende weder gebiede; gebiede ende wedergebiede; ontbeide ende weder ontbeide; lettel daer, lettel daer. .
Want in spraken des lippen ende in anderen tongen sel hi spreken tot desen volke,
dien hi geseit heeft: Dit is mine ruste, vermaect den moeden ende dits mijn vercoelen; ende si en woudens niet hoeren.
Ende hem sel des Heren woert wesen; gebiede, weder gebiede; gebiede, weder gebiede; ontbeide, weder ontbeide; ontbeide, weder ontbeide; lettel daer, lettel daer; dat si gaen ende vallen achterwaert ende werden vertreden ende werden inden stricke vaste gevaen.
Om dit hoert des Heren woert, ghi manne bespotters, die heerscapie hebt boven mijn volc dat in Iherusalem is.
Want ghi hebt geseit: wi hebben beloefte geslagen mitter doot ende wi hebben gemaect eendrachticheit mitter hellen. Die overlopende gesele, als si overliden sel, sone sal si niet comen op ons, want wi hebben die logene geset onse hope ende mitter logene sijn wi bescermt.
Hier om seit dit die Here God: Siet, ic sel leggen inden fundamenten van Syon enen hoec steen geprueft, preciose, gefundeert inden fundamente; die geloven sel en haeste hem niet.
Ende ic sel in gewichte setten dat vonnisse, ende die gerechticheit in maten; ende die hagel sel om werpen die hope der logenen, ende bescermenisse des waters sellen si overvloeyen.
Ende u beloefte mitter doot sellen werden of gedaen, ende uwe eendrachticheit mitter hellen en sel niet staen; die overlopende gesel, als si over liden sel, ghi sult hoer <sijn> in vertreden.
Soe waer  si overliden sel, si sel u nemen, want vroech in der dageraet sel die gesel overliden inden dage ende in die nacht; ende al mit allen sel die moeynisse allene verstandenisse geven den horne.
Want dat bedde is vernauwet, alsoe dat die een daer of vallet ende een corte overdecsele en machse beide niet over decken.
Want als inden berch der scheidingen sel die Here staen, als inder valeyen die is in Gabaon, sel hi verbolgen werden, om sijn werc te doen, sijn werc is vreemde; dat hi werke sijn werc, sijn werc is vreemde van hem.
Ende nu en wilt niet bespotten, dat machschien uwe lande niet en werden vernauwet; want een einden ende een vercorten hebic gehoert vanden Here vanden scaren op al dat lant.
Begrijpt mitten oren ende hoert mijn stemme, verstaet ende hoert mijn sprake.
En sel die ackerende alden dach niet ackeren om te sayen, doersniden om sijn lant te doerscoerne?
Als hi sijns lans aensichte heeft effen gemaect, en sel hi niet saeyen ghith ende cymijn spraeyen ende die terwe leggen bi ordinancien, ende die gherste ende milium ende viciam in sinen einden?
Ende sijn Here selne leren, in vonnesse sel hine leren.
Want in een seghe en sel men gith niet dorschen, noch gheen wiel van wagene en sel omme gaen op cymijn [mer mit een ruede selmen gith uutslaen ende cyminum] mit enen stock.
Mer dat broot selmen breken; mer niet ewelic en sel hi dorschende dat broot niet dorschen, noch dat wiel vanden wagene en <sellen> niet quellen, noch mit sinen claeuwen en sel hijt niet breken.
Ende  dit is uutgegaen vanden Here Gode vanden scaren dat hi doen soude wonderliken raet ende verheffen die gerechticheit.
Wee Arielle die stat die David verwan! Daer is <van jare> ten jare toegedaen; die feestelike dage  sijn over leden.
Ende ic sel omleggen Arielle, ende du selste wesen droeve ende serich, ende het sel mi wesen als Ariel.
Ende ic sel omleggen als enen ronden rinc alom ende omme di ende ic sel yegen dy doen draghen dracht ende ic sel versekertheiden leggen in dijn omlegginge.
Du selste werden vernedert, du selste vander eerden spreken ende uut der eerden selmen dijn stemme horen ende dine stemme sel wesen als eens phytoens uut der eerden ende uut der eerden sel sijn sprake veselen.
Ende die menichte der gheenre die di wech waeyen sellen, sel wesen als cleyne gemul ende die menichte der gheenre die yegen di vermogen sellen, sel wesen als een gheistere overlidende;
ende dit sel wesen haestelic ende snellic. Vanden Here vanden scaren si sel werden gevisenteert in donreslage, ende in berueringen der eerden ende in groter stemmen van geruchte ende van tempeest ende van verslijndender vlammen van vuere.
Ende die menichte alre heidene die vochten yegen Ariel, sel wesen als een droem van nachteliken vysioen, ende alle die gene die yegen Ariel orlogeden ende diese beleiden ende diese verwonnen.
Ende alsoe <enen> hongerige slaept ende eet, ende als hi ontwaect, sijn siele ydel is; ende alsoe een dorstege slaept ende drinct, ende na dien dat hi ontwaec is, dat hi van moetheden noch dorst heeft, ende sine siele ydel is: alsoe sel <sijn> die menichte alre heydenen die vochten yegens den berch van Syon.
Scaemt u ende wert verwondert; sijt ongestadich ende vackelt; wert dronken ende niet van wine; wert dronken ende niet van dronkenscap.
Want die Here heeft u geminget den gheest van slape, hi sel u ogen sluten; uwe propheten ende u princen, die visioen sien, sel hi overdecken.
Ende u sel wesen  haerre alre visioene als die woerden van enen beslotenen boeke; ende als si dien gegheven hebben enen die letteren can, soe sellen si hem seggen: Lese desen; ende hi sel andwoerden: Ic en mach, want hi is ghesloten.
Ende men sel den boecke geven enen die gheen letteren en can, ende men sel hem segghen: Les; ende hi sel seggen: ic en can gheen letteren.
Ende die Here seide: Om dat dit volc naect mi mit sinen monde ende mit sinen lippen mi loeft, mer hare herte is verre van mi, ende si hebben mi ontsien inder menschen gebode ende leringe;
siet, hier om sel icker toe doen, dat ic verwonderen maken sel desen volke mit groten wondere ende dat te ontsien wesen sel; want die wijsheit sel vervaren van sinen wisen ende die verstandenisse sijnre vroeder lude sel werden verborgen.
Wee, die diep van herten sijt, dat ghi vanden Here verberget den raet, welker werc in donkerheiden sijn, ende si seggen: Wie siet ons? ende wie kent ons?
Dit uwe gepens is verkeert; als of die pot eerde peinsde tegen den potte makere, ende dat een werc sinen makere seide: Du en heefste mi niet  gemaect; ende dat een gemaect dinc seide sinen makere: Du en verstaes niet. En sel noch niet een luttel
ende in corten tide die Libanus werden verwandelt in Charmel, ende Charmel niet werden geacht in enen woude? .
Ende in dien dage sullen horen die woerde des boecs die doeve, vanden donkerheiden ende deemsternissen der blijnder ogen sullent sien.
Ende die sachtmoedige sullender inden Here bliscap toe doen, ende die arme menschen sullen verbliden inden heiligen van Ysrahel;
want hi is te niete geworden die machtich was, die bespottere is verteert, ende si sijn alle ontsteken die waecten op die ongerechticheit,
die sundigen deden den menschen in den woerde, ende siscrinkelden der neder den genen die berespte in die poerte, ende si keerden hem te vergeves vanden gerechtigen.
Om dit seit dit die Here tote Jacobs huse, die verloeste Abraham: Jacob en sel nu niet bescaemt werden, noch nu en sel hem sijn aensicht niet scamen;
mer als hi sien sel sijn kijndere, die werken mijnre hande, in midden hem heiligende minen name, ende si sullen heiligen den heiligen van Jacob ende Ysrahels God prediken,
ende die dolende sellen dan weten inden gheest die verstandenisse ende die beclagers sullen die wet leren.
Wee u, kijndere achter laters, seit die Here, dat ghi raet dedet ende niet uut mi, ende dat ghi sceret lynnen laken ende niet bi minen gheest, soe dat ghi sunde op die sunde gadert;
die wandelt om neder te gane in Egipten, ende en vrages minen monde niet, hopende hulpe in Pharaoens stercheit, hebbende betrouwen in die scaduwe van Egypten!
Ende Pharaoens stercheit sel u wesen in lachtere, ende dat betrouwen der scaduwen van Egypten in scanden.
Want dine princen waren gegaen in Tafnis, ende dijn boden quamen tot Tafnis.
Si sijn alle bescaemt op den volke dat hem niet vorderen en mochte, si en waren niet in hulpen ofte in enige orberlicheit, mer in lachtere ende in scanden.
Die last der beesten van Suden. Inden lande der tribulacien ende des verdriets, lewinne ende die lyebaert, uut hem is een slange ende een vliende serpent, dragende opter beesten scouderen haer rijcheiden ende haer tresore op des kemels bult totten volke dat hem niet vorderen  en mochte.
Want Egypten sel om niet ende ydelic helpen. Hier om soe riep ic hier op: Hets allene hoveerde, ruste.
Nu daer om, als du daerin comen bist, soe scrive in bux houte  ende bescrijft dat neerstelic in enen boeck, ende het sel wesen inden uuttersten daghe in oercondscap tot inden eweliken.
Want hets volc verporrende te gramscapen; ende logenachtige kijndere, kijndere die niet horen en  willen die wet Gods;
die den sienden seggen: En wilt niet sien; ende den scouwenden: En wilt niet scouwen ons die dingen die recht sijn; spreect dat ons genueget, siet ons dolinge.
Doet van mi den wech, keert van mi den pat, van uwen aenschijn houde op die heilige van Ysrahel.
Daer om seit dit die Here, die heilighe van Israel: Om dat ghi dat woert veronweert ende hoept in die overdadicheit ende int geruchte, ende dat ghi daer op geleent sijt,
daer om sel u dese ongerechticheit wesen als een gescoerde vallende muer, ende ondersoecht in enen hogen muer; want haestelic, als mens niet en waent, sel sijn vertreden comen.
Ende hi sel werden te broken in stucken, alsoe eens eerden pottemakers test te broken wert mit groten stotene, ende men sel niet vijnden van sinen stucken enen scerf, daer men een coele vuers in dragen mochte uut den vuere, of daer men in sel mogen sceppen een luttel waters uut der graft.
Want dit seit die Here God, die heilighe van Ysrahel: Ist dat ghi wert bekeert ende ghi gerust, soe suldi behouden wesen; in geswige ende in hopen sel uwe stercheit wesen. Ende ghi en  woudes niet,
ende seit: Neen niet, mer wi sullen ten peerden wert vlien; hier om suldi vlien, ende op snelle peerden sullen wi sitten; hier om sellense snelre wesen die u na volgen sullen.
Dusentich manne vanden aensichte eens anxts; ende vanden aensichte des anxts van vive suldi vlien, tot dat ghi sult werden gelaten als die mast van enen scepe op den top van enen berge, ende als een teyken op enen hovel.
Hier om ontbeit die Here, om dat hi uwes ontfermen sel; ende hier om sel hi werden verheven u sparende, want God des oerdels is die Here; salich sijn si alle diene ontbeiden!
Want dat volc van Syon sel woenen in Iherusalem; wenende <en selstu> negheens sins wenen; ontfermende sel hi dijns ontfermen; ter stemmen dijns roepens thans als hijt gehoren sel, soe sel hi di andwoerden.
Ende die Here sel di geven gebraect broet ende cort water; ende hi en sel voert meer van di niet doen wech gaen dinen leerre; ende dine ogen sullen wesen siende dinen gebiedere,
ende dijn oren horende dat woert des gheens die van achter den rugge di vermanen sel: Dit is die wech, wandelt daer inne ende en keert u niet af ter rechter side noch ter slinker side.
Ende du selste besmetten die platen der beelden van dinen sulver ende dat cleet des afgods van dinen goude, ende du selste die dingen stroeyen als die onreynicheit eens wives die haer maent suveringe gedoeget. Ganc uut ende du selste hem seggen.
Ende dinen sade sel werden gegeven regen, soe waer dattu saeyen selste inden lande, ende dat broet dijnre vrucht van dinen lande alte drachtich ende vet. Si sullen werden gevoet in dijnre possessien; in dien dage sel dat lam wesen wijdt ende breet;
ende dine stiere  ende vollene vanden eselen, die dat lant wennen, si sullen eten gemengede gerste, alsoe si op die dorsche vloer gewannet is.
Ende het sellen wesen op elken hogen berch ende op elken verheven hovel beken van lopenden wateren inden dage der dootslacht veelre lude, als die toren gevallen sullen sijn.
Ende der manen licht sel wesen als der sonnen licht ende der sonnen licht sel wesen sevenvoudich als dat licht van seven dagen inden dage  als die  Here verbijnden sel sijns volcs wonden ende als hi genesen sel den slach van haere wonden.
Siet, des Heren name coemt van verren, sijn bernende toern ende swaer te dragen; sine lippen sijn vervult van onweerdicheiden ende sijn tonge als een verslijndende vuer.
Sijn gheest sel wesen als een overlopende riviere tot midden den halse om te verliesene die heyden te nyete ende den breidel der dolingen, die inder volke wangen was.
Sel u wesen een liedeken als dat geluut eenre geheilichder feesten, ende bliscap der herten als die gaet mit eenre tibien, om te gaen op Gods berch ten sterken van Ysrahel.
Ende die Here sel doen horen die glorie sijnre stemmen ende hi sel togen den anxt sijns arms in gedreich van toerne ende een vlamme van verslijndenden vuere sel hi bestoeten in bedruusche ende in hagelstene.
Want van des Heren stemme sel hem Assur ontsien, geslegen mit eenre roeden.
Ende dat overlijdt vander roeden, sel wesen vast, die de Here sel doen rusten op hem in cytoelen ende in tambueren; ende in sonderlingen striden soe vervacht hise.
Want van gisteren is bereet Tophet, vanden  coninc bereet, diepe ende wide. Voetsele daer of is dat vuer ende vele houte; geblas des Heren als een ryviere van sulfere, diese ontsteect.
Wee, die neder gaen in Egypten te helpen, hopende in peerden, ende hebben betrouwen inden wagenen, om datter vele is; ende op die geredene, om dat si te sere vroem sijn, ende en hebben gheen betrouwen gehadt op den heiligen van Ysrahel ende si en versochten den Here niet!
Mer hi die wijs is, hevet dat quade toebracht ende hi en dede sijn woerde niet wech; ende hi sel opstaen yegen der alre quaetste huus ende jegen die hulpe der gheenre die ongerechticheit werken.
Egypten is een mensche ende niet God; ende hoer peerde vleysche ende niet gheest. Ende die Here sel sijn hant nederwaert steken ende die helpere sel vallen, ende die men helpe leent, hi sel vallen, ende si sellen alle te gader werden verderft.
Want dit seide die Here te mi: Gelike als ofte een lyebaert brieschede ende eens lyebaerts welpen op sijn proeye, als hem yegen loept een menichte van herden, dat hi van haerre stemmen niet hem ontsien en sel ende van haerre menichten hem niet vresen en sel [also sel die Here vanden scaren neder comen om te striden op den berch van Syon ende  op sijn hovele.
Ghelijc vliegende voghelen, alsoe sel die Here vanden scaren bescermen Iherusalem, bescermende ende verlostende, overlidende ende behoudende.
Wert bekeert, gelike dat ghi in diepheit waert wech gegaen, kijndere van Ysrahel.
Want in dien dage sel die man of werpen die afgode sijns sulvers ende die afgode sijns gouds, die u luden uwe handen maecten in sunden.
Ende Assur sel vallen inden sweerde niet eens mans, ende dat sweert niet eens menschen selne verslijnden; ende hi sel vlien niet vanden aensichte des sweerts, ende sijn jongelinge sellen wesen te vertoelne.
Ende sijn stercheit sel van anxte over liden, ende sijn princen sellen hem ontsien vliende, seide die  Here, wies vier is in Syon ende sijn forneys in Iherusalem.
Siet, die coninc sel regneren in gerechticheit ende sine princen sellen boven wesen in die vonnisse. .
Ende die man sel wesen als die verborgen wert vanden wijnde ende hem verberget vanden tempeest, als beken van wateren in dorste ende als scaduwe eens hoges steens inden wilden landen.
Der siender ogen en sellen niet verdonkeren, ende die oren der horende sellen neersteliken hoeren.
Ende der sotter herte sel verstaen die conste, ende der stamerender tonghe sel haestelic spreken ende claerlic.
Voert meer en selmen den genen die onwijs is, niet heten princen, ende den bedriegere en selmen niet heten den meesten;
want die sot sel sotheiden spreken ende sijn hert sel ongerechticheit doen om te voldoen gevenstheit ende te spreken ten Here boesselic; ende hi sel ydel maken des hongerichs siele, ende hi sel den genen die dorst heeft, sinen dranc nemen.
Des boes vate sijn alte quaet, want hi sprac gepeinse om te verliesen die sachtmoedige in woerden der logene, als die arme sprac vonnesse.
Mer die prince sel peinsen die dingen die weerdelic enen prince toehoeren, ende hi sel boven die leydsmanne staen.
Ghi rike wive, staet op ende hoert mijn stemme; ghi dochteren die betrouwen hebt, begrijpt mitten oren mine sprake.
Na dage ende een jaer, ende ghi sult werden verstoert die betrouwende sijt; want dat wijngaert lesen is geeyndt, voert meer en sel gheen  vergaderen des wijngaerts comen.
Verwondert, ghi rike wive; wert verstoert, ghi betrouwende; ontcleet u ende wert bescaemt; gort toe u lendenen.
Op u borst weent, op u begheerlic lantscap, opten drachtigen wijngaert.
Op mijns volcs lant sellen doerne ende bramen comen, hoe vele meer op alle die huse der bliscap der verblidender stat!
Want dat huus is gelaten, die menichte vander poert is achter gelaten ende donkerheiden ende tasten sijn <gheworden> op der moerdenaers hole tot inden eweliken. Der wilder beesten bliscap is der cudden weide,
tot dat op ons sel werden uutgestort die gheest van boven, ende die wildernisse sel wesen in Chermel, ende Chermel sel in enen woude werden geacht.
Ende inder  wildernissen sel woenen dat vonnesse, ende die gerechticheit sel sitten in Chermel.
Ende dat werc der gerechticheit sel wesen die vrede, ende die oefeninge der gerechticheit geswijch, ende sekerheit tot inden eweliken.
Ende mijn volc sel sitten in die scoenheit des vreden ende inden woeninge der betrouwenissen ende in riker rusten.
Want hagel valt inder dellinge des wouds ende mit vernederen sel vernedert werden die stat.
Salich si di, die saeyt op alle watere, daer in knopende des ossen ende des esels voet.
Wee di, die roefs! en selstu oec niet werden geroeft? Ende die veronwerds, en selstu oec niet werden veronwert? Als du dijn roeven geeyndt hebste, soe selstu geroeft werden; alstu van moetheiden laets te verontwerdene, soe selstu verontwert werden.
Here, ontferme ons, want wi hebben di ontbeit; wes ons een arm in die morgen stonde ende onse salicheit inden tide des vernoeys.
Van des engels stemme vloech dat volc, van dinen verheffene sijn die heiden gespraeyt.
Ende uwe roeve sellen werden vergadert, alsoe men bruxus vergadert,   gelike alser die grachte vol of sijn.
Die Here is gegroet, want hi woende inden hogen; hi heeft vervult Syon mit vonnesse ende mit gerechticheden.
Ende gelove sel wesen in dinen tiden; die rijcheden der salicheden sijn wijsheit ende const; des Heren vrese, si is sijn tresore.
Siet, die siende sellen roepen daer buten, die engelen des vreden sullen bitterlike wenen.
Die wege sijn ghesceiden, hi liet achter die duere den pat te lidene plach; die beloefte is te niet worden, hi heeft die steden verworpen, hi en achte die menschen niet.
Dat lant droefde ende quelde; bescaemt wert Libanus ende wert verdoeft; ende Saron is worden als die wildernisse, ende Basan is bestoten ende Carmelus.
Nu sel ic op verstaen, seit die Here, nu sel ic werden verheven, nu sel ic werden op verheven.
Ghi sult ontfaen hetten ende ghi sult gebaren stoppelen; u gheest sel u verslijnden als vuer.
Ende die volke sellen wesen als assche vanden brande, dorne vergadert sellen werden verbernt mitten vuere.
Hoert, die verre sijt, wat ic ghedaen heb, ende bekent, ghi gebuere, mine stercheit.
Die sunderen sijn verderft in Syon, die anxte heeft die ypocriten beseten. Wie mach van u luden wandelen mitten verslinenden vuere? Wie sel van u luden woenen mogen mitten eweliken hetten?
Die wandelt inden gerechticheden ende die waerheit spreect, die verwerpt die ghiericheit van overdadicheden ende scuudt sijn hant van alre giften, die sijn oren stopt, dat hi die sunde niet en hoerre, ende sluut sijn ogen, dat hi gheen quaet en sie.
Dese sel al inden hogen woenen, die versekerheit vanden stenen is sijn hoecheit; broet is hem gegeven, sijn watere sijn getrouwe.
Sijn ogen sellen den coninc  sien in sijnre scoenheit, si sullen die werelt van verren scouwen.
Dijn herte sel peinsen vrese. Waer is die geletterde? waer is hi die weerde der wet weget? waer is die leerre der cleinre?
Du en selste niet sien onwise volc, dat volc van hogen woerden, alsoe dattu niet en selste mogen verstaen die behendicheit sijnre tongen, inden welken negheen wijsheit en is.
Aensich Syon, die stat onser feesten, dine ogen sullen sien Iherusalem, die rike stat, die woeninge die men ne gheens sins en mach overvoeren; noch nummermeer en sellen hore slotele genomen werden, ende al haer banden en sellen niet werden te broken,
want alleen so is daer die Here ons God groet. Die stat der ryviren sijn hoge beken ende openbaer; doer die stat en quam niet in gheen scip mit ryemen, noch cogghe en selre doer lyden.
Want die Here is onse vonnessere, die Here is onse coninc; hi sel comen ende sel ons behouden.
Dine coerden sijn geslapt, mer si en sellen niet te boven comen; alsoe daen sel dijn mast wesen dattu niet en selste mogen dijn teiken gewiden. Dan sellen werden gedeilt die roeve van vele proeyen; die cropele sellen den roef roeven.
Ende du en selste dijn gebueren niet seggen: Ic bin vercranct; dat volc datter binnen woende, van hem sel die ongerechticheit genomen worden.
Ghi heydene, coemt voert ende hoert; ende ghi volc, verstaet; die eerde moet hoeren ende hoer volheit die werelt ende al hoer groeynisse.
Want des Heren onweerdicheit is op allen luden ende sijn toren op alle haer boesheit; hi heeftse verslegen ende hi heeftse gegeven inden dootslach.
Hare verslegenen sellen werden uut geworpen, van horen croendyen sel stanc op gaen; die berge sullen  smelten van haeren bloede.
Ende al dat ridderscap des hemels sel werden bescaemt, ende die hemele sullen te gader werden gewonden als een boec, ende alle hoer ridderscap sel of vallen, alsoe dat blat afvalt vanden wijngaert ende vanden vigeboem.
Want mijn sweert is gesaet inden hemel; siet, hi sel neder comen in Ydumeam ende op dat volc mijnre dootslach ten oerdele.
Want des Heren sweert is vervult van bloede, gevet vanden smoute vander lammer ende der bocke bloede, van der vettere weders bloede. Want des Heren offerhande is in Bosra, ende grote dootslach in Edom.
Ende die eenhoerne sellen mit hem neder comen, ende die styere mitten machtigen; dat lant sel werden gesaedt van haren bloede, ende haer eerde vanden vetten ruete.
Want het is die dach van des Heren wrake, jaren der geldinghe des oerdels van Syon.
Ende haere ryvieren sullen werden verwandelt in pecke ende haer eerde in sulpher
ende haer lant sel wesen in bernende peck. Ende des nachts ende des dages en selt nummermeer werden gebluscht, die roec sel op gaen van geslachte in geslachte ende werden bedroeft, ewelic ende ummermeer. Nieman en sel wesen overlidende doer dit lant.
Ende het selent besitten onocrotolus ende die eghel, ende ybyx ende die rave daerin woenen sullen. . Ende over dit lant sel die mate gestrect werden, om dat ment te niet  maken sel, ende des metsers regule in bedructheiden.
Haere edele lude en sellen daer niet wesen, mer si sullen bet den coninc aenroepen ende haer princen sellen wesen  in niete.
Ende in des lants husen sellen wassen doerne ende netelen ende palyurus in haren vasten steden; ende het sel wesen der draken nest ende der strusen weyde.
Ende dar sellen te gemoete lopen die duvele onocentaurus ende die wilde man, si sullen daer roepen deen anden anderen. Daer sel leggen lamya ende si vant ruste daer te hoerre behoef. .
Daer hadde die eghel een graf, ende daer voede hi op sijn jongen, ende omdubbedse ende voedese in hare scaduwe; daer worden vergadert die wuwen, die ene ter ander.
Ondersueket neerstelic in des Heren boec ende leest: een van dien en gebracker niet, die ene en vragedes den anderen niet; want dat uut minen monde coemt, dat heeft hi geboden, ende sijn gheest hevet vergadert.
Ende hi heeft hem lot geworpen, ende sijn hant heeft dit lant den beesten gedeilt in maten; tot inden eweliken selen sijt besitten ende vanden geslachte inden geslachte sellen si daer in woenen.
Het sel verbliden die wildernisse ende die sonder wech is, die enicheit sel vervrouden ende bloeyen als die lelye.
Groeyende sel si groeyen ende si sel verbliden vol vrouden ende lovende. Die glorie des Libanus sel tote di comen, die scoenheit van Carmelus ende van Saron; si sellen sien des Heren glorie ende die scoenheit ons Gods.
Gesterct die cranke hande  ende verstijft die crancke beene.
Segt den wemoedigen: Wert vrome ende en wilt niet ontsien; siet, onse God sel toebrengen die wrake des loenens; God, hi sel comen ende ons behouden.
Dan sullen der blinder ogen ondaen werden ende der doever oren sellen geopent werden.
Dan sel springen die cropel als een hert ende der stommer tonge sel open wesen, want inder wildernisse sijn die watere gescoert, ende die ryvieren inder enicheit.
Ende die droege was, is worden in vivers, ende die dorstich was, in fonteynen van wateren. In die slaepcameren daer te voeren draken in woenden, daer sel wassen die groetheit van riede  ende van biesen.
Ende daer sel wesen [een] pat ende wech, ende die wech sel heilich geheten werden; daer doere en sel nie ene besmette over liden; ende dit sel u wesen die rechte wech, alsoe dat die sotte doer dien wech niet dwalen en sellen.
Noch daer en sel niet wesen die lyebaert noch gheen quade beeste en selre niet doer op gaen, noch men selse der niet vijnden; ende si sullen wandelen daer, die verloest sijn ende behouden vanden Here;
si sullen bekeert werden ende sellen comen in Syon mit love, ende ewelike bliscap sel wesen op haer hoeft; si sullen behouden vroude ende bliscap, ende rouwe ende versuchten sel vlien.
Ende het gesciede in den xiiii-sten jare des conincs Ezechias, dat Sannatherib, die coninc van Assyrien, op toech op alle die gemuerde steden van Juda, ende hi wanse.
Ende die coninc van Assyrien sant Rapsaten van Lathis in Iherusalem ten coninc Ezechiam in swaere hant; ende hi stont ten watere condute vander hogher piscinen inden wech van des pottemakers acker.
Ende tot hem ginc ute Elyachym, Elchias sone, die boven dat huus was, ende Sobma, die scriba, ende Johae, Asaphs sone, vanden yesten.
Ende Rabsates seide tot hem: Segt Ezechien: Dit seit die grote coninc van Assyrien: wat betrouwen is dit, daer du in betrouwes?
Ofte mit wat rade ofte stercheiden micstu te wederstaen? Op wien hebstu betrouwen, dattu mi afgegaen sijste?
Sich, du betrouste op desen riedachtegen te broken stoc, op Egypten; ist dat op dien stoc een man leent, hi sel gaen in sijn hant ende doerborense: dustaen is Pharao, die coninc van Egypten, hem allen die in hem betrouwen.
Ist dat du mi andwoerdes: Wi betrouwen inden Here, onsen God; en is hi niet, wies hoecheiden ende outaer Ezechias wech gedaen heeft, ende heeft dien van Juda ende Iherusalem geseit: Voer desen outaer suldi aenbeden?
Ende nu lever di minen here, <den> coninc van Assyrien, ende ic sel di geven iim peerde, ende du en selste van di niet mogen gegeven, diere op sellen mogen sitten;
ende hoe selstu gedogen dat aensichte eens richters van eenre stat van mijns heren alre minste knechten? Want ofte du betrouwes in Egypten ende in wagenen ende in geredenen,
ende nu en bin ic niet op comen sonder den Here te desen lande om dat te verdervene? Die Here seide tot mi: Vaer op dit lant ende verderft.
Ende Elyachym ende Sobma ende Joahe seiden tot Rapsaten: Sprec tot dinen knechten mitter tongen van Syrien, want wi verstaense; en sprec tot ons niet in joedscher tongen in des volcs ore, dat op die muer is.
Ende Rapsates seide tot hem: En heeft mi mijn here niet gesonden tot dinen Here ende tot di, dat ic alle dese woerde spreken soude? ende niet bet totten mannen, die op die muer sitten, dat si sullen moeten eten horen drec ende drinken hoere beesten urine mit u luden?
Ende Rapsates stont ende riep mit groter stemmen in joedscher spraken ende  seide: Hoert eens groets conincs woerde, des conincs van Assyrien!
Dit seit die  coninc: Ezechias en bedriege u niet, want hi en sel u niet moghen bescermen.
Ende Ezechias en geve u negheen betrouwen op den Here, sinen God, seggende: Bescermende sel ons die Here verlossen, dese stat en sel niet gegeven werden in des conincs hant van Assyrien.
En wilt niet horen Ezechiam; dit seit die coninc van Assyrien: Doet mit mi benedixe ende coemt uut te mi; ende eet ygelike sinen wijngaert ende ygelike sinen vygeboem, ende ygelic drinct dat water van sijnre cisternen,
tot dat ic comen sel ende voeren u tenen lande waert, dat is als u lant, tot enen lande van terwen ende van wine, ende ten lande van broede ende van wijngaerden.
Ezechias en verstoere u niet seggende: Die Here sel ons verloesen. Ende hebben der heydenre gode niet verloest elc sijn lant van des coninc hant van Assuryen?
Waer is die god van Emath ende van Arphat? Waer is die God van Sepharvaym? en hebben si niet verloest Samarien van mijnre hant?
Wie ist van alle den goden van desen landen, die sijn lant bescermt heeft van mijnre hant? [als die Here beschermen sal Iherusalem van mijnre hant?]
Ende si swegen ende si en andwoerden hem een woert niet, want die coninc had bevolen, seggende: En andwoert hem niet.
Ende Elyachym quam in, die boven dat huus was, ende Sobna, die scriba, ende Joahe, Asaph sone, die scrivere vanden geesten, tot Ezechiam mit gescoerden clederen ende si boetscapten hem Rapsates woerden.
Ende het geviel, alst die coninc Ezechias gehoert hadde, soe scoerde hi sijn clederen ende dede enen sacroc aen, ende hi ginc in des Heren huus.
Ende hi sende Eliachym, die boven dat huus was, ende Sobnam, den scribe, ende die ouders vanden papen, overdect mit sacrocken, tot Ysayam, Amos sone, des propheten,
ende si  seiden tot hem: Dit seit Ezechias: Die dach der tribulacien ende des vernoeys ende der correccien ende der blasphemien is dese dach; want die kijnder sijn comen totten gebaerne, ende en is gheen cracht te gebaerne.
Ofte in eniger manieren die Here, dijn God, gehoerde Rapsates woerde, dien die coninc van Assyrien sijn here gesonden heeft om te blasfameren den levenden God ende te verwiten mitten redenen die de Here dijn God gehoert heeft; daer omme heffe op ene bedinge over die overblive vanden lande, die vonden sijn.
Ende des conincs Ezechias knapen quamen tot Ysayam.
Ende Ysayas seyde tot hem: Dit suldi uwen here seggen: Dit seit die Here: En ontsich niet vanden aensichte der woerde die du gehoert hebste, daer mi des conincs knechte van Assyrien mede geblasfemeert hebben.
Sich, ic sel hem geven enen gheest, ende hi sel horen een boetscap, ende hi sel weder keren te sinen lande; ende ic selne doen vallen mitten sweerde in sinen lande.
Ende Rapsates keerde weder ende hi vant den coninc van Assyrien vechtende yegen Lobnam, want hi hadde gehoert, dat hi getijdt was van Lathis.
Ende hi hoerde van Tharata, den coninc van Ethiopien, die seide: Hi es ute comen om yegen di te stridene. Als hi dat gehoert hadde, soe sant hi boden tot Ezechiam, seggende:
Dit suldi seggen Ezechias, den coninc van Juda, seggende: Dijn God en bedriege di niet, daer du in betrouwes, seggende: Iherusalem en sel niet werden gegeven in des conincs hant van Assyrien.
Sich, du heefste gehoert alwat gedaen hebben alle die coninge van Assyrien  alle landen, die si om gekeert hebben; ende selstu mogen werden verlost?
Der heydenre gode en hebben sise niet bescermt, die mine vadere om gekeert hebben, Gozam ende Aran ende Reseph ende die kijnder van Eden, die waren in Thalasser?
Waer is die coninc van Emach ende die coninc van Arphat ende die coninc der poert van Sepharvaym, Ana ende Ava?
Ende Ezechia nam die lettere vander boden hant ende lasse, ende hi ginc op in des Heren huus ende hi ondeedse voer den Here.
Ende hi aenbede voer den Here ende seide:
Here God vanden scaren, God van Ysrahel, die sijdste op cherubin, du biste alleen God van allen den riken der werelt, du makes die hemel ende eerde.
Helde neder, Here, dijn ore ende hore; ondoch dijn ogen, Here, ende aensich; ende hoere alle Sennacheribs woerde, die hi gesonden heeft om den levenden God te blasfemeerne.
Want waerlic, Here, soe hebben die <coninghen> van Assyrien die lande ende hare riken woest gemaect;
ende si hebben der lande gode den vuere gegeven; want en waren negheen gode, mer werke van menschen handen, hout, stene, ende si hebbense te broken.
Ende nu, Here God, behoude ons van sijnre hant, dat alle die rike der werelt moeten bekennen, want du biste die Here, onse God alleen.
Ende Ysayas, Amos sone, sant tot Ezechiam ende seide: Dit seit die Here God van Ysrahel: Om die dingen daer du mi om gebeden heves van Chennacherib, den coninc van Assurien,
dit is dat woert dat die Here gesproken heeft op hem: Di verontweerde, di versmaede die maget der dochter van Syon; van di sal dat hoeft rueren der maget, die dochter van Iherusalem.
Wien heefstu verweten? Wien heefstu gegeblasphemeert ende op wien heefstu dine  stemme op verheven ende op geheven die hoecheit van dinen ogen? Ten heiligen van Ysrahel.
In dijnre knechte hant hevestu den Here veronweert ende heefste geseit: In die menichte mijnre wagene bin ic opgeclommen die hoecheide der berge, op die toppe van Lybanus; ende ic sel of houden die hoecheden sijnre cederen, ende die uutvercoren vueren boem daer af, ende ic sel ingaen die hoecheit sijnre hoecheiden, den bossche van sinen woude.
Heb ic begraven, ende ic heb dat water gedronken, ende ic heb mitten voetstappen mijns voets verdroeget alle die beken der <ackeren>.
Ende heefstuut niet gehoert, dat ic wilen gedaen hebbe? Van ouden dagen soe sciep ic dit; ende nu heb ict toebracht, ende dit is gesciet in een ontwortelen der berge die onderlinghe striden, ende der gemuerder steden.
Die gene die inden steden woenden, vreseden hem, om dat mine hant gecort was, ende si worden bescaemt. Si worden als hoey vanden acker ende als gras vander weiden ende als cruut vanden daken, dat verdrogede eert ripe wert.
Dine woeninge ende dijn inganc ende dinen uutganc bekende  ic, ende dine sotheit jegen mi.
Alstu verwoedes jegen mi, soe quam dine hoverde op in minen oren. Daer om sel ic in dinen naselocken doen enen rinc ende enen breidel in dinen lippen, ende ic seldi wederleiden in dinen wech, alder du comen biste.
Ende di sel dit een teyken wesen: Eet dit jaer dat al willens wassen sel, ende inden anderen jaer soe eet vanden appelen, mer inden derden jaer sayt ende oest [ende plant die wijngaert ende eet] hoer vruchte,
ende dat dat behouden wesen sel van Judas huse, sel [hi] uut senden, ende dat overbliven sel, dat sel scieten die wortelen nederwert ende het sel vrucht opwert maken.
Want uut Iherusalem sullen uut comen overblive ende behoudenisse vanden berge van Syon;  die minne des Heren vanden scaren sel dit doen.
Daer omme seit dit die Here vanden coninc van Assyrien: Hi en sel in dese stat niet comen, ende hi en sel daer en gheene gescutte in scieten, ende negheen scilt en selse becommeren, ende hi en sel al omme die stat neghene drachte dragen.
Inden wech al daer hi gecomen is, al daer sel hi weder keren; ende binnen deser stat en sel hi niet comen, seit die Here.
Ende ic sel dese stat bescermen, om dat icse behouden sel om minen wille ende om David, minen knechte.
Ende des Heren engel quam uut en versloech inden getelden van die van Assyrien cm ende lxxxvm manne. Ende si stonden vroech op, ende sich si waren alle croendien van doden luden.
Ende Sennacherib, die coninc van Assyrien, toech uut ende keerde weder, ende hi woende in Ninive.
Ende het geviel, doe hi aenbede in Nesrach tempel sinen god, Adramealech ende Sarasar, sine sonen, versloegen mitten sweerde, ende si vloegen int lant van Ararath; ende Assaradon, sijn sone, regneerde over hem. .
In dien dage soe was Ezechias siec totter doot; ende Ysayas, Amos des propheten sone, ginc tot hem in ende seide  hem: [Dit seit die Here:] Ordinere dijn huus, want du selste sterven ende niet leven. .
Ende Ezechias keerde sijn aensicht ter want  waert, ende hi bede ten Here
ende seide: Ic bidde, Here, ghedenke, bid ic, hoe ic gewandelt hebbe voer di in waerheiden ende in volmaecter herten, ende dat ic ghedaen heb dat goet is in dinen oghen. Ende Ezechias weende mit groten gheween.
Ende des Heren woert wert gedaen tot Ysayam, seggende:
Ganc ende sech Ezechias: Dit seit die Here God Davids, dijns vaders: Ic hebbe gehoert dine bedinge ende ic heb gesien dine tranen; sich, ic sel op dine dage toe doen XV jaer;
ende ic sel di bescermen van des conincs hant van Assyrien ende dese stat, ende ic selse behueden.
Want dit sel di een teyken wesen vanden Here, dat die Here dit woert doen sel, dat hi gesproken heeft:
Sich, ic sel weder doen keren die scaduwe vanden  coerden, dare si mede neder gegaen was in Achas oerloge inder sonnen achterwert X coerden. Ende die sonne keerde weder X coerden alde grade die si neder comen was. .
Ezechias, des conincs van Juda, scrifture doe hi siec geweest hadde ende hi genesen was van sijnre siecheit.
Ic seide: In die middewaert mijnre daghe sel ic gaen ten poerten vander hellen. Ic sochte die overblive mijnre jaeren.
Ic seide: Ic en sel God niet sien inder levender lant, ic en sel den mensche niet scouwen voertmeer ende den woenre der rusten.
Mijn geslachte is van mi genomen ende is tegader gewonden als der herden tenten. Mijn leven is afgesneden als van enen wevere; doe ic noch wert gesceert, soe sneet hi mi of. Vandes morgens tot des avonts selstu mi eynden.
Ic hoepte tot des morgens; als een lewe alsoe heeft hi alle mijn beenre te broken; van des morgens totten avonde selstu mi einden.
Als eenre swaluwen jonc alsoe sel ic roepen; ic sel mediteren als een duve. Mine ogen sijn verdunt op scouwende inden hogen. Here, ic gedoge overcracht, andwoerde over mi.
Wat sel ic seggen ofte wat sel hi mi andwoerden, als hijt gedaen heeft? Ic sel ghepeinsen alle mine jaren in bitterheit mijnre sielen.
Here, oftu aldus leeft ende in dustanen dingen is dat leven mijns gheestes, soe selstu mi berespen ende levende maken.
Sich, inden vrede is mijn bitterheit alte bitter. Mer du bescermes mine siele, datse niet vervaren en soude; du heefs achter dinen rugge geworpen alle mijn sunden.
Want die helle en  sel di niet belyen, noch die doot en sel di niet loven; die in den laec neder gaen, en sullen dine waerheit niet ontbeiden.
Die levende, die  levende, hi seldi belien, alsoe ic huden doe; die vader sel den kijnderen cont maken dine waerheit.
Here, make mi behouden, ende wi sellen onse salme singen alle die dage ons levens in des Heren huus.
Ende Ysayas beval, dat si nemen souden enen clomp vigen ende dat sise plaesteren souden op die wonde, ende si soude genesen.
Ende Ezechias seide: Wat sel mi een teyken wesen, dat ic op gaen sel in des Heren huus?
In dien tiden seinde Merodach Baladan, Baladans sone, den coninc van Babilonien, letteren ende giften tot Ezechiam,  want hi hadde ghoert, dat hi siec geweest hadde ende dat hi genesen was.
Ende Ezechias wert op dese bode verblijt ende hi togede hem die camer vanden specien ende vanden sulvere ende vanden goude ende daer die crude lagen van goeden roeke, ende vander alre bester salven, ende alle die kelres van sinen haveliken goede ende al dat vonden was in sinen tresoren. Ende en was negheen woert, dat hem Ezechias niet en togede binnen al sinen huus ende in alle sine macht.
Ende Ysayas, die propheet, quam tot Ezechiam, den coninc, ende seide hem: Wat hebben dese manne geseit ende wanen quamense te di? Ende Ezechias seide: Si quamen te mi van verren lande, van Babilonien.
Ende hi seide: Wat sagen si in dijn huus? Ende Ezechias seide: Al dat in mijn huus is, sagen si; en was ne gheen dinc in minen tresoren, dat ic hem niet en togede.
Ende Ysayas seide tot Ezechiam: Hoere des Heren woert vanden scaren.
Sich, die dagen sellen comen ende men sel wech voeren alle dat in dijn huus is ende  dat dijn vaders vergadert hadden tote desen dage, in Babilonien; hier en sel niet werden gelaten, seit die Here.
Ende van dinen kijnderen die ute di comen sullen, die du winnen sels, sellen si wech voeren, ende si sullen ghelubde manne wesen in des conincs pallays van Babylonien.
Ende Ezechias seide tot Ysayam: Des Heren woert is goet, dat hi gesproken heeft. Ende hi seide. Het werde alleen pays ende waerheit in minen dagen!
Wert vertroest, wert vertroest, mijn volc, seit die Here u God.
Spreect ter herten van Iherusalem ende roepter toe, want haer quaetheit is vervult, haer ongerechticheit is haer verlaten; si heeft ontfaen van des Heren hant dubbel dingen over al  hoer sunden.
Stemme des roepers inder wildernissen: Bereit des Heren wech; maect recht des Heren ons Gods toepade inder enicheiden.
Alle valeye sullen werden verheven ende alle berge ende hovel sullen werden vernedert; ende alle die quade sullen wesen in verrechten ende die ruwe in slechten wegen;
ende des Heren glorie sel werden geopenbaert, ende alle vleische sel te gader sien dat des Heren mont ghesproken heeft.
Stemme des seggers: Roep. Ende ic seide: Wat sel ic roepen? Alle vleysche is hoey, ende alle sine glorie als die bloeme des ackers.
Dat hoey wert verdroget ende die bloeme viel, want des Heren gheest blies in hem. Waerlic, soe is dat volc hoey.
Dat hoey wert verdroeget ende die bloem viel; mer des Heren woert geduert ewelic.
Ganc op, du, op enen hogen berch, die predicste Syon; verheffe in stercheden dijn stemme, die predicste Jerusalem; verheffe op, <en> wil niet ontsien. Sech den steden van Juda! Siet uwen God,
siet, die Here God sel comen in stercheiden,  ende sijn arm sel die heerscappie hebben; siet, sinen loen mit hem ende sijn werc voer hem.
Als een herde sel hi sijn cudde voeden; in sinen arme sel hi die lammer vergaderen, ende hi selse in sinen scoet op heffen, die drachtige sel hi dragen.
Wie heeft mit den bodem der hant  die watere gemeten ende die hemele mitter palmen gewegen? Wie heeft mit drie vingeren gehangen die hoep vander eerden ende heeft gewegen in gewichte die berge ende die hovele in eenre wagen?
Wie heeft des Heren gheest geholpen? of wie was sijn raetsman ende heeft hem getoget?
Mit wien hadde hi raet ende wie leerden ende wie leerde hem den wech der gerechticheit ende leerde hem const ende togede hem den wech der wijsheit?
Sich, die heidene sijn als een dropel eens eemmers, ende si sijn geacht als clinckender tonghen eenre wagen; siet, die eylande sijn als een cleine gemulleken.
Ende die Libanus en sel niet genoech wesen om te ontsteken, ende sijn beesten en sellen niet genoech wesen ten holocauste.
Alle die lude als ofte si niet en sijn, alsoe sijn si voer hem ende alse niet ende een holheit sijn si hem gheacht.
Wien hebdi Gode gelijc gemaect ofte wat beelden suldi hem maken?
En sel een smyt niet smeden een beelde? Ofte en sel een goutsmit  dien niet figuereren, ende een sulver smit mit sulveren platen?
Die wise werc man hi coes een sterc hout dat niet verrotten en mach; hi saecht, hoe hi gesetten mach die beelde, dat si niet verporret en werde.
En weettijs niet? en hebdijs niet gehoert? ende en ist u  niet gebootscapt vanden beginne? en hebdi niet verstaen die fundamenten der eerden?
Die sittet opten omringe [der werelt] ende diere op woenen, sijn als spelthanen; die de hemele uut spredet als niet, ende hi spreedse uut als een woeninge in te woenen;
die gheeft die ondersuekers der verholentheit als of si niet en sijn, die rechters vanden lande heeft hi als ydelheit gemaect.
Ende want haer stronc niet en was inder eerden geplant noch gesaeyt noch gewortelt, soe waeydi haestelic in hem ende si verdroegeden; gedruusche selse wech doen als stoppele.
Ende wien hebdi mi gelike gemaect ende yegen wien geacht? seit die heilige.
Heft op uwe ogen inden hogen ende besiet, wie dese dinghen gescepen heeft; die uutbrenget in getale haere ridderscap, ende hi roeptse alle bi namen. Mits der menichten sijns stercheit ende sijnre vromicheit ende sijnre cracht, soe en bleeffer ene niet over.
Waer omme seitstu, Jacob, ende spreecste, Ysrahel: Mijn wech is verborgen vanden Here, ende van minen Gode is mijn oerdel overleden?
En weetstu niet ofte en heeftuus niet gehoert? Die ewelike God is die Here, die sciep die termine der werelt; hine sel niet gebreken noch arbeiden, noch sijnre wijsheit en is gheen ondersueken.
Die den moeden cracht gevet ende den genen die niet en sijn, starcheit ende vromicheit ende menichvoudicheit.
Die kijnderen sullen gebreken ende arbeiden, ende die jongelinge sullen vallen in crancheden;
mer die inden Here hopen, si sullen haer stercheit verwandelen, si sullen vlogelen aen nemen als een aern, si sullen lopen ende niet arbeiden, si sullen wandelen ende niet amachtich werden.
Die eylande swigen te mi, ende die heydene  verwandelen haer stercheit; si comen voert ende spreken dan, naken wi te gader den vonnesse.
Wie verwecte van Oesten den gerechtigen ende wie riepen, dat hi hem volgen soude? Hi sel in sinen aenscouwen die heiden geven, ende hi sel die coninge behouden; hi selse geven als gemul te sinen sweerde; als een stoppel begrepen vanden winde sel hise geven te sinen boge.
Hi selse persequeren, hi sel overliden in payse, ende die pat en sel in sinen voeten niet openbaren.
Wie heeft dit gewracht ende gedaen, roepende te hem die geslachten vanden beginne? Ic, die Here, die eerste ende die leste bin ic.
Die eylande sagen ende ontsagen hem; die einden der werelt verwonderden ende quamenre toe.
Ygelic sel sinen naesten helpen ende sel sinen brueder seggen: Werde vrome.
Die yser smyt <sel> gestarcken dien slaende [hem mitten hamer], die doe ter tijt smede, seggende: Ic smede te hoep, hets goet; ende hi maecten vast mit nagelen, dat hi niet verporren en soude.
Ende du, Ysrahel, mijn knecht, Jacob, dien ic vercoes, Abrahams mijns vrients saet,
inden welken ic di begreep, ic hebbe di geroepen vanden eynden der werelt, ende van horen vortsten heb ic di geroepen ende ic seide di: Du biste mijn knecht, ic heb di vercoren ende en heb di niet verworpen.
En ontsich di niet, en keer di niet af, want ic, dijn God, heb di gesterct ende hebbe di geholpen, ende di heeft ontfaen die rechterhant mijns gerechtechs.
Sich, alle die gene die vechten yegen di, sellen werden confuus ende hem scamen; si sullen wesen als ofte si niet en waren, ende die manne die di wederseggen, sellen vervaren.
Du selste sueken ende niet vijnden die manne die yegen di steken; ende si sullen sijn, als ofte si niet en waren, als dat verderven eens mans, die yegen di vecht.
Want ic bin die Here, dijn God, begripende dijn  hant ende seggende di: En ontsich di niet, want ic heb di gehoert.
En wil niet ontsien, worm Jacob, die doot sijt uut Ysrahel; ic heb di geholpen, seit die Here, ende ic bin dijn verlossere, die heilige van Ysrahel.
Ic heb di geset als enen nywen dorschenden wagen, die sagende becke heeft;  du selste die berghe dorschen, ende ontwe breken, ende du selste die hovele als gemul maken.
Ende du selstese wannen, ende die wijnt selse begripen ende stroeyense; ende du selste verbliden in den Here ende werden vervroudet inden heilighen van Ysrahel.
Die mate ende die arme sueken water, ende si en sijn niet; haer tonge is verdroeget van dorste. Ic, die Here, selse gehoren, God van Ysrahel, selse niet laten.
Ic sel openen inden hogen bergen ryvieren ende in midden den velden fonteinen; ic sel die woestine setten in vivers van wateren ende dat lant sonder wech in beken van wateren.
Ic sel geven inder wildernissen den ceder boeme ende [den] doren ende mirtum ende hout der oliven; ic sel setten inder woestinen den vuerenboem ende den ulmum ende den buxum te gader;
dat sijt sien sullen ende weten ende herpensen ende verstaen te gader, want des Heren hant hevet gedaen, dats die heilighe van Ysrahel hevet dat gescepen.
<Doet> bi wesen u vonnisse, seit die Here; brenget voert, ofte ghi machschien yewet hebt, seit die coninc van Jacob.
Si comen voert ende boetscapen u soe wat toe  te comen is; die eerste die geweest hebben, boetscapt; ende wi sellen onse herte setten om u te oefene, ende wi sullen weten haer achterste;
ende dat toe te comen is, segt ons. Boetscapt, dat toe te comen is hier namaels, ende wi sullen weten dat ghi gode sijt; oft ghi oec moget, soe doet wel ofte qualic; ende spreken wi ende sien wi te gadere.
Siet, ghi sijt van niete ende u werc uut dien dat niet is; hi is [te] verontweerden, die u vercoren heeft.
Ic hebben verwect vanden Noorden, ende hi sel comen vandeer sonnen opgange; sel hi minen name roepen ende hi sel toe brengen dat meesterscap als pot eerde, ende als een aerden pottemaker die die pot eerde tredet.
Wie boetscapt vanden beghinne dat wijt oec mogen weten, vanden beginne dat wi mogen seggen: Du biste gerecht? Nieman en is boetscapende noch voerseggende noch horende minen redenen.
Die eerste sel seggen tot Syon: Siet, ic ben  hier ende ic sel Iherusalem enen ewangelist geven.
Ende ic sach, ende nyeman en was van desen, die raet aenghinc ende die, als hi gevraghet was, enich woert andwoerde.
Siet, si sijn alle ongerechtich, ende haer werke sijn ydel; wint ende ydelheit sijn haer beelden.
Siet minen knecht, ic selne ontfaen; mine uutvercoren, mijnre sielen genoeghet haer in hem; ic hebbe minen gheest op hem gegeven, hi sel den heydenen dat vonnesse voert brengen.
Hine sel niet roepen noch persoen utenemen noch men sel daer buten sijn stemme niet hoeren.
Hine sel niet vertreden dat bestoeten riet ende dat roekende vlas en sel hi niet blusschen; in waerheiden sel hi dat oerdel voert brengen.
Hi en sel niet droeve wesen noch gestoert, tot dat hi in eertrike dat oerdel gesetten sel; ende die eylande  sullen sijn wet ontbeiden.
Dit seit die Here God, die die hemel scept ende uutspreyt ende die eerde vast maect ende diere uut groeyen, gevende den adem den volke dat op der eerden is, ende den gheest den genen diese treden:
Ic, die Here, heb di geroepen inder gerechticheit ende hebbe begrepen dijn hant. Ende ic heb di behouden ende di gegeven in des volcs beloefte, inder heydenre lichte,
om dattu ondoen soutste der blijnder ogen ende dattu uut leyden soutste den gevangenen uut den vangenissen ende uut den huse des kerkers, sittende inden donkerheiden.
Ic, die Here, dat is mijn name, mine glorie en sel ic enen anderen niet geven ende minen lof niet den afgoden.
Die [de] eerste waren, siet, si sijn gecomen; die nywe soe <boetscap ic> oec; eer si rysen, sel icse u doen hoeren.
Singet den Here een nyewe liet, sijn lof is vanden einden der werelt; die neder gaet in die see ende haer vulheit, die eylande ende diere in woenen.
Die wildernissen werde op verheven ende haer steden; hi sel woenen inden huse van Cedar; loeft, ghi woennaren van den stenen, si sullen roepen vanden toppe der berge.
Si sellen den Here glorie seggen ende si sullen sijn lof inden eylande bootscappen.
Die Here sel uut comen als een sterc man, ende als een man, een vechtere, sel hi sinen toren verwecken; hi sel sijn stemme op heffen ende roepen, ende boven sijn vianden sel  hi gesterct werden.
Ic heb geswegen, altoes was ic stille, ic heb gedoechsaem geweest; als een vrouwe, die in arbeide leit, sel ic spreken; ic sel sceiden ende verslijnden te gader.
Ic sel woest maken die hoge berge ende die hovele, ende ic sel al hoer groeyen verdroegen; ende ic sel die ryvieren leggen in eylanden ende die vivers sel ic droge maken.
Ende ic sel die blijnde  uut leyden inden wech dien si niet en weten, ende in paden die si niet en wisten, sel icse doen wandelen; ic sel die donkerheden voer hem setten in lichte, ende die quade in rechtheiden; dese woerde dede ic hem ende ic en hebse niet gelaten.
Sy sijn achterwaert gekeert; bescaemt moeten si werden mit lachtere die betrouwen in enen afgod, die seggen den gegotenen <beelden>: Ghi sijt onse gode.
Ghi doeve, hoert, ende ghi blijnde, aensiet om te siene.
Wie is blijnt, sonder mijn knecht? ende doef, sonder die gene daer ic mijn boden toe gesonden hebbe? wie is blijnt, sonder die <beroft> is? ende wie is blijnt, sonder des Heren knecht?
Die vele dinge sies, en selstu niet wachten? die die oren ondaen hebste, en selstu niet horen?
Ende die Here en wilde niet, dat hijt heiligen soude ende die wet verheffen soude ende oefenen.
Mer dat volc is geroeft ende gewoest; si sijn alle stricken der jongelinghe ende si sijn verborgen inden husen des kerkers; si sijn worden in roef, ende nyement en is, diese bescerme; in gevangenen ende nyeman en is die seggen: Gheeftse weder.
Wie is in u luden, die dit hore, verstaet ende hurct, dat toe te comen is?
Wie gaf in roeve Jacob ende Ysrahel den genen diene woesten? en hevet die Here niet gedaen, hi ist, dien si misdaen hebben. Ende si en wilden in sinen wegen niet wandelen, sine hoerden sijn wet niet?
Ende hi heeft op hem gestort donkerheit sijns toerns ende sterken strijt; hi heeften al om ende om verbernt ende hi heeften ontsteken, ende hi en verstonts niet.
Ende nu seit dit die Here, di sceppende, Jacob, ende di formerende, Ysrahel: En wil niet ontsien, want ic heb di verloest ende heb di geroepen bi dinen name; du biste mijn knecht.
Als du doer die watere liden selste, soe sel ic mit di wesen,  ende die ryvieren en sullen di niet overlopen. Alstu wandelen sulste inden vuere, soe en selstu niet verbernen, ende die vlamme en sel in di niet bernen.
Want ic bin die Here dijn God, heilige Ysrahel, dijn behouder: ic heb Egipten dijn goedertierenheit gegeven, Ethiopen ende Saba over di.
Van dier tijt dattu eerlic worden biste in minen ogen ende glorioes, soe heb ic di gemint, ende ic sel die menschen over di geven ende die volke over dijn siele.
En wil niet ontsien, want ic bin mit di. Ic  sel dijn saet brengen van Orienten ende sel di van Westen vergaderen.
Ic sel den Noerden seggen: Gif; ende den Suden: En wils niet verbieden; brenget mine sonen van verren ende mijn dochteren vanden eynden der werelt.
Ende elken die minen name aenroept, ic hebben gescepen in mijnre glorien, ic hebben geformeert ende ic hebben gemaect.
Leyde daer buten dat blijnde volc, [ende] dat ogen heeft; dat doeve volc, ende hem sijn oren.
Alle heiden sijn te gader vergadert, ende die geslachten sijn vergadert. Wie van u sel dit boetscappen, ende die die eerste waer, wie selt u doen horen? si geven haer oerconden ende si werden gerechtich gemaect, ende si hoerent ende seggent.
Weerlic sidi mijn oerconden, seit die Here, ende mijn knechte die ic uutvercoren hebbe, dat ghi weten selt ende mi geloven, ende dat ghi verstaen sult dat ict selve bin; voer mi en is gheen God geformeert, ende na mi en sel gheen wesen.
Ic bin, ic bin die Here, ende sonder mi en is gheen behouder.
Ic hebt geboetscapt, ende ic hebbe behouden; ic hebt doen horen, ende in u luden en was gheen vremde. Ghi sijt mine oerconde, seit die Here, ende ic God.
Vanden beginne ic selve bint, ende nyement en is, die van mijnre hant verloessen mach. Ende ic sel werken, ende wie sel dat averecht keeren?
Dit seit die Here ende u verloesser, die  heilige van Ysrahel: Om u sende ic ute in Babilonien, ende ic hebbe ter neder getogen alle die grendel ende die Caldeussche die verblidende sijn in haren scepen.
Ic, die Here, uwe heilich, uwe coninc, sceppende Ysrahel.
Dit seit die Here, die in die see wech gegeven heeft ende inden scietenden wateren toepaden;
die uut brocht den wagen [ende] dat peert, die scare ende den vromen; si sliepen alle te gader ende si en sellen niet weder op staen; si sijn vertreden als vlas ende si sijn gebluscht.
En gedenct der eerster niet, ende die oude en aenscouwet niet.
Siet, ic make nywe dingen, ende nu sellen si risen ende ghi sultse oec bekennen; ic sel inder woestinen wech leggen ende inden landen sonder wech ryvieren.
Ende die beesten des ackers sellen mi loven, die draken ende die strusen, want ic heb inder woestinen gegeven watere, ryvieren int lant dat sonder wech is, om dat ic minen volke drinken geven soude, minen uutvercoren.
Dit volc heb ic te mijnre behoef geformeert, het sel minen lof vertellen.
Du en hebste mi niet aengeroepen, Jacob, noch en hebste niet in mi ghearbeit, Ysrahel.
Du en hebste mi negenen weder geoffert te holocauste, ende mit dinen victimen en hebstu mi niet geeert; ic en dede di niet dienen in offerhanden, noch ic en gaf di genen arbeit inden wieroeck.
Du en cofste mi niet mit gelde calamum  ende du en versades mi niet mitten ruete van dinen victimen; mer nochtan heefstu mi doen dienen in dinen sunden, du hebste mi arbeit gegeven in dinen ongerechticheden.
Ic bint, ic bint, die of doe u ongerechticheden om mi selven, ende ic en sel dijnre sunden niet gedenken.
Brenghet mi weder in dijn gedenken, ende werden wi te gader geoerdelt;  vertelle wattu heves, dattu gerechtich wesen moges.
Dijn eerste vader sundichde, ende dijn bedieders deden overdaet tegens mi.
Ende ic besmette die heilige princen; ic gaf Jacob te verdervenissen ende Ysrahel in blasfemien.
En nu hoer, Jacob, mijn knecht, ende Ysrahel, dien ic vercoren hebbe:
dit seit die Here, di makende ende formerende uut den lichaem, dijn helpere: En wille niet ontsien, mijn knecht Jacob, ende die alre gerechtichste dien ic vercoren heb.
Want ic sel water uutstorten opten dorstigen ende ryvieren op die droecheit; ic sel minen gheest uut storten op dijn saet ende mijn benedixie op dijn geslachte;
ende si sullen groeyen onder die crude, als wilgen neven lopenden wateren.
Dese sel seggen: Ic bin des Heren; ende die sel aenroepen in Jacobs name; ende dese sel scriven mit sijnre hant: den Here; ende hi sel gelike werden inden name van Ysrahel.
Dit seit die Here, die coninc van Ysrahel, ende sijn verlossere, die Here vanden scaren: Ic bin die eerste, ic bin die leste; ende sonder mi en is gheen God.
Wie is mijns gelike? hi roept ende boetscapt, ende ontbinde mi di ordinancie van dier tijt dat ic dat oude volc settede; dat toe te comen is ende die dingen die te geschien zijn, hi boetscapt hem.
En wilt niet ontsien noch en wert niet gestoert; van dier tijt heb ict [di] doen hoeren ende geboetscapt; ghi sijts mijn oerconden. Es enich God sonder mi, ende enich formere, die ic niet en kenne?
Die makers der afgode sijn alle niet, ende haer alre geminste en sullen hem niet vorderen; si sijn haer oerconden, dat si niet en sien noch en verstaen, dat si geconfondeert werden moeten.
Wie formeerde enen afgod ende goet een beelde te niet orbaerlic?
Siet, si alle die deelachtich  sijn des afgods, sellen werden gescent, want het sijn smede uut den menschen; als si comen sullen, soe sullen si alle staen ende hem ververen, ende si sullen werden gesceint te gadere.
Die smyt van ysere, hi <wracht> mitter vylen, ende in die colen ende mit den smede hameren soe formeerde hi dien, hi wrachten inden arme sijnre stercheit. Hi sel honger hebben ende amachtich werden, hi en sel gheen water drinken ende hi sel moede werden.
Die wercman van tymmerwerc  leide langes die regule, hi formeerden mit betelen, hi makede inden winkelhaec ende inden passer soe draeyde hine, ende hi maecte eens mans beelde als enen sconen man die woent in een huus.
Die meister hieu af seder boeme, hi nam vueren houte ende eyken, die gestaen hadde onder die houte vanden woude, hi plante den pijnboem, dien die regen voede,
ende een dele daer af is gemaect den menschen in vier; hi nam van dien boemen ende hi werter mede  verwarmt; ende hi ontstact ende biec broet daer mede; mer datter over bleef, maecte hi enen god ende hi aenbeden; ende hi maecte een beelde ende hi nigede ende knielde voer dien.
Die middewert van dien afgod verbernde hi mitten vuer; vander middewaert van hem soet hi vleysche ende attet; hi soet pulment ende werter sat af, ende hi wert verwermt ende hi seide: Ay! ic bin verwarmt,  ic sach een vuer.
Mer dat ander van dien houte maecte hi enen god ende tenen afgode te sinen behoef; hi valter voer neder ende aenbeedten ende bidt seggende: Verloese mi, want du biste mijn god!
Si en wistens niet noch si en verstondens niet; want si hebben vergeten, dat hoer ogen niet sien en mogen ende dat si niet verstaen en mogen mit haerre herten.
Si en gedenken niet in haren gedachten, noch en bekennen noch en gevoelen, dat si seggen mogen: Die een helfte vanden houte heb ic verbernt mitten vuer ende ic heb op sijn colen broet gebacken ende vleysche gesoden ende hebt gegeten, ende sel ic vanden anderen, datter gebleven is, een beelde maken? sel ic voer sijn bloc neder vallen?
Een deel vanden houte is assche; dat sotte herte sel dat aenbeden, ende en sel sijn siele niet verloessen noch seggen machschien: Tis logen in mine rechthant?
Gedenct des, Jacob ende Ysrahel, want du biste mijn knecht. Ic formeerde di; du biste mijn knecht, Ysrahel, du en selste mijns niet vergeten.
Ic hebbe dijn ongerechticheden of gedaen als een wolke ende dijn sunden als enen nevel; keer weder te mi, want ic hebbe di verloest.
Loeft, ghi hemel! want die Here heeft ontfermicheit gedaen; vervroudet, die einden der eerden! ghi berge, geluudt lof, dat wout ende al sijn hout! want die Here heeft Jacob verloest ende Ysrahel sel werden geeert.
Dit seit die Here, dijn verlossere [ende] dijn formere uut den lichaem: Ic bin die Here, alle dingen makende, die hemel uut spreidende alleen, dat eertrike vast settende, ende nyement mit mi;
te niete makende der waersagers teykene ende die toevenaers in verwoetheiden verkerende; die wise achter waert omkerende ende hoer conste sot makende;
verweckende sijns knechts woert, vervullende sijnre boden raet; die Iherusalem segge:  Men sel in di woenen! ende den steden van Juda: Ghi sult worden gesticht, ende haer woestine sel ic verwecken!
die der diepheit segge: Werde bedroeft! ende ic sel dijn ryvieren droge maken;
die Cyro segge: Du biste mijn herde, ende du selste alle mijn wille vervullen; die tot Iherusalem segge: Du selste gesticht werden! ende den tempel: Du selste gefondeert werden! .
Dit seit die Here minen geconsacreerden coninc Cyro, wies rechthant ic begrepen hebbe, dat ic voer sijn aensicht tonder doen sel die heydene, ende ic sel der coninge  rugge omme keren ende ic sel vore hem op doen die dueren, ende die poerten en sullen niet gesloten werden.
Ic sel voer di gaen ende die gloriose deser werelt sel ic vernederen; die metalen poerten sel ic ontween breken [ende die yseren grendelen sel ic ontween breken].
Ende ic sel di geven die verborgen tresoere ende die verholentheiden der heimelicheiden, om dattu weten selste dat ic die Here bin, die dinen name roepe, God van Ysrahel,
om minen knecht Jacob, ende Ysrahel, minen uutvercoren. Ende ic heb di geroepen bi dinen name; ic heb di gelike gemaect, ende du en hebste mi niet bekent.
Ic bin die Here ende en gheen ander, buten mi en is gheen god. Ic heb di begort, ende du en hebste mi niet bekent,
om dat si weten sellen, die vander sonnen opgange sijn ende die van horen ondergange sijn, dat sonder mi ne gheen god en is. Ic bin die Here, ende ten is gheen ander,
formerende dat licht ende sceppende die donkerheden, makende den vrede ende sceppende dat  quade; ic, die Here, die alle dese dingen bin doende.
Douwet, ghi hemele, van boven ende die wolken regenen den gerechtigen; die eerde werde ondaen ende si groeye enen behoudere, ende die gerechticheit verrise mede; ic, die Here, hebben gescepen.
Wee, die wederseit sinen makere, scarf vanden lande van Samien! En seit die pot eerde horen pottemaker niet: Wat maecstu, ende dijn werc is sonder hande?
Wee, die den vader seit: Wat wonstu? ende den wive: Wat gebeerstu?
Dit seit die Here, die heilige van Ysrahel, sijn scepper: Vraget mi, dat toe te comende is; op mine kijndere ende op die werke mijnre hande ontbiet mi,
Ic hebbe die eerde gemaect ende ic sciep den mensche daer op; mine hande hebben den hemel uut gespreit ende ic hebbe alle horen ridderscap bevolen.
Ic heb en verwect ter gerechticheit ende ic sel alle sijn wege beleden; hi stichte mine stede, ende hi sel mine gevangenisse laten gaen, niet in loene noch in giften, seit die Here vanden scaren.
Dit seit die Here God: Die arbeit van Egypten ende die comenscap van Ethiopien ende van Saba die hoghe manne sullen tot di over comen ende sellen dine wesen. Si sellen na di wandelen, si sullen gebonden gaen in hant ysere ende si sellen di aenbeden ende di bidden: Alleen is God in di, ende sonder di en is gheen god.
Weerlic bistu die verborgen God, behoudere, God van Ysrahel.
Si worden confuus ende scaemden hem alle te gadere, die versieres der dolingen gingen wech in scanden.
Israhel wert behouden inden Here mit eweliker salicheit. Ghine sult niet werden gesceint ende u niet scamen tot inder werelt der werelt.
Want dit seit die Here, die hemel sceppende, hi is God formerende die eerde ende die makende, hi is haer makere; hi en heeft die eerde om ydelheit  niet gescepen, mer om datmenre op woenen sel, soe heeft hise geformeert: Ic bin die Here, ende hier en is gheen ander.
Ic en heb inder heimelicheit niet gesproken, inder donker stat der eerden. Ic en heb niet geseit Jacobs sade: Te vergheefs suect mi! Ic ben die Here, sprekende die gerechticheit, boetscappende rechte dingen.
Wert vergadert ende coemt ende coemt voert te gadere, die behouden sijt vanden heidenen. Si en wistens niet, die op heffen dat <teiken> haers afgods, ende si bidden enen god die niet en behoudt.
Boetscapt ende coemt, ende hebt raet te gader. Wie heeft dit doen horen vanden beginne, van dier tijt heb ic dat voerseit? en bin ic dan niet die Here? ende voert en is gheen god sonder mi! Gerechtich god ende behoudende soe en is niet sonder mi.
Wert bekeert te mi ende ghi sult behouden wesen, ghi alle einden van eertrijck, want ic bin die Heer ende hier en is gheen ander sonder mi.
In mi selven heb ic gesworen: uut minen monde sel comen een woert der gerechticheit ende en sel niet weder keren;
want mi sel geboghen werden alle knien ende mi sel alle <tonge> sweren.
Daer om sellense inden Here seggen: Mine <sijn> die gerechticheden ende die heerscapie; si sullen tot hem comen ende werden confuus alle die yegen hem steken.
Inden Here sel werden gerecht gemaect ende geloeft alle dat saet van Ysrahel.
Bel is te broken, Nabo is ontwe gewreven; haer beelden sijn gheworden den beesten ende den peerden, <uwe> bordenen sijn mit swaren laste totter moetheit. [Si sijn] te smolten
ende te gader te broken, ende si en mochten niet behouden den genen diese droech, ende haer siele sel in gevangenisse gaen.
Hoert mi, Jacobs huus, ende al dat overblijf  des huus van Ysrahel, die gedragen wert van minen buucke ende voert bracht wert van mijnre vrouwelicheit. .
Totter outheit sel ic selve wesen, ende totter grawicheit sal ic u dragen; ic hebt gemaect ende ic selt dragen; ic salt dragen ende sel behouden.
Wien hebdi mi gelike gemaect ende yegen wien geacht ende yegen wien gerekent ende wien hebdi mi gelike gemict?’
die voert brenget dat gout uut den sackelkijn ende dat sulver weget mit eenre wagen, huerende enen goutsmit, dat hi enen god maken sel, ende si vallenre voer ende aenbeden?
Si dragen dien afgod op haer scouderen dragende ende <settende> in sijn stat, ende hi sel der staen ende van sijnre stat niet verporret werden; mer oec als si aen hem roepen sellen, hi en sels niet horen; hi en selse niet onthouden vanden vernoey.
Gedenct dit ende wert <geconfundeert>; ghi overdadige, keert weder ter herten.
Gedenct der eerster werelt, want ic bin God, ende voertmeer en is gheen God, ende mijns gelike en is niet.
Boetscappende vanden beginne [dat alre laetste ende vanden beginne] dat noch niet gesciet en was, [seggende:] Mijn raet sel staen ende al minen wille sel gescien.
Roepende van Oesten den vogel, ende van verren landen den man mijns willen. Ende ic hebt gesproken ende ic sel <dat> toe brengen; ic hebben gescepen, ende ic <sal dat> doen. Hoert, ghi herde van herten, die verre sijt vander gerechticheit.
Ic dede bi <mine> gerechticheit, si en sel niet ververren, ende mijn salicheit en sel niet merren. Ic sel geven in Syon salicheit ende in Iherusalem mijn glorie.
Ganc neder, <sitte> inden gemulle, maget, dochter  van Babilonien, sitte op die eerde; en is gheen setel der dochter vanden Caldeuschen, want du en selste voert meer niet werden geheten welich ende teder.
Nem enen steen, male mele; ondecke dijn vulheit, ondecke dijn scouderen, bloet dine knien, ganc over die ryvier.
Dine scamelheit sel geopenbaert werden ende men sel dinen lachter sien; ic sel wrake nemen, ende ne gheen mensche en sel [mi] mogen wederstaen.
Onse verlossere, die Here vanden scaren is sijn name, die heilige van Ysrahel.
Sitte ende swich ende ganc in donkerheden, dochter vanden Caldeeuschen, want du en selste voertmeer niet werden geheten vrouwe vanden riken.
Ic was gram op mijn volc, ic besmette mijn erfachticheit ende ic gafse in dijn hant; du en dedeste hem en gheen ontfarmicheit; op den ouden mensche verswaertste dijn joc sere,
ende seitste: Ewelic sel ic vrouwe wesen. Du en leyds dese dingen op dijn herte niet, noch en biste gedacht dijns achterste eynden.
Ende nu hoer dit, weeldige, woennende betrouwelic, die segs in dijn herte: Ic bin, ende sonder mi en is negheen ander; ic en sel niet sitten weduwe ende ic en sel niet weten ondrachticheit.
Dese twe sellen di haestelic comen in enen dage, ondrachticheit ende wedulicheit; alle dese dingen sellen op di comen om die menichte van dinen quaden werken ende om die anxtelike hertheit dijnre toevenaers.
Ende du hadste betrouwen in <dine> quaetheit ende du seidste: Niement en is, die mi siet. Dine wijsheit ende dijn conste, dese heeft di bedrogen. Du hebste geseit in dijn herte: Ic bin, ende sonder mi en is gheen ander.
Op di sel quaet comen ende du en selste sijn begin niet weten; ende op di sel vallen ellendicheit, die du niet en selste mogen of gesuveren; op di sel haestelic  comen keytivicheit die du niet en weetste.
Stant mit dinen toevenaren ende mitter menichten van dinen quaden waersagers, inden welken du gearbeit hebste van dijnre joncheit, ofte si di yet machschien mogen vorderen, ofte dattuus moges werden te starker.
Du biste  amachtich worden in die menichte van dinen raden. De astronomine des hemels  [sellen] staen ende behouden di, die die sterren mercten ende die maenden gisten, dat si uut dien boetscapen souden, <wat di> toe te comene waere.
Sich, si sijn gemaect als stoppelen; dat vuer heeftse verbernt. Ende si en sullen hoer sielen niet verloesen vander vlammen hant; en sijn negheen colen daer si mede verwermen mogen, noch brant daer si aen sitten moghen.
Aldus sijn si di gemaect alle die gene daer du in gearbeit hebste; dine comescapers van dijnre joncheit, elc hevet in sinen wege gedoelt; nyement en is, die di behouden mach.
Hoert dit, Jacobs huus, die geroepen wert mitten name van Ysrahel ende uten wateren van Juda comen sijt, die sweert in des Here name, ende Gods van Ysrahel wert gedacht, niet inder waerheit noch in gherechticheden.
Want si sijn geheten vander heiliger stat, ende op Ysrahels God sijn si vast gemaect; die Here vanden scaren is sijn name.
Die eerste van dier tijt heb ic gheboetscap  ende si sijn uut minen monde gegaen ende ic deedse horen; ende ic hebt haestelic gewracht ende si sijn comen.
Want ic wist dattu hert biste, ende dijn necke is een yseren peseric ende dijn voerhoeft is metalen.
Ic hebt di voerseit van dier tijt; eer si quamen, soe boetscapt ict di, om dattu machscien niet seggen en soutste: Mine afgode hebben dit gedaen; ende: Mijn gegroeveerde ende gegoten beelden hebben dese dingen bevolen.
<Sich> alle [dat ghi ghehoert hebt], mer ghi en ontbodet niet. Ic heb di doen hoeren nywe dingen van dier tijt ende die dingen sijn gehouden, die du niet en weetste.
Si sijn nu gescepen, ende niet van dier tijt; ende voer den dach, ende du en heefstse niet gehoert, om dattu machscien niet seggen en selste: Siet, ic hebse geweten.
Noch du en heefstse niet gehoert noch en heefstse niet bekent, noch van dier tijt en is dijn ore niet ondaen, want ic weet, dattu overbrekende overbrakich wesen selste, ende ic riep di overdadich uut den buke.
Om minen name soe sel ic verre doen minen toren ende mit minen love sel ic di verbreidelen, dattu niet en verderfs.
Sich ic heb di gesoden, mer niet als sulver; inden vuer der armoeden heb ic di vercoren.
Om minen wille sel ict doen, dat ic niet geblasfemeert werden en sel ende mine glorie en sel ic enen anderen niet geven.
Hoere mi, Jacob, ende Ysrahel dien ic roepe. Ic selve, ic bin die eerste ende ic bin die achterste.
Mine hant oec heeft die eerde gefonderet ende mine rechthant hevet die hemel gemeten; ic selse roepen ende si sullen te gader voer mi gaen staen.
Ghi alle wert vergadert ende hoert. Wie van hem luden boetscapte dit? Die Here mindene; hi sel sinen wille doen in Babilonien ende sinen arm inden Caldeeuschen.
Ic hebt gesproken ende ic riepene ende ic hebben toebracht, ende sijn wech is beleet.
Coemt  voert te mi ende hoert dit: Niet vanden beginne en heb ict gesproken in dat heimelike; vanden tide eer si gescien souden, soe was ic daer; ende nu soe hevet mi die Here God ghesonden ende sijn gheest.
Dit seit die Here, dijn verlossere, die heilige van Ysrahel: Ic bin die Here, dijn God, di lerende oerbaerlicheiden, beledende di inden wege daer du wandels.
Oftu verstaen hadste mine gebode, soe hadde dijn pays gemaect geworden als een ryviere ende dijn gerechticheit als die arme vander see;
ende dijn saet soude hebben geweest als dat sant, ende dat geslachte dijns buucs als die steenkens vanden sande; en soude niet hebben vervaren, ende sijn name en soude niet hebben geweest vertreden voer mijn aensicht.
Gaet uut van Babylonien, vliet vanden Caldeeuschen, boetscapt in stemmen der bliscap; doet dit hoeren ende draechtet totten einden vander werelt. Segt: Die Here heeft Jacob, sinen knecht, verloest.
Si en hadden genen dorste inder wildernissen, als icse daer uut leyde; hi brochte hem water uut enen stene; hi scoerde den stene ende daer ronnen wateren ute.
Den ongenadigen en is gheen pays, seit die Here.
Hoert, ghi eylande, ende die volke van verre, verstaet: Die Here riep mi vanden buke, uut mijnre moeder lichaem heeft hi gedacht mijns namen.
Hi heeft geset minen mont als een scerp sweert; in die scaduwe sijnre hant heeft hi bedect; ende hi hevet mi geset als een uutvercoren gescutte, hi verbarch mi in sinen coker.
Ende hi seide mi: Du biste mijn knecht, Ysrahel, want in di sel ic glorieren.
Ic seide: Ic hebbe om niet gearbeit, sonder sake ende ydelic heb ic mine stercheit versleten; daer om is mijn vonnesse mit den Here ende mijn werc mit minen Gode.
Ende nu dit seit die Here die mi uut den lichaem geformeert  heeft tot enen knecht te sinen behoef, om dat ic Jacob te hem weder brengen sel, ende Ysrahel sel werden vergadert; ende ic bin glorificeert in des Heren ogen ende mijn God is gemaect mine stercheit.
Ende hi seide: Hets luttel dattu mijn knecht biste om te verwecken Jacobs gheslachten ende om te bekerene die droesemen van Ysrahel; ic hebbe di gegeven in een licht der heidenen, dattu mine salicheit wesen selste totten eynde der werelt.
Dit seit die  Here, die verlossere van Ysrahel, sijn heilige, te versmadeliken sielen ende ten veronweerdenden luden, ten knecht vanden heren: Die coninge sellen sien ende die princen sullen mede opstaen ende si sellen aenbeden om den Here, want hi getrouwe is, ende den heiligen van Ysrahel, die di uutvercoren heeft.
Dit seit die Here: Inden bequamen tiden gehoerde ic di ende inden dage der salicheit heb ic di geholpen; ende ic behielt di ende ic gaf di in des volcs beloefte, dattu dat lant verwecken soutste ende dattu besitten soudes die gesceiden erfachticheiden;
dattu seggen soudes den genen die gevangen sijt: Gaet ute! ende den genen die in donkerheiden sijn: Wert verlicht! Opden wegen sullen si werden gevoet ende in allen geslachten sullen wesen hoer weiden.
Si en sullen negheen honger hebben noch dorstich wesen ende die hette ende die sonne en selse niet slaen, want haer ontfermere selse regieren ende hi selse drincken geven ten fonteinen vanden wateren.
Ende ic sel leggen alle [mijn] berge in wege ende mijn manpade sullen werden verheven.
Siet, dese sullen van verren comen, ende die van Noerden ende vander see, ende dese vanden sudenen lande.
Ghi hemele, loeft, ende <du> eerde, verblide; ghi berge, jubileert lof, want die Here heeft sijn volc vertroest ende sijnre armer  sel hi ontfermen.
Ende Syon seide: Die Here heeft mi gelaten ende die Here heeft mijns vergeten.
En mach een wijf haers <kijnts> vergeten, datsi niet en ontferme des kijnts haers buucs? Ende al ist, dat sijs verget, nochtan en sel ic dijns niet vergeten.
Sich, in minen handen heb ic di bescreven; dine muere sijn altoes voer mi.
Dine stichters sijn comen; di destruerende ende sceidende sullen si van di uut gaen.
Heffe op al om dine ogen ende sich: alle dese sijn vergadert, si sijn di comen. Leve ic, seit die Here God, want niet alleen mit desen selstu gecleet werden als mit eenre verchierheit, ende du seltse om di hangen als een bruut.
Want dine wildernissen ende dine enicheiden ende dat lant dijns vals sellen nu nauwe wesen mits dien diere in woenen sullen, ende die di verslijnden, sullen verre werden verjaget.
Noch sullen si seggen in dinen oren die kijndere dijnre ondrachticheit: Die stat is mi te nauwe, maect mi pleine, dat icker in woenen mach.
Ende du selste seggen in dijn herte: Wie heeft mi dese gewonnen? ic bin ondrachtich ende niet gebarende, over gevoert ende gevangen, ende wie heeft dese opgevoet? ic ben beroeft ende alleen, ende waer waren dese?
Dit seit die Here God: Siet, ic sel heffen op mijn hant ten heidenen ende ten volke  mijn teyken. Ende si sullen brengen dijn kijndere in haren armen ende si sellen dijn dochtere dragen op hare scouderen.
Ende die coninge sullen wesen dine voester heren ende die coninginnen dijn voester moeder; si sullen di aenbeden mit nederhangenden aensichte in die eerde ende sullen licken dat gemul van dinen voeten. Ende du selste weten dat ic die Here bin, op den welken si niet bescaemt werden en sullen, dien ontbeiden.
En sel niet  werden genomen vanden sterken die proeye? of dat gevaen is vanden vromen, en selt niet mogen behouden wesen?
Want dit seit die Here: Jaet oec, ende die gevangenisse sel werden genomen vanden sterken, ende dat wech gedraghen was vanden vromen, sel werden behouden. Mer die gene die di veroerdelen, sel ic oerdelen ende dine kijndere sel ic behouden.
Ende ic sel dine viande spisen mit haren vleische ende si sellen dronken werden van haren bloede als van moste; ende alle vleische sel weten, dat ic bin die Here, behoudende di, dijn verlossere, sterke Jacob.
Dit seit die Here: Wat boeck is dit van verstekene uwer moeder, daer icse mede gelaten heb? ofte wie is mijn gelovere, dien ic u vercocht heb? Want siet, ghi sijt vercocht in uwen ongerechticheden ende in uwen sunden liet ic uwer moeder.
Want ic quam ende en was negheen man; ic riep, ende nyement en was diet hoerde. En is mijn hant niet gecort ende cleine gemaect, dat ic niet verlossen en mach? ofte en is in mi negheen cracht om te verlosene? Siet, in mijnre berispinge sel ic die see woest maken, ic sel die ryvieren in droecheiden leggen; die vissche sullen rotten sonder water ende si sullen sterven in dorste.
Ic sel den hemel cleden mit donkerheiden ende ic sel enen sac leggen in haren overdecsel.
Die Here heeft mi gegeven een geleerde tonge, dat icken sel mogen onthouden die gevallen is inden woerden. Hi verheft mi vroech, vroech verheft hi mi die ore, dat icken horen sel als enen meister.
Die Here God hevet mi die oren ondaen, ende ic en wedersegs niet; ic en bin niet achter wert wech gegaen.
Ic heb minen lichaem gegeven den slaenden ende mine wangen den plockenden; mijn aensicht en keerde ic niet vanden berispenden ende die in  mi bespouweden.
Die Here God is mijn hulpere, ende hier om en werde ic niet confuus; hier om settede ic mijn aensicht als een alten herden steen ende ic weet, dat ic niet bescaemt werden en sel.
Hi is neven, die mi gerechtich maect; wie wederseit mi? Sta wi te gader; wie is mijn wedersake? hi come voert te mi.
Wie is dan die mi verdoemen sel? Siet, si sullen alle als een cleet  vertreden worden, ende die motte selse eten.
Wie is van u luden Gode ontsiende, horende sijns knechts stemme? Wie wandelde in donkerheiden ende hem gheen licht en is? Hi hope in des Heren name ende hi lene op sinen God.
Siet, ghi sijt alle vuer ontstekende, toe gegort mit vlammen; wandelt inden licht van uwen vuer ende inden vlammen die ghi tuwen behoef ontsteken hebt. Van mijnre hant is u dit gesciet, ghi sult in rouwen slapen.
Hoert mi, die navolget dat gerecht is ende die den Here suect. Verstaet te dien stene daer ghi of gehouwen sijt, ende te dien hole vanden lake daer ghi of gesneden sijt.
Merct te Abraham, uwen vader, ende te Saren, die u gebaerde; want, enen, riep ic hem, ende ic benedide hem ende ic menichvoudichden.
Daer om sel die Here Syon vertroesten, ende hi sel alle hoer valle vertroesten; ende hi sel hoer wildernisse setten als weeldicheden, ende haer enicheit als des Heren meyhof. Bliscap ende vroude selmen in haer vijnden, werc van danc ende stemme van love.
Verstaet te mi, mijn volc, ende mijn geslachte, hoert mi! want een wet sel van mi uut comen ende mijn vonnisse sel rusten inder volke licht.
Mijn gerechtige is bi, mijn behoudere is uut comen ende mijn arme sellen den volke vonnessen; mi sullen die eylande ontbeyden ende si sullen minen arme gedogen.
Heft op inden hemel u ogen ende siet onder die eerde beneden, want die  hemelen sullen smelten als roec ende die eerde sel werden verteert als een cleet ende die gene dier op woenen, sullen vervaren als dese dingen, mer mijn salicheit sel inden eweliken wesen ende mijn gerechticheit en sel niet gebreken.
Hoert mi, die dat gerechte weet, mijn volc, mine wet is in haer herte; en wilt niet ontsien der menschen lachter ende en ontsiet hoer blasfemie niet;
want ghelike enen clede selse die worme eten, ende als wulle selse die motte eten ende verteren; mer mine salicheit sel inden eweliken wesen ende mijn gerechticheit in geslachte ende geslachte.
Stant op, stant op, doet aen stercheit, des Heren arme, stant op als inden ouden dagen, inden geslachte der werelde. En sloechstu den hoveerdigen niet ende en wondestu den drake niet?
En verdroegestu die see niet, dat water vanden anxteliken afgronde; die settes die diepheit der see tenen wege, om dat die verloeste overliden souden?
Ende nu die verloest sijn vanden Here, si sullen weder keren ende si sullen comen in Syon lovende, ende ewelike bliscap sel wesen op haer hovede. Si sullen vroude ende bliscap houden; rouwe ende versuchten sel vlien.
Ic, ic selve sel u vertroesten. Wie bistu, dattu di ontsien selste van enen sterveliken mensche, van eens menschen sone, die alsoe verdroegen sel als hoey?
Ende du heveste vergeten des Heren, dijns sceppers, die de hemel uut gespreit heeft ende die eerde gefondeert heeft; ende du hebste eenpaerlic alden dach ontsien vanden aensicht sijns toerns, die di gequelt hadde ende bereet hadde om te <verliesen>.  Waer is nu die gramscap des gheens die quelde?
Hi sel saen comen, die gaende is om te ondoen, ende hi en sel niet doot verslaen totter verdervenesse, noch sijn broet en sel  niet gebreken.
Want ic bin die Here, dijn God, die de see verstorme ende haer baren heffe op; die Here vanden scaren is mijn name.
Ic hebbe mijn woerde geset in dinen mont, ende in die scadu mijnre hant heb ic di bedect, om dattu die hemel planten sels ende die eerde funderen, ende dattu tot Syon seggen selste: Du biste mijn volc.
Werde verheven, werde verheven, stant op, Iherusalem, die gedronken hebste van des Heren hant den nap sijnre gramscap; totten gronde vanden nappe des slaeps hebstune gedronken ende du hebsten uut gedronken totten droessemen.
Nieman en is, die Iherusalem onderhout van allen haren kijnderen, die si gewonnen heeft; nyement en is, die haer hant begrijpt, van allen den kijnderen, die si op gevoet heeft.
Twe dingen sijn die di yegen comen sijn; wie sel op di bedroeft werden? Woestheit ende bedroeftheit ende honger ende dat sweert; wie sel di vertroesten?
Dine kijndere sijn daer buten geworpen, si sliepen int hoeft van allen wegen als een slaepmuus in een stricke, vol van des Heren onweerdicheiden, vanden berespen dijns Gods.
Hier bi, alre armste ende dronken, niet van wine, hoer dit.
Dit seit dijn Here, dijn God, die heerscappie boven di heeft, die vacht voer sijn volc: Sich, ic hebbe genomen van dijnre hant den nap des slaeps, den gront des naps mijnre onweerdicheit; ic en sellen niet toe brengen, dattune voert meer drinken selste.
Ende ic sel dien geven inder gheenre hant, die di veroetmoedicht hebben ende die dijnre sielen seiden: Nicke neder, dat wi overliden; ende du leids als die eerde dinen lichaem, ende als enen wech den genen dier overliden.
Stant op, stant op, doch aen dijn stercheit, Syon! Doch aen die cledere dijnre glorien, Iherusalem, stat  des heilichs! Want hi en selre voert meer niet toe doen, dat over di doer liden sel dese onbesnedene ende die onsuvere.
Verscudde di vanden gemulle, stant op, sitte, Iherusalem, ontbijnde die bande dijns hals, die gevangen dochter van Syon.
Want dit seit die Here: Uwes dancs sidi vercocht, ende ghi sult sonder sulver sijn verlost.
Want dit seit die Here God: In Egipten ginc mijn volc neder in den beginne, om dattet daer lantwenne wesen soude, ende Assur dedet tonder sonder enige sake.
Ende nu wat is mi hier, seit die Here, want mijn volc is wech geleit te vergeves? Sine <heerscappen> doen ongerechtelic, seit die Here, ende eenpaerlic wert mijn name alden dach geblasphemeert.
Om dit sel mijn volc minen name weten in dien dage, want ic selve sprac, siet, ic bin hier.
Hoe scoen sijn op die berge die voete des gheens die boetscapt ende dier predict den vrede, dier dat goede bootscapt, dier de salicheit predict, dier seit tot Syon: Dijn God sel regneren!
Die stemme dijnre wachters! Si hieven die stemme op, si sellen te gader loven, want si sullen van ogen te ogen sien, als die Here Syon bekeert hebben sel.
Verblijt ende loeft te gader, die gelatene Iherusalem, want die Here heeft sijn volc vertroest, hi heeft Iherusalem verloest.
Die Here bereide sinen heiligen arm in alder heidenne ogen; ende alle die einden der werelt sellen sien ons Gods behoudere.
Gaet wech, gaet wech, gater ute; en wilt gheen besmet dinc genaken; gaet ute van midden haer; wert gesuvert, die des Heren vate draget.
Want ghi en sult niet uutgaen in geruchte noch wech tiden in vluchte; want die Here sel voer u gaen ende die God van Ysrahel sel u vergaderen.
Siet, mijn knecht sel verstaen ende hi sel werden verheven ende  op geheven ende hi sel herde hoge wesen.
Alsoe <op di> verwonderden vele lude, alsoe sel wesen sijn aenschijn sonder scoenheit onder den mannen, ende sijn gedaente onder der menschen kijnder.
Dese sel vele heydene besprenghen; op hem sellen die coninghe horen mont behouden; want dien niet vertelt en is van hem, sellent sien, ende dies niet en hoerden, aenscouden.
<Wie> geloefde onsen horen? Ende des Heren arme, wien is hi geopenbaert?
Ende hi sel op comen als een scoetken voer hem ende als een wortel uut dorstigen lande. Ende hem en is gheen gedaente noch scoenheit; ende wi sagen hem, ende en was negene aenscouwen,
ende wi begheerdene, versmaet ende den lesten vanden mannen, den man der rouwen ende wetende crancheit; ende sijn aensicht was als verborgen ende versmaet, hier bi soe achten wine niet.
Waerlic soe droech hi onse quellingen, ende onse rouwen droech hi; ende wi <achtene> [alse enen] laserschen ende  geslagen van Gode ende vernedert.
Mer hi is gewont om onse ongerechticheiden, hi is vertreden om onse sunden; die dissipline ons vreden is op hem, ende mit sijnre wonde sijn wi geganst.
Wi alle doelden alse scape, elc is of gekeert in sinen wech; ende die Here leide in hem onser alre ongerechticheit.
Hi is geoffert, want hi woudt, ende hi en ondede sinen mont niet; men sellen leiden als een scaep ter dootslacht, ende hi sel swigen als een lam vore den genen diet sceert, ende hi en sel sinen mont niet op doen.
Hi is wech genomen vanden vernoey ende vanden oerdele. Wie sel sine geboerte vertellen? Want hi is afgesneden vander levender lande; om mijns volcs misdaet soe sloech icken.
Ende hi sel geven die ongenadige overt begraven ende die rike over sijn doot, om dat  hi gheen quaetheit en dede, noch om dat gheen boesheit in sinen mont en was.
Ende die Here wouden vertreden inder crancheit. Ist dat hi sine siele settet voer die sunde, soe sel hi siene dat lange livige saet, ende des Heren wille sel in sijn hant werden beleit.
Om dat sine siele arbeide, soe sel hi sien ende werden gesaet. In sijnre const sel hi, mijn gerechte knecht, vele lude gerechtich maken, ende hoer ongerechticheiden sel hi dragen.
Hier om sel ic hem vele lude delen, ende der sterker roeve sel hi delen, om dat hi sijn siele leverde in die doot, ende dat hi mitten misdadigen geacht was ende dat hi veelre lude sunden droech ende over die overdadige bat.
Love, ondrachtige die niet en gebaers, singe lof ende neye, die niet en gebaeres! want vele kijndere sijn der gelatenre meer dan der gheenre die enen man hevet, seit die Here.
Spreide uut die stat dijnre tenten, ende die velle van dinen tabernakelen strec ute ende en spaerse niet; maec lanc dijn coerden ende dine nagele maec geheel.
Want ter rechter syden ende ter luchter siden selstu doergaen, ende dijn saet sel die heidene in erfachticheiden hebben ende het sel woenen inden woesten steden.
En wille niet ontsien, wanttu en selste niet bescaemt werden noch di scamen; want di en sels di niet bescaemen, want du selste vergeten des lachters dijnre joncheit, ende  der scaemten dijnre wedulicheit en selstu voert meer niet gedenken.
Want boven di sel heerlicheit hebben die di gemaect heeft, die Here vanden scaren is sijn name; dijn verlossere, die heilige van Ysrahel, hi sel werden geheten God van alle der werelt.
Want die Here heeft di geroepen als een gelaten wijf ende droevende inden gheest ende als een wijf die afgeworpen  was van haerre joncheit, seit die Here, uwe God.
Te enen punt in corten tiden liet ic di, ende in groten ontfermicheden sel ic di vergaderen.
In een wijlken der onweerdicheit soe heb ic een luttelkijn mijn aensicht van di verborgen; ende in eweliker ontfermherticheden soe heb ic dijns ontfermt, seit die Here, dijn verlossere.
Gelike in Noes dagen is mi dit, dien ic swoer dat ic die watere der diluvien niet brengen en soude voert meer op eertrike; alsoe heb ic geswoeren, dat ic di niet vergramt werden en sel ende di niet berespen en sel.
Want die berge sullen werden beruert ende die hovele sellen beven, mer mijn ontfermherticheit en sel niet van di gaen ende die belofte mijns vreden en sel niet beruert werden, seit dijn ontfermere, die Here.
Alre armste, mit tempeest bestoten sonder enighe vertroestinge, siet, ic bereyde bi ordinancien dijn stene ende ic sel di funderen in saphieren,
ende ic sel te dinen voerbaelge leggen jaspidem ende dijn poerten in graveerden stenen [ende] alle dijn termijn in begheerliken stenen.
Alle dine kijndere geleert van den Here, ende een menichte van payse dinen kijnderen vanden Here.
Ende du selste werden gefundeert in gherechticheden; ganc wech verre van overdade, want du en selste niet ontsien, ende van anxte, want hi en sel di niet genaken.
Sich, die lantwenne sel comen die mit mi niet en was, ende die wilen dijn toecomelinc was, sel mit di werden gevoeget.
Siet, ic hebbe gescepen den smyt, die de colen blaset inden vuere ende die voert brenget dat vat in sijn werc; ende ic hebbe gescepen den dootslaenre om te verderven.
Alle vat dat yegen di gevest is, en sel niet bescict werden; ende alle tonge die di weder staet inden vonnisse, selstu oerdelen.  Dit is der knechte des Heren erfachticheit ende haer gerechicheit voer mi, seit die Here.
Ghi alle die dorst hebt, coemt ten wateren; ende die gheen sulver en hebt, coemt voert, coept ende eet; coemt, eet sonder sulver ende sonder enich verwisselen wijn ende melc.
Waer om wegedi u sulver niet in broden ende uwen arbeit niet in satheiden? Hoert mi horende, ende etet dat goede, ende u siele sel genoechte hebben in vetheiden.
Helt neder u ore ende coemt te mi; hoert, ende uwe siele sel leven; ende ic sel met u setten ewelike beloeften des getrouwen Davids ontfermherticheden.
Siet, ic hebben tot enen oerconde den volke gegeven, beledere ende gebiedere den heidene.
Sich, du selste roepen die lude die du niet en wistes, ende die heiden die di niet en kenden, sellen tot di lopen om den Here dinen God ende den heiligen van Ysrahel, die di glorificeerde.
Soect den Here, als men vijnden mach; aenroepten, als hi bi is.
Die ongenadige laet sinen wech ende die ongerechtige man sine gepeinse, ende hi bekere ten Here, ende hi sels sijns ontfermen ende te onsen God, want hi is vele om te vergevene.
Want mine gepeinse en sijn u gepeinse niet, noch mine wege en sijn u wege niet, seit die Here.
Want gelike dat die hemele werden verheven vander eerden, alsoe sijn mine wege verheven van uwen wegen ende mine gepeinse van uwen gepeinsen.
Ende gelike dat die regen ende die snee neder coemt vanden hemel ende derwert voert meer niet weder en keert, mer hi vervult die eerde ende bestortse ende doetse groeyen, ende gheeft den saeyenden saet ende broet den etenden
alsoe sel mijn woert wesen, dat uut minen monde gaen sel: en sel te mi niet weder keren ydel, mer het sel doen soe wat dat ic wilde,  ende het sel voerspoet hebben in dien, daer toe dat ict gesendet hebbe.
Want in bliscapen suldi uut comen ende in vreden werden beliet; die berge ende die hoevele sullen voer u lof singen, ende alle die houte vanden lantscape sullen mitter hant te gader slaen.
Over saliunca sel wesen die vuerenboem ende over die netele sel wassen die mirtus; ende die Here sel wesen genaemt in een ewelic teyken dat niet ofgenomen werden en sel.
Dit seit die Here: Wachtet dat vonnisse ende doet gerechticheit, want mijn salicheit is bi dat si comen sel, ende mijn gerechticheit datse sel werden geopenbaert.
Salich is die man die dit doet, ende des menschen sone die dit aengrijpt, wachtende den saterdach dat hi dien niet en besmet, behuedende sijn hande dat hi gheen quaet en doe. .
Ende eens toecomelincs kijnt en sel niet seggen, die anden Here hanget, seggende: Mit afsceidinghen  sel mi die Here afscheiden van sinen volke, ende die gelubde man en segge niet: Ic bin een droge hout.
Want dit seit die Here den gelubden: Die hueden mine vieren  ende die verkiesen dat ic wille, ende die houden mine geloefte,
ende ic sel hem geven in minen huse ende in minen mueren stat ende beteren name van sonen ende van dochteren: enen eweliken name sel ic hem geven, die niet vergaen en sel.
Ende des toecomelincs kijnderen die aenden Here hem houden, dat sine oefenen ende sinen name minnen, datse hem sijn sine in knechten, elken die behuedet den saterdach, dat hi dien niet en besmette, ende die mine beloefte houdet,
ic selse brengen in minen heiligen berge ende ic selse verbliden inden huse mijnre bedingen; hare holocauste ende hoer offerhande sellen mi genuegen op minen heiligen outaer, want mijn huus sel werden geheten een huus der bedingen allen volken.
Seit die Here God, die vergadert die gestroeyde van Ysrahel: Noch sel ic tot hem vergaderen alle sijn vergaderde.
Alle ghi beesten des veldes, coemt om te verslijndene, alle beesten des woudes.
Haer wachters sijn alle blijnt, alle en wisten si niet; [si] sijn stomme honde die niet en vermogen te bassene, siende ydel dingen, slapende ende minnende droeme.
Al te vule honde, si en wisten gheen satheit; die herden en wisten selve die verstandenisse niet; oec soe keerden si of in haren wege, elc te sijnre giericheit, vanden hoechsten totten achtersten.
Coemt, nemen wi wijn ende werden wi vervult van dronckenscape; ende het sel wesen gelike huden alsoe morgen, ende vele meer.
Die gerechtige verderft, ende nyement en is diet gedenct in sijn herte; ende die manne der ontfermicheit werden vergadert, want nyement en is, diet verstaet, want vanden aensicht der quaetheiden is die gerechtige vergadert.
Die vrede come, ende hi ruste in sinen bedde die wandelde in sinen beleidene.
Mer ghi lude coemt op herwaert, der toveressen  kijnder, saet der overspelinnen ende der vernoeyeerder moeder!
Op wien hebdi gespeelt? op wien widedi uwen mont ende staect u tonge uut? En sidi niet misdadige kijnder ende logenachtich saet?
die vertroest wert inden afgoden onder elc gelovert hout, offerende uwe cleine kijnder inden ryvieren onder die hoge stene?
Inden delen vanden ryvieren is dijn dele, dit is dijn dele; ende den afgoden scenkestu versche offerhande ende offerste hem sacraficie. En sel ic op dese dingen niet veronweerdicht werden?
Op enen hogen berch ende verheven leidstu dijn bedde ende daer gingestu op om offerhande te offeren.
Ende achter die doere, achter den stile settestu dijn gedenken, want neven mi ondeckestu ende ontfinges dat overspul ende bredes dijn bedde ende du makes mit hem beloefte; du minnes  haer bedde mit openre hant.
Ende du verchieres di mit conincliker salven ende du menichvoudiges dine specien. Du seindste verre dijn messelgiers ende du biste vernedert totter hellen.
Du arbeides in die menichte dijns weges; du en seiste niet: Ic sel ophouden. Du vonste dat leven dijnre hant; hier om en baedstu niet.
Daer du sorchachtelic of ontsages, want du heefste gelogen ende du en biste mijns niet gedacht noch en <gedachste> in dijn herte? Want ic bin swigende ende als niet siende, ende du heefste mijns vergeten.
Mer ic sel dijn gerechticheit bootscappen, ende dine werke en sellen di niet vorderen.
Alstu roepen selste, soe verloessen di, die du vergadert heefste, ende alle die sel die wijnt wech voeren ende die lucht wech doen. Mer die mijns betrouwen heeft, hi sel dat lant te erfachticheiden hebben [ende] besitten minen  heiligen berch.
Ende ic sel seggen: Maect den wech, gheeft den wech, keert af vanden wege, draget wech van mijns volcs wege daer si hem aen stoten mogen.
Want dit seit die hoge, verheven Here, die in die ewicheit woent, ende sijn name is heilich, inden hogen ende inden heiligen woenende ende mitten bedroefden ende oetmoedighen van gheeste, om dat hi levende maken sel der oetmoedigher gheest ende levende maken der bedroefder herte.
Want ic en sel niet eweliken striden noch ic en sel totten einde niet gram wesen, want die gheest sel van minen aensicht uut gaen ende die adem sel ic maken.
Om die ongerechticheit sijnre ghiericheit soe ben ic vergramt ende hebt geslagen. Ic verberch van di mijn aensicht ende ic bin veronweerdicht yegen di; ende het ghinc wech vluchtich inden wege sijnre herten.
Ic hebbe sijn wege gesien ende hebt genesen ende hebt weder bracht, ende ic hebbe hem vertroestinge weder gegeven ende sinen wenenden.
Heb ic gescepen die vrucht der lippen: vrede, vrede den genen die verre is ende die bi is, seit die Here, ende ic hebt geganst.
Mer die ongenadige sullen wesen als die stormende see die niet rusten en mach, ende sinen vloeden vloeyen over in vertreden ende in moddere.
Den ongenadigen en is gheenen vrede, seit die Here God.
Roept, en hout niet op, als een trompe heffe op dijn stemme ende boetscap minen volke hare misdade ende Jacobs huse haer sunden.
Want van dage te dage sueken si mi ende si willen mine weghe weten, als volc dat gherechticheit gedaen heeft ende dat sijns Gods vonnisse gedaen heeft ende niet gelaten heeft. Si bidden mi vonnissen der gerechticheit ende si willen Gode genaken.
Waer om hebben wi gevast, ende du en aensages niet, ende onse sielen veroetmoedicht  ende du en wistes niet?  Siet, in dagen uwes vastens soe vijnt [men] uwen wille, ende alle die u sculdich sijn, maendi.
Siet, ten gestride ende ten scilde vast ghi ende ghi slaet nydelic metter vuust. En wilt niet vasten alsoe ghi tot desen dage toe gedaen hebt, dat uwe roep gehoert werde inden hogen.
En ist aldusdaen vasten niet dat ic vercoren heb, dat een mensche alden dach doere quelt sijn siele? En ist niet om te draeyen sijn hoeft als enen ringc, ende den sac ende die assche te stroeyen? En hiet ic dit niet vasten ende den bequameliken dach den Here?
En is dit niet bet dat vasten dat ic vercoren hebbe? Ontbijnde die verbandingen der ongenadicheit, ontbijnde die gebondeken die verpletten, laetse <getelivereert> gaen die verbroken sijn, ende scoere alle last ontwe.
Brec den <hongerigen> dijn broet, ende die mate ende die <vlochtighe> lede in dijn huus; alstu enen naecten sieste, cledene, ende en versmade dijn vleisch niet.
Dan sel als die morgenstonde uut spruten dijn licht; ende dijn gesontheit sel te haesteliker rysen ende dijn gerechticheit sel gaen voer dijn aensicht ende des Heren glorie sel di vergaderen.
Dan selstu aen roepen, ende die Here selt horen; du selste roepen ende hi sel antwoerden: Siet, ic bin hier, want ic bin ontfermich, die Here dijn God. Ist dattu wech doeste van midden di die ketene ende laetstu achter dinen vinger voert te steken ende te spreken dat niet en vordert,
alstu uut storts den <hongerigen> dijn siele ende du die gequelde siele vervols, soe sel dijn licht risen inden donkerheiden ende dijn donkerheiden sellen wesen als die middach.
Ende die Here dijn God sel di altoes rust geven ende hi sel dijn siele vervullen mit claerheiden ende hi sel dijn beenre verloessen; ende du selste wesen als een verversschet vrijthof ende als een fonteine  van wateren, welker watere niet gebreken en sellen.
Ende in di sellen werden gesticht die woestinen der werelde; du selste verwecken die fundamente des geslachtes ende des geslachts ende du selste geheten  werden stichtere der tune, afkerende die pade der ongerechticheiden.
Ist dattu dinen voet ofkeers vanden saterdage om dinen wille te doene in minen heiligen dage, ende heetstu den saterdach Gode bequame ende des Heren heilige glorioes, ende glorificeertene alstu dine wege niet en does, soe datmen dinen wille niet en vijnde, dattu gheen reden en spreecste,
dan selstu genoechte hebben opden Here, ende ic sel di verheffen boven die hoecheiden der eerden ende ic sel di spisen mit Jacob, dijns vader, erfachticheit; want des Heren mont hevet gesproken.
Siet, des Heren hant en is niet gecort, dat hi niet en mach behouden, noch sijn ore en is niet verswaert, dat hi niet gehoren en sel.
Mer uwe ongerechticheiden hebben gedeelt tusschen u ende uwen God, ende u sunden hebben sijn aensicht verborgen van u luden, dat hi niet gehoren en soude.
Want uwe hande sijn besmet van bloede ende uwe vingere van ongerechticheiden; uwe lippen hebben gesproken logene ende uwe tonge spreect ongerechticheit.
Niemant en is, die aenroept die gerechticheit, noch nyement en is, die gerechtelic vonnest; mer si betrouwen in niete ende si spreken ydelheiden; si ontfingen arbeit ende si gebaerden ongerechticheiden.
Si braken der aspiden eyer ende si weveden spinnen webbe. Die eten sel van haren eyeren, hi sel sterven, ende dat ghebroedt is, sel uut breken in een cokentrijs.
Hare webben en sellen niet wesen in cledere, noch si en sullen niet werden overdect mit haren werken;  hare werke sijn onnutte werke, ende dat werc der ongerechticheit is in haren handen.
Ende haer voete lopen ten quade ende si haesten hem om uut te storten onnosel bloot; hare gepense sijn onnutte gepense, woestheit ende bedroeftheit is in haren wegen.
Ende si en bekenden den wech des vreden niet, ende negheen vonnisse en is in haren screden; hare weghe sijn hem gecromt; elc diere tredet, hi en weet genen vrede.
Om dit is dat vonnesse vervardert van ons, ende die gerechticheit en sel ons niet anvaen. Wi hebben dat licht ontbeit, ende siet die donkerheiden; claerheit, ende wi hebben gewandelt in donkerheiden.
Wi hebben getast als blijnde die want ende als lude sonder oghen hebben wi gehandelt; wi stieten ons in den middage als in donkerheiden, in deemsterheiden als dode.
Wi sullen briesschen als beeren alle ende wi sullen versuchten als duven peinsende; wi hebben ontbeit vonnisse, ende en is niet; die salicheit, ende si is ververdert van ons.
Want onse ongerechticheiden sijn gemenichvoudicht voer di, ende onse sunden hebben ons geandwoert; want onse misdaden sijn mit ons ende wi bekennen onse ongerechticheiden
te sundigen ende te liegen yegen den Here, ende wi sijn afgekeert, dat wi niet gaen en souden achter ons Gods rugge, dat wi spreken souden misdadicheit ende overdaet; wi ontfingen, ende hebben gesproken uut der herten woerde der logenen.
Ende dat vonnisse is achterwert gekeert ende die gerechticheit is verre gaen staen, want die waerheit is gevallen inden straten ende die gerechticheit en mochte niet in comen.
Want die waerheit is worden in vergetelheiden, ende die vanden quaden wech ginc, was den roeve gheopent. Ende die Here saget, ende het scheen quaet in sinen ogen, want ten is gheen  vonnisse.
Ende hi sacht, want daer en is gheen man, ende hi was bedroeft, want nyemant en is die yeghen coemt; ende hi sel behouden te sinen behoef sinen arm,
ende sine gerechticheit si selne vast maken. Hi hevet gerechticheit aengedaen als enen halsberch ende die hellem der salicheit is op sijn hoeft; hi heeft gecleet dat cleet der wraken ende hi is overdect als mitten mantel des torens,
als ter wraken, als ten lone der onweerdicheit sinen vianden ende ter wraken sinen vianden; den eylande sel hi loene geven.
Ende die van westen sijn, sellen des Heren naem ontsien, ende vander sonnen op gange sijn glorie, als hi comen sel als een crachtige ryviere, die des Heren gheest dwinget,
ende als Syons verlossere comen sel, ende hem luden die weder keren van ongerechticheiden in Jacob, seit die Here.
Dits mine belofte mit hem luden, seit die Here: Mijn gheest die in di is, ende mine woerden die ic in dinen mont geset hebbe, en sellen niet wech gaen van dinen monde ende van dijns saets monde, seide die Here, van nu tot inden eweliken.
Stant op, werde verlicht, Iherusalem, want dijn licht is comen ende des Heren glorie is op di geresen.
Want sich, die donkerheiden sellen die eerde over decken ende die deemsterheit die volken; mer op di sel die Here <risen>, ende sine glorie sel in di werden gesien.
Ende die heydene sullen wandelen in dinen lichte ende die coninge in die claerheit dijnre geboerten.
Heffe op al omme dine ogen, ende sich, alle dese sijn vergadert, si sijn di comen; dine sonen sullen van verren comen ende dine dochteren sullen opstaen vander siden.
Dan selstuut sien ende overvloeyen, ende dijn herte sel verwonderen ende gebredet werden, als te di bekeert  wesen sel die menichte der see, als der heydenre starcheit di comen sel.
Dat overvloeyen der kemele sel di over decken, die dromedarise van Madian ende van Epha; alle die van Saba sellen comen, gout ende wieroec brengende ende des Heren lof boetscappende.
Alle vee van Cedar sel di vergadert werden; die wederen van Nabajoth sellen di dienen; si sellen worden geoffert op minen bequamen outaer, ende dat huus mijnre  mogentheit sel ic eren.
Wie sijn dese, die als wolken vliegen ende als duven tot haren venstren?
Want die eylande ontbeiden mi ende der see scepe vanden beginne, om dat ic dijn kijndere toe brengen sel van verren; haer sulver ende hare gout is mit hem, den name des Heren, dijns Gods, ende den heiligen van Ysrahel, want hi sel di eren.
Ende der vreemder kijnder sullen dijn muere stichten ende haer coningen sellen di dienen; want in mijnre onweerdicheit soe sloech ic di ende in minen gepayse soe heb ic dijnre ontfermt.
Ende dine poerten sellen eenpaerlic ondaen werden; si en sullen dach noch nacht gesloten werden, om dat men te di brengen sel der heiden stercheit, ende datmen haer coningen sel toebrengen.
Want dat volc ende dat rike dat di niet dienen en sel, sel vervaren, ende die heiden sullen in die wildernisse werden gewoest.
Des Libanus glorie sel tot di comen, ende die vuerenboem ende die buxboem ende die pijnboem te gader, om te verchieren die stat mijnre geheilichtheit, ende die stat mijnre voete sel ic eren.
Ende der gheenre kijnder die di veroetmoedichden, sellen bockende tot di comen ende si sellen aenbeden die voetstap dijnre voete alle die di neder trecken, ende si sellen di heten des Heren stat van Syon, des heiliges van Ysrahel.
Om dattu gelaten waerste ende gehaet ende nyeman en was, die doer  di overleet, soe sel ic di setten in hoecheiden der werelt, vroude in geslachte ende geslachte;
ende du selste sugen der heidenre melc ende du selste gesogen werden mitter coninge mammem; ende du selste weten dat ic die Here bin di behoudende, ende dijn verlossere, starce Jacob.
Over coper sel ic toe brengen dat gout, ende over dat yser sel ic toe brengen dat sulver, ende over dat hout dat metale, ende over die stene dat yser; ende ic sel dine visitacie setten den vrede ende dine provoeste gherechticheit.
Men sel voert meer niet horen in dine lande ongerechticheit, woestheit ende bedructheit in dinen terminen; ende die salicheit sel dine muere veronledigen ende dine poerten dat lof.
Di en sel voert meer niet wesen die sonne om te lichtene bi dage, noch der manen claerheit en sel di niet verlichten, mer die Here sel di wesen in ewelike lichte ende dijn God in dijnre glorien.
Dine sonne en sel voert meer niet ondergaen ende die mane en sel niet minren, want die Here sel di wesen in ewelic licht, ende die dage dijns geweens sellen werden vervult.
Ende dijn volc sijn alle gerechtich; ewelic sullen si dat lant te erfachticheiden besitten, dat saet mijnre plantingen, dat werc mijnre hant om te eren.
Die minste sel wesen in dusentich ende dat cleine kijnt in dat alre stercste volc. Ic, die Here, in sinen tide sel ic haestelic dit doen.
Des Heren gheest is op mi, om dat mi die Here geconsacreert heeft; om te boetscapen den sachtmoedigen heeft hi mi gesonden, dat ic genesen soude die bedroefde van herten ende dat ic den gevangenen prediken soude verlatenesse ende den beslotenen  openen
ende dat ic prediken soude een bequaem jaer den Here ende den dach der wrake onsen Gode; dat ic vertroesten soude alle den wenenden,
dat ic setten soude vertroestinge  den wenenden van Syon ende dat ic hem geven soude een crone over die asschen, olie <der> bliscap over geween, den mantel des loves over den gheest der droefheit; ende si sullen in haer worden geheten die sterke der gerechticheit, des Heren plantinge, om te glorificeren.
Ende si sullen stichten die wildernissen vander werelt ende si sullen die oude valle oprechten ende si sullen vermaken die gewoeste steden ende die gesceidene in geslachte ende geslachte.
Ende die vreemde sullen staen ende si sullen u vee voeden, ende der vreemder kijnder sullen wesen u acker lude ende uwe wijngaerts lude.
Mer ghi sult des Heren papen werden geheten; dieninge uwes Gods selmen u seggen; ghi sult die stercheit der heidene eten ende in haere glorien suldi u verheffen.
Om uwe dubble scaemte ende roetheit sellen si hare deel loven; om dat sellen si in haer lant dubbel dingen besitten, ewelike vroude sel hem wesen.
Want ic, die Here, bin minnende dat vonnisse, ende in hatie hebbende den roef in holocauste; ende ic sel hoer werc geven in die waerheit ende ewelike beloefte sel ic hem setten.
Ende men sel weten inden heidenen haer saet ende haer groeyen inden middewaert vanden volken. Alle diese sien sellen, si sellense bekennen, want deze sijn dat saet, dien die Here gebenedijt heeft.
Verblidende sel ic verbliden inden Here ende mijn siele sel vervruden inden Here minen Gode, want hi heeft mi gecleet mitten clederen der salicheit ende mitten clede der vrouden heeft hi mi omhangen als enen brudegom die verchiert is mit eenre cronen, ende als een bruut verchiert mit haren broken.
Want gelike dat die eerde voertbrenget haer groysele ende als een vrijthof sijn saet groeyt,  alsoe sel die Here God groeyen gerechticheit ende lof voer allen luden.
Om Syon en sel ic niet swigen ende om Iherusalem en sel ic niet rusten, voer dat uut comen sel als claerheit sijn gerechtige ende voer dat sijn behoudere sel werden ontsteken als een lampe.
Ende die heiden sellen sien dinen gerechtigen ende alle  coninge dinen voerbarigen; ende men sel di heten enen nywen naem, dien des Heren mont genoemt heeft.
Ende du selste wesen een croen der glorien in des Heren hant, ende die dyadema des riken in dijns Gods hant.
Du en selste voertmeer niet werden geheten gelaten, ende dijn lant en sel voert niet geheten werden bedroeft, mer du selste werden geheten minen wille in hare, ende men sel in dijn lant woenen, want die Here genoegede in di, ende men sel in dijn lant woenen.
Want die jongelinc sel woenen mitter maget, ende in di sellen woenen dijn kijndere; ende die brudegom sel verbliden op die bruut ende op di sel verbliden dijn God.
Op dine muere, Jerusalem, heb ic gheset wachters alden dach ende alden nacht; nummermere en sellen si swigen. Die des Heren gedenken en swiget niet,
ende en gheeft hem gheen geswijch, voer dat hi vaste make ende voer dat hi Iherusalem sette lof inder eerden.
Die Here heeft gesworen in sine rechterhant ende inden arme sijnre stercheit: Of ic voertmeer dijn terwe geven sel spise dinen vianden ende ofte die vreemde drinken sellen dinen wijn, daer du in gearbeit heefste.
Want die dat vergaderen sellen, si sellent eten ende den Here loven; ende die den wijn mede bringet, si sellen drinken in minen heiligen vrijthoven.
Lijdt over, lijdt over doer die poerten, bereit den volke den wech, maect effen den wech, kiest die steene ende heft  op een teiken ten volke.
Siet, die Here heeft doen hoeren in die einden der werelt: Segt der dochter van Syon: Sich, dijn behouder coemt; sich, sijn lonen is mit hem ende sijn werc voer hem.
Ende si sellense heten heilich volc, verloest vanden Here, want du selste werden geheten gesochte stat, ende niet gelaten.
Wie is dese die coemt van Edom, mit geverweden clederen van Bosra? Dese is scoen in sijnre stolen, wandelende inder menichten sijnre cracht. Ic bin die spreke gerechticheit ende ic bin die voervechtere om te behoudene.
Waer om is dan dijn cleet roet ende dine cledere als der gheenre die treden in die wijnperse?
Die wijnpersse heb ic alleen getreden, ende vanden luden en is gheen man mit mi; ic hebse vertreden in mine toerne ende ic hebse vertreedt in mijnre gramscap; ende haer  bloet is gespreit op mine cleder, ende ic besmettede alle mine gewaden.
Want die dach der wraken is in mijn herte, die dach mijns loenens coemt.
Ic sach al omme ende en gheen hulper en was; ic sochte ende nyeman en was die helpen soude; ende mijn arm behielt mi, ende mijn onweerdicheit si heeft mi geholpen.
Ende ic vertrat dat volke [in] minen toerne ende ic vervulledse mit mijnre onweerdicheit ende ic heb hoer cracht ter neder getogen in die eerde.
Des Heren ontfermherticheit sel ic gedenken, des Heren lof op allen dien die ons die Here weder gegeven heeft, op die menichte der goede den huse van Ysrahel, die hi hem gegeven heeft om sine goedertierenheit ende na die menichte sijnre ontfermherticheiden.
Ende hi seide: Mer nochtan ist mijn volc, kijnder niet <lochgenende>; ende hi is hem gemaect behoudere.
In al horen vernoeye sone wert hi niet gemoeyt, ende die engel sijns aensichten behiltse. In sijnre minnen ende in sijnre goedertierenheit verloeste hise, ende hi droechse ende hiefse op alle die dage der werelt.
Mer si verporrenden te gramscapen ende moeyden  sinen heiligen gheest; ende hi wert bekeert hem luden in viant ende hi vervachtse.
Ende hi wert gedacht der dage der werelt, Moyses ende sijns volcs. Waer is hi, diese leide uut der Roeder See mitten herden sijns cudden? waer is die in die middewert sijns settede den gheest sijns heilichs?
Die ter rechterhant Moyses uut leide inden arme sijnre mogentheit, die die watere voer hem scoerde, om dat hi te sinen behoef maken soude enen eweliken name;
diese uut leide doer die diepe afgronde als een peert inden wildernissen, dat hem niet en stoet,
als een beeste die neder gaet inden velde, des Heren gheest was sijn beleider. Aldus brachtstu dijn volc toe, om dattu di enen naem maken soudes van glorien.
Verstant vanden hemel, ende sich van dijnre heiliger woeningen ende vanden troen <dijner> glorien. Waer is dine minne ende dine stercheit, die menichte dijnre goedertierenheit ende dijnre ontfermenissen? Si hebben hem onthouden op mi.
Want du biste onse vader, ende Abraham en wiste ons niet, ende Ysrahel en kende ons niet; du, Here, biste onse vader ende onse verlossere, vanden eweliken duert dinen name.
Waer om deestu ons dolen van dinen wegen ende heeftste onse herte verhert, dat wi di niet ontsien en souden? Werde bekeert om dijnre knechten wille, om die geslachten dijnre erfachticheit.
Als niete hebben si beseten dijn heilige volc, ende onse viande hebben vertreden dine geheilichtheit.
Wi sijn ghemaect als inden beginne, alstu boven ons niet Here en waers, noch doe dijn name op ons niet aenroepen en wert.
Ofte du die hemel scoeres ende neder quaemste! Van dinen aensichte souden die berghe neder vloten
ende si souden verrotten als dat verbrande van vuere [ende die wateren souden bernen mitten vuere], om dat dijn name bekent werden soude  dinen vianden; van dinen aensichte souden die heiden gestoert werden.
Alstu wonder doen selste, sone sullen wijs niet gedogen; du quaemste neder ende van dinen aensichte vloeten die berge nederwaert.
Vanden beginne en hoerden sijs niet, noch en begrepen mit oren; ne gheen oge en hevet gesien, God, sonder di, dattu bereet heefste den genen die di ontbeiden.
Du quaemste te gemoete dien die di verbliden ende die gerechticheit dede; in dinen wegen sullen si dijns ghedenken. Sich, du biste gram, ende wi hebben gesundicht, ende inden sunden hebben wi altoes geweest; ende wi sellen werden behouden.
Ende wi alle sijn worden als een onsuvere; als eens wijfs doec die die maent suveringe doget, sijn alle onse gerechticheden; ende wi sijn alle gevallen als een blat ende onse ongerechticheden hebben ons wech gevoert als die wijnt.
Niement en is, die dinen name aenroepen mach, die op staen mach ende di houden; du hebste dijn aensicht van ons geborgen, du hebste ons gestoten in die hant onser ongerechticheit.
Ende nu, Here, onse vader biste, mer wi sijn <moedere>; ende du biste onse fingeere ende wi sijn alle die werken dijnre hande.
En werde niet gram, Here, genoech; ende en gedenke voertmeer niet onser ongerechticheit; siet, Here, aensich genoech, wi sijn alle dijn volc.
Dijns heilichs stat is woest gemaect, Iherusalem is bedroeft.
Dat huus onser geheilicheit [ende] onser glorien, daer di onse vaderen loefden, is ghemaect in verbernen des vuers, ende alle onse begheerlicheiden sijn verwandelt in vallen.
Here, en selstu di op desen dinghen niet onthouden, selstu swigen ende selstu ons anxtelike quellen? Si hebben mi ghesocht die te voeren niet en vrageden, si hebben mi gevonden die mi niet en sochten.
Ic seide ten heidenen die mi niet en wisten ende die minen name niet en aenriepen: Siet, ic bin hier, siet, ic bin hier.
Ic hebbe mine hande ondaen alden dach ten volke dat niet en geloeft, dat gaet niet in goeden wege na sine gepeinse;
volc dat mi te gramscapen verporret voer mijn aensicht altoes; die offeren in vrijthoven ende si sacrificeren op quarele;
die woenen inden graven ende die inder afgode burdele slapen; die eten sogen vleische ende vermeensaemt vleyschsop in haren vaten;
die seggen; Ganc wech van mi ende nake mi niet, want du biste onsuver. Dese sellen roec wesen in minen toerne, bernende vuer alle den dach.
Siet, het is gescreven voer mi: Ic en sel niet swigen, mer ic sel weder geven ende gelden haer ongerechticheden in haren scoet,
ende uwer vader ongerechticheden te gader, seit die Here; die sacrificeerden op die berge ende op die hovele veronweerden si  mi, ende ic sel vermeten haer werc ist in haren scoet.
Dit seit die Here: Gelike als oftemen vonde een graen in een wijndruve ende men seide: En verwerpe dat niet wech, want het is benedixcie; alsoe sel ic doen om mijnre knechten wille, dat ict niet al verderven en sel.
Ende ic sel van Jacob ute bringen een saet, ende van Juda, die besitten sel mine heilige berge; ende mine uutvercoren sullense besitten, ende mine knechte sullen daer woenen.
Ende die campadien sellen wesen in coeyen der cudden, ende Achors valeye in een slaepcamer van vee minen volke, die mi versochten.
Ende ghi die den Here gelaten hebt ende vergeten hebt minen heiligen berch, die der aventueren legt een tafele ende scencter op,
ic sel u tellen inden sweerde, ende ghi sult alle inden slach vallen, om dat ic geroepen hebbe, ende ghi niet en andwoert; ic hebbe gesproken, ende ghi en hoerts niet; ende ghi deet quaet in minen  ogen, ende dat ghi vercoert dat ic niet en wilde.
Hier om seit dit die Here God: Siet, soe sellen mine knechte eten, ende ghi sult honger hebben; siet, mine knechte sullen drinken, ende ghi sult dorst hebben; siet, mine knechte sullen verbliden, ende ghi sult werden bescaemt;
siet, mine knechte sullen loven mits vrouden der herten, ende ghi sult roepen mits rouwe der herten ende mits die droefheit des gheests seldi hulen.
Ende ghi selt uwen name laten in enen eet minen uutvercoren; ende die Here, dijn God, sel di verslaen, ende mine knechte sel hi namen mit enen anderen name,
inden welken, dier in gebenedijt is op der eerden, hi sel werden gebenedijt in Gode amen; ende die sweert inder eerden, hi sel in Gode sweren amen; want die eerste vernoeye sijn der vergetelheit gegeven, ende want si sijn verborgen van uwen ogen.
Want siet, ic sceppe nywe hemele ende nywe eerde; ende die eerste en sellen niet wesen in gedenken, ende si en sellen niet opcomen opt herte.
Mer ghi sult verbliden ende vervrouden ewelic in dien die ic sceppe, want siet, ic sceppe Iherusalem vervrouden ende haer volc in bliscapen.
Ende ic sel verbliden in Iherusalem ende ic sel vervrouden in minen volke, ende men selre voert meer niet in horen die stemme des geweens noch stemme des geroeps.
Di en sel voert meer niet wesen een kijnt van dagen ende een oude mensche die niet vervullen en sel sijn daghe, want een kijnt van hondert jaren sel sterven, ende die sunder van hondert jaren sel vermaledijt werden.
Ende si sullen huse stichten ende woenenre in, ende si sullen wijngaert planten ende eten hare vruchten.
Si en sellen niet stichten ende een ander daer in woenen; si en sellen niet planten dat een ander sel eten; want na die dage des houts sellen wesen die dage  mijns volcs, ende die werke haere hande sellen out werden.
Mine uutvercoren en sellen niet te vergheves arbeiden noch si en sullen negene kijnder winnen in verstoringen, want het is dat saet vanden Heren gebenediden, ende haer neven mit hem.
Ende het sel wesen, eer si roepen sullen, soe sel ict gehoeren [, als die noch spreken, sal ict horen].
Die wolf ende dat lam sellen te gader weiden, die lyebaert ende die osse sullen stroe eten, ende den serpente sel gemulle  broet wesen; si en sellen niet deren, noch doden in al minen heiligen berge, seit die Here.
Dit seit die Here: Die hemel is mijn setel ende die eerde die banck mijnre voeten. Wat huus is dit, dat ghi mi stichten sult, ende welc is die stat mijnre rusten?
Alle dese dingen heeft mine hant gemaect ende alle dese sijn gemaect, seit die Here; mer te wien sel ic aenscouwen sonder enen armen ende die bedroeft is van gheeste ende die mine woerde ontsiet?
Die enen osse offert, is als een die enen man doot slaet; die een coe doot, is als een die enen hont die hersenen uut doet; die offerhande offert, is als een die verkens bloet offert; die des wieroecs gedenct, is als een die den afgode benedijt. Alle dese dingen vercoren si in horen wegen, ende in horen veronweerdichtheiden heeft hoer siele genoechte behaget.
Hier bi sel ic oec uut kiesen hare bespottingen, ende dat si ontsien hebben, sel ic hem toe brengen; om dat ic riep ende nyeman en was die andwoerde; ic sprac ende sijs niet en hoerden; ende si daden quaet in minen ogen ende si vercoren dat ic niet en wilde.
Hoert des Heren woert, die u vreset te minen woerden. Uwe bruederen seiden die u haetten ende verdreven om minen name: Moet die Here gheeert werden, ende wi sellen siene in u bliscap! Mer si sullen werden gescent.
Des  volcs stemme vander stat, geluud vanden tempel, des Heren stemme, die gelt den loen sinen vianden.
Eer si gebaren soude, soe gebaerde si; eer hoere dracht quam, soe gebaerde si enen sone.
Wie hoerde noeyt dustenigen dinc ende wie sach des gelike? En sel die eerde niet gebarende wesen in enen dage ofte sel dat volc te gader werden gebaert, want Syon was drachtich ende gebaerde haer kijndere?
Ic die dandere gebaren doe, en sel ic selve niet gebaren? seit die Here. Ofte ic die den anderen geve kijndere te winnen, sel ic ondrachtich wesen? seit die Here God.
Wert verblijt mit Iherusalem ende vervrout in haer, alle diese mint; ghi alle die op Iherusalem weent, verblijt mit hare in vrouden,
dat ghi sugen moget ende vervult werden vanden borsten haers vertroestens, ende dat ghi overvloeyen moget in weeldicheden van altemale haerre glorien.
Want dit seit die Here: Siet, ic sel neder comen op haer als een ryviere des vreden ende als een overlopende scietende ryviere der heidene glorie, die ghi sugen selt; ghi selt ten borsten werden gedragen, ende op die knyen sellen si u smeken.
Gelike alsoe een moeder yement smeect, alsoe sel ic u vertroesten, ende in Jerusalem suldi werden vertroest.
Ghi seltet sien ende uwe herte sel verbliden ende uwe beenre sellen groyen als cruut; ende des Heren hant sel werden bekent sinen knechten, ende hi sel veronweerdigen sinen vianden.
Want siet, die Here sel comen in enen vuere ende als een bedruusche sine wagene; hi sel in onweerdicheden gelden sinen toerne ende sijn berispen in een vlamme vuers.
Want die Here sel inden vuere oerdelen ende inden sweerde tot allen vleische; ende die vanden Here verslagen werden  sellen, si sellen werden gemenichvoudicht;
die geheilicht worden ende waenden dat si suver waren inden vrijthoven, ende binnen achter die duere, die aten swinen vleysche ende veronweerdicheit ende de muus, dese sellen te gader werden verderft, seit die Here.
Want ic come om hare werke ende hare gepense te vergaderen mit allen heidene ende tongen, ende si sellen comen ende sien mine glorie.
Ende ic sel in hem setten een teyken, ende ic sel van hem luden seinden die behouden sellen wesen, ten heidenen in die see, in Affrica ende in Liddiam, houdende dat gescutte; in Ytalien ende in Grieken, ten eylanden verre, tote dien die van mi niet gehoert en hebben ende die mine glorie niet gesien en hebben. Ende si sullen den heidenen mine glorie boetscapen,
ende si sullen brengen alle uwe bruedere van allen heidenen te giften den Here op peerde ende op wagene ende op gebeedde wagenen ende op mulen ende op carren, te minen heiligen berge te Iherusalem, seit die Here, gelike alsoe die kijnder van Ysrahel bringen gifte in een suver vat in des Heren huus.
Ende ic sel van hem luden aen nemen in papen ende in leviten, seit die Here.
Want gelike dat die nywe hemele ende die <nywe> eerde, die ic doe ic doe staen voer mi, seit die Here, alsoe sel staen uwe stat ende uwe name.
Ende die maent sel wesen uut der maent ende die saterdach uut den saterdage; alle vleische sel comen om te aenbedene voer mijn <aensicht>, seit die Here.
Ende si sellen uut gaen ende sien der mannen croendien, die overdaet yegen mi gedaen hebben; haer worm en sel niet sterven ende haer vuer en sel niet werden gheblusschet; ende si sullen wesen totter gesaetheit des siens allen vleysche. .
Jeremias woerden, Helchias sone, vanden priesteren die waren in Anathot in Benjamins lant.
Dat woert ons Heren dat tot hem gedaen was in Josias, Amons soen, des conincs van Judea dagen inden xiii-sten jare van sinen rike.
Ende het was tot hem gedaen in Joachims, Josias soen, des conincs van Judea dagen totten einden vanden elften jaer Sedechias, Josias sone, des conincs van Juda, totter overvoeringe van Iherusalem in die vijfte maent.
Ende des Heren woert wert tot mi ghedaen,  seggende:
Eer ic di formeerde inden buuc, soe kende ic di ende eer du uut quaemste doer die vrouwelicheit, soe heiligede ic di ende ic gaf di enen propheet inden heidenen.
Ende ic seide: Ha, ha, ha, Here God, sich, ic en can niet spreken, want ic bin een kijnt.
Ende die Here seide tot mi: En wil niet seggen, want ic bin een kijnt, want [tot] allen dien daer ic di toe seinden sel, selstu gaen, ende alle die dingen die ic di bevelen sel, selstu spreken.
En ontsich niet van haren aensichte, want ic bin mit di, dat ic di bescermen sel, seit die Here.
Ende die Here stac uut sijn hant ende hi tastede minen mont, ende die Here seide tot mi: Sich, ic hebbe mine woerde gegeven in dinen mont;
sich, ic heb di huden geset boven die heiden ende boven die rike, dattu uut roeden selste ende destrueren ende bederven ende sceiden, ende stichten ende planten selste.
Ende des Heren woert wert tot mi gedaen, seggende: Wat siestu, <Jeremias>? Ende ic seide: Ic sie een wakende roede.
Ende die Here seide tot mi: Du hebste wel gesien, want ic sel waken op mijn op mijn woert, dat ic dat doen sel.
Ende des Heren woert wert anderwerf tot mi gedaen, seggende: Wat siestu, <Jeremias>? Ende ic seide: Ic sie enen gloeyenden pot, ende sijn aensichte is vanden aensien van Noorden.
Ende die Here seide tot mi: Van Noorden sel vertoget werden dat quaet op al die gene die int lant woenen,
want sich, ic sel vergaderen alle die maechscappen vanden rijck van Noorden, seit die Here, ende si sullen comen ende elc sel sinen setel setten inden inganc vanden poerten van Iherusalem ende op alle hoer muere alomendeomme ende op alle die poerten van Juda.
Ende ic sel mine  vonnisse mit hem spreken van al haere quaetheit, want si hebben mi gelaten ende si hebben vreemde goden geoffert ende hebben  aenbebet die werke haere hande.
Hier om gorde toe du dine lendenen ende stant op ende sprec hem toe al dat ic di bevele. En ontsich di niet van horen aensichte, want ic en sel di niet doen ontsien haer aensichte.
Want ic heb di huden gegeven in ene verwaernede stat ende in ene yseren columpne ende in ene motalen muer op alle dat lant, den coningen van Juda, sinen princen ende den priesteren ende alle den volke vanden lande.
Ende si sellen yegen di striden ende si en sellen di niet verwinnen, want ic bin mit di, seit die Here, dat ic di bescermen sel.
Ende des Heren woert wert tot mi gedaen, seggende:
Ganc ende roep inden oren van Iherusalem ende segge: Dit seit die Here: Ic bin dijns gedacht, ontfermende dine joncheit ende die minne dijns ondertrouwens, als du mi volges inder wildernissen, int lant dat men niet en saeyt.
Heilich Ysrahel, den Here behoeren toe die primicien van sinen vruchten;  alle dien verslijnden, si misdoen, ende quade dingen sellen op hem comen, seit die Here.
Jacobs huus ende al die maechscaps huus van Ysrahel, hoert des Heren woert.
Dit seit die Here: Wat quaetheden vonden uwe vaders in mi, dat si hem van mi vervorderden ende wandelden na die ydelheit ende si sijn ydel geworden?
Ende si en seiden niet: Waer is die Here, die ons dede op comen uut den lande van Egipten, die ons leide over doer die wildernisse, doer dat lant daer men niet in woenen en mach ende dat sonder wech is, doer dat lant van dorste ende die beelde der doot, doer dat lant daer ne ghene  man in en wandelde noch mensche in en woende?
Ende ic heb u in geleet in dat vette drachtighe lant, om dat ghi eten soudt sine vrucht ende die beste vruchte daer af; ende als ghi daer in comen waert, soe besmettedi mijn lant, ende mijn erfachticheit hebdi geset in veronweerden.
Die priesteren en seiden niet: Waer die Here is? Ende die mijn wet hilden, en wisten mi niet, ende die herden hebben yegen mi overdaet gedaen, ende die propheten propheteerden in Baal ende volgeden den afgoden.
Hier om sel ic noch mit u striden in oerdele, seit die Here, ende ic sel scelden mit uwen kijnderen.
Trect over ten eylande van Cethim [ende siet;] ende seint in Ceder, merct eernstelike ende besiet ofte dustenige dinc gedaen is,
ofte die heidene hoer gode verwandelt hebben, ende seker si en sijn negene gode! Mer mijn volc heeft sijn glorie verwandelt in een afgod.
Hemele, verwondert hier op, ende sijn poerten, wert anxtelic bedrueft! seit die Here.
Want mijn volc heeft twe quade dingen gedaen: si hebben mi, de fontein des levens waters, gelaten ende si hebben tot hoer behoef gegraven gestroeyde cisternen die ne gheen water en mogen onthouden.
En is Ysrahel niet een dienst knecht ofte een opgevoet knecht? Waer om is hi dan worden in roeve?
Op hem briescheden die  liebaerde ende gaven haren luut, ende hebben sijn lant geleit in wildernissen; sine steden sijn verbornt ende nyement en is, die daer in woent.
Die kijnder van Mempheos ende van Thanees hebben di ontsettet totten thop van dinen hovede.
En is di dit niet gesciet, om dattu den Here dinen God liets te dier tijt dat hi di leide doer den wech?
Ende nu, wat wilstu di inden wech van Egipten, dattu drinken selste vermodelt water; ende wat wilstu di inden wech dier van Assyrien, dattu drinken selste dat water vander rivieren?
Dine malicie seldi verspreken, ende dine afkeringe sel di berispen. Du selste weten ende besien dat di quaet ende bitter is, dattu gelaten hebste den Here dinen God, ende dat sine vrese mit di niet en is, seit die Here God vanden scaren.
Vanden beginne heefstu te broken mijn joc ende heefstu mijn bande ontwe te broken, ende du seids: Ic en seldi niet dienen. Want op elken hogen berch ende onder elken geloverden boem soe laechstu neder, gemeen wijf.
Mer ic plante di minen vercoren wijngaert, al gewaerich saet; hoe bistu mi dan verkeert int quade, vreemde wijngaert?
Al dwaestu di mit nytre ende al menichfoudichste di dat cruut borith, du biste besmet in dijn quaet voer mi, seit die Here God. .
Hoe segstu: Ic en bin niet besmet, ic en heb na Baalim niet gewandelt? Besich dijn wege in die valeye, du selste weten wattu gedaen hebste, een licht lopere voldoende dine wege;
die wilt esel, die eenpaerlike is inder wildernissen, in die begheerte hare sielen toech si aen den wijnt hoerre minnen; nyemant en selse ofkeren; alle diese sueken, en sellen niet gebreken; si sullense vijnden in die veelheit haerre maent smetten.
Verbiede dinen voet van naectheiden ende dijn kele van dorste. Ende du seids: Ic wanhoepe, ic en sels niet doen, want ic heb vreemde manne gemindt ende ic sel na hem gaen.
Alsoe als een dief die bescaemt wert als men vijndt, alsoe sijn bescaemt die huse van Ysrahel, si  ende haer coninge, haer princen, priesteren ende propheten,
ende seggen enen houte: Du biste mijn vader; ende enen steen: Du wonnes mi. Si keerden te mi waert den rugge ende niet dat aensicht, ende si sellen in den tiden hoers verdriets seggen: Stant op ende verloesse ons!
Waer sijn dijn gode die du te dinen behoef makes? Si staen op ende verloesen di inden dage dijns verdriets; want na dat getal van dinen steden waren dijn afgoden, Juda!
Wat wildi mit mi striden in vonnisse? Ghi hebt mi alle gelaten, seit die Here.
Te vergheefs heb ic uwe kijnder geslagen, si en ontsaghen en gheen discipline; uwe sweert heeft uwe propheten verslijnt, als een liebaert woest uwe geslachte.
Besiet ons Heren woert: En bin ic niet Ysrahel geworden een wildernesse ofte spadich lant? Waerom dan heeft mijn volc geseit: Wi sijn wech gegaen, voert meer en sellen wi te di niet comen?
En sel een maget niet vergeten haer verchieringe ende een bruut des gordels van hoere borst? Mer mijn volc hevet mijns vergeten in onvertalliken dagen.
Wat bepijnste du dinen wech goet te toegene om minne te suekene, die hier en boven dinen wech hebste geleert die quaetheden,
ende inden quaden is vonden dat bloet der armer ende  onnoselre menschen sielen? Ic en hebse niet vonden in grachten, mer in allen dien ic boven geseit heb.
Ende du heefste geseit: Ic bin onnosel ende sonder sunde, ende hier om werde dijn gramscap van mi gekeeret. Sich, ic sel mit vonnesse mit di striden, om dattu geseit hebste: Ic en hebbe niet gesundicht.
Hoe sere snode bistu worden, dine wege weder doende! Ende du selste bescaemt werden van Egipten, alsoestu bescaemt biste van Assur.
Want ende van desen Egipten selstu uut gaen, ende dijn handen sellen op dijn  hoeft wesen, want die Here heeft dijn betrouwenisse te broken, ende du en niet voerspoedich hebben.
Men seit gemeenlic: Ist dat een man sijn wijf laet, ende als si van hem gaet, neemt si enen anderen man, als si voert meer te hem wederkere, en sel dat wijf niet onsuver ende besmet sijn? Mer du heefste oncuusheit gedaen mit vele minnaren, nochtan keer weder te mi, seit die Here, ende ic sel di ontfaen.
Hef op dijn ogen int rechte ende besich waer du niet neder geleit en sijs. Du saetste inden wegen ende ontbeides dijn minnaren als een roever in die wildernisse, ende du besmettes dat lant in dinen oncuusheiden ende in dinen quaden werken.
Ende om dese dinc soe sijn verboden die dropele vanden regenen, ende negheen spadich regen was. Di is gemaect dat voerhoeft eens gemeens wives, du en woutste di niet scamen.
Hier om doch soe hete mi voert ane: Mijn vader bistu, du biste die beledere mijns magedoms.
En selstu ewelic niet vergramt wesen, ofte selstu gedueren tot in dat einde? Ende du hebste gesproken ende gedaen quade dingen ende du vermochtes. Ende over die woerde van betrouwenissen soe hebstu geblasfemeert mit woerden der hoeveerdicheit ende du voldedes dijn quade gepeins ende du toges yegen den man dijn starcheit, om dattu selste mogen doen dattu mitten woerde geseit hebste.
Ende in Yosias des coninc dagen seide die Here tot mi: En hebstu niet gesien wat dat wederspoerich wijf van Ysrahel gedaen heeft? Si is wech gegaen bi haer selven op elken hogen berch ende onder elken geloverden boem, ende daer heeft si hoer oncuusheit gedaen.
Ende ic seide, doe si alle dese quaetheiden gedaen hadde: Kere weder te mi; ende si en keerde niet weder. Ende  Juda, haer overdadige suster, sach,
want om dat wederspoerreghe wijf Israhel ondadighe fornicacie gedaen hadde, dat icse gelaten hadde ende dat ic hoer gegeven hadde dat boecsken van versteken; ende die overdadige Juda, haer suster, en ontsach haer niet, mer si ginc oec wech  ende dede fornicacie.
Ende mitter lichtheit haere fornicacien besmettede si dat lant, ende si dede vule oncuusheit mitten stenen ende den houte.
Ende in allen desen soe en is hoer overdadighe suster Juda tot mi niet weder gekeert in al hare herte, mer in logene, seit die Here.
Ende die Here seide tot mi: Die weder spoerege Ysrahel heilichde hare siele, om te rekene haer yegen die overdadige Juda.
Ganc ende roep dese woerde yegen dat Noorden ende du selste segghen: Wederspoerege Ysrahel, keer weder, seit die Here, ende ic en sel mijn aensicht niet afkeren van u luden, want ic bin heilich, seit die Here, ende ic en sel niet eweliken vergramt werden.
Nochtan selstu weten dine quaetheit, want du heveste yegen den Here, dinen God, overdaet gedaen, ende du hebste vreemde lude dijn wege gestroeyt onder elc gelovert hout, ende du en hebste mine stemme niet gehoert, seit die Here.
Wert bekeert, kijnderen, ende keret weder, seit die Here, want ic bin u man, ende ic sel u an nemen, enen uut der stat ende hem tween van eenre maechscap, ende ic sel u leiden in Syon.
Ende ic sel u herden geven na mijn herte, ende si sellen u voeden in gerechticheiden ende in leringen.
Ende als ghi gemenichvoudicht sult sijn ende gewasschen inden lande in dien dagen, seit die Here, soe en sullen si nummeer seggen: Die archa van ons Heren beloeften; ende si en sel niet op comen int herte, noch si en sellenre niet gedenken, noch men selse niet visenteren, noch men sels voert meer niet doen.
In dien tiden sellen si Iherusalem heten des Heren setel, ende alle heiden sellen tot Iherusalem werden vergadert in ons Heren name in Iherusalem, ende si en sellen niet wandelen na die quaetheit van hare alte quader herten.
In dien dagen sel dat huus van Juda gaen ten huse van Ysrahel ende si sullen te gader comen vanden lande van Noerden ten lande dat ic uwen vaders gaf.
Ende ic seide: Hoe sel ic di in kijnderen gesetten ende di geven dat begheerlic lant, der scaren vanden heidenen voerbarige erfachticheit? Ende ic seide: Du selste mi heten vader, ende du en selste niet cesseren in te gaen na mi.
Mer gelike als een wijf veronweert haren minnare, alsoe heeft mi veronweert dat huus van Ysrahel, seit die Here.
Een stemme is gehoert inden wegen, dat geween ende dat ghehuul der kijnder van Ysrahel, want si maecten haren wech ongerechtich, si hebben vergeten des Heren haers Gods.
Wert bekeert, kijnder wederkerende, ende ic sel genesen uwe afkeringen. Want siet, wi comen te di, want du biste die Here onse God.
Weerlic waren die hovele logennachtich [ende] die menichte vanden bergen; weerlic is die salicheit van Ysrahel inden Here onsen God.
Scaemte heeft gegeten onser vader arbeit van onser joncheit, haer cudden ende haer vee, haer sonen ende haer dochteren.
Wi sellen slapen in onser scaemten, ende onse scande sel ons overdecken, want wi ende onse vaders hebben ghesundicht den Here onsen God van onser joncheit tot desen dage, ende wi en hebben niet gehoert des Heren ons Gods stemme.
Ist dattu weder keerste, Ysrahel, seit die Here, soe werde te mi bekeert; ist dattu wech does van minen aensichte dijn bolgenscape daer du mi mede verbelges, soe en selstu niet beruert werden.
Ende du selste sweren: Leeft die Here, inder  waerheit ende in vonnesse ende in gherechticheiden, ende alle heiden sellen benedien ende sellen loven.
Want dit seit die Here den man van Juda ende den genen die in Iherusalem woent: Vernuwet u nuwe lant ende en willet niet saeyen op die doerne.
Wert den Here besneden ende doet wech dat overdecsel van uwen herten, ghi manne van Juda ende die in Iherusalem woent, dat machscien mijn onweertscap niet uut en come als vuer ende dat het ontsteken werde, ende dat nyement en si die blusschen moge om die quaetheit uwer gepeinse.
Boetscapt in Juda ende doet horen in Iherusalem; spreect ende trompt mitter trompen in dat lant, roept sterkelic ende segt: Wert vergadert, ende gae wi inden gemuerden steden.
Heft op een teyken in Syon, wert sterc ende en wilt niet staen, want ic brenge toe een quaet van Noerden ende groet ververen.
Die liebaert is op comen van sinen neste ende der heidenre rovere heeft hem op geheven; hi is uut comen van sijnre stat om dijn lant te leggen in wildernissen; dine steden sellen werden gewoest ende bliven sonder enigen inwoenre.
Hier op gort u toe mit haren clederen, weent ende vliet, want die gramscap van des Heren toerne en is van u niet afkeert.
Ende het sel sijn in dien dage, seit die Here, sel des conincs herte verderven ende der princen herte, ende die pristeren sellen versteeft werden ende die propheten sellen ter neder geslagen werden.
Ende ic seide: Ach, ach, ach, Here God, heefstu dan niet dit volc bedroegen ende Iherusalem, seggende: U sel pays wesen? ende sich, dat sweert is comen totter sielen.
In dien tide selmen desen volc seggen ende Iherusalem: Een bernende  wijnt is inden wegen die inder wildernissen sijn; der dochter weghe van minen volke en sijn niet omme te purgeerne ofte om te wannene ofte suverene.
Ute desen sel mi comen een volle gheest; ende nu ick, mer ic sel mijn oerdele mit hem spreken.
Sich, hi sel opvaren als een wolke, ende als een tempeest is sijn wagen; sine peerde sijn snelre dan aren. Wee ons, want wi sijn gewoest!
Iherusalem, dwa dijn herte van malicien, dattu behouden werden moges; hoe lange sellen in di bliven quade gepense?
Want die stemme is eens geboetscapt van Dan, ende die cont maket den afgod van Effrayms berge.
<Segghet> die heidene: siet, het is gehoert in Iherusalem dat die wachters sijn comen van verren lande, dat si geven sullen hoer geluut op die steden van Juda.
Si sijn worden op Iherusalem als wachters van ackers al om ende omme, want si heeft mi ter gramscap geporret, seit die Here.
Dine wege ende dijn gepeinse hebben di dese dingen gedaen; dit is dine malicie, want si is bitter, want is heeft dijn hert getast.
Mijn buuck, mijn buuck heeft wee, die sinne mijnre herten die sijn verstoert in mi; ic en sel niet swigen, want mine siele heeft gehoert den luut vander trompen, dat geroep vanden stride.
Rouwe is geroepen op rouwe ende al dat lant is gewoest, haestelic sijn gewoest mine woeninghe, haestelic mine velle.
Hoe lange sel ic sien diegene die vlien ende horen den luut der trompen?
Want mijn sotte volc en bekende mi niet; het sijn sotte kijndere ende verwoet; si sijn wijs om quaet te doen, want si en consten niet weldoen.
Ic aensach dat lant ende siet, het was ydel ende te nyete; ende die hemel, ende daer en was negheen licht in hem.
Ic sach die berge, ende si worden beruert  ende alle hovele worden verstoert.
Ic sach, ende sich, negheen mensche en  was ende alle dat gevogelt des hemels voer wech.
Ic aensach, ende sich, dat pleine drachtich lant was wildernisse ende gelaten ende alle sine poerten waren gedestrueert van den aensichte van des Heren toerne ende van sijnre gramscap.
Want dit seit die Here: Al dat lant sel woest wesen, mer nochtan en sel ic niet doen dat volle verderven daer of.
Die eerde sel wenen ende die hemel van boven sullen droeve sijn, om dat ict gesproken hebbe. Ic hebt gepeinst, ende ten is mi niet berouwen, noch ic en benre niet afgekeert.
Elke stede vlau van des geredens lude ende die dat gescutte scoet; si gingen in nauwe hole ende clommen op steenroedsen; alle die poerten worden gelaten ende negene menichte en woenter in.
Ende als du gewoest selste sijn, wat selstu doen? Alstu gecleet werden selste mit roeden clederen, als du verchiert selste sijn mit eenre guldenre broeken, als du dine ogen bestriken sulte mit blanckette, soe selstu te vergeves di behagel maken; dine minnaren hebben di veronweert, si sellen dine siele sueken.
Want ic hebbe gehoert enen luut als eens wijfs die in arbeide leit, die pinen als eens wijfs die een kijnt baert; der dochter van Syons stemme is onder die gene die sterven ende die hare hande uut steken: Wee mi, want mijn siel is onmachtich worden om die gene die verslagen sijn!
Gaet omme die wege van Iherusalem ende merct ende besiet, merct ende suect in haren straten oft ghi yet vijndt enigen man die vonnisse doet ende trouwe suect; ende ic sel sijns goedertieren sijn.
Ist oec dat si seggen: Leeft die Here; ende dat sullen si in valscheiden sweren.
Here, dine ogen aensien die trouwe; du sloechstese  ende si en hadden en genen rouwe; du vertraedstese, ende si veronweerden discipline te ontfaen; si verherden haer aensichten boven den steen ende si en wilden niet wederkeren.
Ende ic seide: Machscien sijn si arm ende sotte ende en weten des Heren wech niet ende haers Gods vonnisse.
Hier om sel ic gaen totten edelen luden ende ic sel hem spreken, want si hebben des Heren wech bekent ende hoers Gods vonnisse; ende siet, si braken meer te gader dat joc ontwe ende braken die bande.
Hier om sloechse die lyebaert vanden bossche, des avonds woestese die wolf, die lupaert waecte op hare steden; elc die uut den steden gaen sel van hem luden, hi sel gevaen worden, want haer overdadicheiden sijn gemenichvoudicht, haer afkeringe sijn gesterct.
Waer op sel ic di mogen goedertieren wesen? Uwe kijndere hebben mi gelaten ende sweren in dien die negheen gode en sijn. Ic sadese, ende si hebben ondiere fornicacie gedaen ende in eens gemeen wijfs huus daden si hoer luxurien.
eerden waren minnaren inden wiven ende het worden marrighen; elc man neygede hem tot sijns naesten wijf waert.
En sel ic op dese dingen niet visenteren, seit die Here, ende sel in dustenigen luden mijn siele niet gewroeken werden?
Climmet op haer muere ende destrueertse, mer en wilt niet doen volle verderfnisse; doet wech hoer scoten, want si en sijn des Heren niet.
Want dat huus van Ysrahel ende dat huus van Juda heeft mit overdadicheden yegen mi overdaet gedaen, seit die  Here.
Si loechenden des Heren ende si seiden: Hi en ist niet, noch op ons en sel ne gheen quaet comen; wi en sellen niet sien dat sweert noch den honger.
Die propheten spraken inden wijnt, ende in hem en was  ne gheen andwoerde; hier om sellen hem dese dingen comen.
Dit seit die Here God vanden scaren: Om dat ghi dit woert gesproken hebt, sich, soe geve ic mine woerde in dinen mont in vuer ende dit volc in hout, ende het selse verbernen.
Siet, ic sel brengen op u huus van Ysrahel, seit die Here, lude van verren, sterc volc, dat oude volc, dies tonge ghi niet weten en sult, noch du en selste niet verstaen wat het spreken sel.
Sijn coker is als een open graf, alle sijn si sterc.
Ende het sel eten dijn coren ende dijn broet, het sel verslijnden dijn sonen ende dijn dochteren, het sel eten dijn cudde ende dijn vee, het sel verteren dinen wijngaert ende dinen vigeboem ende het sel destrueren dijn gemuerde poerte daer du betrouwen in hadste, mit den sweerde.
Mer nochtan in dien dagen, seit die Here, en sel ic u altemale niet laten verderven.
Ist dat ghi segt: Waere om heeft die Here onse God ons alle dese dingen gedaen? soe selstu tot hem seggen: Alsoestu mi gelaten hebt ende hebt gedient enen vreemden god in uwen lande, alsoe seldi vreemde gode dienen inden lande, dat u niet en is.
Boetscapt dit Jacobs huse ende doet hoeren in Juda ende segt:
Hore, sot volc, dat neghene herte en hebste ende dat ogen hebt, ende siet niet, ende oren, ende en hoert niet.
En suldi mi dan niet ontsien, seit die Here, ende en seldi van minen aensichte niet bedroeft sijn? die dat sant hebbe gheset den termijn der see, ewelic gebod dat niet te niete gaen en sel; ende si sullen werden beruert ende niet vermogen; ende haer vloede sellen op risen, ende si en sellen dien termijn niet overliden.
Mer desen volc is gemaect een hert herte ende veronweerdende, si sijn  afgegaen ende wech gegaen.
Ende si en seiden in haer herte niet: Ontsien wi den Here onsen God, die gheeft tidigen ende spadigen regen in sinen tide, die ons behuet die volheit vanden jaerliken oeste.
Onse quaetheiden hebben dese dinghen afgekeert ende onse sunden hebben dat goede van ons verboden.
Want in minen volke sijn gevonden ongenadige lude, verradenisse makende als vogelaren, leggende stricken ende voetstroppe om die manne te vaen.
Gelike enen slachnette dat vol vogele is, alsoe sijn hoer huse vol loesheiden; hier om sijn si groet geworden ende gerijct.
Si sijn dicke geworden ende gevettet ende si sijn alte qualic over mijn woerde gegaen. Si en vonnesten niet der weduwen saken ende si en beleden niet des weeskens saken ende si en vonnesten niet der armer vonnisse.
En sel ic op dese niet visenteren, seit die Here, ofte en sel op dustenige lude mine siele niet gewroken werden?
Verwonderende ende wonderlike dingen sijn gedaen inden lande:
die propheten propheteerden logene ende die priesters weigerden mit haren handen ende mijn volc minde dustenige dingen. Wat sel hier om gescien in sinen utersten?
Kindere van Benyamin, wert sterc in midden Iherusalem ende in Thecua trompt mitter trompen ende op Betheram heft op een banier, want een quaet is gesien van Noerden ende grote droefheit.
Ic maecte die dochter van Syon gelike enen sconen ende tederen wive.
Te hare sellen comen haer herden ende hare cudden, si sloegen  in haer haer tenten al om ende omme, ygelic sel die voeden die onder sijn hant sijn.
Heilicht op haer den strijdt; staet op ende gae wi op int Suden! Wee ons, want die dach is neder gedaelt, want des avonts sijn die donkerheiden  langer worden.
Staet op, ende gae wi op in die nacht ende destrueren wi haer mueren.
Want dit seit die Here God van den scaren: Houwet of haer houte ende graeft omtrent Iherusalem enen dam. Dit is die stat der visitacien, alle overdadicheit is in midden hare.
Gelike dat een putte sijn water cout maect, also maect si cout haer malicie. Quaetheit ende woestheit selmen in haer horen vore mi altoes, siecheit ende plage.
Iherusalem, werde geleert, dat machscien mine siele niet wech en gae van di, dat ic machscien di niet en legge woeste lant ende sonder woeninge daer in.
Dit seit die Here vanden scaren: Si sullen vergaderen toten druve Ysrahel ende als dat overblivet inden wijngaert. Kere om dine hant als een wijngaert man ten <scotelcorf> waert.
Wien sel ic spreken ende wien sel ic oerconden, dat hijt hore? Siet, hoer oren sijn onbesneden ende en mogens niet horen. Siet, des Heren woert is hem worden in lachtere, ende si en sellent niet ontfaen.
Hier om bin ic vol van des Heren gramscap, ic heb gearbeit dit gedogende. Storte uut op dat cleine kijnt daer buten ende oec te gader op der jongelinge raet, want die man sel werden gevaen mit sinen wive, die oude mit den genen die vol is van dagen.
Ende haer huse sellen over gaen ten anderen luden, haer acker ende haer wive te gader, want ic sel mijn hant uut steken op die gene die int lant woenen, seit die Here.
Want vanden minsten totten meesten soe sijn alle eernstich ter vrecheit ende vanden prophete totten priestere soe doen si alle loesheit.
Ende si genasen die bedroeftheit der dochter van minen volke mit lachter ende seiden: Pays, pays!  ende en was gheen pays.
Sijn si bescaemt die veronweerdicheit gedaen hebben, mer bet en sijn si niet bescaemt, ende si en consten hem niet scamen. Om dese dinc sullen si vallen onder die vallende; inden tiden hoere visiteringen sellen si vallen, seit die Here.
Dit seit die Here: Staet op die wege ende besiet ende vraget vanden ouden manpaden welc die goede wech is, ende wandelt daer in, ende ghi sult vijnden een vercoelen uwen sielen. Ende si seiden: Wi en sellenre niet in wandelen.
Ende ic settede boven u wachters. Hoert der trompen luut! Ende si seiden: Wi en sellens niet horen.
Hier om hoert, ghi heidene, ende vergaderinge, bekenne hoe grote dingen ic hem doen sel.
Eerde, hoer, siet, ic sel quade dingen brengen op dit volc, die vrucht van sinen gepeinse, want si en hebben mijn woerde niet gehoert ende si hebben mijn wet wech geworpen.
Wat brengedi mi wieroec van Saba ende calamum dat suete ruket van verren lande? Uwe holocauste en sijn niet ontfaen ende u victimen en genoegeden mi niet.
Hier om seit die Here God: Siet, ic sel in desen volke geven valle ende in hem luden sellen vallen te gadere die vader ende die kijnder, die gebuere ende die naeste, ende si sellen verderven.
Dit seit die Here: Siet, volc coemt vanden lande van Noerden ende groet volc sel opstaen vanden eynden der werelt.
Het sel begripen gescutte ende den scilt; het is fel ende en sel niet ontfermen; sine stemme sel luden als die see ende si sellen op peerden sitten, bereet als een man te stride yegen di, dochter van Syon.
Wi hebben  sine nymare gehoert, onse hande sijn amachtich; tribulacie heeft ons begrepen, pine  geliken enen wive die in arbeide leit.
En wilt niet uut gaen ten velden ende en wandelt inden wech niet, want des viants sweert is die anxte al omme ende om hem.
Mijns volcs dochter, gorde di mit enen clede van hare ende werde bestroeyt mit asschen; maec di dat geween van enen eengeborenen sone, bitter gheween, want die woestere sel haestelic op di comen.
Ic heb di gegeven een vromen pruvere in minen volke, ende du selste weten ende prueven haren wech.
Alle dese sijn princen van afkeres, loeselic wandelende, si sijn alle eer ende yser; si sijn [alle] gevuelt.
Die blasebalch gebrac int vuer, dat loet is verteert, die smeltere smaltse te vergheefs, want hore malicien en worden niet verteert.
Heetse gelachtert sulver, want die Here heeftse afgeworpen.
Een woert dat van onsen Here gedaen was tot Iheremiam, seggende:
Stae in die poerte van des Heren huse ende predike daer dit woert ende sech: Al Juda, die in coemt doer dese poerte om den Here te aenbedene, hoert des Heren woert.
Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Maect uwe wege goet ende uwe eernsticheiden, ende ic sel mit u woenen in dese stat.
En wilt niet betrouwen in woerden der logenen, seggende: Dit is des Heren tempel, des Heren tempel, des Heren tempel!
Want ist dat ghi uwe wege wel beleit ende uwe eernsticheiden, ist dat ghi vonnisse doet tusschen den man ende sinen naesten,
ende en doe di gheen overdaet den toecomelinc ende den wese ende der weduwen, noch en storti gheen onnosel bloet uut in dese stat ende en wandeldi niet na vreemde gode in quade te uwes selves behoef,
soe sel ic mit u woenen in dese stat, int lant dat ic uwen vaders gaf, vanden beginne ende tot inden eweliken.
Siet,  ghi betrouwet in woerden der logenen, die u niet vorderen en sullen:
te stelen, doot te slaene, overspul te doen, logenachtelic te sweren, Baalim te offeren ende te gaen na vreemde gode die ghi niet en weet;
ende ghi quaemt ende stont voer mi in dit huus daer in dat mijn name aenroepen is, ende ghi seit: Wi sijn verloest, om dat wi alle dese veronwerdicheden gedaen hebben.
Hier om is dit huus worden een spelunke van moerdenaren, daer in dat mijn name aenroepen is in uwen ogen? Ic, ic bint; ic sacht, seit die Here.
Gaet te mijnre stat in Sylo, daer mijn name woende vanden beginne, ende besiet wat ic haer gedaen  hebbe om mijns volcs van Ysrahels quaetheit.
Ende nu, want ghi alle dese werke gedaen hebt, soe seit die Here, ende ic heb u toe gesproken vroech op staende ende sprekende, ende ghi en hoerdes niet, ende ic riep u ende ghi en andwoerde niet,
soe sel ic desen huse doen, daer in dat mijn name aenroepen is ende daer ghi betrouwen in hebt, ende der stat die ic u gegeven heb ende uwen vaders, alsoe ic Sylo gedaen hebbe;
ende ic sel u wech werpen van minen aensichte, alsoe ic alle uwe bruedere wech geworpen heb, al dat saet van Effraym.
Hieromme en wille du niet bidden over dit volc, noch en nem en genen prijs aen over hem ende bedinge, ende en weder staet mi niet, want ic en sel di niet gehoren.
En siestu niet wat dese doen inden steden van Juda ende inden straten van Iherusalem?
Die kijnder rapen dat hout ende die vaderen maken dat vuer ende die wive besloeghen die bloeme om coeken te maken der coninginnen des hemels, om te offeren vreemde goden ende om mi te gramscapen te verporrene.
En verporren si mi niet tot gramscap? seit die Here. En doen sijt niet hem selven in die scande haers  aensichten?
Hier omme seit die Here God: Siet, mine gramscap ende mine onweertscap wert ontsteken op dese stat, op die manne ende op die peerde ende op dat hout vanden lantscape ende op die vrucht der eerden, ende si sel werden bernende ende niet werden gebluscht.
Dit seit die Here vanden scaren, die God van Ysrahel: Uwe holocauste doet tot uwen victime ende etet dat vleysche,
want ic en hebbe niet gesproken mit uwen vaderen ende ic en beval hem niet inden dage dat icse uut den lande van Egipten leide, vanden woerde van holocausten ende van victimen;
mer dit woert beval ic hem ende seide: Hoert mine stemme, ende ic sel u luden God wesen ende ghi selt mijn volc wesen ende wandelt in alle den wech dien ic u bevolen heb, dat u wel si.
Ende si en hoerdens niet, noch en helden hoer oere niet neder waert, mer si gingen in haer genoechten ende in die quaetheit haers quaets herten, ende si sijn worden achterwaert ende niet in voerwaert,
van dien dage dat haer vaders uut Egipten gingen tot in desen dage. Ende ic sende tot u alle mine knechte, die propheten, des dages opstaende in die dageraet ende di sendende,
ende si en hoerden mi niet, noch en <hielden> hoer ore nederwaert, mer si verherden haren necke ende si hebben qualiker gedaen dan haer vaders.
Ende du selste tot hem seggen alle dese woerde ende si en sellen di niet hoeren, ende du selstese roepen ende si en sellen di niet andwoerden.
Ende du selste tot hem seggen: Dit is dat volc dat niet gehoert en heeft die stemme des Heren sijns Gods noch en heeft ontfaen disciplinen. Die trouwe is verloren ende is genomen van haren monde.
Scheer dijn haer ende werpt wech ende nem in rechte geween, want die Here  heeft afgeworpen ende gelaten dat geslachte sijnre gramscap,
want die kijnder van Juda hebben quaet gedaen in minen ogen, seit die Here; si hebben haer verbelginge geset in dat huus, daer mijn naem in aenroepen is, dat sijt besmetten souden;
ende si hebben gemaect die hoecheiden van Thophet, dat is in die valeye van Armons sone, dat si haer sonen ende hare dochteren verbernen souden mitten vuer, dat ic niet bevolen en hebbe noch gepeinst in mijn herte.
Hier omme comen die dage, seit die Here, ende men sel niet meer seggen Thophet [ende] Hermons soens valeye, mer men selse heten die valeye der dootslacht;  ende si sullen werden begraven in Thophet, om dattet en gheen stat en is.
Ende die croendie des volcs sel sijn in spisen den vogelen des hemels ende den beesten der eerden, ende nyement en sel wesen diese afweren sel.
Ende ic sel doen rusten vanden poerten van Juda ende vanden straten van Jerusalem die stemme der bliscap ende den luut der vrouden, die stemme des brudegoms ende die stemme der bruut, want dat lant sel sijn in bedroefheiden.
In dien tiden, seit die Here, sellen si uut haren graven werpen der coninge gebeente van Juda ende sijnre princen gebeente ende der propheten gebeente ende der priesteren gebeente ende dat gheenre die te Iherusalem woenden;
ende si sellense spreden ter sonnen ende ter manen ende te alden ridderscap des hemels, die si minden ende dien si dienden ende daer si na wandelden ende die si sochten ende aenbeden. Men selse niet vergaderen ende men selse niet graven; si sullen in vulicheiden sijn op dat aensicht der eerden.
Ende si sullen meer verkiesen  die doot dan leven, alle die overbliven sellen van desen alte quaden geslachte, in alden steden die gelaten sijn sellen, daer icse toe uut gedreven hebbe, seit die Here vanden scaren.
Ende du selste tot hem seggen: Dit seit die Here: En sel die gene die valt, niet weder opstaen? Ende die afgekeert is, en sel hi niet weder keren?
Waer om dan is dit volc in Iherusalem afgekeert mit striden der afkeringe? Si hebben die logene begrepen ende si en wilden niet wederkeren.
Ic mercte ende ic toehoerde: nyement en spreect dat goet is, nyement en is die penitencie doet van sijnre sunden ende seit: Wat heb ic gedaen? Si sijn alle gekeert tot haren loep als een peert dat mit bedruusche gaet ten stride wert.
Die wuwe bekende inden hemel haren tijt; die tortele, die swaluwe ende die odevaer wachten den tijt haers toecomens, mer mijn volke en kende des Heren vonnisse niet.
Hoe segdi: Wi sijn wijs ende des Heren wet is mit ons? Weerlic heeft die logene gewracht der scriben logenachtige griffie!
Die wise lude sijn bescaemt, si sijn verveert ende gevaen, want des Heren werc geduert ewelic ende in die werelt der werelt. Want si hebben des Heren woert wech geworpen ende in hem en is en gheen wijsheit.
Hier om sel ic hoer wive geven vreemde lude ende haer ackers vreemde erfgenoten, want vanden minsten totten meesten volgen si alle die vrecheit; vanden propheten totten priestere doen si alle logene.
Ende si genasen die bedroeftheit der dochter van minen volke te scanden, seggende: Hets pays, pays! alst en gheen pays en was.
Si sijn bescaemt die de veronweerdicheit ghedaen hebben, mer bet en sijn si niet bescaemt mit scaemten ende si en  consten hem niet scamen; hier om sellen si vallen onder die gene die vallen, ende sellen vallen inden tiden haere visiteringen, seit die Here.
[Vergaderende selic haer vergaderen, seit die Here]. Ne gheen druve en is inden wijngaerden ende ne gene vige en is aen den vigeboem; dat blat is af gevallen ende ic gaf hem datter over gegaen is.
Waer om sitten wi? Vergadert ende gae wi in die gemuerde steden ende swigen wi daer, want die Here onse God heeft ons doen swigen ende hi hevet ons te drinken gegeven gallen water, want wi hebben den Here gesundicht.
Wi ontbeiden den pays, ende ten was niet goet; ende den tijt des genesens, ende siet, ons is anxt.
Van Dan is gehoeret dat geneye van sinen peerden ende al dat lant is beruert vanden gelude des geroeps van sinen vechters, ende si quamen ende verslijnden dat lant ende sine volheit, die poerte ende die daer in woenden.
Want siet, ic sel u senden die serpente cokentrise, die men niet gehoenen en mach; ende si sellen u biten, seit die Here.
Mijn wee is boven wee, in mi is mijn herte in droefheiden.
Siet, die stemme des roeps der dochter van minen volc van verren lande: En is die Here niet in Syon ofte en is haer coninc in haer niet? Waere om dan hebben si mi verporrent tot gramscap in haren afgoden ende in haren ydelheiden?
Die oest is overleden, die somer is geeindt ende wi en sijn niet behouden.
Op die bedroeftheit der dochter mijns volcs bin ic bedroeft ende besericht, een verwonderen heeft mi gehouden.
En is negene resine in Galaad? . Of en is daer en gene medicine? Waere om dan en is niet overheelt dat litteiken der dochter mijn volke?
Wie sel minen hoefde geven water ende minen ogen een fonteine van tranen? ende ic sel dach ende nacht bewenen die verslagene der dochter mijns volcx.
Wie sel mi geven inder wildernissen een toekeren der wegegangers, ende ic sel mijn volc laten ende gaen wech van hem? Want si sijn alle overspeelres ende een hoep van overdadigen menschen.
Ende si reckten hoer tonge uut als enen boge der logenen ende niet der waerheit. Si sijn gestarct inden lande, want si sijn uutgegaen van quade te quade, ende si en bekenden mi niet, seit die Here.
Ygelike wachte hem van sinen naesten ende in elken sinen brueder en hebbe en gheen betrouwen, want elc brueder sel scrinkellende scrinkelen ende elc vrient sel loeselic voert gaen.
Ende een man sel sinen brueder bespotten, ende si en sullen die waerheit niet spreken; si hebben hoer tonge geleert logene te spreken ende si pijnden dat si ongerechtelic doen souden.
Dine woeninge is in midden <die loesheit>. In loesheiden si veronweerden mi te wetene, seit die Here.
Hier om seit die Here vanden scaren: Siet, ic selse smelten ende pruevense, want wat sel ic anders doen vanden aensicht der dochter mijns volcs?
Haer tonge is een gescutte wondende, si heeft loesheit gesproken in haren mont. Si spreect pays mit haren vrient ende heimelic leit si hem verradenisse.
En sel ic op dese dingen niet visenteren, seit die Here, ofte en sel hoer mine siele niet wreken in dustenigen volc?
Op die berge sel ic aennemen geween ende gescrey, ende geween op die scoen dingen der wildernissen, want si sijn ontsteken, om dat en gheen man en is die daer overlijdt, ende si en hoerden niet die stemme des gheens diese besat;  vanden vogelen des hemels totten vee sijn si over gevaren ende wech gegaen.
Ende ic sel Iherusalem geven in hopen van sande ende  in draken neste, ende ic sel die steden van Juda geven in bedroefheiden, om dat nyment sijn en sel dier in woent.
Wie is een wijs man die dit verstaen sel, ende te wien sel dat woert van des Heren monde gedaen werden, dat hi dit boetscapen mach? Waer omme is dat lant verderft ende verbarnet als een wildernisse, om dat nyement en is dier doer lijdt?
Ende die Here seide: Want si hebben mine wet gelaten die ic hem gaf; ende si en hebben mine stemme niet gehoert ende en wandelden daer niet inne
ende si sijn wech gegaen na die quaetheit haerre herten ende na Baalim, die si geleert hadden van haren vaders.
Hier om seit die Here God van Ysrahel: Siet, ic sel dit volc spisen mit bitteren alsenen ende ic sel hem drinken geven water van gallen,
ende ic selse stroeyen inden heidenen die si niet en kinden, si ende haer vaders, ende ic sel achter hem seinden dat sweert, tot dat si te niete geworden sijn.
Dit seit die Here vanden scaren: Merct ende roept weennerssen, ende si comen; ende seindt te dien wiven die wijs sijn, ende si comen te u;
si haesten hem ende nemen aen geween op u; onse ogen brengen voert tranen ende onse wijntbrawen vloeyen neder van watere.
Want die stemme van geween is gehoert uut Syon: Hoe si wi gewoest ende anxtelic bescaemt! want wi hebben dat lant gelaten, want onse woeninge sijn woest.
Ghi wive, hoert hier om des Heren woert, ende u oren nemen aen die redene sijns monts, ende leert u dochtere geween ende elc wijf leer haer naeste wijf gescrey,
want die doot is opgecomen doer onse veinsteren, si is comen in onse huse om te verderven die cleine kijnder van buten ende die jongelinge vanden straten.
Sprec: Dit seit die Here: Ende des menschen crenghen die sel vallen als menschen drec op dat aensichte vanden lantscape ende als hoy  achter des gheens rugge diet maeyt, ende nyement en is diet vergaderen sel.
Dit seit de Here: Die wise en verblide niet in sijn wijsheit ende die sterke en verblide niet in sijn stercheit ende die rike en verblide niet in sijn rijcheiden,
mer die verblijt, hi verblide hier in dat hi mi weet ende kent, dat ic die Here bin die ontfermherticheit doe ende vonnisse ende gerechticheit int lant, want dese dinghen genoegen mi, seit die Here.
Siet, die dage comen, seit die Here, ende ic sel visenteren op elken die dat oversloef besneden heeft,
op Egipten ende op Juda ende op Edom ende op Amons kijndere ende op Moab ende op alle die gene die ront om scoren sijn aen haer hare, die in der wildernissen woenen; want alle heiden hebben dat oversloef ende alle dat huus van Ysrahel sijn onbesneden van herten.
Hoert dat woert dat die Here op u ghesproken heeft, huus van Ysrahel.
Dit seit die Here: En wilt niet leren nader heiden wege ende vanden teykenen des hemels en wilt u niet ontsien, die die heiden ontsien;
want der volke wette sijn ydel. Want eens wercmans werc van sinen handen houwet of mit een bile een hout van den bossche;
hi maket scone mit sulver ende mit goude, hi maket vast mit nagelen ende mit hameren, dattet niet ghesceiden en werde.
Si sijn gemaect in gelikenisse  van eenre beelden ende si en sellen niet spreken; men doetse wech dragende, want si en mogen niet gaen. Hier om en wilt die niet ontsien, want si en mogen noch qualic noch wel doen.
Here, nyement en is dijns gelike; du biste groet ende dijn name is groet in starcheiden.
Wie en seldi niet ontsien, o coninc der lude? want die scoenheit is dijn; onder  alle die wise der heiden ende in alle haren riken en is nyemant dijns gelike.
Die wise ende die sotte werden te gader geprueft; die leringe haere ydelheit is een hout.
Men brenget dat sulver bewonden van Tharsis ende dat gout van Ophar, eens wercmans werc ende eens sulversmeets hande; jacint ende purper is hare cledinge; alle dese dinge sijn der werclude werc.
Mer die Here is die gewarige; hi is die levende God ende die ewelike coninc. Van sijnre onweerdicheit sel dat lant beruert werden ende die lude en sellen niet gedogen sijn gedreich.
Hier om seldi hem aldus seggen: Die gode die de hemel ende die eerde niet gemaect en hebben, moeten versterven vanden lande ende van dien die onder den hemel sijn.
Die die eerde maket in sijn stercheit ende bereet die werelt in sijn wijsheit ende bi sijnre vroetscap die hemel uut spreeit.
Bi sijnre stemme gheeft hi die menichte sijnre wateren inden hemel ende hi heft <op den> nevel vanden einden der eerden; die blicsime maect hi in regene ende brenct uut die wijnde uut sinen tresoren.
Elc mensche is sot worden van sijnre const, elc wercman is gescendet inden afgod, want dat hi gemaect heeft, is valsche ende in hem en is gheen gheest.
Si sijn ydel ende een werc dat weerdich is om te lachene; inden tiden haere visenteringen sellen si verderven.
Jacobs dele en is desen niet gelike, want die alle dingen gemaect hevet, hi is God, ende Ysrahel is die roede sijnre erfachticheit; Here vanden scaren is hem sijn name.
Vergadere vanden lande dijn scaemte, dochter die woens inder belegenheit,
want dit seit die Here: Siet, te desen stonden sel ic wech werpen verre die gene die int lant woenen,  ende ic selse quellen alsoe dat mense niet vijnden en sel.
Wee mi op mijn bedroeftheit, mine plage is alte quaet. Ende ic seide: Weerlic, dit is mijn siecheit, ende ic selse dragen.
Mine woeninge is gewoest, alle mine corden sijn te broken; mine kijnder sijn uut gegaen van mi ende si en sellen niet bliven staende. Nieman en is die voertmeer mine tente uut spreiden sel ende mine velle op verheffen sel.
Want die herden hebben sottelic gedaen ende si en sochten den Here niet; daer om en verstonden si niet, en al haer cudde is gesceiden.
Die stemme des horens, siet, si coemt, ende groet berueren uut den lande van Noerden, dat si die stede van Juda leggen sel in wildernissen ende in woeninge van draken.
Mijn Here, ic weet dat eens menschen niet en is sijn wech, noch en is eens mans niet dat hi wandelt ende beleit sijn screeden.
Berespe mi, Here, mer nochtan in vonnisse, ende niet in dijn gramscap, dattu mi machscien niet te niet en makes.
Stort uut dine onweerdicheit op die heiden die di niet en bekennen, ende op die lantscappen die dinen name niet aengeroepen en hebben; want si hebben Jacobbe gegeten ende hebben verslijndt ende verteert ende hebben sijn scoenheit gesceiden.
Een woert dat van onsen Here gedaen was tot Jeremiam, seggende:
Hoert die  woerde deser beloeften ende sprec totten mannen van Juda ende tot den genen die in Iherusalem woenen,
ende du selste tot hem seggen: Dit seit die Here God van Ysrahel: Vermaledijt is die man die niet en hoert die woerde deser beloeften
die ic uwen vaderen beval, in dien dage dat icse uut den lande van Egipten leide, uter yserne fornaysen, seggende: Hoert mine stemme ende doet al dat ic u bevele, ende ghi sult mijn sijn in volc ende ic sel u wesen in God;
dat ic verwecken mach dien eet dien ic uwen vaderen swoer, dat ic hem geven  soude dat lant dat vloeyt van honich ende van melke, alsoe dese dach is. Ende ic andwoerde ende seide: Amen, Here.
Ende die Here seide tot mi: Roep alle dese woerden inden steden van Juda ende buten Iherusalem ende sech: Hoert die woerde deser beloeften ende doetse,
want oercondende oerconde ic u vaders inden dage dat icse uut den lande van Egipten leide, tot desen dage; vroech op staende oerconde ic ende ic seide: Hoer mijn stemme.
Ende si en hoerdenre niet noch en helden hoer ore nederwaert, mer si gingen wech elc in die quaetheit sijns quaets herten, ende ic heb op hem ghebracht alle die woerde deser beloeften, dat ic bevolen heb dat si doen souden, ende si en hebbens niet gedaen.
Ende die Here seide tot mi: Een te gader sweren is vonden inden mannen van Juda ende inden genen die in Iherusalem woenen.
Si sijn gekeert ten eersten quaetheiden haere vaderen die mine woerde niet horen en wilden. Ende dese sijn oec wech gegaen na vreemden gode, om dat si hem dienen souden; dat huus van Ysrahel ende dat huus van Juda hebben ontwert gemaect mine beloefte, die ic mit haren vaderen beloefde.
Om dese dinc seit dit die Here: Siet, ic sel inbrengen op hem quade dingen die si niet en sellen mogen uutgaen, ende si sellen te mi roepen, ende ic en selse niet gehoren.
Ende die steden van Juda ende die gene die in Iherusalem woenen, sellen gaen ende roepen te dien goden dien si offeren, ende si en sellense niet verloesenen inden tiden haers vernoeys.
Want na dat getal van dinen steden waren dijn afgode, Juda, ende na dat getal van dinen wegen, Iherusalem, settestu outaeren van scanden, outaren om Baalim te offeren.
Hier om en wil du niet bidden over dit volc ende niet en neme aen prijs ende bedinge over hem, want ic en sels niet gehoeren inden tide haers roepens an mi, inden tide hoers vernoys  an mi.
Wat ist dat mijn geminde heeft vele sunden gedaen in mijn huus? En sel dat heilige vleisch van di niet nemen dine quaetheiden daer du in verblijt biste?
Die Here noemde dinen naem enen drachtigen olive boem, scone, vrucht brengende ende specioes; ter stemmen van groter sprake <bernede> dat vuer in haer, ende haer telgere worden verbernt.
Ende die Here vanden scaren, die di plante ende quaet op di gesproken heeft om die quaetheiden des huus van Ysrahel ende des huus van Juda, die si te haren behoef gedaen hebben om mi te veronweerden, offerende Baalim.
Ende du, Here, hevest mi getoecht ende ic hebt bekent, du heefste mi getoecht haer eernsticheden.
Ende ic als een sachtmoedich lam dat men draget te dodene,  ende ic en bekende niet dat si op mi peinsden rade, seggende: Doen wi in sijn broet een hout ende scrappen wine af vander levender lant, ende men gedenket voert meer sinen name niet.
Mer du, Here vanden scaren, die gerechtelic oerdels ende die lendenen ende die herten pruefs, ic sel dine wrake van hem sien, want ic hebbe di mijn sake ondect.
Hier om seit die Here totten mannen van Anathoth, die mine siele sueken ende die seggen: Du en selste niet propheteren in des Heren name ende du en selste niet sterven in onsen handen;
hier om seit die Here vanden scaren: Siet, ic sel hem visenteren; die jongelinge sellen sterven inden sweerde, hare sonen ende haer dochteren sullen sterven in hongere.
Ende van hem en sellen en gheen overbliven wesen, want ic sel quaet in brengen op die manne van Anathot, dat jaer hare visenteringen.
Here, du biste gerechtich, ist dat ic mit di disputere, mer nochtan sel ic gerechte dingen spreken tot di. Waer om wert der quader wech voerspoedich, ende  waer bi is wel allen den genen die overdaet doen ende ongerechtelic doen?
Du heefse geplant ende si hebben hoer wortel ghescoten; si hebben voertganc ende maken vrucht; du biste bi haren monde ende verre van haren lendenen.
Ende du, Here, kenste mi, du heefste mi gesien ende hebste mijn herte met di geprueft; vergaderse als een cudde ter offerhanden ende heiligese inden dage der dootslacht.
Hoe lange sel dat lant weenen ende sel dat cruut van alden lantscap verdroget werden om die quaetheit der gheenre dier in woenen? Die beeste is te niete geworden ende dat gevogelte, want si seiden: Hi en sel onse achterste niet sien.
Ist dattu mitten voeten lopende gearbeit heefs, hoe selstu mogen striden mitten peerden? ende alstu inden lande van payse seker wesen selste, wat selstu doen in die hoeveerdicheit der Jordanen?
Want dine brueders ende dijn vader huus vochten oec yegen di ende riepen na di mit volre stemmen. Als si di goede dingen spreken sullen, en geloef hem niet.
Ic hebbe mijn huus gelaten ende mijn erve gelaten; ic gaf mine geminde siele in mijnre viande handen.
Mine erfachticheit is mi gemaect als een liebaert inden bossche; hi gaf sine stemme yegen mi; hier om haet icse.
En is mijn erfachticheit niet een vogel van ongeliker verwen? en es si niet een vogel altemael geverwet? Coemt ende wert vergadert, alle die beesten van den lande, haest u toe om te verslijndene.
Vele herden hebben minen wijngaert gedestrueert, si hebben vertreden mijn dele, si hebben mijn begheerlic dele gegeven in woestheit der wildernissen.
Si hebbense geleit in een sceiden, ende si weende op mi; mit droefheiden is al dat lant bedroeft, want nyemant en is diet voerpeinst mitter herten.
Alle  die destrueres sijn comen op alle die weghe der wildernissen, want des Heren sweert sel verslijnden vanden einde vanden lande tot haren eynde; negheen pays en is allen vleissche.
Si  saeyden terwe, ende si oesten doerne; si ontfingen die erfachticheit, ende en sel hem niet vorderen. Ghi sult worden bescaemt van uwen vruchten om die gramscap van ons Heren toerne.
Dit seit die Here jegen mine alte quade gebueren die de hant slaen an die erfachticheit die ic gedeilt hebbe minen volke van Ysrahel: Siet, ic selse uut steken uut haren lande ende ic sel dat huus van Juda uut steken van midden hem.
Ende als icse sel hebben uut gesteken, soe sel ic bekeert werden ende ontfermen haers ende ic selse wederbrengen, den man te sijnre erfachticheit ende den man in sijn lant.
Ende het sel wesen: ist dat si geleert leren mijns volcs wege, soe dat si sweren in minen name: Leeft die Here! alsoe si leerden mijn volc te sweren in Baal, soe sellen si werden gesticht in midden mijn volc.
Ist dat sijs niet en horen, soe sel ic dat volc uut steken mit uutstekene ende verliesense, seit die Here.
Dit seit die Here tot mi: Ganc ende coep te dijnre behoef enen linnen broecrieme ende du selste dien leggen op dijn lenden ende du en selsten niet netten in water.
Ende ic cocht enen broecrieme na ons Heren woert ende ic leiden omtrent mine lenden.
Ende des Heren woert wert anderwerf tegen mi gedaen, seggende:
Doch af den broecrieme dien du gecoft hebste, die omtrent dine lendene is, ende stant op ende ganc tot Effraten ende berge dien in een gat van enen stene.
Ende ic ginc wech ende berchen in Effraten, alsoe mi die Here bevolen  hadde.
Ende het geviel na vele dage, soe seide die Here tot mi: Stant op ende ganc tot Effraten ende nem dinen broecrieme die ic di aldaer beval te bergen.
Ende ic ginc wech tot Effraten ende ic groef ende ic nam van daer den broecriem van dier stat daer icken geborgen hadde, ende sich, die broecriem was verrot, alsoe dat hi niet tamelic en was yement te besegene.
Ende des Heren woert wert tot mi gedaen, seggende:
Dit seit die Here: Aldus sel ic doen verrotten die hoeveerdicheit van Juda ende die grote hoverdie van Iherusalem.
Dit alte quade volc dat mine woerde niet horen willen, ende si wandelen in die quaetheiden haere herten ende si sijn wech gegaen na vreemde gode om hem te dienen, ende si aenbedense, ende si sellen wesen als die broecriem die niet tamelic en is yegerinc toe besegene.
Want gelike dat die broecriem vast is an eens mans lendene, alsoe vergaderde ic aen mi al dat huus van Ysrahel ende al dat huus van Juda, dat si mi souden wesen in volc ende in enen name ende in lof ende in glorie, ende si en hoerdens niet.
Hier om selstu hem seggen dit woert: Dit seit die Here God van Ysrahel: Elc lagel sel gevult werden mit wine. Ende si sellen tot di seggen: En weten wi niet dat elc lagel gevult sel werden mit wine?
Ende du selste tot hem segghen: Dit seit die Here: Siet, ic sel vervullen alle die gene die in desen lande woenen, ende die coninge van Davids geslachte die op sinen troen sitten, ende die priesteren ende die propheten ende alle die woenen in Iherusalem, mit dronkenscap.
Ende ic selse stroeyen ende sceiden, den man van sinen broeder ende die vaders ende die kijndere te gader, seit die Here; ic en selse niet sparen ende ic en sel niet oerloven, noch ontfermen, dat  icse niet  verderven en sel.
Hoert ende begrijpt mitten oren: En wilt niet werden verheven, want die Here hevet gesproken.
Gheeft den Here onsen God glorie eert verdonkere ende eer hem uwe voeten stoten aen die donker berge. Ghi sult dat licht ontbeiden, ende hi selt setten in de donkerheit der doot ende in donkerheiden.
Ist dat ghijs niet en hoert, soe sel in verborgenheit mijn siele wenen vanden aensicht der hoveerdien; mijn oge sel wenende wenen ende tranen uut storten, want des Heren cudde is gevaen.
Sech den coninc ende der vrouwen: Wert veroetmoedicht, sittet, want die croen uwer glorien is neder gevallen [van uwen hoefde].
Die steden van Suden sijn gesloten ende nyement en is diese opdoet. Al Judea is over gevoert in volmaecter overvoeringe.
Heft op u ogen ende besiet, die van Noerden coemt! Waer is die cudde dat di gegeven is, dijn voerbarige vee?
Wat selstu seggen als hi di visenteren sel? want du heefse geleert yegen di ende heefste geleert yegen dijn hoeft. En hebben di niet bevaen pinen als een wijf die in arbeide leit?
Ist dattu in dijn herte seiste: Waer om sijn dese dingen op mi comen? Om die menichte dijnre quaetheit sijn ondect dine scamelicheiden, dine planten vanden voeten sijn besmet.
Ist dat een moer mach verwandelen sijn vel ofte een lupaert sijn bontheiden, soe mogedi oec wel doen, als ghi quaet geleert hebt.
Ende ic selse stroeyen als stoppelle die vanden wijnde begrepen wordt in die wildernisse.
Dit is dijn lot ende dat dele dijnre maten van mi, seit die Here, want du heveste mijns vergeten ende betrouwen in logenen.
Hier bi heb ic ondect dine dien yegen dijn aensicht, ende dijn scamelheit is gesien,
dine overspul ende dijn stemme, die misdaet dijnre fornicacien.  Ende ic sach dine vule werke inden acker opten bergen. Wee di, Iherusalem, du en selste niet gesuvert werden achter mi, hoe lange selt noch wesen?
Dat woert dat vanden Here gedaen was tot Iheremiam vanden woerden der droecheit.
Judea weende ende hoer poerten sijn gevallen ende dat lant is verdonkert ende die roep van Iherusalem is op comen.
Die meeste seynden hare minste ten wateren; si quamen om water te sceppen, ende si en vonden en gheen water ende si brachten hare vate weder ydel; si werden bescaemt ende gequelt, si overdecten haer hoefden om die woestheit vanden lande,
want en gheen regen en quam in dat lant, die lantwennen worden bescaemt; si overdecten haer hovede.
Want die hertinne gebaerde op dat velt ende liet haer calf, om dat daer gheen cruut en was.
Ende die wilde esel stonden op die roken ende togen den wijnt in als draken, haer ogen gebraken, om dat gheen cruut en was.
Ist dat onse quaetheiden ons andwoerden, Here, doecht om dinen name, want onse afkeringe sijn vele.
Verbeiden van Ysrahel, wi hebben di gesundicht, sijn verlossere  inden tide van vernoey,
waer om selstu comen int lant als een eertwenne ende als een wegeganger hem afkerende om te blivene. Waer om selstu comen als een vlochtech man ofte als een sterc man die niet verloessen en mach? Mer du, Here, biste in ons ende dijn name es op ons aenroepen; en laet ons niet.
Dit seit die Here desen volc dat gemint heeft te ruerne sine voete ende niet en rust, ende en genoegede den Here niet: Nu sel hi gedenken haere quaetheiden ende visenteren haer sunden.
Ende die Here seide tot mi: En wil niet bidden over dit volc in goede.
Als si vasten sullen, soe en sel  ic hoere bedinge niet gehoeren; ende ist dat si offeren holocauste ende victimen, ic en selse niet ontfaene, want ic selse verteren in den sweerde ende in hongher ende in sterften.
Ende ic seide: Ha, ha, ha, Here God, die propheten seggen hem: Ghi en sult dat sweert niet sien ende die honger en sel in u niet sijn, mer ghewarigen pays sel hi u geven in dese stat.
Ende die Here seide tot mi: Die propheten propheteren valschelic in minen name; ic en hebse niet geseint ende ic en hebt hem niet bevolen, noch en heb hem toe gesproken. Si propheteren u luden logenachtich visioen ende waersagerie ende loesheit ende dat verleiden haere herten.
Hier om seit dit die Here vanden propheten die in minen name propheteren, die ic niet geseint en hebbe ende die seggen: Dat sweert ende die honger en sel voert meer niet wesen in desen lande. Die propheten sellen verteert werden inden sweerde ende inden honger.
Ende die lude dien si propheteren, sellen uut geworpen wesen inden wegen van Iherusalem vanden honger ende vanden sweerde, ende nyement en sel wesen diese begraven sel, si ende hoer wive ende hoer sonen ende hare dochteren; ende ic sel op hem uut storten hoer quaet.
Ende du selste tot hem seggen dit woert: Mijn ogen brengen uut tranen dach ende nacht ende en swigen niet, want mit groter droefheit is vertreden die dochter mijns volcs, mit anxteliker groter plagen.
Gae ic uut te velde, siet, soe sijn si daer verslagen mitten sweerde; ende gae ic in die stede, siet, soe sijn si daer vermagert van honger, want die propheet ende die priester sijn wech gegaen inden wech dien si niet en wisten.
En hebstu niet wech werpende Judam of geworpen oft heeft dijn siele veronweert Syon? Waer omme <dan> heefste ons geslegen aldus, soe dat en gene  gesontheit sijn en sel? Wi hebben den pays ontbeit, ende en is niet goet, ende den tijt van genesene, ende sich, verstoertheit!
Here, wi bekennen onse ongenadicheiden, onser vadere quaetheiden, want wi hebben di gesundicht.
En gef ons niet in lachtere om dinen name, noch en doch ons ne gheen scande; gedenke des throens dijnre glorien ende en make niet te niete dijn beloefte mit ons.
Ende sijn inder heiden afgode niet die reghen geven ofte die geven mogen die stofregen des hemels? En bistu niet die Here onse God, dien wi ontbeit hebben? Want du hebste alle dese dingen gemaect.
Ende die Here seide tot mi: Ist dat Moyses ende Samuel voer mi staen, soe en is mijn siele tot desen volke niet; stecse uut van minen aensichte ende sy gaen uut.
Ende ist dat si tot di seggen: Werwert sellen wi uut gaen? soe selstu tot hem seggen: Dit seit die Here: Die uut gaet ter doot, hi ga ter doot ende die ten sweerde, hi gae ten sweerde ende die ten honger, hi gae ten honger ende die ten gevangenisse, hi gae te gevangenisse.
Ende ic sel op hem visenteren, seit die Here, vierwerf sevenwerve: dat sweert om doot te slaen ende honde om te scoren ende die vogel des hemels ende die beesten der eerden om te verslijndene ende te sceiden.
Ende ic selse geven in raserye allen riken lantscappen der werelt om Manasses wille, Ezechias sone, des conincs sone van Judea, om alle die quaetheiden di hi gedaen heeft in Iherusalem.
Want wie sel dijns ontfermen, Iherusalem, ofte wie sel bedroeft werden om dinen wille? Ofte wie sel gaen om te bidden om dinen pays? Du heefste mi gelaten, seit die Here,
du biste achterwert gegaen, ende ic sel mijn hant uut steken op di ende ic sel di doot slaen;  ic hebbe ghearbeit biddende.
Ende ic selse stroeyen mit eenre wanne in die poerten vanden lande; ic hebbe gedoot ende verloren mijn volc, ende nochtan en sijn si niet weder gekeert van haren wegen.
Hare weduwen sijn mi gemenichvoudicht boven die sande vander see; ic hebbe hem inbracht op eens jongelincs moeder te middage enen woestere; ic hebbe haestelic op die stede sendet anxt.
Die vii sonen gebaerde, si is cranc worden, hare siele is amachtich worden; haer is die sonne onder gegaen alst noch dach was, si is worden confuus ende scaemde haer, ende haer sonen die overbliven, die sel ic geven inden sweerde in haere viande aenscouwen, seit die Here.
Wee mi, mijn moeder, waer om wontstu mi, enen man van gescelde, enen man van onvrede in al dat lant? Ic en hebbe niet gewoekert, noch nyement en heeft mi gewoekert; alle vloeken si mi. Die Here seit:
Ofte ic dinen overbliven niet en helpe in goede, ofte ic di niet te gemoete en come inden tiden van vernoeye ende inden tiden van tribulacien ende van quellingen yegen dinen viant.
En sel dat yser niet vergaderen mitten yser van Noerden ende dat coper?
Ic sel dine rijcheiden ende dine tresore geven te danke in roef, in alle dinen sunden ende in alle dinen terminen.
Ende ic sel dine viande toe brengen van enen lande dattu niet en weetste, want een vuer is ontsteken in minen toerne, op u selt bernen.
Du wetes, Here, gedenke mijns ende visentere mi ende verloese mi van die die mi persequeren. En wil mi niet ontfaen in dijnre gedoechsaemheit; du selste weten dat ic om dinen wille lachter gedoecht hebbe.
Dijn woerde sijn ghevonden ende ic atse, ende dijn woert is mi worden in bliscap ende in vrouden mijnre herten, want dijn name is op mi aenroepen, Here God vanden scaren.
Ic  en heb niet geseten inder spelender raet ende bin verblijt [van dat aensicht dijns hants]. Ic sat allene, want du verwolles mi mit gedreige.
Waer om is mijn rouwe ewich worden ende mine wonde te wanhop? Si veronweerde genesen te werden. Si is mi worden als die logene van ongetrouwen wateren.
Hier om seit die Here: Ist dattu bekeert werdes, soe sel ic di bekeren ende du selste voer mijn aensicht staen; ende ist dattu sceides dat preciose vanden ondieren, soe selstu wesen als mijn mont; si sellen te di bekeert werden ende du en selste niet bekeert werden te hem.
Ende ic sel dit volc geven in enen mottalen muer ende sterc, ende si sellen yegen di striden ende di niet verwinnen, want ic bin mit di, dat ic di behouden ende verlossen sel, seit die Here.
Ende ic sel di verlossen vanden quaetster menschen handen ende ic sel di bescermen vander hant der sterker.
Ende des Heren woert wert te mi gedaen, seggende:
Du en selste di en gheen wijf nemen ende in dese stat en sellen di niet wesen sonen ende dochteren,
[want dit seit die Here op die sonen ende die dochteren] diemen wint in dese stat, ende op hoer moederen diese gewonnen hebben, ende op haer vadere van welker geslachte dat si geboren sijn:
In desen lande sellen si sterven mitter doot den gheenre die quellen; men selse niet bewenen ende men selse niet begraven; si sellen sijn in stinkende messen op dat aensicht van den lande, ende si sullen verteert werden mit den sweerde ende mitten honger, ende haer croendien sullen wesen in spisen den vogelen des hemels ende den beesten vanden lande.
Want dit seit die Here: En ganc in gheen huus van werscappen, noch en ganc niet om te wenen, noch en vertroestse niet, want ic hebbe van desen volke minen pays genomen, seit die Here, ontfermicheit ende ontfermnissen.
Ende die grote ende die cleine sullen sterven inden lande; men selse niet  begraven ende men selse niet bewenen, ende si en sellen hem niet sniden, noch men sel en gheen caluheit om hem maken.
Ende si en sullen onder hen en gheen broet breken den genen die weent om te vertroestene op den doden, ende si en sullen hem niet geven den dranc vanden nappe om te vertrostene van haren vader ende haerre moeder.
Ende du en selste niet gaen in dat huus der werscap om mit hem te sitten, te etene ende te drinken;
want dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Siet, ic sel in uwen ogen van deser stat ende in uwen dagen wech doen die stemme der bliscap ende die stemme der vrouden, des brudegoms stemme ende der bruut stemme.
Ende als du desen volc geseit hebste alle dese woerde ende si di seggen: Waere om heeft die Here op ons gesproken al dit grote quaet? welc is onse quaetheit of welc is onse sunde die wi gesundicht hebben den Here onsen God?
soe selste tot hem seggen: Want uwe vaders hebben mi gelaten, seit die Here, ende si sijn wech gegaen na vreemde gode ende hebbense gedient ende hebbense aenbeedt ende hebben mi gelaten ende en hebben mijn wet niet gehouden.
Mer ende oec hebdi qualiker gedaen dan uwe vaders, want siet, elc wandelt na sijnre quader quaetheit sijnre herten, om dat hi mi niet horen en sel.
Ende ic sel u uut verdriven uut desen lande in een lant dat ghi noch uwe vaders niet en weet, ende ghi sult daer dach ende nacht dienen vreemde goden die u en gene rust geven en sullen.
Hier om siet, soe comen die dage, seit die Here, ende men sel niet meer seggen: Leeft die  Here, die die kijnder van Ysrahel uut Egipten leide;
mer: Leeft die Here, die de kijnder van Ysrahel geleit heeft uut den lande van Noerden ende  uut allen landen daer icse toe verdreven hadde, ende ic selse weder brengen in hoer lant dat ic horen vaders gaf.
Siet, ic sel vele visschers senden, seit die Here, ende si sellense visschen, ende hier na sel ic hem seinden vele jagers, ende si sellense vaen van elken berge ende van elken hovele ende uut den holen vanden stenen.
Want mijn ogen sijn op alle horen wegen; si en sijn niet verborgen van minen aensichte ende haere quaetheit en is niet verborgen van minen ogen.
Ende ic sel hem eerst gelden haer twevoudige quaetheiden ende sunden, want si hebben mijn lant besmet inden croendien van horen afgoden ende mit haren vulicheiden hebben si mijn erfachticheit vervult.
Here, mijn stercheit ende mijn vromicheit ende mijn toevlucht inden daghe mijns vernoeys, tot di sellen die lude comen vanden einden vander werelt ende seggen: Weerlic besaten onse vaders logene, ydelheit die hem niet en vorderde.
Sel een man te sinen behoef gode maken, ende si en sijn niet gode?
Hier om sel ic hem togen bi desen veranderne, ic sel hem togen mine hant [ende mine cracht], ende si sellen weten dat die Here is mijn name.
Judas sunde is gescreven mit eenre yserenre griffien in die clauwe van enen adamant, gegroeveert op die hoecheit haerre herten ende inden horneken van horen outaren.
Als haer kijndere gedenken sel haere outare ende der bossche ende der geloveder boem, die opten hogen bergen sacrificeren inden velden,
soe sel ic dine stercheit ende alle dine tresore geven in roeve ende dine hoecheiden in alle den einden van dinen lande om die sunden.
Ende du selste alleen gelaten werden van dijnre erfachticheit die ic di gegeven hebbe, ende ic sel di doen dienen dinen vianden in een  lant dattu niet en weetste, want du heefte een vuer ontsteken in minen toerne, het sel eweliken bernen.
Dit seit die Here: Vermaledijt si die mensche die betrouwet in enen mensche ende settet dat vleysche sinen arme, ende wies herte vanden Here wech gaet.
Want hi sel sine als een heide inder wildernissen ende hi en sels niet sien als dat goede comen sel, mer hi sel woenen in droecheiden inder wildernissen, in dat soute lant daer men niet in woenen en mach.
Gebenedijt is die man die inden Here betrouwet, ende die Here sel sijn betrouwen wesen.
Ende hi sel wesen als een hout dat men verplant op watere, dat ter verscheit sijn wortelen sciet, ende hi en sel niet ontsien als die hette  coemt. Ende sijn loef sel wesen groen, ende inden tide der droecheit en selt niet besorcht wesen, noch negenen tijt en selt laten vrucht te maken.
Des menschen hert is quaet ende men macht niet onder gronden; wie sel dat bekennen?
Ic, die Here, die dat hert ondersoect ende die lendene prueft, die elken geve na sinen wech ende na die vrucht van sinen vonden.
Perdix broedt dat si niet ghebaert en heeft;  si heeft rijcheiden gemaect, ende niet in vonnisse; in die middewert van haren dagen sel sise laten, ende in haren achtersten sel si onwijs sijn.
Die setel van glorien der hoecheiden, die stat onser geheilichtheit, is te ontbeiden van Ysrahel,
Here; alle die di laten, sellen gesceint werden; die van di wech gaen, sellen inder eerden gescreven werden, want si hebben gelaten die adere vanden levenden wateren, den Here.
Genese mi, Here, ende ic sel gesont werden; maec mi behouden, ende ic sel behouden wesen, want du biste mijn lof.
Sich, si seggen tot mi: Waer is des Heren woert? Het come.
Ende ic en bin niet verstoert, di, den herde, volgende; ende ic en begheerde des menschen dach niet; du wetest: dat uut minen lippen gegaen is, dat was gerecht in dinen aenscouwen.
En wes mi du niet ter vresen, du biste mine hope inden dage mijns vernoeys.
Bescaemt moeten si werden die mi persequeren, ende ic en moet niet bescaemt werden; si ontsien hem, ende ic en sel mi niet ontsien; brengt in den dach op hem des vernoeys ende mit twevoudiger droefheit bedroefse.
Dit seit die Here tot mi: Ganc ende stant in die poerte der kijnder van dinen volke daer die coninge van Juda doer in gaen ende uut gaen, ende in alle die poerten van Iherusalem,
ende du selste tot hem seggen: Ghi coninge van Juda ende al Juda ende ghi alle die tot Iherusalem woent, horet des Heren woert, die in gaet doer dese poerten.
Dit seit die Here: Wacht u sielen ende en wilt niet dragen last inden saterdage, noch en brenget niet in doer die poerten van Iherusalem
ende en wilt engene last uut werpen uut uwen husen inden saterdage, ende ghi en selt en gheen werc doen; heilich den saterdach, alsoe ic uwen vaderen beval.
Ende si en hoerden mi niet, noch en helden nederwert hoer ore, mer si verherden haren necke, dat si mi niet horen en souden, noch discipline ontfaen.
Ende het sel wesen: ist dat ghi mi  hoert, seit die Here, soe dat ghi en gheen last in en brenget doer die poerten van deser stat [inden saterdach ende ist dat ghi heilicht den saterdach ende en doet geen werck in hem:
si sullen ingaen doer die poorten van deser stat] die coninge ende die princen die op Davids troen sitten ende die op peerde ende op wagene gaen sitten, si ende haer princen, die manne van Juda ende die in Iherusalem woenen, ende  men sel ewelike in dese stat woenen.
Ende si sullen comen vanden steden Juda ende van alom ende omme Iherusalem ende van Benjamins lande ende vanden campaendien ende vanden berchlande ende van Suden, ende sellen brengen holocaust ende victimen ende sacrificie ende wyeroec ende si sullen offerhande brengen in des Heren huus.
Mer ist dat ghi mi niet en hoert, soe dat ghi den saterdach heilicht ende dat ghi en gheen last en draget, ende dat ghijt in brenget doer die poerten van Iherusalem inden saterdage, soe sel ic een vuer ontsteken in uwen poerten ende het sel verbernen die huse van Iherusalem, ende en sel niet werden gebluscht.
Een woert dat van den Here tot Yeremia gedaen was, seggende:
Stant op ende ganc neder in eens potmakers huus, ende daer selstu mine woerde horen.
Ende ic ginc neder in eens eerden potmakers huus ende siet, hi dede sijn werc op dat wiel.
Ende die pot dien hi maecte vander eerden, brac in sinen handen; ende hi keerde hem ende maecte daer of enen anderen pot, alsoet genoegede in sinen ogen dat hine maken woude.
Ende des Heren woert wert tot mi gedaen, seggende:
En sel ic u niet mogen doen alsoe dese pottemaker doet dat, huus van Ysrahel? seit die Here; siet, gelike dat die morwe eerde is in eens eerden pottemakers hant, alsoe si di in mijn hant, huus van Ysrahel.
Haestelic sel ic spreken yegent volc ende yegent rike dat ic dat ontwortelen ende destrueren ende verderven sel;
ist dat dat volc penitencie doet van sinen quade, dat ic yegen hem gesproken hebbe, soe sel mi oec leet wesen vanden quaede dat ic gepeinst hebbe, dat ic hem doen soude.
Ende ic sel haestelic spreken van dien  volke ende dien rike, dat ict stichten ende planten sel.
Ist dattet quaet doet in minen ogen, soe dattet mine stemme niet en hoert, soe sel mi berouwen vanden goede dat ic gesproken hebbe hem te doene.
Nu hier om sech den man van Juda ende dien die woent in Iherusalem, seggende: Dit seit die Here: Siet, ic fingere tegen u quaet ende ic peinse jegens di een gepeins; yegelike keer weder van sinen quaden wege, ende beleedt uwe wege ende uwe eernsticheden.
Si seiden: Wi wanhopen, want wi sullen gaen na onsen gepeinsen ende elc onser sel doen die quaetheit van onser quader herten.
Hier om seit dit die Here: Vraget den heidenen: wie hoerden aldustane eyselike dingen die te sere gedaen hevet die maget van Ysrahel?
En sel niet te niete gaen van den stenen des ackers die snee van Lybano? oft machmen uutgeroden dat coude water dat uut springet ende nederwert loept?
Want mijn volc heeft mijns vergeten, te vergeves offerende ende hem stotende in horen wegen, inden manpaden der werelt, dat si daer doer wandelen souden in ongetreden wege,
dat haer lant werden soude in bedroeftheiden ende in ewelike wispelinge; elc dier voer liden sel, hi sel verwonderen ende rueren sijn hoeft.
Als een bernende wijnt sel  icse verderven voer die viande; ic sel hem togen den rugge ende niet dat aensichte inden daghe haers verlies.
Ende si seiden: Coemt, ende peinsen wi teghen Jeremiam gepeinse, want die wet en sel niet verloren werden vanden priestere, noch die raet vanden wisen man, noch dat woert vanden propheet; coemt, ende sla wine mitter tongen ende en laet ons niet verstaen te alle sinen woerden.
Versta, Here, te mi waert ende hore mijnre wedersaken stemmen.
En gelde niet over dat goede quaet, want si  hebben gegraven een graft mijnre sielen. Gedenke dat ic in dinen aenscouwen gestaen hebbe, dat ic over hem goet spreken soude ende dat ic dine onweerdicheit van hem keren soude.
Hier omme gif haer kijnder in hongere ende leitse in des sweerts handen; hare wive moeten werden sonder kijndere ende weduwen, ende hare manne moeten werden verslagen mitter doot; haer jongelinge moeten werden doerboert mitten sweerde in den stride.
Men moet hoeren dat geroep uut hoeren husen, want du selste haestelic op hem brengen den moerdenaer, want si hebben een graft gegraven om mi te vane, ende si hebben geborgen stricken tot minen voeten.
Mer, Here, du weetste al horen raet dien si yegen mi doen in die doot; en werde niet goedertieren in haer quaetheit, ende haer sunde en werde niet afgedaen van dinen aensichte; si moeten werden vallende in dinen aenscouwen, inden tide dijns toerns soe misbrukese.
Dit seit die Here: Ganc ende nem eens eerden pottemakers eerdenen pot vanden ouders vanden priesteren
ende ganc uut ter valeyen van Ennons sone, die is neven den inganc vander eerdenre pottemakers, ende daer selstu prediken die woerde die ic tot di spreken sel,
ende seggen: Ghi coninge van Juda ende die te Iherusalem woent, hoert des Heren woert. Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Siet, ic sel in brengen vernoey op dese stat; alsoe soe wie diese hoeren sel, hem sijn oren tuten sellen,
omdat si mi gelaten hebben ende hebben dese stat vreemde  gemaect ende hebben daer in vreemde gode gheoffert [die si niet en kenden], si ende haer vaders ende die coninge van  Juda, ende hebben dese stat vervult mitter onnoselre bloede,
ende si stichten Baalims hoecheden om hare kijnder te verbernen mitten vuere in Baalims holocaust, dat ic niet bevolen en hebbe noch gesproken, noch si en quamen niet op in mijn herte.
Hier om siet, soe comen die dage, seit die Here, ende dese stat en sel nummer Tophet geheten worden ende Ennons sone valeye, mer die valeye der dootslacht.
Ende ic sel sceiden Judas ende Iherusalem in dese stat ende ic selse om werpen mitten sweerde inden aenscouwen van haren vianden ende inder gheenre hant die hare siele sueken ende ic sel hoer croendien geven te spisen den vogelen des hemels ende den beesten der eerden.
Ende ic sel dese stat leggen in een verwonderen ende in een wispelen; elc die daer doer liden sel, hi sel verwonderen ende hi sel wispelen op hore alre plagen.
Ende ic sel hem doen eten hoer sonen ende hoer dochteren vleysche [ende een ygelic sel eten dat vleysch sijns vrients] in sine belegentheit ende in sinen vernoeye, daerse haer vianden ende die gene die haer siele sueken, in besluten sellen.
Ende du selste den eerden pot ontwe slaen inder manne ogen die mit di gaen sullen,
ende du selste to hem seggen: Dit seit die Here vanden scaren: Aldus sel ic dit volc ende dese stat ontwe breken, alsoe men eens eerden pottemakers pot breect die men nummermeer vermaken en mach, ende men selse graven in Tophet, om dat en gheen ander stat sijn en sel om te begraven.
Aldus sel ic deser stat doen, seit die Here, ende den genen dier in woenen, soe dat ic dese stat leggen sel als Tophet.
Ende die huse van Iherusalem ende der coninge van Juda huse, als die stat Tophet onsuver, alle die huse in welker uut late si offerden alle den  ridderscap des hemels ende scencten versche offerhande vreemden goden.
Ende Iheremias quam van Thophet, daer en die Here geseint hadde om te propheteren, ende hi stont inden vrijthove van ons Heren huus ende hi seide tot alden volke:
Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Siet, ic sel in brengen op dese stat ende op alle poerte al dat quaet dat ic gesproken heb yegen haer, want si hebben hoeren necke verhandt, dat si mine woerde niet hoeren en souden.
Ende Fassur, Emmers sone, die priestere die geset was prince in des Heren huus, hoerde Jeremiam propheteren alle dese reden.
Ende Fassur sloech Jeremiam, den propheet, ende hi leidene in enen stoc, die in Benjamins hogeste poerte was in des Heren huus.
Ende doet des ander dages dach geworden was, soe dede Fassur Yeremiam uut den stock, ende Jeremias seide tot hem: Die Here en heeft dinen name niet geheten Fassur, mer anxt van allesins.
Want dit seit die Here: Sich, ic sel di gheven in anxt ende alle dine vriende, ende si sullen vallen in hare viande sweerde; dine ogen sullent sien, ende ic sel al Judam geven in des conincs hant van Babilonien, ende hi selse over voeren in Babilonien ende verslaense mitten sweerde.
Ende ic sel al dit goet van deser stat ende al hoeren arbeit ende al hoeren prijs ende alle die  tresore der coningen van Juda geven in haere viande hant, ende si sellense roeven ende si sullense nemen ende voeren in Babilonien.
Ende du, Fassur, ende alle die gene die mitti woenen in dijn huus, ghi sult gaen in gevangenisse ende du selste comen in Babilonien ende daer selstu sterven ende daer selstu begraven worden,  du ende alle dine vriende dien du logene gepropheteert hebste.
Du heefste mi gehoent, Here, ende ic bin gehoent; du waerste sterkere dan ic ende quaemste te boven. Ic bin worden in een bespotten alden dach, alle menschen veronweerden mi.
Want thant wilen spreke ic, al roepende die quaetheit, ende die woestheit roept; ende des Heren woert is in mi worden lachtere ende in bespotten alden dach.
Ende ic seide: Ic en sel sijns niet gedenken noch ic en sel nummermeer in sijn name niet spreken, ende het is worden in mijn herte als een bornende vuer ende gesloten in minen benen, ende ic bin amachtich worden, om dat ics niet verdragen en mach.
Want ic heb gehoert vele menschen lachtere ende anxt al om ende omme: Persequeertene ende volgen wi hem na, van allen den mannen die waren mine paeyselike vrienden ende die mine side wachten, ofte hi eniger manieren bedroegen werden mach ende dat wi yegen hem te boven comen ende dat wi gecrigen wrake van hem!
Mer die Here is mit mi als een sterc vechtere, ende hier om sellen die gene die mi persequeren, vallen ende cranc wesen; si sullen anxtelic werden gesceint, want si en verstonden niet den eweliken lachter die nummermeer ofgedaen en sel werden.
Ende du, Here vanden scaren, die den gerechtigen pruefs, die die lendene sies ende dat herte, ic bidde: sel ic dine wrake van hem sien, want di hebbe ic mine sake ondect.
Singet den Here, lovet den Here, want hi hevet des arms menschen siele verloest vander quader menschen handen.
Vermaledijt si die dach daer ic in geboren was; die dach daer mi mijn moeder in gebaerde, en si niet gebenedijt!
Vermaledijt si die man die mijn vader boetscapte, seggende: Di is een knechtken geboren, ende hi verblide als mit bliscapen.
Die man moet sijn als die steden sijn die die Here omme werp, ende ten berouwede hem niet; hi moet hoeren den roep vroech ende geven gehuul inden tiden vanden middage,
die mi niet doot en slooch ute mijnre moeder vroulicheit, dat mi mijn moeder geworden hadde een graf, ende hoer vrouwelicheit ewelic ontfanc.
Waer om bin ic uut der vrouwelicheit comen, dat ic sien soude arbeit ende rouwe, ende dat mijn dage verteert worden in confuus?
Een woert dat vanden Here gedaen was tot Yeremiam, doe die coninc Sedechias tot hem sant Fassur, Helchie sone, ende Sophoniam, Maasias sone, den priestere, seggende:
Vrage over ons den Here, want Nabugodonesor, die coninc van Babilonien, strijt yegens ons oft machscien die Here mit ons doen wil na alle sine wonderen ende dat hi van ons wech trecke.
Ende Jeremias seide tot hem: Aldus suldi seggen Sedechias:
Dit seit die Here God van Ysrahel: Siet, ic sel verkeren die vate vanden stride die in uwen handen  sijn, ende daer ghi mede vecht yegen den coninc van Babilonien ende yegen die van Caldea die u alomme ende omme uwe mueren beleit hebben, ende ic sel die vergaderen in die middewaert vander stat.
Ende ic sel u verwinnen in sterker hant ende in uutgestekenen arme ende in toerne ende in onwertscap ende in groter gramscap.
Ende ic sel slaen die gene die in dese stat woenen, die menschen ende die beesten sellen sterven mit groter sterften.
Ende hier na, seit die Here, soe sel ic geven Sedechias, den coninc van Juda, ende sijn knapen ende sijn volc ende die gelaten sijn in deser stat vander sterften ende vanden sweerde ende  vanden honger, in Nabugodonosors hant, des conincs van Babilonien, ende in haere viande hant ende in der gheenre hant die hare siele sueken, ende hi selse slaen inden mont vanden sweerde ende hi en sel niet beruert werden, noch sparen, noch ontfermen.
Ende du selste te desen volc seggen: Dit seit die Heer: Siet, ic geve voer u den wech des levens ende den wech der doot.
Die in dese poert woenen sel, hi sel sterven inden sweerde ende in honger ende in sterften, mer die daer uut gaet ende ten Caldeeuschen overvliet die u belegen hebben, hi sel leven ende sijn siele sel hem sijn als een roef.
Want ic hebbe mijn aensicht geset op dese stat in quade ende niet in goede, seit die Here, si sel in des conincs hant van Babilonien gegeven werden ende hi selse verbernen mitten vuere.
Ende des conincs huus van Juda: Hoert des Heren woert,
Davids huus, dit seit die Here: Vonnisse vroech vonnisse ende verloest den genen die bedruct is mit crachte van des gheens hant diene quelt, dat machschien mijn onweerdicheit niet uut en come als een vuer ende werde bernende ende dat nyement en si diet bluscht om die quaetheit van uwen eernsticheiden.
Sich, ic spreke te di, die woenste in die vaste valeye ende der campaendien, seit die Here, die segt: Wie sel ons slaen ende wie sel in onse huse comen?
Ende sel op ons visenteren na die vrucht van onsen eernsticheden, seit die Here, ende ic sel een vuer ontsteken in haren bossche, ende het sel verbernen al datter omtrent is.
Dit seit die Here: Ganc neder in des conincs huus van Juda ende du selste daer spreken dit woert ende seggen:
Coninc van Juda, hoer des Heren woert,  die op Davids troen sittes, du ende dijn knapen ende dijn volc die in coemt doer dese poerten.
Dit seit die Here: Doet vonnisse ende gerechticheit ende verloest den genen die bedruct is mit crachte van des gheens hant diene quelt, ende den toecomelinc ende die wese ende die weduwe en wilt niet beserigen, noch en bedructse niet ongerechtelic ende en stort gheen onnosel bloot uut in dese stat.
Want ist dat ghi doet dit woert, soe sellen in comen doer die poerten van desen huus die coninge van Davids geslachte, die sitten sullen op minen troen ende op wagene ende op peerde sitten sullen, si ende haer knapen ende haer volc.
Ende ist dat ghi dese woerde niet en hoert, soe heb ic in mi selven geswoeren, seit die Here, dat dit huus wesen sel in wildernisse.
Want dit seit die Here op des conincs huus van Juda: Galaad, du biste  mi dat hoeft vanden Libanus, ist dat ic di niet en sette in wildernissen, steden daer men niet in woenen en mach.
Ende ic sel op di heiligen den man die dootslaet in sine wapene, ende si sellen of houden dinen vercoren cederboem ende werpenen int vuer.
Ende vele heiden sullen liden doer dese stede ende elc sel seggen tot sinen naesten: Waer om heeft die Here dus gedaen deser groter stat?
Ende si sullen andwoerden: Om dat si gelaten hebben die beloeften des Heren haers Gods ende om dat si vreemde gode aenbeedt hebben ende hem gedient.
En wilt den doden niet bewenen, noch en screyt op hem niet mit geween; beweent den genen die uut trect, want hi en sel nummer weder comen, noch sien dat lant sijnre geboerten.
Want dit seit die Here tot Sellem, Josias soen, den coninc van Juda, die regneerde over Josias, sinen vader, die uut gevaren is van deser stat: Hi en sel hier nummer weder comen,
mer in die stat daer icken in over gevoert heb, daer sel hi in sterven ende hi en sel nummer dit lant sien.
Wee die sijn huus sticht in ongerechticheit ende sine avontmale cameren niet in vonnisse; hi sel sinen vrient te vergeves bedrucken drucken ende hi en sel hem sinen loen niet gelden;
die seit: Ic sel mi een wijt huus stichten ende wide avontmale cameren, die te sinen behoef die veinsteren op doet ende maecte die corbele van cedren houte ende pingeert mit roeder verwen.
En selstu niet regneren, dattu di rekens yegen den cederboem? Dijn vader, en at hi niet ende dranc ende dede vonnisse ende gerechticheit, doe als hem wel was?
Soe vonneste hi des arms menschen sake ende die mate was in sinen goede. En dede hijt daer om niet, om dat hi mi bekende? seit die Here.
Mer dijn ogen ende dijn herte sijn ter ghiericheit ende om uut te stortene onnosel bloot ende om overdaet te doene ende ten loepe vanden quaden werke.
Hier om seit die Here tot Yoachim, Josias sone, den coninc van Juda: Si en sellen hem niet wenen: Wee brueder! Wee suster! Si en sullen niet hem roepen: Wee mi, Here! ende wee mi, voerbarige Here!
Hi sel begraven werden alsoe men enen esel begraeft, stinkende ende uut geworpen buten den poerten van Iherusalem.
Ganc op Libanus  ende roep, ende gef in Basan dine stemme ende roep tot den genen die al daer liden,  dat alle die gene die di minnen, bedroeft sijn ende vertreden.
Ic hebbe tot di gesproken; du seides in dijnre overvloedicheit: Ic en sels niet horen! Dit is dijn wech van dijnre joncheit, want du en hebste mine stemme niet gehoert.
Die wijnt voet alle dijn herden ende dine minnaren sullen gaen in gevangenissen, ende dan selstu werden confuus ende di scamen van al dijnre quaetheit.
Die sittes op Libano ende dinen nest maecste inden sederbomen, hoe versuchtestu als di die pinen aenquamen, gelike den pinen eens wijfs die in arbeide leit?
Leve ic, seit die Here, <want al ist dat Jechonias>, Joachims sone, des conincs van Jude, waer een vingerlijnc in mine rechte hant, ic selne van daer uutsteken
ende ic sel di geven inder gheenre hant die dine siele sueken, ende inder gheenre hant welker aensichte du ontsieste, ende in Nagobudonosors hant, des conincs van Babilonien, ende inder Caldeeuscher hant.
Ende ic sel di senden ende dijn moeder, di di  gebaerde, in een vreemt lant daer ghi niet in geboren en waert, ende daer suldi sterven.
Ende in dat lant daer si haer siele toe op heffen dat si daer weder keren sellen, si en sellen der niet wederkeren.
En is dese Jeconias niet een eerden te broken vat, en is hi niet een vat sonder enige weeldicheit? Waer om sijn si afgeworpen [hi ende sijn zaet, ende sijn wech gheworpen] in een lant dat si niet en wisten?
Lant, lant, lant, hoer des Heren woert.
Dit seit die Here: Scrijft desen man ondrachtich, enen man die in sinen dagen en genen voerspoet hebben en sel, want van sinen sade en sel gheen man wesen die sitten sel op Davids troen ende die voert meer macht hebben sel in Juda.
Wee den herden die verstroyen ende scoren dat cudde mijnre weiden! seit die Here.
Hier om seit die Here God  van Ysrahel totten herden die mijn volc voeden: Ghi hebt mine cudde gestroeyt, ghi hebtse uutverdreven ende en hebtse niet gevisenteert; siet, ic sel op u visenteren die quaetheit van uwen eernsticheiden, seit die Here.
Ende ic sel vergaderen die overbliven van minen cudde ute allen landen, daer icse toe derwert verdreven hebbe, ende ic selse bekeren te haren lande ende si sellen wassen ende werden gemenichvoudicht.
Ende ic sel op hem verwecken herden ende die sellense voeden; si en sellen hem voert meer niet ontsien, noch hem vresen, ende men sel nyement sueken uut den getale, seit die Here.
Siet, die dage comen, seit die Here, ende ic sel David verwecken een gerechtich saet, ende hi sel regneren ende wijs wesen ende doen vonnisse ende gerechticheit int lant.
In dien dage sel Juda behouden werden ende Ysrahel sel betrouwelic woenen; ende dit is die name dat sine heten sellen: Onse gerechtige Here.
Hier om siet, soe comen die dage, seit die Here, ende si en sellen niet meer seggen: Leeft die Here, die die kijnder van Ysrahel uut den lande van Egipten leide;
mer: Leeft die Here, die dat saet van Ysrahel uut Egipten gheleit heeft ende hier geleit heeft uut den lande van Noerden ende uut allen landen te dien dat icse verdreven hadde derwert, ende si sellen woenen in haren lande.
Totten propheten: Mijn herte is bedroeft in midden mi, alle mijn beenre verbeveden mi; ic bin worden als een dronken man, als een man die vochtich is van wine, van des Heren aensichte ende vanden aensichte sijnre woerde.
Want dat lant  is vervult van overspeelres, want vanden aensichte des vloekens soe weende dat lant; ende die weyden  der wildernissen sijn verdroecht ende hare loepen is quaet worden ende haer stercheit ongelike.
Want die propheet ende die priestere sijn besmet ende in minen huse vant ic hoer quaetheit, seit die Here.
Hier om sel hoer wech wesen als slidderachtich in donkerheiden, want si sellen slidderen ende vallen daer in, want ic sel quade dingen op hem brengen dat jaer hare visenteringen, seit die Here.
Ende inden propheten van Samarien heb ic sotheit gesien ende si propheteerden in Baal ende bedroegen mijn volc van Ysrahel.
Ende inden propheten van Iherusalem sach ic die gelikenisse der gheenre die overspul doen ende den wech der logenen, ende si gestercten der alre quaetster menschen handen, dat elc niet bekeert werden en soude van sijnre quaetheit; si sijn mi alle worden als Sodoma ende die gene die daer woenen, als Gomorra.
Hier om seit die Here vanden scaren: Siet, ic selse doen eten bittere alsene ende ic selse drinken geven mit gallen, want vanden propheten van Iherusalem is uut comen besmettinge op al dat lant.
Dit seit die Here vanden scaren: En wilt niet hoeren der propheten woerde die u propheteren ende bedriegen; si spreken dat visioen haere herten, ende niet uut des Heren monde.
Si seggen den genen die mi blasfemeren: Die Here hevet gesproken: U sel pays wesen; ende si seiden elken die wandelt in die quaetheit sijnre herten: En gheen quaet en sel op u comen.
Want wie was daer bi in des Heren rade ende hoerde ende sach des Heren woerde? Wie mercte sijn woert ende hoert?
Siet, dat geruchte van des Heren onweerdicheit sel uut comen ende tempeest uut brekende sel comen op der quader hoeft.
Des  Heren toren en sel niet weder keren, voer dat hi gedaen sel hebben ende tot dat hi vervullen sel dat gepeins sijnre herten; inden achtersten dage suldi sinen raet verstaen.
Ic en sende den propheeten niet, ende si liepen; ic en sprac den propheeten niet, ende si propheteerden.
Hadden si in minen raet gestaen ende hadden si minen volc cond gedaen mine woerde, soe had icse oec gekeert van hore quaden wege ende van horen alten quaden gepeinsen.
Waenstu dat ic God van bi si, seit die Here, ende niet God van verren?
Sel een man verborgen werden in heimelicheit, ende en sel icken niet sien? seit die Here. En vervul ic niet hemel ende eerde? seit die Here.
Ic heb gehoert wat die propheten seiden, propheterende in minen name logene ende seggende: Ic heb gedroemt, ic heb gedroemt.
Hoe lange is dit inder propheten herte, voerseggende logene ende propheterende die verleydingen hoere herten;
die doen willen dat mijn volc vergete mijns namen om haer droem, die si vertellen elc tot horen naesten, alsoe hoer vaders mijns namen vergaten om Baalims wille?
Een propheet die den droem hevet, hi vertelle den droem, ende die mijn woert heeft, hi spreke weerlic mijn woert. Wat is vanden stroe te rekenen jegen die terwe? seit die Here.
En sijn mijn woerde niet als een vuer, seit die Here, ende als een hamer die enen steen ontwe slaet?
Hier om soe spreke ic den propheten toe die mine woerde stelen, seit die Here, elc van sinen naesten.
Siet, ic spreke den propheten toe, seit die Here, die haer tongen aen nemen ende seggen: Die Here seit.
Siet, ic spreke den propheten toe die logene droemen, seit die Here, die logene vertelt hebben ende hebben mijn volc verleit in hare logene ende  in haren  wonderen als icse niet geseint en hadde, noch hem bevolen en hadde, want si en hebben desen volc niet gevordert, seit die Here.
Hier om ist dat di dit volc vraget ofte een propheet ofte een priestere, seggende: Wat is des Heren last? soe selste seggen tot hem: Wat soude u den last, want ic selse uut verdriven, seit die Here.
Ende die propheten ende die priestere ende dat volc dat seit: Des Heren last, ic sel op dien man visenteren ende op sijn huus.
Dit suldi seggen elc tot sinen naesten ende te sinen broeder: Wat andwoerde die Here ende wat heeft die Here gesproken?
Ende des Heren last en sel voert meer niet meeren, want elken sel last wesen sijn woert ende ghi hebt verkeert des levenden Gods woerde, des Heren vanden scaren, uwes Gods.
Dit selstu totten propheet segghen: Wat heeft die Here gheandwoert ende wat heeft die Here gesproken?
Want ist dat ghi segt: des Heren last, om dat soe seit dit die Here: Om dat ghi geseit hebt dit woert: Des Heren last, ende ic tot u sende ende seide: En wilt niet seggen: Des Heren last;
hier om siet, soe sel ic u wech doen dragende ende ic sel u laten ende dese stat die ic u ende uwen vaderen gaf, van minen aensichte,
ende ic sel u geven in ewelike lachter ende in ewelike scande die nummermeer of gedaen en sel werden mit vergetelheiden.
Die Here togedi mi: ende sich, twe corve vol vigen waren geset voer des Heren tempel, na dien dat Nabugodonosor, die coninc van Babilonien, overgevoert hadde Jechoniam, Joachims sone, den coninc van Juda, ende sine princen ende den smyt ende den beslutere der precioser stene van Iherusalem, ende hadse bracht in Babilonien.
Ende die ene corf hadde sere goede vigen, alsoe die vigen vanden eersten tiden plegen te sine, ende die ander corf hadde sere quade vigen diemen niet en mocht eten om dat si quaet waren.
Ende die Here seide tot mi: Jeremias, wat siestu? Ende ic seide: Vigen, vigen herde goet, ende quade, herde quaet, diemen niet eten en mach om dat si quaet sijn.
Ende des Heren woert wert tot mi gedaen, seggende:
Dit seit die Here God van Ysrahel: Alsoe dese goede vigen sijn, alsoe sel ic bekennen die overvaringe van Juda, die ic uut gesendet hebbe van deser stat inder Caldeeuscher lant in goede.
Ende ic sel mijn ogen op hem slaen om te gepaysene ende ic selse weder brengen in desen lande, ende ic selse stichten ende niet destrueren, ende ic selse planten ende niet uutroeden.
Ende ic sel hem geven een herte, dat si mi weten sullen dat ic die Here bin, ende si sullen mi wesen in volc ende ic sel hem wesen in God, want si sullen te mi weder keren in al haer herten.
Ende alsoe die quaetste vigen sijn die men niet eten en mach, om dat si quaet sijn, soe seit dit die Here, alsoe sel ic Sedechiam, den coninc van Juda, geven ende sijn princen ende dat ander volc van Iherusalem die in dese stat bleven sijn ende die woenen in dat lant van Egipten.
Ende ic selse geven in quellen ende in vernoey allen den riken vander werelt, in lachtere ende in bispele ende in spot ende in maledictien in allen steden daer icse in verdreven hebbe.
Ende ic sel in hem seinden dat sweert ende den honger ende sterfte, tot dat si verderft sijn sellen vanden lande dat ic hem gaf ende haren vaders.
Dat woert dat tot Jeremiam gedaen was van alden volke van Juda inden vierden jaer Joachims, Josias  sone, des conincs van Juda, na dat Jeconias overgevoert was in Babilonien, dat is dat eerste jaer Nabugodonosors, des conincs van Babilonien,
dat Jeremias die propheet sprac tot al den volke van Juda ende tot alden genen die woenden in Iherusalem, seggende:
Vanden dertiensten jaer Josias, Amons sone, des conincs van Juda, tot desen dage, dit is dat xxiiiste jaer, soe is des Heren woert tot mi gedaen ende ic heb te u gesproken des nachts op staende ende sprekende, ende ghi en hebt des niet gehoert.
Ende die Here heeft tot u geseindet alle sijn knechten die propheten, in die dageraet op staende ende sendende ende ghi en hebt des niet gehoert, noch en hebt u oren neder gehelt om te horen,
als hi seide: Elc kere weder van sinen quaden wege ende van uwen alten quaden gepeinsen ende ghi sult woenen in dat lant dat die Here u gaf ende uwen vaders, vanden beginne totten einde;
ende en wilt niet gaen na vreemde gode, dat ghi hem dienen sult ende die aenbeden, noch en verporren mi niet tot gramscap inden werken van uwen handen, ende ic en sel u niet quellen.
Ende ghi en hoert mi niet, seit die Here, om dat ghi mi te gramscapen verporren sout [inden wercken van uwen handen] in uwen quade.
Hier om soe seit die Here vanden scaren: Om dat ghi mijn woerde niet en hoert,
siet, so sel ic senden ende nemen te mi alle die geslachten van Norden, seit die Here, ende Nabugodonosor, den coninc van Babilonien, minen knecht, ende ic selse brengen op dit lant ende op die gene die daer in woenen ende op alle die nacien die daer al omme ende omme sijn, ende ic selse dootslaen ende ic sel dat lant leggen in verwonderen ende in wispelen ende  in eweliken woestheden.
Ende ic sel van hem verliesen die stemme der bliscap ende die stemme der vrouden, des brudegoms stemme ende der bruut stemme ende den geluut der molen ende dat licht der keersen.
Ende al haer lant sel wesen in wildernisse ende in verwonderen. Ende alle dese lude sellen dienen den coninc van Babilonien lxx jaer.
Ende als die lxx jaer vervult sullen wesen, soe sel ic visenteren op den coninc van Babilonien ende op die lude, seit die Here, haer quaetheit ende op der Caldeeuscher lant, ende ic selse leggen in eweliker wildernissen.
Ende ic sel alle mine woerde bringen op dat lant, die ic tegen dat lant gesproken heb, al dat gescreven is in desen boecke, al dat Jeremias gepropheteert hevet yegen alle heidene,
want si dienden hem, alst vele lude waren ende grote coninge, ende ic sel hem gelden na hoer werke ende na die daet van hoeren handen.
Want aldus seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel, tot mi: Nem den nap wijns van deser gramscap van minen hande ende du selste daer of scenken allen heidenen, daer ic di toe senden sel.
Ende si sullent drinken ende werden gestoert ende sot vanden aensichte des sweerts dat ic onder hem seinden sel.
Ende ic ontfinc den nap van des Heren hant ende ic scencten allen luden daer mi die Here toe sende:
Iherusalem ende den steden van Juda ende haren coningen ende haren princen, dat icse geven soude in wildernissen ende in verwonderen ende in wispelen ende in  malediccien, alsoe dese dach [is];
Pharaone, den coninc van Egipten, ende sinen knapen ende sinen princen ende al sinen volke;
ende ghemeenlic alden coningen des lans van Ausitiden ende alden coningen vanden Philisteen ende van Ascolon ende van Gasear ende van  Accharon ende den overbleven van Asoten,
van Ydumea ende van Moab ende van Amons kijnderen
ende van alden coningen van Tyrus ende van alle den coningen van Sidonen ende den coningen des lans vanden eylanden die over die see sijn;
ende Dedan ende Theman ende Bus ende hem allen die hoer hare ront om scoren hebben;
ende allen den coningen van Arabien ende allen den coningen van Westen die inder wildernissen woenen;
ende alle den coningen van Sambri ende alle den coningen van Elam ende alle den coningen van Meden;
ende allen den coningen van Noerden, van bi ende van verren, elken yegen sinen brueder, ende allen den riken der werelt die op haer aensichte sijn, ende die coninc Sesach sellen na hem drinken.
Ende du selste tot hem seggen: Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Drinct ende wert dronken ende overghevet, ende valt noch en staet niet op vanden aensicht des sweerts dat ic onder u seinden sel.
Ende als si den nap niet en willen ontfaen van dijnre hant om te drinken, soe selstu seggen tot hem: Dit seit die Here vanden scaren: Drinkende seldine drinken,
want siet, ic beginne te quellene die stat daer mine name in aenroepen is, ende ghi sult als onnosel lude omme geringet blyven? ghi en sult niet ongeringet bliven, want ic roep dat sweert op alle die int lant woenen, seit die Here vanden scaren.
Ende du selste tot hem propheteren alle dese woerde ende du selste tot hem seggen: Die Here sel vanden hogen geruchte maken ende hi sel van sijnre heiliger woeninge sine stemme geven; briesschende sel hi briesschen op sijn scoenheit; men sel gheroep roepen als die gene doen die die wijndruven treden in die wijnperssen, yegen alle die gene die int lant woenen.
Dat geluut is comen totten einden vander werelt, want die Here sel wesen vonnissen mitten luden, ende hi wert gevonnest mit al sinen vleische. Die ongenadige heb ic den sweerde gelevert, seit die Here.
Dit seit die Here vanden scaren: Siet, quellinge sel uut comen vanden enen volke in die ander ende groet gherucht sel uut comen vanden einden der werelt.
Ende die dootgeslagene des Heren sullen wesen vanden enen einde der werelt tot haren anderen einde; men selse niet bewenen ende men selse niet op gaderen noch begraven; in vuulen stancke sullen si leggen op dat aensicht der eerden.
Ghi herden, vliet ende roept! ende die voerbarige vanden cudden, bestroyt u mit asschen! want uwe dage sijn vervult ende uwe sceidingen, dat ghi verslagen werden sult, ende ghi sult vallen als preciose vate.
Ende die vluchte sel te niet bliven vanden herden, ende dat behouden vanden voerbarigen vanden cudden.
Dat geluut vander herden geroep ende dat gehuul der voerbariger vanden cudden is gehoert, want die Here heeft hoer weiden gewoest.
Ende die weiden des pays swegen vanden aensichte der gramscap van ons Heren toerne.
Hi heeft gelaten als een liebaert sijn woeninge, haer lant is worden in bedroeftheiden vanden aensichte der gramscap vander duven, vanden aensichte der gramscap van ons Heren toerne.
In den beginne van Joachims rike, Josias sone, des conincs van Juda, soe wert vanden Here dit woert gedaen tot Jeremiam, seggende:
[Dit seit die Here] Stant in dat vrijthof van ons Heren huus ende du selste spreken tot alle den steden van Juda, daer uut dat si comen om te aenbeden  in des Heren huus, alle die woerde die ic di bevolen hebbe dattuse tot hem spreken selste; en wilt een woert niet achter laten,
of sijt machscien horen mogen ende werden bekeert elc van sinen quaden wege, ende dat mi berouwe des quaets dat ic hem peinse te doen om die quaetheit van horen eernsticheden.
Ende dus selstu tot hem seggen: Dit seit die Here: Ist dat ghi niet en hoert, soe dat ghi wandelt in mine wet, die ic u gegeven hebbe,
soe dat ghi hoert die woerde mijnre knechte der propheten die ic tot u geseint heb des nachts op staende ende die sendende, ende ghi en hebt des niet gehoert,
soe sel ic dit huus geven gelike Sylo ende ic sel dese stat geven in malediccien allen luden der werelt.
Ende die propheten ende die priesteren ende alle dat volke hoerde dat Yeremias dese woerde sprac in ons Heren huus.
Ende als Jeremias voldaen hadde sprekende al dat hem die Here bevolen hadde dat hijt spreken soude tot alle den volke, soe begrepen die priesteren ende die propheten ende al dat volc ende seiden: Hi moet die doot sterven,
want hi heeft in des Heren name gepropheteert ende heeft geseit: Dit huus sel wesen als Sylo is, ende dese stat sel woest werden om datter nyement in woenen en sel. Ende al dat volc vergaderde yegen Yeremiam in des Heren huus.
Ende die princen van Juda hoerden dese woerde ende si quamen op uut des conincs huus in des Heren huus, ende si saten neder inden inganc van des Heren nyewe poerten.
Ende die priesteren ende die propheten spraken totten princen ende tot alle den volke ende seiden: Dese man is dat oerdel der doot, want hi heeft gepropheteert yegen dese stat, alsoe ghi gehoert hebt mit uwen oren.
Ende Jeremias seide tot alle den princen ende tot alle den  volke ende seide: Die Here heeft mi geseint, dat ic tot desen huse waert propheteren soude ende te deser stat alle die woerde die ghi gehoert hebt.
Nu hier om maect goet alle uwe wege ende eernsticheiden ende hoert des Heren uwes Gods stemme, ende den Here sel berouwen vanden quade dat hi yegen u gesproken heeft.
Ende siet, yc bin in uwen handen; doet mi dat goet ende gerecht is in uwen ogen.
Mer nochtan seldi weten ende bekent, ist dat ghi mi doot, soe suldi onnosel bloot leveren yegen di selven ende jegen dese stat ende jegen die gene die daer in woenen, want inder waerheit hevet mi die Here tote u geseint, dat ic alle dese woerde spreken soude in uwen oren.
Ende die princen ende alle dat volc seiden totten priesteren ende den propheten: Desen man en is negheen oerdel der doot, want hi heeft tot ons gesproken in des Heren ons Gods name.
Hier omme stonden op manne vanden ouders vanden lande ende seiden tot alder vergaderingen vanden volke,
Micheas van Morastijn was in Esechias, des conincs van Juda, dagen een prophete, ende hi seide tot alle den volke van Juda: Dit seit die Here vanden scaren: Men sel Syon ackeren als enen acker ende Iherusalem sel wesen in enen hoep van stenen ende die berch van des  Heren huus in hoecheiden van bosschen.
Verdoemten hier om ter doot Esechias, die coninc van Juda, ende al Juda? En ontsagen si den Here niet ende baden sinen aensichte, ende en wert den Here niet leet dat quaet dat hi yegen hem gesproken hadde? Ende hier omme en laet ons niet groet quaet doen yegen onse sielen.
Het was oec een man die propheteerde in des Heren name, Urias, Semey sone van Chariathiarim, ende hi propheteerde yegen dese  stede ende yegen dit lant na alle Jeremias woerde.
Ende die coninc Joachim horet ende alle die machtige van sinen princen alle dese woerde, ende die coninc sochten om doot te slaene. [Ende Urias hoerdet ende sorchde] ende hi vloech ende quam in Egipten.
Ende die coninc Joachim seinde manne in Egipten, Elnachan, Achobors sone, ende manne mit hem,
ende si brochten Uriam uut Egipten ende si brochtenen tot den coninc Joachim, ende hi versloechen mitten sweerde ende hi werp sinen lichaem uut inden graven vanden onedelen volke.
Dus was Aychams, Saphans sone hant mit Jeremiasse, dat men niet leveren en soude in des volcs hande, dat sine doot slaen souden.
Inden beginne van Joachims rike, Josias sone, des conincs van Juda, soe wert vanden Here dit woert gedaen tot Jeremiam ende seide:
Dit seit die Here tot mi: Maec di bande ende ketenen ende du selstese leggen op dinen hals
ende du selstese senden tot den coninc van Edom ende tot den coninc van Moab ende tot den coninc van Amons kijnderen ende tot den coninc van Tyrus ende tot den coninc van Sydonen, inder boden hant, die comen sijn in Iherusalem tot Sedesiam, den coninc van Juda,
ende du selste hem bevelen dat si dit tot horen heren spreken: Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Dit suldi seggen tot uwen heren:
Ic maecte die eerde ende den mensche ende die beesten, die sijn op dat aensicht der eerden, in mine grote stercheit ende minen uut gestekenen arme, ende ic hebse gegeven dien die genoechde in minen ogen.
Ende nu hier om heb ic alle dese lande gegeve in Nabugodonosors, des conincs van Babilonien, mijns knechtes hant; hier en boven heb ic hem oec gegeven die beesten vanden velden, dat si hem dienen sellen.
Ende alle lude sullen hem dienen ende sinen sone ende sijns soens sonen, tot dat die tijt van sinen lande comen sel ende sijn tijt, ende hem selen dienen vele lude ende vele grote coningen.
Ende dat volc ende dat rijcke dat niet dienen en sel Nabugodonosor, den coninc van Babilonien, ende soe wie sinen hals niet neder en cromt onder des conincs van Babilonien joc, ic sel visenteren op dat volc inden sweerde ende den honger ende in sterften, seit die Here, tot dat icse verderven sel in sijn hant.
Hier om en wilt ghi niet hoeren uwe propheten ende die waersagers ende die droemers ende die waersagers vander vogele sange ende die toevenaers die u seggen: Ghi en sult niet dienen den coninc van Babilonien,
want si propheteren u logene, om dat si u verre doen sullen van uwen lande ende dat si u sullen verdriven ende dat ghi verderft  wert.
Mer dat volc dat sinen hals onder dat joc doet des conincs van Babilonien ende hem dienen sel, die sel ic laten in hoer lant, seit die Here, ende si sullent wennen ende woenenre in.
Ende ic sprac tot Sedechiam, den coninc van Juda, na alle dese woerde ende seide: Doet u halse onder des conincs van Babilonien joc ende dient hem ende sinen volc, ende ghi sult leven.
Waer om selstu sterven, du ende dijn volc, inden sweerde ende inden honger ende inden sterften, alsoe die Here gesproken heeft totten volc dat den coninc van Babilonien niet dienen en wil?
En wilt der propheten woerde niet horen die u seggen: Ghi en sult den coninc van Babilonien niet dienen, want si spreken u logene.
Want ic en hebse u niet geseint, seit die Here, ende si propheteren logenachtichlic in minen name, om dat si u verdriven sullen ende dat ghi verderven sult, beide ghi ende die propheten die u propheteren.
Ende ic sprac tot den priesteren ende tot desen  volke ende seide: Dit seit die Here: En wilt niet horen uwer propheten woerde die u propheteren ende seggen: Siet, des Heren vate sellen weder keren van Babilonien nu haestelic, want si propheteren u logen.
Hier om en wilter niet horen, mer dient den coninc van Babilonien, dat ghi leven moget. Waer om wert dese stat gegeven in wildernissen?
Ende of si propheten sijn ende is des Heren woert in hem, si gaen den Here vanden scaren yegen, ende die vate die gelaten waren in des Heren huus ende in des conincs huus [van Juda ende in Iherusalem,] en comen niet in Babilonien.
Want dit seit die Here vanden scaren totten colummen ende totter mottaelre see ende totter stapels ende tot den anderen vaten die bleven sijn in dese stat,
die die coninc van Babilonien niet wech en voerde, doe hi overvoerde Jeconiam, Jeconiam, Joachims sone, den coninc van Juda, uut Iherusalem in Babilonien ende alle die voerbarige lude van Juda ende van Iherusalem,
want dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel, ten vaten die gelaten sijn in des Heren huus ende in des conincs huus van Juda ende in Iherusalem:
Si sullen werden overgevoert in Babilonien ende si sullen daer wesen totten dage hoerre visenteringe, seit die Here, ende ic selse doen weder bringen ende weder setten in dese stat.
Ende het geviel in dien jaer in dat beginsel van Sedechias, des conincs van Juda rike, inden vierden jaer, in die vijfte maent, ende Ananias, Asur sone, een propheet van Gabaon, seide tot mi in des Heren huus voer den priesteren ende voer alle dat volc, seggende:
Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Ic heb gebroken des conincs van Babilonien joc.
Noch over twe jaren van dagen ende  ic sel weder doen brengen te deser stat alle des Heren vate, die Nabugodonosor, die coninc van Babilonien, wech gevoert heeft van deser stat ende die hi over gevoeret heeft in Babilonien.
Ende Jeconiam, Joachims sone, den coninc van Juda, ende alle die overvoeringe van Juda die in Babilonien comen sijn, die sel ic bekeren te deser stat, seit die Here, want ic sel breken des conincs van Babilonien joc.
Ende Jeremias [die propheet] seide tot Ananiam, die propheet, inder priester ogen ende in alle des  volcs ogen dat in des Heren huus stont,
ende Jeremias die propheet seide: Amen! die Here die moet alsoe doen, die Here moet verwecken die woerde die du ghepropheteerts hebste, dat die vate weder bracht werden in des Heren huus ende alle die overvoeringe van Babilonien te deser stat.
Mer nochtan hoer dit woert dat ic in dinen oren spreke ende in al des volcs:
Die propheten die voer di ende voer mi geweest hebben vanden beginne, ende die propheteerden op vele lande ende op vele riken van stride ende van vernoey ende van sterften;
die prophete die gepropheteert heeft den pays, als sijn woert coemt, soe sel men weten dat hi een propheet is dien die Here geseindet heeft inder waerheit.
Ende Ananias, die propheet, nam die ketene van Jeremias des propheten halse ende hi bracse ontwee;
ende Ananias, die propheet, seide in al des volcs aensiene ende sprac: Dit seit die Here: Aldus sel ic ontwe breken Nabugodonosors, des conincs van Babilonien, joc van alre lude halse na twe jaer van dagen.
Ende Jeremias, die propheet, ghinc henen in sinen wech. Ende des Heren woert wert ghedaen tot Jeremiam den prophete na dien dat Ananias die prophete, gebroken  hadde die kettenen van Jeremias des propheten halse, seggende:
Ganc, ende du selste tot Ananiam seggen: Dit seit die Here: Du hebste die houten kettene tebroken ende du selste daer over maken yseren kettene.
Want dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Ic heb een yseren joc geleit op den hals van van allen desen luden, dat si dienen sullen Nabugodonoser, den coninc van Babilonien, ende si sellen hem dienen; ende hier en boven heb ic hem gegeven die beesten van den lande.
Ende Yeremias, die propheet, seide tot Ananiam, den propheet: Hoer, Anania, die Here en hevet di niet geseint, ende du hebste dit volc doen betrouwen in logenen.
Hier om seit die Here: Sich, ic sel di wech senden van den aensichte des lants; binnen desen jaer selstu sterven, want du hebste jegen den Here gesproken.
Ende Ananias sterf binnen dien jaer, in die sevende maent.
Dit sijn die woerde vanden boeke die Jeremias, die propheet, sende van Iherusalem totten over bleven ouders der overvoeringen ende ten priesters ende ten propheten ende tot alle den volke dat Nabugodonosor over gevoert hadde van Iherusalem in Babilonien,
na dien dat Jechonias, die coninc, uut ginc ende die vrouwe ende die ghelubde knapen ende die princen van Juda ende van Iherusalem ende die smyt ende die beslutere van preciosen stenen
in Ellasa, Saphans sone, ende Gamalie, Helchias sone, hant, die Sedechias, die coninc van Juda, sende tot Nabugodonosor, den coninc van Babilonien, in Babilonien ende hi seide:
Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel, alder overvoeringen die ic over gesendet hebbe van Iherusalem in Babilonien:
Maect huse ende woenter in; plant boemgaerde ende oec die vrucht neemt daer af.
Neemt wive ende wint sonen ende dochteren; gheeft uwen sone wive ende gheeft uwen dochteren manne, ende si gebaren sonen ende  dochteren; ende wert der gemenichvoudicht ende en wilt niet luttel wesen van getale.
Ende suect den pays der stat daer ic u heb toe doen overvaren ende bidter over totten Here, want in dier stat vrede sel u vrede wesen.
Want dit seide die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Uwe propheten en verleden u niet, die in midden u luden sijn, ende uwe waersagers; ende en merct op uwe droem niet die ghi droemt,
want si propheteren u valsche in minen name, ende ic en sendese niet, seit die Here.
Want dit seit die Here: Als beginnen voldaen te werden in Babilonien lxx jaer, soe sel ic u visenteren ende ic sel op u verwecken mijn goede woert, dat ic u weder brengen sel te deser stat.
Want ic weet die gepense die ic op u peinse, seit die Here, gepeinse van payse ende niet van vernoeye, dat ic u geven sel trouwe ende gedoechsaemheit.
Ende ghi sult mi aenroepen ende ghi sult gaen ende aenbeden mi, ende ic sel u gehoeren.
Ghi sult mi sueken ende sult mi vijnden, als ghi mi suect in alle uwe herte.
Ende ic sel werden vonden van u, seit die Here, ende ic sel u gevangenisse weder brengen, ende ic sel u vergaderen van allen heidenen ende van allen steden daer ic u toe verdreven hebbe, seit die Here; ende ic sel u doen weder keren vander stat daer ic u toe hebbe doen overvaren.
Want ghi hebt geseit: Die Here sel ons verwecken propheten in Babilonien,
want dit seit die Here totten coninc die sittet op Davids throne, ende tot alle  den volke dat in dese poert woent, ende tot uwen brueders die mit u niet en sijn uut gegaen in die overvoeringe;
dit seit die Here vanden scaren: Siet, ic sel in hem seinden dat sweert, den honger ende die sterfte, ende ic selse setten als quade vigen die men niet eten en mach om dat si alte quaet sijn
ende ic selse persequeren inden sweerde ende in hongere ende in sterften; ende ic selse geven in quellingen allen riken der werelt, in malediccien ende in verwonderen ende in wispelen ende in lachtere allen heidenen ende daer icse toe verdreven hebbe,
om dat si mijn woerde niet gehoert en hebben, seit die Here, die ic tot hem gesendet hebbe bi minen knechten, den propheten, des nachts opstaende ende sendende; ende ghi en hebtes niet gehoert, seit die Here.
Hier om hoert ghi des Heren woert, al die overvaert die ic uut Iherusalem gesendet hebbe in Babilonien.
Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel, tot Achab, Culies sone, ende tot Sedechiam, Maasias sone, die u logenachtelic propheteren in minen name: Siet, ic selse leveren in Nabugodonosors, des conincs van Babilonien, hant, ende hi selse slaen in uwen ogen;
ende men sel van hem aennemen enen vloec alder overvaert van Juda die in Babilonien is, vanden genen die seggen sellen: Die Here moet di setten als Sedechiam ende als Achab die die coninc van Babilonien briet int vuer,
om dat si sotheit deden in Ysrahel ende overspul deden in hoerre vriende wive ende om dat si spraken dat woert logenachtelic in minen name, dat ic hem niet en beval; ic bin die rechtere ende die oerconde, seit die Here.
Ende du selste seggen tot Semeyam van  Velelamijt:
Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel, om dattu in dinen name sendeste boeke tot alden volke dat in Iherusalem is, ende tot Sophoniam, Maasias sone, den priester, ende tot allen den priesteren, seggende:
Die Here heeft di priestere gegeven over Jojada,  den priestere, dattu beleder sijn sulste in des Heren huus boven elken man die beseten is ende propheteert, dattune leggen selste in enen stoc ende inden kerkere.
Ende nu, waer om en berispste niet Jeremiam van Anathot die u propheteert?
Want boven dit heeft hi tot ons gesendet in Babilonien, seggende: Het is lanc, maect huse ende woent daer in, ende plant boemgaert ende eet die vrucht daer af.
Sophonias, die priestere, las aldus desen boecke in Jeremias, des propheten, oren.
Ende des Heren woert wert gedaen tot Iheremiam, seggende:
Sende tot alder overvaert, seggende: Dit seit die Here tot Semeyam van Veellamijt: Om dat u Semeyas gepropheteert heeft ende icken niet gesendet en hebbe, ende heeft u doen betrouwen in logene,
hier om seit die Here: Siet, ic sel visenteren op Semeiam van Neellamijt ende op sijn saet; hem en sel negheen man sien sittende in die middewaert van desen volke ende hi en sel dat goet niet sien dat ic minen volke doen sel, seit die Here, want in overdade heeft hi gesproken jegen den Here.
Dit woert wert van den Here gedaen tot Yeremiam, den prophete, ende hi seide:
Dit seit God van Ysrahel: Scrijf di alle die woerde die ic tot di gesproken hebbe, in enen boeck.
Want die dage comen, seit die Here, ende ic sel bekeren mijn volc van Ysrahel ende van Juda  bekeringe, seit die Here, ende ic selse bekeren ten lande wert dat ic haren vaderen gaf, ende si <sullent> besitten.
Ende dit sijn die woerde die die Here gesproken heeft te Ysrahel ende te Juda:
Want dit seit die Here: Wi hebben gehoert dat geluut van anxte ende vrese, ende en is gheen pays.
Vraget ende besiet ofte een man kijndere baert? waer om heb ic dan gesien elcs mans hant op sijn lendene als eens wijfs die in arbeide leit, ende dat alle die aensichten verkeert sijn in bleecheit?
Wee! want die dach is groet, ende en gheen dach en is dien gelijc; ende het is die tijt van Jacobs vernoey ende hi sel van hem behouden werden.
Ende het sel sijn in dien dage, seit die Here vanden scaren, soe sel ic sijn joc breken van sinen halse ende ic sel sijn bande ontwe breken; ende voertmeer en sellen die vreemde en gheen heerscappie boven hem hebben,
mer si sellen dienen den Here, horen God, ende David, horen conic, dien ic hem verwecken sel.
Hierom en ontsich di niet, Jacob, mijn knecht, seit die Here, noch en vrese di niet, Ysrahel, want sich, ic seldi behouden van verren lande ende dijn saet vanden lande haere vangenissen, ende Jacob sel weder keren ende rusten ende hi sel overvloeyen van allen [gueden] ende nyement en sel sijn dien hi ontsien sel,
want ic ben mit di, dat ic di behouden sel, seit die Here. Want ic sel een einde maken in alle den heidenen daer ic di in gestroeyt hebbe, mer di en sel ic niet maken in einden, mer ic sel di castien ende vonnissen, om dat di niet dunken en sel dattu sonder misdaet sijste.
Want dit seit die Here: Dijn broeke en mach men niet genesen, dine wonde is alte quaet.
Niemant en is die vonnissen mach  dijn vonnisse om dine quetsure toe te bijndene; di en is gheene orbaerlicheit van genesingen.
Alle dine minnaren hebben dijns vergeten, si en sellen di niet sueken, want ic heb di geslagen mit dijns viants  wonde mit fellen castiene; om die menichte dijnre quaetheit soe sijn dijn sunden hert worden.
Wat beroepstu om dine bedroefheit? dine droefheit is ongeneselic; om die menichte dijnre quaetheit ende dine herde sunden soe heb ic di dese dingen ghedaen.
Hier om alle die gene die di eten, sellen verslijndt werden, ende alle dine viande sellen in gevangenisse geleit werden, ende ic sel alle dine roevers geven in roeve.
Want ic sel di dijn litteiken overdecken ende ic sel di genesen van dinen wonden, seit die Here. Want si hieten di verworpen Syon: Dit is si die nyment en hadde, diese wedersochte.
Dit seit die Here: Siet, ic sel bekeren die bekeringen van Jacobs woeningen ende ic sel ontfermen sinen daken; ende die stat sel gesticht werden in haer hoecheit ende die tempel sel werden gefundeert na sine ordinancie,
ende lof sel uut hem beiden comen ende der gheenre stemme die spelen sullen. Ende ic selse menichvoudigen, ende si en sellen niet gemindert werden; ende ic selse verbliden, ende si en sellen niet vermagert werden.
Si sellen sine kijnder wesen alsoe si vanden beginne waren ende haer scaere sel voer mi gedueren, ende ic sel visenteren yegen alle die gene diene quellen. Ende sine beledere sel uut hem wesen
ende sijn prince sel voert comen van midden hem ende sellen toe brengen, ende hi sel te mi comen. Want wie is dese die sijn herte toe brengen sel, dat hi mi naken sel? seit die Here.
Ende ghi sult mi  sijn in volc ende ic [sel] u wesen in God.
Siet, des Heren bedruusche is gramscap uut comende, een vallende vlage; si sel rusten op der quader menschen hoeft.
Die Here en sel niet afkeren die gramscap der onweerdicheit, voer dat hi doen sel ende voldoen dat gepeins sijnre herten; inden achtersten vanden dagen suldi die dingen verstaen.
In dien tiden, seit die Here, soe sel ic allen den maechscappen van Ysrahel God wesen, ende si sellen mi wesen in volke.
Dit seit die Here: Dat volc dat gebleven was inder wildernissen van den sweerde, vant gracie; Ysrahel gae verre te sijnre rusten.
Die Here openbaerde mi. Ende in eweliker minnen minnede ic di; hier om heb ic ontfermende di aen mi getogen.
Ende ic sel di weder stichten ende du selste werden gesticht, maget van Ysrahel. Noch selstu verciert werden mit dinen tambuere ende du selste uut gaen inden dans der gheenre die spelen sullen.
Noch selstu wijngaert planten inden bergen van Samarien; si sellen plantinge planten ende si en sullen die wijnbesien niet lesen, voer dat die tijt comen sel.
Want een dach sel wesen daer die wachters in roepen sullen inden bergen van Samarien ende in Effrahims berch: Staet op ende gae wi op in Syon ten Here onsen God.
Want dit seit die Here: Verblijt in Jacobs bliscap ende niet yegen dat hoeft vanden heidenen; roept, singet ende segt: Here, behoude dijn volc, dat overblive van Ysrahel.
Siet, ic selse brengen vanden lande van Noorden ende ic selse vergaderen vanden einden der werelt, onder die welke wesen sullen die blijnde ende die cropel ende vrouwen die kijnder dragen ende gebaren te gadere, ene grote scare die herwert weder keren  sullen.
In geween sullen si comen ende ic selse in ontfermicheiden beleiden, ende ic  sel brengen hier doer scietende ryvieren van wateren in enen rechte wech, ende si en sellen hem daer in niet stoten; want ic bin Ysrahel worden een vader, ende Effraym is mijn eerste geboren sone.
Ghi heidene, hoert des Heren woert ende boetscapt inden eylanden die verre sijn, ende segt: Die Ysrahel gestroeyt heeft, hi selse vergaderen ende hi selse hueden, alsoe een herde sijn cudde huedet.
Want die Here heeft Jacob verloest ende hi heeften verloest van des gheens hant die machtiger was.
Ende si sellen comen ende loven inden berch van Syon ende si sullen vergaderen tot ons Heren goede, vruchten op die terwe, wine ende olye, ende ter dracht van den scape ende vanden beesten ende vanden vee, ende haer siele sel wesen als een <ververschede> coelhof, ende hem en sel voertmeer niet hongeren.
Dan sel die maget verbliden inden dans, die jongelinge ende die oude lude te gadere, ende ic sel hoer geween verkeren in bliscap ende ic selse vertroesten ende verbliden van haren rouwe.
Ende ic sel der priesteren siele vervullen mit vetheden ende mijn volc sel vervult werden van minen goeden dingen, seit die Here.
Dit seit die Here: Die stemme is gehoert inden hogen, dat geween ende dat gescreye vanden geween Rachel die haer kijnder beweent ende die op hem niet vertroest werden en wil, want si en sijn niet.
Dit seit die Here: Dijn stemme rust haer van geween ende dijn oghen van tranen, want loen is dijn werc, seit die Here, ende si sullen weder keren van haers viants lande;
ende dinen achtersten is hope, seit die Here, ende die kijndere sellen weder  keren te hoeren terminen.
Horende heb ic gehoert Effraym overvarende: Du hebste mi gecastijt ende ic ben geleert als een ongetamt volen; bekere mi ende ic sel weder keren, want du biste die Here mijn God.
Want na dien dattu mi bekeres, soe heb ic penitencie gedaen, ende na dien dattuut mi toeges, soe heb ic mine dye geslegen. Ic bin confuus worden ende scaemde mi, want ic heb ghedoecht den lachter mijnre joncheit.
Es Effraym mi een eerlic sone, is hi een teder kijnt? Want van dier tijt dat ic van hem gesproken heb, soe sel ic noch sijns gedenken. Hier om sijn mine inadere om hem verstoert; ontfermende sel ic sijns ontfermen, seit die Here.
Rechte di een hoge stat om te wachtene, sette di bitterheiden; belede dijn herte inden rechten wech daer du in wandels; maget van Ysrahel, keer weder te desen dinen steden.
Vloechtige dochter, hoe lange selstu verleidet werden van weeldicheden? Want die Here sel een nywe dinc sceppen op dat lant: Een wijf sel enen man ombevaen.
Dit seit die Here vanden scaren, ysrahel God: Noch sullen si dit woert seggen in dat lant van Juda ende in sinen poerten, als ic haer gevangenisse bekeren sel: Die Here moet di gebenedien, scoenheit der gerechticheit, heilich berch.
Ende in dien bergen sellen woenen Judas ende alle sine steden te gadere, die lantwennen ende die cudden driven sellen.
Want ic heb vervult die moede siele ende alle sielen die honger hadden, heb ic gesaet.
Hier om bin ic gewect als van enen slape, ende ic sach, ende mijn slape was mi suete.
Siet, die dage [sellen comen,] seit die Here, ende ic sel saeyen dat huus van Juda  mit menschen sade ende mit beesten sade.
Ende alsoe ic op hem waecte dat  icse verdriven ende verderven ende sceiden ende stroeyen soude, alsoe sel ic op hem waken dat icse stichten ende planten sel, seit die Here.
In dien dage en sullen si nummeer seggen: Die vaders aten die suere druven ende der kijnder tande worden slewe.
Mer elc sel sijnre quaetheit sterven; elc mensche die eten sel suere druven, sijn tande sullen verslewen.
Siet, die dage comen, seit die Here, ende ic sel setten den huse van Ysrahel ende den huse van Juda ene nywe beloefte,
niet na die beloefte die ic mit haren vaders settede in dien dage dat ic haer hant begreep dat icse uut den lande van Egipten leiden soude, die beloefte die si te niete gemaect hebben, ende doe ic heerscapie boven hem hadde, seit die Here.
Mer dit sel die beloefte sijn die ic setten sel mitten huse van Ysrahel; na dien dagen, seit die Here, sel ic mine wet geven in haren binnensten inaderen ende in haer herte sel icse scriven; ende ic sel hem wesen in God ende si sullen mi wesen in volke,
ende si en sellen voert meer niet leren een man sinen naesten ende een man sinen brueder, seggende: Bekenne den Here, want si sullen mi alle kennen vanden meesten totten minsten, seit die Here, want ic sel goedertieren werden op haere quaetheiden ende haere sunden en sel ic nummermeer gedenken.
Dit seit die Here die gevet die sonne inden licht vanden dage ende die ordinancien vander manen ende vanden sterren inden licht vander nacht, die die  see stormt ende hoer vloede luden; Here vanden scaren is sijn name.
Ist dat dese wette gebreken voer mi, seit die Here, dan sel oec gebreken dat saet van Ysrahel, dat si niet volke voer mi en sijn tot allen dagen.
Dit seit die Here: Eest datmen sel mogen gemeten die hemel boven ende ondersueken die fondamente der eerden beneden, soe sel ic oec van mi steken al dat saet van Ysrahel om al dat si gedaen hebben, seit die Here.
Siet, die dage comen, seit die Here, ende men sel den Here die stat stichten van Ananehels toerne totter poerten vanden hornicken,
ende si sel uut gaen over die regule der maten in sinen aenscouwen op den berch Gareb, ende si sel omgaen Goatha
ende alle die valeye vanden croendien ende die asschen ende alle dat lantscap der doot totter ryvieren Cedron ende totten hornick der oest poerten vanden peerden, des Heren heilich poert en sel niet uut verdreven werden, noch voert nummermeer gedestrueert werden.
Dat woert dat tot Jeremiam gedaen was vanden Here in Sedechias, des conincs van Juda, tienden jare, dat is dat xviiiste jaer Nabugodonosors.
Des conincs van Babilonien heer hadde doe Iherusalem beleit ende Jeremias, die prophete, was besloten in dat voerhuus vanden kerker die was in des conincs van Juda huus.
Want Sedechias, die coninc van Juda, hadden daer besloten ende seide: Waeromme propheteerstu, seggende: Dit seit die Here: Siet, ic sel dese stat geven in des conincs van babilonien hant ende hi selse winnen,
ende Sedechias, die coninc, en sel niet ontvlien uut der Caldeeuscher  hant, mer hi sel gelevert werden in des conincs van Babilonien hant ende sijn mont sel spreken mit des conincs monde ende sine ogen sullen des conincs ogen sien,
ende hi sel Sedechiam voeren in Babilonien ende hi sel der sijn tot dat ic Babilonien visenteren sel, seit die Here, want ist dat ghi stridet yegen die Caldeeusche, ghi en sult gheen voerspoet hebben.
Ende Jeremias seide: Des Heren woert is te mi gedaen, seggende:
Sich, Ananeel, Sellum dijns oems sone, sel tot di comen ende seggen: Coep di minen acker die is in Anathot, want di behoert toe dien te copene van naereheiden.
Ende Ananeel, mijns oems sone, quam te mi na des Heren woert ten voerhuse vanden kerker ende hi seide tot mi: Coep minen acker die in Anathout is, in Benjamins lant, want di behoert die erfachticheit toe ende du biste die naeste dattuse besitten ende copen moetste. Ende ic verstont dattet des Heren woert was.
Ende ic cochte den acker van Ananeel, mijns oems sone, die in Anathot is, ende ic woech hem dat sulver seven stateren ende x sulveren penningen.
Ende ic screeft in enen boec ende ic teikendet ende ic nammer oerconde over ende ic woech hem dat sulver in ene wage scale.
Ende ic ontfenc enen besegelden boec vander possesien ende dat overgeven mitten halme ende die vastheiden ende die teikenen van buten,
ende ic gaf den boec ofte den brief vander possessien Baruch, Nerie sone, die Amassias sone was, voer Ananeels, mijns oems soens, ogen ende voer der oerconden ogen die inden brief vanden copene ghescreven waren, ende voer al der Joden ogen die in dat voerhuus vanden kerker saten.
Ende ic beval Baruch voer hem allen ende seide:
Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Nem dese brieve, desen geteikenden  brief van den coep ende desen brief die open is, ende legtse in enen eerdenen pot, dat si vele dage dueren mogen.
Want dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Noch sel men besitten in desen lande huse ende ackers ende wijngaert.
Ende ic <bad> ten Here na dien dat ic gelevert hadde Baruch, Nerie sone, den brief vander possessien ende ic seide:
Ach, ach, ach, Here God, sich, du makes hemel ende eerde in dine grote stercheit ende in dinen uutgestekenen arme;
di en sel niet pijnlic wesen elc woert, die ontfermicheit doeste in dusentigen ende die gelste der vadere quaetheiden in haere kijnder scoet na hem. Alre stercste, groet ende machtich, Here vanden scaren is dijn name.
Du biste groet in rade, onbegripelic inden gepeinse, wies ogen ondaen sijn op alle die weghe van Adams kijnderen, soe dattu geldes elken na sinen wege ende na die vrucht sijnre visieringen.
Die deetste teikene ende wonder int lant van Egipten tot in desen dage ende in Ysrahel ende inden menschen, ende du hebste di gemaect enen name alsoe dese dach is.
Ende du leidste dijn volc van Ysrahel uut den lande van Egipten in teikenen ende in wonderen ende in vromer hant ende in uutgestekenen arme ende in groten anxte.
Ende du gaefste hem dit lant dattu gesworen hadste haren vaders, dattuut hem geven soudes, dat lant vloeyende van honich ende van melc.
Ende si quamenre in ende besatent, ende si en waren niet gehoersaem dijnre stemmen ende si en wandelden in dine wet niet; al dattu hem bevaelste, en deden si niet, ende alle dese quade dingen sijn op hem gecomen.
Sich, wijchuse sijn  gemaect yegen dese stat dat mense winnen sel, ende die poerte is gegeven inder Caldeeuscher hant, dier yegen striden vanden aenschijn des sweerts ende des hongers ende der sterften, ende alle dattu gesproken hebste, is ghesciet, alstu seiste.
Ende du seides mi, Here God: Coep den acker mit sulvere ende nemmer oerconde over, als die poert gegeven is inder Caldeeuscher hant.
Ende des Hereen woert was tot Yeremiam gedaen, seggende:
Sich, ic bin die Here God van allen vleische; sel mi alle woert pijnlic wesen te doen?
Hier om seit dit die Here: Sich, ic sel dese stat leveren inder Caldeeuscher hant ende in des conincs hant van Babilonien ende hi selse winnen.
Ende die Caldeeusche die striden yegen dese poerte, sellen comen ende sellense ontsteken mitten vuere ende verbernense, ende die huse in welker uutlate si sacrificeerden Baalle ende offerden den vreemden goden versche offerhande om mi te veronweerden ende te gramscappen te verporrene.
Want die kijnder van Ysrahel ende die kijnder van Juda waeren eenpaerlic quaet doende in minen ogen van haerre joncheit, die kijnder van Ysrahel die mi tot nu veronweerden inden werken van haren handen, seit die Here.
Want dese stat is mi worden in gramscappen ende in mine onweerdicheit van dien dage dat sise stichten, tot desen dage dat si wech gedaen sel werden van minen aensiene,
om die quaetheit der kijnder van Ysrahel ende der kijnder van Juda, die si daden mi te gramscappen te verweckene, si ende haer coninge, haer princen ende priesteren ende propheten, die mannen van Juda ende die in Iherusalem woenden.
Ende si keerden te mi waert haere ruggen ende niet haer aensichten, als icse vroech leerde ende instrueerde  ende sijs niet horen en wilden dat si discipline ontfaen souden.
Ende si setteden hoer afgoden int huus daer mijn name in aenroepen is, om dat sijt besmetten souden.
Ende stichten Baals hoecheiden die sijn in Ermons soens valleye, dat si haer sonen ende haer dochteren offeren souden Moloch, dat ic hem niet en beval, noch en quam niet op in mijn herte dat si dese onweerdicheit doen souden ende datse Judam in sunden leiden souden.
Ende nu om dese dingen seit dit die Here vanden scaren te deser stat, daer ghi of segt dat si gelevert werden sel in des conincs hant van Babilonien inden sweerde, inden honger ende in sterften:
Siet, ic selse vergaderen van allen landen daer icse toe verdreef in mijn gramscap ende in minen toeren ende in mine grote onweerdicheit, ende ic selse weder brengen te deser stat ende ic selse betrouwelic doen woenen.
Ende ic sel hem in God wesen ende si sullen mi in volc wesen.
Ende ic sel hem geven een hert ende enen wech, dat si mi ontsien sellen alle die dage ende dat hem wel si ende haren kijnderen na hem.
Ende ic sel hem setten ewelike beloeften ende ic en sel niet laten hem wel te doen ende ic sel mine vrese geven in haer herten, dat si van mi niet wech gaen en sullen.
Ende ic sel op hem verbliden als ic hem sel wel gedaen hebben, ende ic selse in desen lande planten in waerheiden, in al mijn herte ende in al mijn siel.
Want dit seit die Here: Alsoe ic op dit volc bracht heb al dit grote quaet, alsoe sel ic op hem brengen al dat goet dat ic tot hem spreke,
ende men sel die ackers besitten in desen lande, daer ghi of segt dattet gelaten ende woest is, om datter en gheen mensche noch beest gebleven en is ende  dattet gegeven is inder Caldeeuscher hant.
Men sel ackers mit gelde copen ende men selse scriven inden brief ende men selse enen segel aen doen ende men selre der oerconde over nemen, in Benjamins lant ende al om ende omme Iherusalem, in die steden van Juda ende inden steden vanden montanen ende inden steden vanden slechten lande ende inden steden die ten Suden waert sijn; want ic sel hoer gevangenisse keren, seit die Here.
Ende des Heren woert wert anderwerf gedaen tot Yeremiam, doe hi noch besloten was in dat voerhuus vanden kerker, ende hi seide:
Dit seit die Here die dat doen sel ende formeren sel ende bereden, die Here is sijn name:
Roep aen mi ende ic sel di gehoren ende ic sel di grote dingen boetscappen ende vaste die du niet en weetste.
Want dit seit die Here God van Ysrahel ten huse van deser poerte ende tot des conincs van Juda husen die gedestrueert sijn, ende ten verwaerneertheiden ende ten sweerde
der gheenre die comen om te stridene mitten Caldeeuschen, ende dat sise vervullen sellen mit croendien van menschen die ic geslagen hebbe in minen toren ende in mijre onweerdicheit, mine aensichte verbergende van deser stat om al haer quaetheit:
Siet, ic sel overtrecken dat litteken ende die gesontheit ende ic selse genesen ende ic sel hem openbaren bedinge des pays ende der waerheit.
Ende ic sel bekeren die bekeringe van Juda ende die bekeringe van Iherusalem ende ic selse stichten als vanden beginne.
Ende ic selse suveren van alre quaetheit daer si mi in gesundicht hebben, ende ic sel goedertieren wesen al haren quaetheiden der si mi in misdaen hebben ende veronweert.
Ende si sellen mi wesen in enen  name ende in bliscapen ende in love ende in vrouden alle den heidenen der werelt die horen sellen alle dat goet dat ic hem doen sel, ende si sellen hem vervaren ende verstoert werden in allen den goeden ende in al den payse die ic hem geven sel.
Dit seit die Here: Noch selmen horen in dese stat die ghi segt dat si woest is, om datter negheen mensche noch vee en is inden steden van Juda ende inden doren van Iherusalem, die woest sijn sonder mensche ende sonder yement die daer in woent, ende sonder vee,
die stemme van bliscappen ende die stemme van vrouden, des brudegoms stemme ende der bruut stemme, der gheenre stemme die seggen sellen: Beliet ende loeft den Here vanden scaren, want die Here is goet, want inden eweliken is sijn ontfermherticheit ende die hare beloften brengen sellen in des Heren huus, want ic sel weder brengen die bekeringe vanden lande als vanden beginne, seit die Here.
Dit seit die Here vanden scaren: Noch sel wesen in dese woeste stat sonder mensche ende sonder vee ende in al horen steden woeninge van herden ende van leggenden cudden.
Inden steden vanden montaenge ende inden steden vanden slechten lande ende inden steden die ten Suden wert sijn, ende in Benjamijns lant ende al omme ende om Iherusalem ende inden steden van Juda noch sellen daer liden die cudden des gheens hant diese tellen sullen, seit die Here.
Siet, die dage sellen comen, seit die Here, ende ic sel verwecken een goet woert dat ic ghesproken heb ten huse van Ysrahel ende ten huse van Juda.
In dien dagen ende in dien tiden sel ic David doen groeyen een saet der gerechticheit ende hi sel  doen vonnesse ende gerechticheit inden lande.
In dien dage sel Judas behouden werden ende Iherusalem sel betrouwelic woenen ende dit is die name dat sine heten sellen: Onse gerechtich Here.
Want dit seit die Here: Van David en sel die man niet te niete gaen, die sitten sel op den throen des huus van Ysrahel;
ende vanden priesteren ende vanden leviten en sel gheen man te niete gaen van minen aensichte, die offeren sal holocauste ende die sacrificie verbranden sel ende offerhande houden in allen dagen.
Ende des Heren woert wert tot Yeremiam gedaen, seggende:
Dit  seit die Here: Ist dat mine beloefte mitten dage mach te niete werden ende mine beloefte mitter nacht, soe dattet niet en si dach ende nacht in sinen tiden,
soe sel oec mine beloefte te niet mogen wesen mit David minen knechte, dat van hem niet en si een sone die regneren sel in sinen throen, ende die levite ende die priesteren, mine ministeren.
Alsoe men niet getellen en mach die sterren des hemels ende gemeten dat sant vander see, alsoe sel ic Davids mijns knechs saet menichvoudigen ende die leviten, mijn dienres.
Ende des Heren woert wert ghedaen tot Yeremiam ende hi seide:
En hebstu niet gesien wat dit volc gesproken heeft ende geseit: Die twe maechscapen die die Here vercoren hadde, sijn afgeworpen? ende si hebben mijn volc veronweert, om dat voert meer voer hem ghene volc en si.
Dit seit die Here: Ist dat ic mine beloeften tusschen den dach ende den nacht ende ic den hemel ende der eerden negheen wet geset en hebbe,
soe sel ic oec alsoe Jacobs saet ende Davids, mijns knechts, verworpen, dat ic  niet aen nemen en sel van sinen sade die princen van Abrahams ende Ysaacs ende Jacobs sade, want ic sel bekeringe weder brengen ende hems ontfermen.
Een woert dat van den Here gedaen was tot Yeremiam, doe Nabugodonoser, die coninc van Babilonien, ende alle sijn heer ende alle die riken vander werelt die onder sijn macht waren, ende alle volc streden yegen Iherusalem ende jegen haer poerte; ende hi seide:
Dit seit die Here God van Ysrahel: Ganc ende sprec tot Sedechiam, den coninc van Juda, ende du selste tot hem seggen: Dit seit die Here: Sich, ic sel dese stat leveren in des conincs hant van Babilonien ende hi selse ontsteken mitten vuere,
ende du en selste niet ontvlien uut sijnre hant, mer mit begripenen selstu gevaen worden ende du selste in sijn hant gelevert werden ende dine ogen sullen des conincs ogen van Babilonien sien ende sijn mont sel mit dinen monde spreken, ende du selste in Babilonien gaen.
Mer nochtan, Sedechia, coninc van Juda, hoer des Heren woert; dit seit die Here tot di: Du en selste niet sterven inden sweerde,
mer du selste in payse sterven ende na der verberninge dijnre vadere, der eerster coninge die voer di geweest hebben, alsoe sellen si di verbernen ende si sellen di bewenen: Wee Here! Want dit woert heb ic gesproken, seit die Here.
Ende Jeremias, die propheet, sprac alle dese woerde in Iherusalem tot Sedechiam, den coninc van Juda.
Ende des conincs heer van Babilonien street jegen Iherusalem ende yegen alle den steden van Juda die overbleven waren, yegen Lathis ende yegen Asacha, want dese twe gemuerde steden waren bleven vanden steden van Juda.
Een woert dat vanden Here  gedaen was tot Jeremiam na dien dat die coninc Sedechias belofte geslegen hadde mit al den volke in Iherusalem, reopened
dat elc man laten soude sinen dienstknecht die Hebreeusche waren, ende elc man sijn dienst jonwijf die Hebreeusche waren, te vriheiden ende dat si en gheen heerscapie boven hem hebben en souden, dats te verstaen inden Jode ende sinen brueder.
Dus hoerden alle die princen ende al dat volc die dese beloeften aengaen hadden, dat elc man laten soude sinen dienstknecht ende elc man sijn dienstjonwijf vri, ende dat si voertmeer boven hem negheen heerscapie hebben en souden. Dus hoerden sijt ende si  lietense gaen.
Ende daer na keerden si hem ende togen weder aen hem haer dienstknechte ende haer dienstjoncwive die si ter vriheit gelaten hadden, ende daden si hem onder in knechte ende in joncwive.
Ende des Heren woert wert vanden Here tot Jeremiam ghedaen ende hi seide:
Dit seit die Here God van Ysrahel: Ic sloech beloefte mit uwen vaderen in dien dage dat icse uut den lande van Egipten leide, uut den huse des dienstes, ende seide:
Als seven jaer vervult sullen wesen, soe sel elc laten gaen sinen brueder die Hebreeusche, die hem vercoft is, ende hi sel di vi jaer dienen ende du selten laten gaen vri van di; ende uwe vadere en hoerden mi niet noch en hielden hoer ore nederwaert.
Ende ghi sijt huden bekeert ende hebt gedaen dat recht is in minen ogen, dat ghi geroepen hebt die vriheit elc te sinen vrient wert, ende ghi hebt beloefte aen gegaen in minen aenscouwen, int huus daer mijn name in aengeroepen is;
ende ghi sijt weder bekeert ende hebt minen name besmet ende elc hevet weder gehaelt sinen dienstknecht ende elc sijn jonwijf die ghi gelaten  hadt, dat si vri wesen souden ende hare macht, ende ghi hebtse tonder gedaen dat si [u] sullen sijn dienstknecht ende joncwive.
Hier om seit die Here: Ghi en hebt mi niet gehoert, dat ghi die vriheit gebieden sout elc sinen brueder ende elc sinen vrient; siet, soe gebiede ic [u], seit die Here, die vriheit ten sweerde ende ter sterften ende ten hongere, ende ic sel u geven in een verbernen allen riken der werelt.
Ende ic sel geven die manne die mine beloefte breken ende die niet gehouden en hebben die woerde der beloeften, daer si consent toe gaven in minen aenscouwen, dat calf dat si sloegen in tween deelen, ende leden over tusschen die twe dele,
die princen van Juda ende die princen van Iherusalem, die gelubde camerlinge ende die priesteren ende al dat volc vanden lande, die overleden tusschen die delingen vanden calve;
ende ic selse geven in hoere viande hant ende in der gheenre hant die haer sielen sueken, ende hoer croendie sel wesen spise der vogele des hemels ende den beesten der eerden.
Ende Sedechiam, den coninc van Juda, ende sine princen sel ic geven inder gheenre hant die haer sielen sueken, ende in haerre viande hant, in die hant des heren des conincs van Babilonien, die van u wech gegaen sijn.
Ende ic beveelt, seit die Here, ende ic selse weder brengen in dese stat, ende si sellenre yegen striden ende sellense winnen ende ontstekense mitten vuere ende dese steden van Juda sel ic geven in wildernissen, om datter nyement in woenen en sel.
Dat woert dat vanden Here gedaen was tot Jeremiam in Joachims, Josias soens, dagen, des conincs van Juda, seggende:
Ganc totter Rechabiten huus ende sprec hem, ende du seltse  leiden in des Heren huus, in een vanden tresoer cameren ende du selste hem geven drinken wijn.
Ende ic nam mit mi Iheconiam, Jeremias sone, die Absanias sone was, ende alle sijn bruedere ende alle sine sonen ende al dat huus vanden Rechabiten;
ende ic leidse in des Heren huus, te Anans kijnderen tresoer cameren, die Gesedelias Gods mans sone was, die neven der priesteren  trisoer was, boven Maasias, Sellum soens tresoer, die die huedere was van dier cameren.
Ende ic settede voer die kijndere huus vanden Rechabiten nappe ende scalen al vol wijns ende ic seide tot hem: Drinct wijn.
Si andwoerden: Wi en sullen en genen wijn drinken, want Jonadab, Rechabs sone, onse vader, heeft ons bevolen, seggende: Ghi en selt genen wijn drinken, ghi noch u kijndere, nemmermeer;
ende ghi en sult gheen huus stichten ende ghi en sult gheen saet sayen ende ghi en sult genen wijngaert planten noch hebben, mer alle uwe dage suldi woenen in tabernaculen, dat ghi leven moget vele daghe op dat aensicht vanden lande, daer ghi pelgrimagie in doet.
Hier omme hebben wi onderhorich geweest Jonadabs, Rechabs soens, ons vaders, stemmen in allen dien dat hi ons beval, alsoe dat wi en genen wijn en dronken in allen onsen dagen, wi ende onse wive ende onse sonen ende onse dochteren,
ende wi en hebben gheen huse gemaect in te woenen ende wijngaert ende acker ende saet en hebben wi niet gehadt,
mer wi hebben gewoent in hutten; ende wi hebben gehoersaem geweest na alle dat ons Jonadab, onse vader, bevolen heeft.
Ende doe Nabugodonosor, die coninc  van Babilonien, opcomen was te onsen lande, soe seiden wi: Coemt ende gae wi in Iherusalem vanden aensichte des heers vanden Caldeeuschen ende vanden aensichte des heers van Syrien; ende wi sijn bleven in Iherusalem.
Ende des Heren woert wert tot Jeremiam gedaen, seggende:
Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Ganc ende sech den mannen van Juda ende den genen die in Iherusalem wonen: En seldi niet discipline ontfaen, dat ghi minen woerden gehoersaem sijt? siet die Here.
Jonadabs, Rechabs soens, woerden sijn te boven bleven, die hi sinen kijnderen beval, dat si genen wijn drinken en souden; ende si en hebben tot desen dage genen wijn gedronken, want si hebben gehoersaem geweest haers vaders gebode ende ic hebbe u toe gesproken van des morgens opstaende ende sprekende, ende ghi en hebt niet gehoersaem geweest.
Ende ic hebbe tot u geseint alle mine knechte, die propheten, in die dageraet op staende ende sendende ende seggende: Elc werde bekeert van sinen alten quaden wege ende make uwe eernsticheiden goet, ende en wilt niet volghen vreemde goden ende en oefenense niet, ende ghi sult woenen in dat lant dat ic u gegeven heb ende uwen vaders, ende ghi en helt u oer niet neder wert noch en horet [mi] niet.
Jonadabs kijnder, die Rechabs sone was, maecten dus vast haers vaders gebot, dat hi hem bevolen hadde, mer dit volc en heeft mi niet gehoersaem geweest.
Hier om seit dit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Siet, ic sel brengen op Judam ende op alle die gene die in Iherusalem woenen, al die quellinge die ic gesproken  heb jegen hem, om dat ic tegen hem gesproken [heb], ende si en hoerdens niet; ic riep ende si en andwoerden mi niet.
Ende Jeremias seide totten huus vanden Rechabiten: Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Om dat ghi gehoersaem geweest hebt Jonadabs uwes vaders gebot ende om dat ghi alle sijn gebode gehuet hebt ende hebt gedaen al dat hi u beval,
hier om seit die Here vanden scaren God van Ysrahel: Die man van Jonadabs, Rechabs soens, sade en sel niet gebreken, die tot allen dagen staen sel in minen aenscouwen.
Het gesciede in Joachims, Josias sone, des conincs van Juda, vierde jaer, soe wert vanden Here dit woert gedaen tot Yeremiam, seggende:
Nem een volumen van enen boeck ende du selste daer in scriven alle die woerde die ic gesproken hebbe tot di yegen Ysrahel ende Judam ende jegen alle heidene, van dien dage dat ic tot di gesproken hebbe van Josias dagen tot desen dage,
ofte machschien, als dat huus van Juda horen sel al dat quaet dat ic hem peinse te doene, bekeren sel elc man van sinen alten quaden wegen, ende ic sel goedertieren wesen haere quaetheit ende haere sunden.
Hier om riep Jeremias Baruch, Nerie sone, ende Baruch screef uut Jeremias monde alle des Heren redenen die hi tot hem gesproken hadde, in een volumen van enen boeck.
Ende Jeremias beval Baruch ende seide: Ic bin besloten ende ic en mach in des Heren huus niet gaen.
Hier om ganc du daer in ende les inden volumine daer du in gescreven hebste uut minen monde des Heren woerde inden vastel dage, daert dat volc hoert in ons Heren huus; ende hier en boven daert oec hore al Juda  die comen vanden steden van Juda,
du selstet hem lesen, ofte machschien hoer bedinge vallen moge in des Heren aenschouwen ende dat elke weder kere van sinen alte quaden wege, want die gramscap ende die onweerdicheit is groet die die Here gesproken heeft yegen sijn volc.
Ende Baruch, Nerie sone, dede al dat hem Yeremias, die propheet, bevolen hadde, ende las uut den volumine in des Heren huus des Heren woerden.
Ende het gesciede in Joachijms, Josias sone, des conincs van Juda, vierden jare in die negende maent, soe geboden si een vasten in des Heren aenscouwen alden volke in Iherusalem ende alder menichte die daer comen was vanden steden van Juda in Iherusalem.
Ende Baruch las uut den boecke Yeremias woerde in des Heren huus in Gamarias, Saphans sone, des scriben tresorie in dat bovenste cleedhuus, in den inganc der nywer poerten van des Heren huus, daert al dat volc hoerde.
Ende doe Micheas, Gamarias sone, die Saphans sone was, gehoert hadde alle des Heren woerde uut den boeck,
soe ginc hi neder in des conincs huus tot des scriben tresorie, ende siet, daer saten alle princen: Elisama, die scribe, ende Dalayas, Semeyas sone, ende Elnathan, Achobors sone, ende Gamarias, Saphans sone, ende Sedechias, Ananyas sone, ende alle die princen;
ende Micheas boetscapte hem alle die woerde die hi hoerde Baruch lesen uut den boeck in des volcs oren.
Ende die princen senden hier om Abdi, Nathanias sone, die Semeyas Chusi soens sone was, tot Baruch ende seiden: Nem in dijn hant den boec daer du uut laeste, daert dat volc hoerde, ende com. Hierom nam Baruch, Nerie sone, in sine hant den boec ende hi quam te hem.
Ende si seiden tot hem: Sitte hier ende les dese woerde  in onsen oren. Ende Baruch last in horen oren.
Doe si dus gehoert hadden alle die woerde, soe verwonderden si elc te sinen naesten waert ende si seiden tot Baruch: Wi sellen den coninc boetscapen alle dese redenen.
Ende si vrageden hem ende seiden: Sech ons, screefstu alle dese redenen uut sinen monde?
Ende Baruch seide hem: Hi sprac uut sinen monde alle dese redenen als of hise gelesen hadde, ende ic screefse mit atramente inden boeck.
Ende die princen seiden tot Baruch: Gaet ende wert geborgen, du ende Jeremias, ende nyement en weet  waer ghi sijt.
Ende si gingen in totten coninc in die sale, mer den boeck gaven si te houdene in Elisama, des scriben, tresorie; ende si boetscapten daert die coninc hoerde, alle die redenen.
Ende die coninc seinde Judi dat hi den boeck nemen soude; ende hi nammen uut Elysama, des scriben, tresorien ende las daer in daert die coninc hoerde ende alle die princen die omtrent den coninc <stonden>.
Ende die coninc sat in dat wijnter huus in die negende maent ende voer hem was geset een heert vol colen.
Ende doe Judi gelesen hadde drie ofte viere columnen, soe sneet die coninc den boeck ontwe mit des scriben scrijfmesse ende hi werpen int vuer dat opten heert was, tot dat alle den boeck verbernt was int vuer dat opten heert was.
Ende die coninc ende alle die sine die alle dese redene hoerden, en ontsagen hem niet, noch en scoerden haer cledere.
Mer nochtan Elnathan ende Dalayas ende Gamarias wederseiden den coninc dat hi den boeck niet verbernen en soude, ende hi en hoerdese niet.
Ende die coninc beval Jeremielle, Amalechs sone, ende Saraye, Esriels sone, ende Selemie, Abdehels sone, dat si Baruch, den scribe, vaen souden ende Jeremiam, den propheet; mer die Here barchse.
Ende des Heren woert wert gedaen tot Jeremiam,  na dien dat die coninc verbornt hadde dat boec ende die redenen die Baruch gescreven hadde uut Jeremias monde, ende hi seide:
Nem weder enen anderen boec ende scrijft daer in alle die eerste redene die inden eersten boec waren, dien Joachim, den coninc van Juda, verbernde.
Ende du selste segghen tot Joachim, den coninc van Juda: Dit seit die Here: Du verbernste dien boec ende seitste: Waer om screefstu daer in boetscapende: Die coninc van Babilonien sel haestelic comen ende sel dit lant destrueren ende hi sel int lant doen cesseren ende wech doen den mensche ende die beesten?
Hier om seit die Here jegen Joachim, den coninc van Juda: Niement en sel van hem wesen die sitten sel op Davids throen, ende sijn croendie selmen uut werpen ter hetten vanden dage ende ter vorste vander nachte.
Ende ic sel yegen hem visenteren ende yegen sijn saet ende yegen sijn knapen sine quaetheiden, ende ic sel op hem brengen ende op die gene die tot Iherusalem woenen, ende op die manne van Juda al dat quaet dat ic tegen hem gesproken hebbe, ende si en hoerdens niet.
Ende Jeremias nam enen anderen boec ende gaffen Baruch, Nerias sone, den scribe, ende hi screef daer in uut Jeremias monde alle die woerde vanden boec die Joachim, den coninc van Juda, verbornt hadde inden vuere; ende hier en boven waren daer toe gedaen vele meer redenen danre te voeren was.
Ende die coninc Sedechias, Josias sone, regneerde over Jechonias, Joachims sone, dien Nabugodonosor, die coninc van Babilonien, coninc settede in dat lant van Juda.
Ende hi ende sijn knapen ende dat volc vanden lande en waren niet gehoersaem  des Heren woerden die hi sprac in Jeremias, des propheten, hant.
Ende die coninc Sedechias sende Juchal, Selemias sone, ende Sophoniam, Maasias sone, den  priestere, tot Jeremiam, den prophete, ende seide: Bidde over ons den Here onsen God.
Ende Jeremias wandelde vrilic in midden dat volc, want si en hadden niet geleit in hueden vanden kerker. Pharaons here quam aldus uut Egipten, ende doe die Caldeeusche die Iherusalem omleit hadden, dese mare hoerden, soe togen si wech van Jerusalem.
Ende des Heren woert wert gedaen tot Jeremiam, den prophete ende hi seide:
Dit seit die Here God van Ysrahel: Dus suldi seggen den coninc van Juda die u gesendet heeft te mi om te vragen: Siet, Pharaons heer dat uut comen is u te helpen, sel weder keren in sijn lant in Egipten,
ende die Caldeeusche sullen weder comen ende striden yegen dese stat ende winnense ende ontstekense mitten vuere.
Dit seit die Here: En wilt uwe sielen niet bedriegen, seggende: Gaende sellen si wech trecken, die Caldeeusche, ende van ons wech gaen; want si en sellen niet wech gaen.
Mer ende al waert dat ghi versloecht alder Caldeeuscher heer die yegen u striden, ende worden enige van hem luden gewont gelaten, <enkele> sellen op staen uut hoere tenten ende <ontsteken> dese stat mitten vuer.
Doe aldus der Caldeeuscher heer wech getogen was van Iherusalem,
soe ginc Jeremias uut Iherusalem, dat hi gaen soude in Benjamins lant ende dat hi daer deelen soude sine possessie voer der poerters aensichte.
Ende doe hi comen was te Benjamins poerten, soe waren die wachteren der poerten bi behoerten, die hiet Jerias, Selemias sone die Ananias sone  was, ende hi venc Jeremiam, den propheet, ende seide: Du vliegeste over ten Caldeeuschen.
Ende <Jeremias> andwoerde: Dat is valsche, ic en vliege ten Caldeeuschen niet. Ende hi en hoerden niet, mer Iherias venc Jeremiam ende leyden totten princen.
Om dese dingen worden die princen gram yegen Jeremiam ende sloegen ende senden inden kerker die was in Jonathas, des scriben, huus, want hi was geordineert boven den kerker.
Ende aldus ghinc Jeremias int huus der nauwer diepheit ende inden kerker; ende Jeremias sat daer vele dage.
Ende die coninc Sedechias sende daer om ende haelden uut ende hi vragede hem alheimelike in sijn huus ende seide: Waenstu yet ofte enich woert vanden Here is? Ende Jeremias seide: Jaet; ende hi seide: Du selste gelevert werden in des conincs hant van Babilonien.
Ende Jeremias seide tot den coninc Sedechiam: Wat heb ic di misdaen ende dinen knapen ende dinen volke, dat ghi mi geseint hebt int huus vanden kerkere?
Waer sijn nu uwe propheten die u propheteerden ende seiden: Die coninc van Babilonien, die en sel op u niet comen ende op dit lant?
Nu hier om bidde ic di, mijn here coninc, hoere: mine bede vermoge in dinen aenscouwen, en sende mi niet weder in Jonathas, des scriben, huus dat ic daer niet en sterve.
Hier om beval die coninc Sedechias, datmen Jeremiam leveren soude in dat voerhuus vanden kerker ende datmen hem alle dage een broet gave, sonder dat pot eten, dat men hem daer toe geven soude, tot dat alle die brode vander stat verteert sijn souden; ende Jeremias bleef in dat voerhuus vanden kerker.
Saphathias, Mathams sone, ende Gedelias, Phassurs sone, ende Jucal, Selemias  sone, ende Phassur, Melchias sone, hoerden  die redenen die Jeremias sprac tot alle den volke, ende seide:
Dit seit die Here: Soe wie blivet in dese stat, hi sel sterven inden sweerde ende inden honger ende mit sterften, mer die overvliet ten Caldeeuschen, hi sel leven ende sijn siele sel gesont wesen ende levende.
Dit seit die Here: Leverende sel dese stat gelevert werden in des conincs van Babilonien heers hant ende het selse winnen.
Ende die princen seiden den coninc: Wi bidden datmen desen man dootsla; van eernsticheiden ontbijnt hi der manne der vechters hande die bleven sijn in dese stat, ende al des volcs hande, om dat hi dustenige woerde tot hem spreect; want dese man en suect niet den pays van desen volc, mer haer quaet.
Ende die coninc Sedechias seide: Siet, hi is in uwen handen, want ten is niet behoerlic dat u die coninc yet ontseggen soude.
Hier om namen si Jeremiam ende worpen in Elchias, Amelechs soens, putte die in dat voerhuus van desen kerker was; ende si lieten neder mit selen inden putte, daer gheen water in en was mer wasem; ende aldus ghinc Jeremias neder in die wasem.
Ende Abdemelech, die moer van Ethiopia, een gelubbet camerlinc, een man die van des conincs huus was, hoerde dat si Jeremiam inden putte gedaen hadden. Ende die coninc sat in Benjamins poerte;
ende Abdemelech ginc uut des conincs huus ende hi sprac totten coninc ende seide:
Mijn here coninc, dese manne hebben qualic gedaen al dat si gecregen hebben jegen Jeremiam, den prophete, dat sien doen souden inden putte dat hi daer sterven sel van honger; want in die stat en sijn niet meer brode.
Ende die coninc beval aldus Abdemelech, den moer, ende  seide: Nem van hier xxx manne mit di ende trecke Jeremiam uut den putte, eer hi sterve.
Hier om nam Abdemelech die manne mit hem ende ginc in des conincs huus dat onder den kerker was, ende hi nam van daer oude laken ende oude cleder die verrot waren, ende hi lietse mit selen neder tot Jeremiam inden putte.
Ende Abdemelech seide tot Jeremiam: Legt die oude laken ende dese gescoerde vule cleder onder den ellenboge van dinen handen ende op die sele; ende Jeremias dede alsoe.
Ende si togen Jeremiam uut mitten selen ende leiden uut den [putte; ende Iheremias bleef int voerhuus des kerkers.]
Ende die coninc Sedechias sende ende dede Jeremiam, den prophete, tot hem comen ter derder doeren die in des Heren huus was; ende die coninc seide tot Jeremiam: Ic vrage di ene reden ende en verberch niet van mi.
Ende Jeremias seide tot Sedechiam: Of ict di boetscap, selstu mi doden? Ende geve ic di raet, du en selste mi niet hoeren.
Ende Sedechias swoer alheimelic Jeremiam ende seide: Leeft die Here, die ons dese siele gemaect heeft, of ic di doden sel ende of ic di leveren sel in deser manne hande die dine siele sueken.
Ende Jeremias seide tot Sedechiam: Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Ist dattu wech tijtste ende uut gaeste ten princen des conincs van Babilonien, soe sel dijn siele leven ende dese stat en sel niet verbernt werden mitten vuere ende du selste behouden wesen, du ende dijn huus.
Mer ist dattu niet uut en gaeste ten princen des conincs van Babilonien, soe sel dese stat gelevert werden inder Caldeeuscher hant ende si sullense verbernen  mitten vuere ende du en selste niet ontvlien van haren  handen.
Ende Sedechias seide tot Jeremiam: Ic bin besorcht om die Joden die over gevlogen sijn ten Caldeeuschen, dat ic machscien in haren handen gelevert werden mochte ende dat si mi bespotten souden.
Ende Jeremias andwoerde hem: Si en sellen di niet leveren. Ic bidde di: hoer des Heren stemme die ic tot di spreke, ende di sel wel wesen ende dine siele sel leven.
Ende en wilstu niet uut gaen, soe is dit die redene die mi die Here vertoecht heeft.
Sich, alle die wive die ghebleven sijn in des conincs huus van Juda, sellen uut geleit werden ten princen des conincs van Babilonien ende si sellen seggen: Dine payselike manne hebben di verleit ende sijn te boven comen tegen di; si hebben dine voete gesteken in die wase ende in die gelatheit ende sijn van di wech gegaen.
Ende alle dine wive ende dijn kinder sellen geleit werden ten Caldeeuschen ende du en selste niet ontvlien haren handen, mer du selste gevaen werden in des conincs van Babilonien hant; ende hi sel dese stat verbernen mit den vuere.
Ende hier om seide Sedechias tot Jeremias: Nyement en weet dese woerde ende du en selste niet sterven.
Ende ist dat die princen horen dat ic mit di gesproken hebbe, ende comense te di ende seggen si di: Sech ons wattu mitten coninc gesproken hebste, en heels ons niet, ende wi en sellen di niet doden ende wat die coninc mit di gesproken heeft,
soe selstu tot hem seggen: Ic dede ter eerden mine bedinge voer den coninc, dat hi niet gebieden en soude mi weder te leiden in Jonathas huus ende dat ic daer sterven soude.
Hier om quamen alle die princen te Jeremiam ende si vrageden hem ende hi sprac hem na alle die  woerde die hem die coninc bevolen hadde; ende si gingen wech van hem, want niet en was gehoert.
Ende Jeremias bleef in dat voerhuus vanden kerker totten dage dat Iherusalem gewonnen was. Ende het geviel datmen Iherusalem winnen soude.
In Sedechias, des conincs van Juda, negende jaere in die tiende maent quam Nabugodonosor, die coninc van Babilonien, ende al sijn heer te Iherusalem ende si beleident.
Ende in Sedechias elfte jaer in die vierde maent inden vijften dage vander maent wert die stat op gedaen;
ende daer quamen in alle des conincs princen van Babilonien ende si saten in die middelpoerte: Neregel, Sereser, Semegar, Nabusarachim, Rabaces, Neregel, Sereser, Rebmag ende alle die ander princen des conincs van Babilonien.
Ende doese Sedechias, die coninc van Juda, sach ende alle die manne die vechters, soe vloegen si ende gingen des nachts uut der stat alle den wech van des conincs coelhove ende doer die poerte die tusschen die twe mueren was, ende si togen uut ten wege waert vander wildernissen.
Ende dat heer vanden Caldeeuschen volgeden hem na; ende si vingen Sedechiam int velt der wildernissen van Jerico ende si brochten gevaen tot Nabugodonosor, den coninc van Babilonien, in Reblata, dat int lant van Emach is; ende hi sprac tot hem vonnissen.
Ende die coninc van Babilonien dode in Reblata Sedechias sonen voer sijn ogen, ende alle die edel lude van Juda dode die coninc van Babilonien.
Ende hi stac Sedechias ogen uut ende hi spanneden in boeyen, datmen in Babilonien  voeren soude.
Ende  des conincs huus ende des volcs huse ontstaken die Caldeeusche mitten vuere ende worpen die mueren van Iherusalem averecht.
Ende die overblive vanden volke die in die stat bleven, ende die vluchtige die over gevloegen waren tot hem ende die overbleven vanden gemenen volke die bleven waren, voerde Nabuserdan, die prince vanden ridderen, over in Babilonien.
Ende vanden armen luden die niet mit allen en hadden, liet Nabusardan, die prince vanden ridderen, in dat lant van Juda ende hi gaf hem in dien dage die wijngaerde ende die sisternen.
Ende Nabugodonosar, die coninc van Babilonien, hadde bevolen Nabusardanne, die meister vanden ridderscap, van Jeremiam ende geseit:
Nem dien ende slach dijn ogen op hem ende en doch hem niet quaets; mer du selste hem doen, alsoe hi willen sel.
Hier om sende Nabusardan, die princen vanden ridderscap; ende Nabu ende Sesban ende Rabsares ende Nergel ende Sereser ende Rebmag ende alle des conincs van Babilonien prince
seinden ende daden Jeremias uut den voerhuse vanden kerker; si leverden Godolias, Haychams sone die Saphans sone was, dat hi int huus comen soude ende woenen int volc.
Ende doe Jeremias gesloten was int voerhuus vanden kerker, soe was tot hem des Heren woert gedaen, seggende:
Ganc ende segge Abdemelech, den moer van Ethiopien: Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Sich, ic sel mine woerde in brengen op dese stat in quade ende niet in goede; ende in dien dage sellen si in dinen aenscouwen wesen.
Ende ic sel di verlossen in dien dage, seit die Here, ende du en selste niet gelevert werden in diere manne hande die du ontsieste;
mer bescermende  sel ic di verlossen ende du en selste inden sweerde niet vallen, mer di sel dine siele wesen in salicheit, want du hebste in mi betrouwen gehadt, seit die Here.
Dat woert dat vanden Here tot Jeremiam gedaen was, na dien dat hi gelaten was van Nabusardan, den prince vanden ridderscap, van Rama, doe hine ghevaen in ketenen nam in die middewaert van alle dien luden die over voeren van Iherusalem ende van Juda, ende die men in Babilonien voerde.
Dus nam die maerscalc vanden ridderscap Jeremiam ende seide tot hem: Die Here dijn God heeft di quaet gesproken op dese stat
ende die Here hevet toe gebracht ende gedaen alsoe hijt gesproken heeft; want ghi hebt den Here gesundicht ende en hebt sijn stemme niet gehoert ende u is dit woert gesciet.
Nu hier omme sich, ic hebdi huden telivereert vanden ketenen die aen dine hande sijn; genuechtet di dattu mit mi comes in Babilonyen, soe com, ende ic sel mine ogen op di slaen; ende ist dattet di niet en genuecht mit mi te comen in Babilonien, soe blijf hier; sich, al dat lant is in dinen aenscouwen; dattu kiesen selste ende werwert dat di ghenoecht te gaen, tide derwert.
Ende en wil mit mi niet comen, mer woene bi Godoliam, Haychans sone die Saphans sone was, dien die coninc van Babilonien geset heeft boven den steden van Juda; hier om woene mit hem in midden den volke; ofte soe werwert dat di genoecht te gane, ganc daer. Ende die maerscalc vanden ridderscap gaf hem spise ende giften ende lieten gaene.
Ende Jeremias quam te Godoliam, Haychams sone, in Masphat ende woende mit hem in midden dat volc dat gelaten was inden lande.
Doe dit hoerden alle die princen vanden heere die gestroeyt waren inden lantscapen, si ende haer gesellen, dat die coninc van Babilonien boven  dat lant geset hadde Godoliam, Haychans sone, ende dat hi hem bevoelen hadde die manne ende die wive ende die cleine kijndere ende vanden armen luden vanden lande die niet overgevoert en waren in Babilonien,
soe quamen si tot Godoliam in Masphat: Ysmahel, Nathanias sone, ende Johannan ende Jonatham, Caree sonen, ende Sereas, Thenomechs sone, ende Offi sonen die waren van Nethophati, ende Jesonias, Machati sone, si ende haer manne.
Ende Godolias, Hyacams sone die Saphans sone was, swoer hem ende haren gesellen ende seide: En wilt niet ontsiene te dienen dien van Caldea; woent int lant ende dient den coninc van Babilonien ende u sel wel wesen.
Siet, ic woene in Masphat, omdat ic andwoerden sel der Caldeeuscher gebode die men tot ons seint; ende leest den wijngaert ende vergadert den oest ende die olye ende doet op in uwen vaten ende woent in uwen poerten die ghi houdt.
Mer oec alle die Joden die waren in Moab ende in Amons kijnderen ende in Ydumea ende in allen lantscapen, doe si hoerden dat die coninc van Babilonien gegeven hadde die overblive in Judea, om dat hi boven hem geset hadde Godoliam, Haychans sone die Saphans sone was,
soe quamen alle die Joden weder uut allen steden daer si toe gevloegen waren, ende si quamen int lant van Juda tot Godoliam in Masphat ende si vergaderden sere veel wijns ende oests.
Ende Johannan, Caree sone, ende alle die princen vanden heere, die gedeilt waren inden lantscappen, si quamen tot Godoliam in Masphat
ende seiden hem: Du selste weten dat Baalis, die coninc van Amons kijnderen, heeft gesendet Ysmaelle, Nathanias sone, om dine siele te slane. Ende Godolias, Haychans sone, en gelovedes hem niet.
Ende Johannan, Caree sone, seide over ene side tot Godoliam in Masphat:  Ic sel gaen ende verslane Ysmaelle, Nathanie sone, dattet nyement en weet, dat hi dine siele niet doot en sla ende dat dan niet gesceiden werden alle die Joden die tot di vergadert sijn, ende dat die overblive van Juda niet en verderven.
Ende Godolias, Haychans sone, seide tot Johannan, Caree sone: En wil dit woert niet doen, want du spreecste valsche van Ysmaelle.
Ende het geviel in die sevende maent dat quam Ysmael, Nathanias sone, die Elisama sone was vanden conincliken sade, ende des conincs edel lude ende x manne mit hem in Masphat tot Godoliam, Haychans sone, ende si aten te gader mit hem in Masphat broede.
Ende Ysmael, Nathanias sone, stont op ende die x manne die mit hem waren, ende si versloegen mitten sweerde Godoliam, Haychans sone die Saphans sone was, ende sloegen doot dien die coninc van Babilonien boven dat lant geset hadde.
Ende Ysmael versloech oec allen die Joden die mit Godoliam waren in Masphat, ende die Caldeeusche die hi daer vant, ende alle die manne die vechters.
Ende des anderen dages na dien dat hi Godoliam doot geslagen hadde, eert noch yement wiste,
soe quamen manne van Ysrahel ende van Sylo ende van Samarien lxxx manne, die den baert gescoren hadden ende haer cleder gescoert ende die quellende oft leellic waren; si hadden giften ende wieroec in die hant, dat sijt offeren  souden in des Heren huus.
Ende Ysmael, Nathanias sone, ginc uut van Masphat in hare gemoet ende hi ginc al wenende ende al screyende; ende doe hi hem te gemoete comen was, soe seide hi tot hem: Coemt tot Godoliam, Haychans sone.
Ende doe si comen waren totter middewert  vander poert, soe sloechse doot Ysmael, Nathanias sone, omtrent die middewaert vanden putte, hi ende die manne die mit hem waren.
Ende onder hem waren x manne vonden die tot Ysmaelle seiden: En wil ons niet doot slaen, want wi hebben in enen acker enen tresoer van terwen ende van ghersten ende van olyen ende van honige; ende hi hielt op ende en sloechse niet doot mit sinen brueders.
Ende die putte daer Ysmael in geworpen hadde alle die croendien vanden mannen die hi versloech om Godolias wille, hi is dat, dien die coninc Asa maecte om Baasa, des conincs van Ysrahel, wille; ende Ysmael, Nathanias sone, vulde dien putte mit verslagen mannen.
Ende Ysmael leide gevaen alle die overblive vanden volke dat in Masphat waren, des conincs dochteren ende alle dat volc bleven waren in Masphat, die Nabusardan, den maerscalc vanden ridderen, bevolen hadde Godolias, Haychans sone; ende Ysmael, Nathanias sone, vincse ende hi ginc wech, dat hi over trecken soude tot Amons kijnderen.
Ende Johannan, Caree sone, hoerde dit ende alle die princen van den vechters die mit hem waren, al dat quaet dat Ysmael, Nathanias sone, gedaen hadde;
ende si namen mit hem alle die manne ende si tiden wech, om dat si vechten souden mit Ysmaelle, Nathanias sone, ende si vondene ten vele wateren die in Gabaon sijn.
Ende als al dat volc dat mit Ysmael was, gesien hadde Johannan, Caree sone, ende alle die princen vanden vechters die mit hem waren, soe worden si verblijt;
ende alle die gene die Ysmael gevaen hadde in Masphat, keerden weder ende gingen wech tot Johannan, Caree sone.
Ende Ysmahel, Nathanias  sone, vloech mit achte mannen van Johannan aensichte ende ghinc wech ten kijnderen van Amon.
Dus nam Johannan, Caree sone, ende alle die princen vanden vechters die mit hem waren, alle die overblive vanden volke die si wederbracht hadden van Ysmaelle, Nathanias sone, van Masphat, na dien dat hi Godoliam, Haythans sone, verslagen hadde; die sterke manne te stride ende die wive ende kijnder ende die gelubde camerlinge die hi wederbracht hadde van Gabaon.
Ende si gingen wech ende saten in vreemtheiden in Chanaan dat neven Bethleem is, om dat si wech tiden souden ende gaen in Egipten vander Caldeeuscer aensichte;
want si ontsagense, om dat Ysmael, Nathanias sone, verslagen hadde Godoliam, Aychans sone, dien die coninc van Babilonien boven dat lant van Juda gheset hadde.
Ende alle die princen vanden vechters ende Johannan, Caree sone, ende Jesonias, Osie sone, ende dat ander volc vanden cleinen totten groten quamen tot Jeremiam, den prophete,
ende seiden: Onse bedinge valle in dinen aenscouwen ende bidde over ons totten Here, onsen God, over alle dese overblive, want wi sijn luttel gelaten van velen, alsoe ons dijn ogen aensien;
ende den Here, dijn God, bootscappe ons den wech daer wi doer trecken sellen, ende dat woert dat wi doen sullen.
Ende Jeremias, die propheet, seide tot hem: Ic hebt gehoert. Siet, ic bede aen den Here,  uwen God, na uwe woerde; al dat woert soe hi mi andwoerden sel, dat sel ic u seggen, ende ic en sel u niet helen.
Ende si seiden tot Jeremiam: Die Here moet tusschen ons sijn oerconde der waerheit ende der trouwen, ist dat wi niet nae elc woert daer di in die Here, onse God, te ons senden sel, alsoe doen sellen.
Weder  dattet goet ofte quaet is, wi sellen gehoersaem sijn der stemmen ons Heren ons Gods, te dien dat wi di senden, dat ons wel sijn moet als wi horen des Heren ons Gods stemme.
Ende doe x dage voldaen waren, soe wert des Heren woert tot Jeremiam gedaen,
ende hi riep Johannan, Caree sone, ende alle die princen vanden vechters die mit hem waren, ende al dat volc vanden minsten totten meesten.
Ende hi seide tot hem: Dit seit die Here God van Ysrahel, tot dien dat ghi mi sendet, dat ic mine bedinge soude doen in sinen aenscouwen:
Ist dat ghi rustende blijft in dit lant, soe sel ic u stichten ende niet destrueren; ic sel u planten ende niet uut roeden, want ic bin nu gepayt op dat quaet dat ic u gedaen heb.
En wilt u niet ontsien van des conincs aensichte van Babilonien, dien ghi bloede lude ontsiet; en wilten niet ontsien, seit die Here, want ic bin mit u dat ic u behouden maken sel, ende ic sel u bescermen van sijnre hant;
ende ic sel u ontfermicheit geven ende uwes ontfermen ende ic sel u doen woenen in uwen lande.
Mer ist dat ghi segt: Wi en sellen niet woenen in desen lande, noch wi en sellen niet hoeren die stemme des Heren ons Gods,
ende segdi: Neen niet, mer wi sullen trecken ten lande waert van Egipten, daer en sullen wi gheen strijt sien, ende wi en sullen niet hoeren dat geruchte vanden trompetten ende wi en sellen en gheen honger gedogen ende wi sullen daer woenen,
om dit, ghi overblive van Juda, hoert nu des Heren woert. Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Ist dat ghi u aensicht set om in Egipten te gaen, ende gaedi daer in om daer te woenen,
dat sweert dat ghi ontsiet, sel u daer begripen int lant van Egipten, ende die honger daer ghi om besorcht sijt, sel  aen u hangen in Egipten ende ghi sult daer alle sterven.
Ende alle die manne die hoer aensicht geset hebben om in Egipten te gaen om daer te woenen, si sullen sterven inden sweerde ende den honger ende in sterften; niement van hem luden en sel bliven noch ontvlien vanden aensichte des quaets dat ic op hem brengen sel.
Want dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Alsoe mijn toren ende mijn onweertscap bernende was op die gene die in Iherusalem woenen, alsoe sel mijn onweertscap ontsteken werden op u, als ghi in Egipten gegaen sijt; ende ghi sult wesen in een sweren ende in een verwonderen ende in vloeke ende in lachtere, ende ghi en sult nummermeer dese stat sien.
Want des Heren woert is op u, ghi overblive van Juda: En wilt in Egipten niet gaen; wetende suldi weten dat ic u huden geoercondt heb,
dat ghi uwe sielen bedroegen hebt. Want ghi sende mi tot den Here onsen God ende seit: Bidde over ons totten Here onsen God, ende na al dat di seggen sel die Here onse God, alsoe boetscapt ons ende wi sellent doen.
Ende ic hebt u huden gebootscapt ende ghi en hebt niet gehoert des Heren uwes Gods stemme van allen dien dat hi mi tot u geseint heeft.
Nu hier om suldi wetende weten dat ghi sterven sult inden sweerde ende in hongher ende in sterften in die stat daer ghi in gaen wout, dat ghi daer in woenen soudt.
Het gesciede doe Jeremias voldaen hadde sprekende totten volke al des Heren woerde haers Gods, daer en die Here hoer God om geseindet hadde tot hem alle dese woerde,
soe seide Asarias, Osias sone, ende Johannan, Caree sone, ende alle die hoveerdige manne ende seiden tot Jeremiam:  Du spreecte logen; die Here onse God en heeft di niet geseint, dat wi niet gaen en sullen in Egipten om daer te woenen,
mer Baruch, Nerias sone, verporret di jegens ons, dattu ons leveren sulste inder Caldeeuscher handen, om dat hi ons doden sel ende dat hi ons sel doen voeren in Babilonien.
Ende Johannan, Caree sone, ende alle die princen vanden vechters ende al dat volc en hoerden niet des Heren woert noch stemme, dat si bliven souden in dat lant van Juda.
Mer Johannan, Caree sone, ende alle die princen vander vechters namen alle die overblive van Juda die weder gekeert waren van alle den heidenen, daer si te voeren waren onder gedeelt, om dat si woenen souden in dat lant van Juda,
die manne ende die wive ende die cleine kijnder ende des conincs dochter ende alle die sielen die Nabuserdan, die maerscalc vanden ridderscap, gelaten hadde mit Godolia, Haychans sone die Saphans sone was, ende Jeremiam, den prophete, ende Baruch, Nerie sone,
ende si gingen in dat lant van Egipten, want si en waren niet gehoersaem des Heren stemme; ende si quamen tot Tafnes.
Ende des Heren woert wert tot Jeremiam gedaen in Tafnes, seggende:
Nem in dijn hant grote steene ende du selstese bergen in die crofte die is onder den muer vanden querelen in die poerte van Pharaoens huse in Tafnes, daert die manne die Joden sien;
ende du selste tot hem seggen: Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Siet, ic sel senden ende ic sel te mi nemen Nabugodonosor, den coninc van Babilonien, minen knecht, ende ic sel sinen throen setten opten stenen die ic hier geborgen heb, ende hi selre sinen throen op setten;
ende hi sel comen ende slaen dit lant van Egipten, ende dier hi in dootslaet in die doot, ende  die hi in die gevangenisse leit in die gevangenisse, ende die hi inden sweerde, inden sweerde;
ende hi sel vuer ontsteken inder gode van Egipten tempelen ende verbernense, ende hi selse gevanghen leiden ende hi sel omcleedt werden mitten lande van Egipten alsoe een herde omcleedt wert mit sinen mantel; ende hi sel daer uut trecken in payse.
Ende hi sel ontwe breken die beelden vander sonnen huse die in die lande van Egipten sijn, ende der gode tempel van Egipten sel hi mitten vuere verbernen.
Dat woert dat was gedaen tot Jeremiam ende tot alle den Joden die woenden int lant van Egipten, die woenden in Magdalo ende in Tafnis ende in Memphis ende in dat lant Phatures, ende hi seide:
Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Ghi hebt gesien alle dit quaet dat ic op Iherusalem bracht hebbe ende op alle die poert van Juda; ende siet, si sijn huden woest ende nyement en is die daer in woent,
om die quaetheit die si gedaen hebben dat si mi ter gramscap verporren souden ende dat si gaen souden ende offeren ende oefenen vreemde gode die si niet en wisten, beide si ende ghi ende uwe vaders.
Ende ic hebbe tot u geseint alle mine knechte ende die propheten, op staende bi nachte, ende di sendende ende seggende: En wilt niet doen dat woert van dusteniger onweerdicheit.
Ende si en hoerdens niet, noch en helden hoer oer niet nederwaert, dat si bekeren souden van haren quaden wegen ende dat si vreemde gode niet offeren en souden.
Ende mine onweertscap wert ontsteken ende mijn toerne, ende si is ontsteken inden steden van Juda ende inden straten van Iherusalem, ende si sijn verkeert in wildernisse ende in woestheit, alsoet in desen dagen schijnt.
Ende nu seit dit die  Here vanden scaren, God van Ysrahel: Waer om doedi groet quaet yegen uwe sielen, om dat van u luden verderven sel manne ende wive, dat cleine kijnt ende dat noch suget, vander middewaert van Juda, ende datmen u niet overblivens laten en sel,
om dat ghi mi verporret inden werken van uwen handen, offerende den afgoden in dat lant van Egipten daer ghi in comen sijt om daer te woenen, ende dat ghi verderven selt ende dat ghi sijn sult in vloeke ende in lachtere allen den luden der werelt?
Hebdi vergeten uwer vader quade werken ende der coninge van Juda quade werken ende sijnre wive quade ende uwe quade ende uwer wive quade werken die si deden in dat lant van Juda ende inden lantscap van Iherusalem?
Si en sijn niet gesuvert tot desen dage ende si en ontsagen niet, noch en hebben gewandelt in des Heren wet ende in mine gebode die ic voer u gaf ende voer uwen vaders.
Hier om seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Siet, ic sel mijn aensicht setten in quade ende ic sel al Juda verderven;
ende ic sel aen nemen die overblive van Juda die haer aensichten setteden dat si in Egipten gaen souden ende daer woenen, ende si sellen alle verteert werden inden lande van Egipten; si sullen vallen inden sweerde ende werden verteert in honger, vanden minsten totten meesten sellen si alle inden sweerde sterven ende si sullen sijn in enen eedt ende in een verwonderen ende in vloeke ende in lachtere.
Ende ic sel visenteren die gene die in Egipten woenen, alsoe ic gevisenteert heb op Iherusalem, inden sweerde ende inden honger ende in sterften.
Ende nyement en sel wesen die ontvlien sel ende die overbliven sel  vander Joden overbliven die gaen om vremde te woenen in dat lant van Egipten ende die weder keren sel int lant van Juda, daer si tot hoere sielen op heffen dat si daer weder keren sellen ende daer woenen; si en sellen niet weder keren, sonder die gene die vliegen sellen.
Ende alle die manne andwoerden Jeremias, die wisten dat hare wive offerden vreemde afgoden, ende alle die wive vanden welken daer ene grote menichte stont, ende al dat volc van dien dat int lant van Egipten woenden in Phatueres, ende si seiden:
Die redene die du tot ons gesproken heves in des Heren name, en sellen wi van di niet horen,
mer doende sellen wi doen elc woert dat uut onsen monde comen sel, dat wi sacrificie doen sellen der coninginne des hemels, ende wi sellen hoer offeren versche offerhande, alsoe wi daden ende onse vaders, onse coninge ende onse princen inden poerten van Juda ende inden straten van Iherusalem; ende wi  worden gesaet van broeden ende ons was wel ende wi en sagen gheen quaet.
Want van dien tiden dat wi gelaten hebben te offeren der coninginnen des hemels ende haer versche offerhande te offeren, soe gebrect ons van allen dingen ende wi sijn verteert mitten sweerde ende mitten honger.
Ist dat wi sacrificeren der coninginnen ende offeren wi hoer versche offerhande, hebben wi sonder onse manne haer gemaect coeken om haer te oefenen ende om haer coeken te offeren?
Ende Jeremias seide tot alle den volke, yegen die manne ende yegen die wive ende yegen al dat volc die hem dit woert geandwoert hadden, ende hi seide:
En heeft die Here niet gedacht der sacrificien die ghi offert  inden steden van Juda ende inden straten van Jerusalem, ghi ende uwe vaders, uwe coningen ende u princen ende dat volc vanden lande, ende en sijn dese dingen niet op comen in sijn herte?
Ende die Here en mocht niet langer gedragen om die quaetheit van uwen eernsticheiden ende om die onweerdicheiden die ghi dedet; ende u lant is worden in bedroefheiden ende in verwonderen ende in vloeck, om datter nyement in en woent, alsoe dese dach is.
Om dat ghi den afgoden offert ende den Here sundeget ende om dat ghi des Heren stemme niet en hoert ende om dat ghi in sijn wet ende in sinen geboden ende in sinen oercondscappen niet en wandelt, hier om sine dese quade dingen op u comen, alsoe dese dach is.
Ende Jeremias seide tot alle den volke ende tot alle den wiven: Al Juda die int lant van Egipten sijt, hoert des Heren woert.
Dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Ghi ende uwe wive hebt gesproken mit uwen monde ende ghi hebbet mit uwen handen voldaen ende geseit: Doen wi onse beloeften die wi geloeft hebben, dat wi sacrificeren der coninginnen des hemels ende offeren wi hoer versche offerhanden; ghi hebt uwe beloeften voldaen ende hebtse gedaen mitten werken.
Hier om hoert des Heren woert, al Juda die in dat lant van Egipten woent: Siet, ic hebbe geswoeren in minen groten name, seit die Here, want voert meer en sel mijn name niet geheten werden uut elcs mans monde die Jode is, die seggen sel: Leeft die Here God, in al dat lant van Egipten.
Siet, ic sel op hem waken in quade, ende niet in goede; ende alle die manne van Juda die sijn in dat lant van Egipten, sellen werden verteert inden sweerde  ende in honger, tot dat si alte mael verteert sullen sijn.
Ende die dat sweert sellen ontvlien, si sellen weder keren in dat lant van Juda, een luttel mannen, ende alle die overblive van Juda die in Egipten gaen om daer te woenen, sellen weten wies redene vervult werden sel, die mine of die hare.
Ende dit sel een teiken sijn, seit die Here, dat ic visenteren sel op u in dese stat, dat ghi weten sult dat waerlic mijn reden vervult sel werden yegen u in quade.
Dit seit die Here: Siet, ic sel leveren Pharaone Efree, den coninc van Egipten, in sijnre viande hant ende inder gheenre hant die sijn siele sueken, alsoe ic Sedechiam, den coninc van Juda, hebbe gelevert in Nabugodonosors, des conincs van Babilonien, hant, sijns viants, ende die sijn siele suect.
Een woert dat Jeremias sprac, die propheet, tot Baruch, Nerie sone, doe hi dese woerde gesreven hadde in enen boec uut Jeremias monde in Joachims Josias sone,  des conincs van Juda, vierden jaer, ende hi seide:
Dit seit die Here, God van Ysrahel tot di, Baruch:
Du hebste geseit: Wee mi caytijf! want die Here heeft te minen rouwe noch rouwe toegedaen; ic heb gearbeit in <minen versuchten> ende ic en heb en gheen ruste gevonden.
Du selste dit tot hem seggen: Aldus seit die Here: Sich, die ic gesticht hebbe, die destrueer ic, ende die ic geplant heb, die rode ic uut, ende al dit lant;
ende du soecste te dijnre behoef grote dingen? En wilse niet soeken, want sich, ic sel brengen quaet op alle vleysche, seit die Here, ende ic sel dijn siele geven in salicheit in allen steden daer du toe tiden sulste.
Dit is des Heren woert dat tot Jeremiam, den propheet, gedaen was yegen die heiden
te Egipten waert, yegen Pharaoens Nechao, des conincs van Egipten, heer dat neven die ryviere Euphraten was in Charchamis, dat die coninc van Babilonien versloech in Joachims Josias sone, des conincs van Juda, vierden jare.
Bereit den bokelaer ende den scilt ende gaet voert ten stride.
Voeget die peerde, ende ghi ridders, sitter op; staet in helmen ende bruneert die glavien, cleet u mit panseren.
Wat ist aldus? Ic sachse versaget ende haren rugge kerende, haer sterke geslagen; ende si vloegen haestelic ende en sagen niet: Anxt van allen siden! seit die Here.
Die snelle en vlie niet, ende die sterke en wane niet dat hi behouden bliven sel; ten Noerden neven die riviere van Euphraten worden si verwonnen ende vielen daer.
Wie is dese, die als een rivier op coemt ende dies baren heffen op als van vloeden?
Egipten sel opcomen als een riviere ende als ryvieren sellen haer vloede beruert werden, ende si sel seggen: Opwassende sel ic dat lant overdecken, ic sel die stede verliesen ende die gene die daer in woenen.
Sitte op peerde ende verblide in wagenen ende die starke comen voert, Ethiopien ende Libien houdende den scilt, ende die van Lidien begripende ende scietende die gescutten.
Want die dach is des Heren Gods vanden scaren dach, die dach der wraken, dat hi wrake nemen sel van sinen vianden; dat sweert sel verslijnden ende werden ghesaet ende het sel dronken werden van haren bloede; want des Heren vanden scaren victime is in dat lant van Noerden neven die riviere van Euphraten.
Ganc op in Galaad ende brenget resine, maget dochter van Egipten; te vergeves selstu di die medicine menichvoudigen, di en sel gheen gesontheit  wesen.
Die heiden hebben dijn scande gehoert ende dijn hulen heeft dat lant vervult, want die sterke heeft hen ghehort yegen den sterken, si vielen beide te gader.
Een woert dat die Here sprac tot Jeremiam, den prophete, van dien dat comen soude Nabugodonosor, die coninc van Babilonien, ende verslaen dat lant van Egipten.
Boetscapt Egipten ende doet horen in Magdalo ende dat gelude in Memphas ende segget in Tafnes: Stant op ende bereide di, want dat sweert sel verslijnden al dat omtrent di is.
Waer om is dijn sterke verrot? Hi en stont niet, want die Here werpen omme.
Hi menichvoudichde die gene die vielen, ende die man viel te sinen naesten waert, ende si sellen seggen: Staet op ende keren wi weder tot onsen volke ende ten  lande van onser geboorten vanden aensicht des sweerts der duven.
Roept Pharaoens, des conincs van Egipten, name: Die tijt heeft geruchte toe bracht.
Leve ic, seit die coninc, Here vanden scaren is sijn name, want hi sel comen als Thabor inden bergen ende als Carmelis in die see.
Woennarse, dochter van Egipten, make di vate om over te varen, want Memphis sel in wildernisse wesen ende het sel gelaten werden ende wesen, dat menre niet in en sel mogen woenen.
Egipten is ene vrome ende scone verse; die nopere sel haer comen van Noerden.
Haer huer knapen oec, die wandelden in midden haer als vette calvere, keerden hem ende vlogen te gader ende si en mochten niet staen, want die dach hare dootslacht sel op hem comen, die tijt hare visenteringen.
Sijn stemme sel luden als dat geluut van eere, want si sellen tiden mit eenre scaren ende si sellen hem comen mit bilen, als of si hout  houwen souden;
si hiewen als hout, si ontstaken haer bossche, seit die Here, dien men niet gheprisen en mach; si sijn gemenichvoudicht boven die spelthanen ende in hem en is gheen getal.
Die dochter van Egipten is bescaemt ende gelevert in des volcs van Noerden hant.
Die Here vanden scaren, God van Ysrahel, seide: Siet, ic sel visenteren op dat geruchte van Alexandrien ende op Pharaoen ende op Egipten ende op hare gode ende op haer coningen ende op Pharaoen ende op alle die gene die in hem betrouwen.
Ende ic selse geven inder gheenre hant die haer siele sueken ende in Nabugodonosors, des conincs van Babilonien, hant ende in sijnre knechte hant; ende hier na selmenre in woenen alsoet inden eersten dagen dede, seit die Here.
Ende du, mijn knecht Jacob, en ontsie di niet, ende Ysrahel, en versla di niet; want sich, ic sel di behouden maken van verren ende dijn saet vanden lande sijnre gevangenissen, ende Jacob sel weder keren ende rusten ende voerspoedich sijn; ende nyement en sel wesen diene vervaren sel.
Ende du, Jacob mijn knecht, en wil niet ontsien, seit die Here, want ic bin mit di, want ic sel alle heidene te niete maken te dien dat ic di verdreven heb; mer di en sel ic niet te niete maken, mer ic sel di castien in vonnisse ende ic en sel di niet sparen als enen onsculdigen.
Des Heren woert dat gedaen was tot Jeremias, den prophete, jegen die Palistine, eer Pharao Gasam versloech.
Dit seit die Here: Sich, water comen op van Noerden ende si sullen wesen als ene overvloeyende scietende ryviere ende si sellen overdecken dat lant ende sijn volheit, die poerte ende die gene diere in woenen. Die menschen sullen roepen ende alle die int lant woenen, sellen hulen
vanden geruchte der behagelheit van sinen wapenen ende sinen striders, vanden beruernen van sinen wagenen ende vander menichte van sinen wielen. Die vaderen en aensagen die kijnder niet, onmachtich in haere hande,
om toecoemste vanden dage daer alle die Philisteen in gewoest sellen werden, ende Tyrus ende Sydon sellen gesceiden werden mit alle horen anderen helpers, want die Here heeft die Palistine gewoest, die overblive  des landes van Capadocien.
Die caluheit is op Gasam gecomen, Ascalon sweech ende haer ander valeien: hoe lange selstu slaen?
O des Heren scerpe, hoe lange selstu niet rusten? Ganc in dijn sceide, ruste di, ende swijch.
Hoe selt rusten, als hem die Here bevolen heeft yegen Ascolon ende yegen hoer lantscapen vander see, ende hijt daer mit hem over een ghedragen heeft?
Te Moab. Dit seit die Here God van Ysrahel: Wee op Nabo, want het is gewoest ende gesceint! Cariatharin is gewonnen; si die starc was, is bescaemt ende bevede.
Voert meer en is en gheen verbliden in Moab; si peinsden quaet yegen Esebon. Coemt ende laetse ons verderven vanden volke. Hier omme swigende selstu swigen ende di sel dat sweert volgen.
Die stemme des geroeps van Oronaim, gewoestheit ende grote bedroeftheit.
Moab is te broken; boetscapt sinen cleinen kijnderen dat geroep.
Want alden omganc van Luith selsi opgaen in gewene, want inden nederganc van Oronaim hoerden die vianden gehule van bedroefheiden.
Vliet, ende behout uwe sielen ende ghi sult sijn als heide inder wildernissen.
Om dattu betruwen hadste in dinen vasten steden ende in dinen tresoren, soe  selstu oec gewonnen werden; ende Chamos sel gaen in overvaren, hare priestere ende hare princen te gadere.
Ende die roevere sel comen te elker poerte ende en gheen poerte en sel behouden bliven; ende die valeyen sullen verderven ende die campadien sellen gesceiden werden, want die Here hevet geseit.
Gheeft Moab die bloem, want bloeyende sel si uut gaen, ende sijn steden sullen woest wesen, datmenre niet in en sel mogen woenen.
Vermaledijt si hi die des Heren werc loeselic doet, ende vermaledijt si hi die sijn sweert verbiedt vanden bloede.
Moab was drachtich van sijnre joncheit, ende hi ruste in sine vuelheiden ende hi en wert niet vergoten van sinen vate in een ander vat, ende hi en is niet wech gegaen in overvaren; hier om bleef sijn smaec in hem ende sijn roecke en verwandelde niet.
Hier om comen die dage, seit die Here, ende ic sel hem seinden ordineres ende brekers van potten, ende si sellen verslaen ende si sellen sijn vate uut sceppen ende hoer potte sullen si te gader ontwe slaen.
Ende Moab sel ghesceint werden van Thamos, alsoe dat huus van Ysrahel gesceint is van Bethel daer si betrouwen in hadde.
Hoe gesegdi: Wi sijn sterc ende vrome manne om te stridene?
Moab is gewoest ende si hebben sijn steden verbernt, ende sine uutvercoren jongelinghe gingen neder in die dootslach, die coninc sprac; Here vanden scaren is sijn name.
Dat verderven van Moab is bi dattet comen sel, ende sijn quaet sel sere haestelic toe loepen.
Vertroestene, alle die omtrent hem sijt, ende ghi alle die sinen name weet, segt: Hoe is die sterke roede gebroeken ende die gloriose  stoc?
Ganc neder vander glorien, sitte in dorste, dochter van Dybon woeninge, want Moabs woestere sel tot di op comen, hi sel dine vaste steden sceiden.
Woeninge van Arcer, sta inden wech ende besich; vraget den genen die vliet, ende hem die ontlopen is, sech: Wat  isser gevallen?
Moab is gesceint, want hi is verwonnen. Vliet ende roept, boetscapt in Arnon dat Moab ghewoest is.
Ende dat ordeel coemt tot campadie lande wert, op Elon ende Jesa ende op Masphat
ende op Dybon ende op Nabo ende op Deblathamis huus
ende op Cariathiarim ende op Bethgam ende op Bethmaon
ende op Charioth ende op Bosra ende op alle die steden van Moabs lande, die verre ende bi sijn.
Moabs horen is af geslagen ende sijn arm is te broken, seit die Here.
Maecten dronken mitten nappe van des Heren gramscap, want hi rechte hem op jegen Gode ende hi sel Moabs hant stoten in sijn raexenen ende hi sel oec wesen in bespotten.
Want hi was di in bespotten, Ysrahel, als of dune vonden haddeste onder dieven; hier om [,om] dine woerde die du yegens den Here gesproken hebste, selstu gevangen geleit worden.
Ghi woenaren van Moab, laet die stede ende woent inden stenen ende weest als die duve die haren nest maect inden hogesten mont vanden gate.
Wi hebben Moabs hoverdie gehoert, hi is herde sere hoeveerdich; sine hoecheit ende sijn verweentheit ende hoveerdicheit ende die hoecheit sijnre herten weet ic, seit die Here,
ende sine overmoedicheit, om dat neven hem niet en is sine craft, ende dat hi na dat hi vermochte niet en pijnde te doene.
Hier om sel ic op Moab versuchten ende ic sel tot al Moab roepen, totten mannen vanden eerdenen mueren die wenen.
wijngaert  van Sabama, ic sel di wenen vanden geween van Jaser. Dine scoten sijn over die see gegaen; si sijn comen totter see van Jaser; die roevere is gevallen op dinen oest ende op dat lesen vanden wijngaert.
Van Carmelo ende vanden lande van Moab is afgenomen die bliscap ende die vroude; ende ic hebbe wech gedragen die wijn uut den wijnpersen; die tredere van den wijndruven en sel niet singen den sanc dien men pleget.
Si gaven haer stemme van roep van Esebon tote Eleale ende Jesa, van Segor tot Oronaim, die veerse van drien jaren; die watere van Nembrim sellen oec alte quaet wesen.
Ende ic sel wech doen, seit die Here, van Moab den genen die inden hoecheden offert ende die sinen [goden] sacrificie doen.
Hier om sel mijn herte tot Moab luden als een trompe van copere ende mijn herte sel geven den luut van tybien ten mannen waert vanden eerden muere; want hi heeft meer gedaen dan hi vermochte, daer om sijn si verdorven.
Want elc hoeft sel calu wesen ende elc baert gescoren ende in allen handen te gader bijnden ende op elke rugge een hare.
Alrehande geween sel wesen op alle Moabs dake ende in sinen straten, want ic heb Moab ontwe gebroken als een onnutte vat, seit die Here.
Hoe is hi verwonnen ende hebben [si] gehuult? hoe heeft Moab sinen necke neder geworpen ende is bescaemt? Ende Moab sel wesen in bespottene ende in exempel alle den genen die omtrent hem sijn.
Dit seit die Here: Siet, hi sel vliegen als een aern ende hi sel sine vloegele uut spreiden te Moab waert.
Carioth is gewonnen ende die vaste steden sijn gewonnen, ende in dien dage sel der sterker manne van Moabs herte wesen als eens wijfs herte die in arbeide van kijnde leit.
Ende Moab sel ophouden  volc te wesene, want hi verblide hem jegen den Here.
O woenare van Moab, op di is, seit die Here, anxt ende gracht ende stricke.
Die vlien sel vanden aensichte des anxtes, hi sel in die  graft vallen, ende die op comen sel uut der graft, hi sel gevaen werden inden stricke, want ic sel op Moab bringen dat jaer hare visenteringen, seit die Here.
Die vanden stricke vloegen, si stonden in die scaduwe van Esebon, want uut Esebon is comen een vuer ende een vlamme van midden Seon, ende het sel verteren dat een dele van Moab ende der kijnder top vanden geruchte.
Wee di, Moab, volc van Thamos, du biste verderft, want dine sonen ende dijn dochteren sijn gevaen in gevangenisse. Ende inden utersten dagen sel ic bekeren Moabs gevangenisse, seit die Here. Tot hier toe sijnt Moabs oerdele.
Item voert tot Amons kijndere. Dit seit die Here: En sijn Ysrahel en gene kijnder, ofte en is hem en gheen oer? Waer bi dan heeft Melchom in erfachticheden beseten Gad ende waer bi heeft sijn volc in Gads steden gewoent?
Hier om siet, soe comen die dage in di, seit die Here, ende ic sel doen hoeren op Rabbath van Amons kijnderen geruft van enen stride ende het sel ghesceiden wesen in gerochte ende Rabbats dochteren sellen mitten vuer verbernt werden ende Ysrahel sel besitten die gene die hem besaten, seit die Here.
Hule, Esebon, want Ai is gewoest; <dochter> van Raba, roept, cleet u mit haren clederen ende gaet al omme neven die tune; want Melchon sel geleit worden in overvaert, sine priesteren ende sijn princen te gader.
Wat verblijdstu inden valeyen? Weeldege teedere dochter, die betrouwen hadste in dinen tresoeren, dine  valeie is neder gheronnen, ende du seitste: Wie sel te mi comen?
Sich, ic sel in brengen op di anxt, seit die Here vanden scaren, van allen den genen die omme ende omme di sijn, ende ghi sult gestroeyt werden elc van uwen aenscouwen; ende nyement en sel sijn die vergaderen sel die gene die vlien.
Ende hier na sel ic u vliende doen wederkeren ende die <gevangen> van Amons kijndere.
Tot dien van Ydumea. Dit seit die Here vanden scaren: En is niet meer wijsheit in Theman? Die raet is verloren vanden kijnderen, hare wijsheit is onnutte geworden.
Vliet, keert uwe ruggen die te Dedan woent, gaet neder in die diepe cule, want Esaus verlies hebbe ic op hem bracht, den tijt sijnre visenteringen.
Hadden die wijngaert lesers op di gecomen, si en hadden en gene druven gelaten; hadden die dieve in die nacht gecomen, si hadden genomen dat hem genuecht geweest soude hebben.
Want ic hebbe Esau ondect; sijn verborgenheiden heb ic geopenbaert ende men selt niet mogen verbergen; sijn saet is gewoest ende sijn bruedere ende sijn gebuere, ende en sel niet wesen.
Laet dine weesen, ic selse doen leven, ende dine weduwen sullen in mi hopen.
Want dit seit die Here: Siet, die neghene vonnisse en was dat si den nappe drinken souden, drinkende sullen sine drinken; ende selstu als onsculdich gelaten werden? Du en selste niet onsculdich wesen, mer drinkende selstune drinken.
Want bi mi selven heb ic gesworen, seit die Here, dattu Bosra selste wesen in wildernisse ende in lachtere ende in spotte ende in vloeke, ende alle haer steden sullen wesen in ewelike wildernissen.
Een hoeren heb ic vanden Here gehoert ende een bode is ten   heidene waert gesendet: Wert vergadert ende coemt yegen Bosra ende sta wi op in stride.
Want siet, ic hebdi cleyne gegeven inden heidenen, te veronweerden onder den mensche.
Du die woenste inden holen van stenen, di heeft dine overmoedicheit ende dine hoveerde bedrogen ende du pijnste di te begripen die hoecheit vanden berge; als du dinen nest verheven hebste als een aerne, ic sel di daer of trecken, seit die Here.
Ende Ydumea sel woest wesen. Elc die daer doer liden sel, hem sel verwonderen ende hi sel wispelen op al haer wonden.
Alsoe Sodoma ende Gomorra ende dat lant daer neven om gekeert was, seit die Here, daer en sel en gheen man woenen noch en gheens menschen sone en sel dat lant wennen.
Siet, hi sel op comen als een <liebaert> vander Jordanen hoeveerden ter <vromer> scoenheit, want ic selne haestelic te hare doen lopen. Ende wie sel vercoren sijn dien icker boven setten sel? Want wie is mijns gelike? ende wie sel mi gedogen? ende wie is dese herde die minen aensichte wederstaen sel?
Hier om hoert des Heren raet dien hi aengegaen heeft van Edom, ende sine gepense die hi gepeinst heeft vanden genen die te Theman woenen: ist dat si niet ter neder en werpen die cleine kijnder vanden cudde, en si dat si sceiden mit hem haer woeninge!
Vanden gelude haers vals is dat lant beruert, in die Rode See is een roep sijnre stemmen gehoert.
Siet, hi sel op varen als een aerne ende vliegen ende sijn vloegele uut spreiden op Bosra; ende der sterker manne van Ydumea herte sel wesen in dien dage als eens wijfs herte die in arbeide van kijnde leit.
Tot Damascum.  Emach is bescaemt ende Arphat, want si hebben alten quaden horen gehoert; si sijn gestoert in die see, si en mochten niet rusten van sorgen.
Damascus is ongestade, si is gekeert in vlucht; anxt hevetse bevaen, vernoey ende rouwe hieldense als een wijf die inden arbeide van kijnde leit.
Hoe geheten si die priselike stat, die poert van bliscapen?
Hier om sullen haer jongelinge vallen in haren straten ende in dien dage sullen alle die manne van stride swigen, seit die Here van den scaren.
Ende ic sel ontsteken een vuer in die muere van Damasco ende het sel verbernen Benadabs muere vander stat.
Tot dien van Cedar ende totten riken van Asor, die Nabugodonosor, die coninc van Babilonien, versloech. Dit seit die Here: Staet op ende gaet op te Sedar ende woest die kijnder van Oesten.
Si sellen vaen haer woeninge ende haer cudden; si sullen wech voeren hoer vliese ende al hoer vate ende haer kemels; ende si sellen op hem roepen vrese alom ende omme.
Vliet, gaet wech anxtelic, ghi die tot Asor woent, sittet inden cloven vanden stenen, seit die Here; want Nabugodonosor, die coninc van Babilonien, heeft jegen u een raet aengaen ende hi heeft yegen u gepeinst gepeinsen.
Staet op ende gaet op ten rusteliken volke ende dat sonder vrese woent, seit die Here; si en hebben en gheen duere noch grendele, seit die Here, si woenen alleen.
Ende hoer kemels sullen wesen in roeve ende die menichte van haren beesten in roeve; ende ic selse stroeyen in allen wijnden, die al omme bescoren sijn aen haer hare, ende ic sel op hem brengen die doot van allen siden van hem, seit die Here.
Ende Asor sel wesen in woeninge van draken, woest [tot] ewelic; daer  en sel en gheen man bliven, noch en gheens menschen sone en selse oefenen.
Des Heren woert dat tot Jeremiam, den prophete, gedaen was yegen Elam, in dat beginsel van Sedechias, des conincs van Juda, rike, ende hi seide:
Dit seit die Here vanden scaren: Siet, ic sel ontwe breken den boge van Elam, ic sel haer stercheit nemen.
Ende ic sel brengen in op Elam die vier wijnde vanden vier enden des hemels ende ic selse driven in alle desen wijnden ende en gheen lude en sellen wesen daer niet toe comen en sellen die vlochtige van Elam.
Ende ic sel Elam doen anxt hebben voer haer vianden ende inder gheenre aenscouwen die haer siele sueken, ende ic sel op hem quaet brengen, die gramscap mijns torens, seit die Here, ende ic sel na hem uut seinden dat sweert tot dat icse verderft hebben sel.
Ende ic sel minen throen setten in Elam ende ic sel uut haer verliesen die coninge ende die princen, seit die Here.
Ende inden utersten dagen soe sel ic die gevangen van Elam doen weder keren, seit die Here.
Tot Babilonien ende die van Caldea. Dat woert dat die Here sprac van Babilonien ende vander Caldeeuscher lande in Jeremias, des propheten, hant.
Boetscapt inden heidenen ende doetet horen; heft op een teyken; roept ende en wiltes niet helen; segt: Babilonien is gewonnen, Bel is gescendet, Merodach is verwonnen, haer beelden sijn gescent, hare afgoden sijn verwonnen.
Want van Noerden is volc jegen haer op comen, dat haer lant in wildernissen leggen sel ende vanden mensche ende der beesten en sel niement sijn die daer in woenen sel; ende si worden beruert ende gingen wech.
In dien dagen ende in dien tide, seit die Here, sellen die kijnder van Ysrahel comen, si ende die kijnder van Juda te gader; wandelende  ende wenende sullen si gane ende sueken den Here haren God;
in Syon sellen si den wech vragen, herwert sellen haer aensichten comen ende si sellen aen den Here gedaen werden mit eweliker beloeften, die nummermeer mit gheenre vergetelheit afgedaen werden en sel.
Mijn volc is worden een verloren cudde, haer herden hebbense verleit ende dedense dolen inden bergen; si gingen over vanden enen berch op den anderen berch, si vergaten haers bedden.
Alle die si vonden, atense, ende haer viande seiden: Wi en sullen niet sundigen, om dat si gesundicht hebben den Here, der scoenheit der gerechticheit, ende der verbeidingen haerre vaders, den Here.
Gaet wech van midden Babilonien ende gaet uut uutter Caldeeuscher lant ende sijt als huekene voer dat cudde.
Want siet, ic sel verporren ende brengen in Babilonien een vergaderinge van groten volke vanden lande van Noerden; ende si sellen bereet werden yegen Babilonien ende daer mede selt gewonnen werden; sijn gescutte is als eens starcs mans die dootslaet, ende en sel niet ydel weder keren.
Ende Caldea sel wesen in roeve; alle die gene diese woesten, sellen vervult werden, seit die Here.
Om dat ghi verblijt ende grote dingen spreect, rovende mine erfachticheit, om dat ghi uut gestort sijt als calvere op dat cruut ende loeyt als die stiere,
soe is uwe moeder sere gesceint, ende die u gebaert, is effenne gemaect nevent gemul; siet, si sel die achterste wesen inden heidenen ende woest ende sonder wech ende verdorrende.
Van des Heren gramscap en selmenre niet in woenen, mer men selse al in wildernissen maken; elc die doer Babilonien liden sel, hi sel verwonderen  ende hi sel wispelen op al hoer plagen.
Werdt bereet al omme ende omme yegen Babilonien, ghi alle die boge spant; vervechtse ende spaert uwe gescutte niet, want si heeft den Here gesundicht.
Roept yegen  haer; allesins gaf si hoere hant, haer fondamente sijn gevallen, hare mueren sijn gedestrueert, want des Heren wrake heeft van hare wrake genomen; alsoe si gedaen heeft, alsoe doet haere.
Verderft den saeyere van Babilonien ende dien die die sekele houdt inden tide van oeste: vanden aensichte der duven sweert, elc sel te sinen volke weder keren ende elc sel vlien te sinen lande waert.
Een gestroeyde cudde is Ysrahel; die liebaerde hebbense uut verdreven; eerst atene die coninc van Assur ende dese achterste, Nabugodonosor, die coninc van Babilonien, toech hem sijn beenre uut.
Hier om seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Siet, ic sel den coninc van Babilonien visenteren ende sijn lant, alsoe ic gevisenteert hebbe den coninc van Assur;
ende ic sel Ysrahel weder brenghen te sijnre woeningen ende Carmelus ende Basan sellen werden gevoet ende sine siele sel gesaedt werden inden bergen van Effraym ende van Galaad.
In dien dagen ende in dien tide, seit die Here, selmen sueken Ysrahels quaetheit, ende si en sel niet wesen, ende Judas sunde, ende men selse niet vijnden, want ic sel dien goedertieren wesen die ic laten sel.
Ganc op op der gheenre lant die heerscapie hebben, ende visentere op die gene die daer in woenen; sceide ende slach doot die achter hem sijn, seit die Here, ende doch na alle dat ic di bevolen hebbe.
Inden lande is dat geluut eens strijds ende grote bedroeftheit.
Hoe bistu gebroken ende vertreden, hamer van alden lande? Hoe is Babilonien verkeert in wildernissen?
Inden hiedenen heb ic di int stricke gebrocht; ende Babilonien, du biste gewonnen ende du en wistes niet; du biste gevonden ende begrepen, want du hebste den Here  vergramt.
Die Here heeft sinen tresoer ondaen ende heeft voert gebracht die vate sijnre gramscap, want die Here God vanden scaren is te doen in der Caldeeuscher lant.
Coemt te haer wert vanden achtersten einden, doetse op dat si uut gaen mogen diese vertreden; doet wech die stene vanden wege ende werptse te hope ende slaetse doot, ende daer en blivet niet over.
Sceit alle hoer sterke manne, si gaen neder inden dootslach; wee hem, want haer dach coemt, die tijt haere visentieringen.
Der gheenre stemme die vlien ende der gheenre die ontgaen sijn vanden lande van Babilonien, om dat si in Syon boetscappen sullen des Heren ons Gods wrake.
Boetscapt in Babilonien vele luden die wrake van ons Heren tempel, hem allen die den boge spannen, staet yegen haer al omme ende omme ende nyement en ontgae; gelt haer na haer werc; na al dat si gedaen heeft, doet haer; want si rechte haer op yegen den Here, yegen den heiligen Ysrahel.
Hier om sellen haer jongelinge vallen in haren straten ende alle die manne haere vechters sellen swigen in dien dage, seit die Here.
Sich, ic spreke te di, hoveerdige, seit die Here vanden scaren, want dijn dach coemt, die tijt dijnre visenteringe.
Ende die hoveerdige sel vallen ende neder vallen, ende nyement en sel wesen diene verwecken sel; ende ic sel vuer ontsteken in sinen steden ende het sel verbernen al dat omtrent hem is.
Dit seit die Here vanden scaren: Die kijnder van Ysrahel ende die kijnder van Juda gedogen te gader overdaet; alle diese gevaen hebben, houdense, si en willense niet laten gaen.
Haer verlossere is  sterc, Here vanden scaren is sijn name; hier om sel hi hoer sake bescermen, dat hi dat  lant vervaren sel ende dat [hi] berueren sel die gene die in Babilonien woenen.
Dat sweert coemt ten Caldeeuschen wert, seit die Here, ende tot den genen die in Babilonien woenen, ende tot haren princen ende tot horen wisen luden wert.
Dat sweert coemt tot haren waersagers die sot wesen sullen; dat sweert coemt tot horen sterken mannen waert die hem ontsien sullen.
Dat sweert coemt tot horen paerden ende tot haren wagenen ende tot alle den volke dat in midden hare is, ende si sellen wesen als wive; dat sweert coemt tot horen tresoren wert diemen roeven sel.
Droecheit sel op hare watere wesen ende si sullen verdroegen, want het is der afgoden lant.
Daer om sullen die draken woenen mitten sotten wilden mannen ende in haer sullen woenen struse ende men selre voert meer niet in woenen ende men selse niet stichten al totten geslachte ende den geslachte.
Alsoe die Here omme werp Sodomam ende Gomorram ende dat lant dat daer neven leit, seit die Here; daer en sel en gheen man woenen noch dat lant en sel en gheens menschen sone oefenen.
Siet, een volc coemt van Noerden, ende groet volc, ende vele coningen sellen op staen vanden einden vander werelt.
Si sellen den boge ende den scilt begripen, si sijn fel ende sonder ontfermherticheit; haer stemme sel luden als die see ende si sullen op perde sitten als een man die bereet is te striden yegen die dochter van Babilonien.
Die coninc van Babilonien hoerde die nywe maere daer af ende sijn hande worden onmachtich; vernoey bevincken, pine als enen wive die in arbeide leit.
Siet, hi sel op comen als een liebaert vander Jordanen hoeveerden ter vromer scoenheit, want ic sellen haestelic doen lopen  te haer waert. Ende wie sel die uutvercoren sijn, die ic boven hem setten sel? Want wie is mijns gelike ende wie sel mi gedogen? Ende wie is dese herde, die minen aensichte weder staen sel?
Hier om hoert des Heren raet, die hi mitter herten ontfaen heeft yegen Babilonien, ende sine gepeinse die hi gepeinst heeft op der Caldeeuscher lant. Ten si dat si die cleine kijnder vanden cudden ter neder trecken, ten si dat mit hem gedistrueert werde haer woeninghe.
Vanden gelude der gevangenissen van Babilonien wert dat lant beruert, ende die roep wert onder die heiden gehoert.
Dit seit die Here: Siet, ic sel verwecken op Babilonien ende op die gene die daer in woenen, die hare herte yegen <mi> op geheven hebben als eenen overdadigen woestende wijnt;
ende ic sel in Babilonien seinden wanres ende si sellent wannen ende si sullen hoer lant distrueren, want si sijn op haer comen van allesins inden dage haers vernoeys.
Hi en selre niet woenen die sinen boge spant, ende die een panser aen heeft, en selre niet op gaen; en wilt haren jongelingen niet sparen, slaet doot al haer ridderscap.
Ende die gedode sellen vallen in Caldeeuscher lant ende die gewonde in haren lantscappen.
Want Ysrahel ende Juda en was niet beroeft vanden Here haren God, vanden Here vanden scaren, want haer lant is vervult mit misdade vanden heilighen van Ysrahel.
Vliet van midden Babilonien ende elc  behoude sine siele; en wilt niet swigen van haere quaetheit, want den Here is tijt van hoere wraken, hi sel hoer gelden horen loen.
Babilon is een gulden nap in des Heren hant, die alt lant dronken maect; van dies naps wijn dronken alle heidenen ende hier om sijn si beruert.
Babilon viel haestelic ende is te broken.  Hulet op haer; draecht rosine tot haere quetsueren, oft si machscien mach genesen werden.
Wi hebben Babilonien te meisteren gehadt ende si en is niet genesen; laten wise ende gae wi elc in sijn lant, want haer oerdel is comen tot den hemel ende het is op geheven totten wolken.
Die Here heeft voert gebracht onse gerechticheden; coemt, ende vertellen wi in Syon ons Gods werc.
Scerpt die gescutte, vult die cokers; die Here heeft verwect der coninghe van Meden gheest ende sijn gepeins is yegen Babilonien.
Heft op een teiken op die muere van Babilonien, doet meeren die wachte, heft op die wachters, bereit laghen, want die Here peinset ende hevet gedaen soe wat dat hi gesproken heeft yegen die gene die in Babilonien woenen.
Die woenste boven vele watere, rijc in tresoren; dijn <eynde> coemt, die mate eens voets dijns afsnidens.
Die Here vanden scaren die heeft geswoeren bi sijnre sielen: Want ic sel di vervullen mit menschen als van maden ofte rupe ende men sel op di singen den segesanc.
Die de eerde maecte in sijnre stercheit ende die ronde werelt bereide in sijnre wijsheit ende in sijnre vroescap die hemel uut spreide,
als hi geluut geven sel, soe sellen die watere gemenichvoudicht werden in den hemel; die de wolken op heft vanden einde der eerden, hi maecte die blixemen in regen ende bracht voert den wijnt uut sinen tresoeren.
Alle mensche is sot geworden van sijnre const, elc metael gieter is ghesceint inden afgod, want sijn formeren is logenachtich ende en gheen gheest en is in hem.
Het sijn ydel werke ende waerdich daer om te lachene; inden tide hoere visenteringen sellen si te  niete gaen.
Want Jacobs dele en is niet als dese afgode, want die alle dingen gemaect heeft, hi is Jacobs deel ende Ysrahel is dat sceptere sijnre erfachticheit; die Here vanden scaren is sijn name.
Du stoets mi die vate vanden stride ende ic sel yegen di stoten die heidene ende ic sel in di die rike sceiden;
ende ic sel in di stoten dat peert ende den genen die daer op rijt, ende ic sel in di stoten den wagen ende dien daer op sittet;
ende ic sel in di stoten den man ende dat wijf ende ic sel in di stoten den ouden man ende dat kijnt, ende ic sel in di stoten den jongelinc ende die maget,
ende ic sel in di stoten den herde ende sijn cudde, ende ic sel in di stoten den ackerman ende sijn peerde die die ploech trecken, ende ic sel in di stoten die beleders ende die voerbarige lude;
ende ic sel Babilonien ende allen den genen die woenen in Caldea, gelden al hoer quaet dat si gedaen hebben in Syon, in uwen ogen, seit die Here.
Sich, ic spreke tot di, overdadige berch, seit die Here, die alle dat lant besmetste; ende ic sel mijn hant op di uut steken ende ic sel di af keren vanden stenen ende ic sel di geven in enen berch te verbernen.
Ende si en sellen van di niet nemen enen stene inden hoec noch enen stene inden fondamenten, mer du selste ewelic verloren sijn, seit die Here.
Heft op een teiken int lant, trompt mitter trompen inden bergen, heilicht die lude op haere, boetscapt yegen haer den  coningen van Ararath, van Menni ende Ascenech; telt tegen haer Tapser, brenget dat peert als die rupenen die een strael heeft.
Heilicht jegen haer die heiden, die coninge van Meden, haer leitsmanne, ende alle haer voerbarige lude ende alle dat lant van sijnre macht.
Ende dat lant sel  werden beruert ende verstoert, want des Heren gepeins is ontwaect jegens Babilonien, dat hi leggen sel dat lant van Babilonien woest ende dat menre niet in en sel mogen woenen.
Die sterke van Babilonien hielden op van stride, si woenden in vasten steden; haer stercheit is verteert, si sijn worden als wive; haer woeningen sijn verbornt, hare grendele sijn te broken.
Die loept, sel comen te gemoete den genen die loept, ende die bode sel te gemoete comen den genen die bootscapt, dat hi boetscapen sel den coninc van Babilonien dat sijn stat gewonnen is van boven tot boven
ende dat die passe beleit sijn ende dat die broeke ontsteken sijn mit den vuere ende dat die manne die vechters ghestoert sijn.
Want dit seit die Here vanden scaren, God van Ysrahel: Die dochter van Babilonien is als een dorsche vloer; die tijt haers dorschens ist; noch een luttelken ende die tijt hoers oestens sel comen.
Nabugodonosor, die coninc van Babilonien, heeft mi gegeten, hi heeft mi verslijnt; hi heeft mi gemaect als een ydel vat, hi heeft mi verslijnt als een drake; hi heeft sinen buuck gevult mit mijnre tederheit.
Ende die quaetheit heeft mi uut verdreven jegen mi ende mijn vleische op Babilonien, seit die woeninge van Syon, ende mijn bloet op die gene die in Caldea woenen, seit Iherusalem.
Hierom seit dit die Here: Sich, ic sel dine sake vonnissen ende ic sel dine wrake wreken ende ic sel hare see woest maken ende ic sel hoer aderen verdroegen;
ende Babiblonien sel wesen in berge, der draken woeningen, verwonderen ende wispelen, datter nyement in woenen en sel.
Si sellen te gader als liebaerde briesschen ende si sellen haer haere verscudden als die welpen van lewen.
In haerre  hetten sel ic haer dranc setten ende ic selse dronken maken, dat si slapen sellen, ende si sullen de eweliken slape slapen ende si en sellen niet op staen, seit die Here.
Ic selse leiden als lammer ter doot, als ramme mit huekenen.
Hoe is Sesach gevaen ende hoe is gewonnen die voerbaerige stat van alden lande? Hoe is Babilonien worden in verwonderen onder die heiden?
Die see is op gecomen op Babilonien, si is overdect mitter menichten van horen vloeden.
Haer steden sijn worden in een verwonderen, lant daer men niet in woenen en mach, ende woest lant daer nyement in woenen en sel, noch en gheens menschen kijnt en selre doer liden.
Ende ic sel visenteren op Bel in Babilonien ende ic sel uut werpen uut sinen monde dat hi geswolgen hadde. Ende die lude en sellen voertmeer te hem niet vergaderen, want oec sel die muere van Babilonien vallen.
Mijn volke, gaet uut van midden Babilonien, dat elc sijn siele behoude vander gramscap van des Heren toerne
ende dat machscien uwe herte niet en vermorwe ende dat ghi ontsiet dat horen dat men int lant horen sel. Siet, inden jaer sel dit horen comen ende na dit jaer thoren ende die quaetheit int lant ende die heerscapie heeft boven den genen die heerscappie heeft.
Hier om siet, soe comen die dage ende ic sel visenteren op die afgode van Babilonien ende al hoer lant sel gesceint werden ende alle haer verslagen manne <sellen> in midden haer vallen.
Ende hemel ende eerde ende alle dat daer in is, sellen loven op Babilonien, want van  Noerden sellen hem die roevers comen, seit die Here.
Ende alsoe Babilonien gedaen heeft dat die verslegen in Ysrahel vallen souden, alsoe sellen die verslagen van Babilonien vallen in al dat lant.
Die dat sweert vliet, coemt, ende en wilt  niet staen; gedenct van verren des Heren, ende Jerusalem com op in u herte.
Wi sijn bescaemt, want wi hebben lachter gehoert; scaemte heeft onse aensicht overdect, want vreemde lude sijn comen op dat geheilichde van des Heren huus.
Hier om siet, seit die Here, die dage comen ende ic sel visentieren op hare afgode ende in al hoer lant sel die gewonde mensche roepen.
Ist dat Babilonien op vaert inden hemel ende maect si haer stercheit vast inden hogen, van mi sullen hoer woesters comen, seit die Here.
Dit geluut van geroep van Babilonien ende grote bedroeftheit vander Caldeeuscher lande;
want die Here sel Babilonien woesten ende hi heeft uut haer verloren groet geluut; ende hoer vloede sellen gelude maken als vele wateren, haer stemme gaf geluut;
want die roevere is op haere gecomen, dat is op Babilonien, ende haer sterke manne sijn gevaen ende haer boge is verdroeget, want die Here die starke wrekere, geldende sel hijt hare gelden.
Ende ic sel dronken maken haer princen ende haer wise lude, haer leitsmanne ende haer edel lude ende haer sterke manne; ende si sullen den eweliken slaep slapen ende si en sullen niet ontwaken, dat seit die coninc, Here vanden scaren is sijn name.
Dit seit die Here vanden scaren: Die alte hoge muere van Babilonien sel mit ondergraven onder graven worden ende hoer poerten sullen verbernt werden mitten vuer; ende <der> volke arbeide ende der heidene sellen te niete wesen inden vueren ende sellen verloren werden.
Dit is dat woert dat Jeremias, die propheet, beval Sararie, Nerie sone, die Maasias sone was, doe hi mit Sedechias, den coninc, voer in Babilonien inden vierden jaer van sinen rike; want Saraias was die prince der propheten.
Ende Jeremias screef al  dat quaet dat op Babilonien comen soude in enen boec, alle dese woerde die gescreven sijn yegen Babilonien.
Ende Jeremias seide tot Saraiam: Als du comen selste in Babilonien ende du gesien ende gelesen selste hebben alle dese woerde,
soe selstu seggen: Here, du hebste gesproken yegen dese stat dattuse verderven soutste, soe dat nyement sijn en sel die daer in woenen sel, vanden menschen totten vee, ende dat si ewelike wildernisse sel sijn.
Als du voldaen sulste hebben desen boec te lesene, soe sulstu daer aen enen steen bijnden, ende du selsten werpen in midden Euphraten
ende selste seggen: Aldus sel Babilonien verdronken werden ende si en sel niet weder opstaen van den aensichte des vernoys dat ic op hare bringen sel, ende si sel al gesceiden werden. Tot hier toe sijnt Iheremias, des propheten, woerde.
Sedechias was een kijnt van xxi jaren doe hi begonste te regneren, ende hi regneerde xi jare in Iherusalem. Sijnre moeder name was Amithal, Jeremias dochter, van Lobna.
Ende hi dede quaet in des Heren ogen, na al dat Joachim gedaen hadde,
want des Heren gramscap was yegen Iherusalem ende jegen Judam, tot dat hine verdriven soude van sinen aensichte. Ende Sedechias ginc of vanden coninc van Babilonien.
Ende het geviel inden ix jaer van sinen rike, in die tiende maent, op den x-den dach vander maent, soe quam Nabugodonosor, die coninc van Babilonien, hi ende alle sijn heer, yegen Iherusalem ende beleident; ende si maecten yegen Iherusalem vaste borge al omme ende omme Iherusalem.
Ende men belacht totten xi-ten jaer van Sedechias rike.
Ende in die vierde maent opten ix-den dach vander maent soe behielt die honger in die stat ende den volke vander aerden en was ne gheen spise te etene.
Ende die stat wert doer broken ende alle die manne haere vechters vloegen; ende si gingen des nachts uut der stat doer den wech vander poerten die  was tusschen die twe mueren ende leit tot des conincs coelhoeve wert, daer die Caldeeusche beleit hadden die stat al omme ende omme; ende si togen wech alle den wech die inder wildernissen leit.
Ende der Caldeeuscher heer volgede den coninc na ende si vingen Sedechiam in die wildernisse die neven Jerico is, ende al sijn geselscap vloech van hem.
Ende doe si den coninc gevaen hadden, soe voerden sine tot den coninc van Babilonien in Rebblatha, die int lant van Emaths is, ende hi sprac tot hem vonnisse.
Ende die coninc van Babilonien dode Sedechias sonen voer sine ogen, mer oec soe dode hi alle die princen van Juda in Rebblatha.
Ende hi stac Sedechias ogen uut ende spanneden in boyen, ende die coninc van Babilonien brachten in Babilonien ende hi leiden in dat huus van den kerkere totten dage sijnre doot.
Ende in die vijfte maent, inden tienden dage vander maent, dat is dat xix-ste jaer Nobugodonosors, des conincs van Babilonien, soe quam Nabuserdan, die maerscalc vanden ridderscap, die voer de coninc van Babilonien stont, in Iherusalem;
ende hi ontstac des Heren huus ende des conincs huus ende alle die huse van Iherusalem, ende elc groet huus verbernede hi mitten vuer;
ende al die muere al omme ende omme destrueerde al dat heer vanden Caldeeuschen, dat mitten maerscalc was vanden ridderscap.
Ende vanden armen vanden volke ende vanden anderen volke dat in die stat gebleven was, ende vanden vluchtigen die over gevloegen waren tot den coninc van Babilonien, ende die ander vander menichte voerde Nabuserdan, die maerscalc vanden ridderscap, over.
Mer vanden armen luden vanden lande liet Nabuserdan, die maerscalc vanden ridderscap, wijngaert manne ende ackermanne.
Ende die Caldeeusche braken die mottalen calumpmen die  in des Heren huus waren, ende die eerne stapels ende die eerne see die in des Heren huus was, ende si voerden alt eer in Babilonien;
ende die ketele ende die crauwels ende die psalterien ende die violen ende die mortieren ende alle die eerne vate die inden dienst geweest hadden, droegen si wech;
ende die vate daer men die thimiama in hilt, ende die crusen ende die beckenen ende die candelaren ende die moertiers ende die nappen, alle die gulden waren namen si gulden, ende die sulveren waren sulveren;
die maerscalc vanden ridderscap voerde aldus wech twe colummen ende die eerne see, twalef eerne calvere, die onder diesee waren, die die coninc Salomon in des Heren huus gemaect hadde; ende ten was gheen gewichte des eers van allen desen vaten.
Ende vanden colummen waren in ene columme xviii cubitus in die hoecheit ende een corde van xii cubitus omwant die columme; ende die grofheit  daer of was van iiii vingeren ende si was binnen gehoelt.
Ende op elke columme was een eerne hoeft, ende die hoecheit vanden enen hoefde was van vijf cubitus ende netteken ende appel garnate op die croene alom ende omme, dit was al eren; ende aldus wast oec in die ander columme ende appel gernaten. Ende si waren opt hoeft in die ander columme oec alomme ende omme
ende der appel gernaten waren sesse ende tnegentich nederwaert hangende ende si waren al omme gemaect mit hondert netteken.
Ende die maerscalc vanden ridderscap nam Saraiam, den eersten priestere, ende Sophoniam, den anderen priestere, ende drie hueders vander cleder cameren;
ende hi nam enen gelubden camerlinc vander stat die geset was boven die manne die vechters, ende seven mannen vanden genen die  des conincs aensicht sagen, die men in die stat vant; ende enen scribe die prince was vanden ridders, die die nywe ridders proefde, ende tseventich manne van den volke vanden lande die men in midden die stat vant.
Ende Nabusardan, die marscalc vanden ridderscap, namse ende hi voerdese tot den coninc van Babilonien in Rabblata;
ende die coninc van Babilonien dodese in Rabblatha in dat lant van Emach. Ende Judas wert over gevoert uut sinen lande.
Dit is dat volc dat Nabugodonosor over voerde: inden sevenden jaer voerde hi over iiim Joden ende xxiii;
in Nabugodonosors xviii-sten jaer soe voerde over Nabusardan, die maerscalc vanden ridderscap, viic ende xlv Joden sielen. Dus waren dese sielen alle iiiim vic.
Ende het geviel inden xxxvii jaer van Joachims, des conincs van Juda, over vaert in die xiite maent inden xxv dage vander maent, soe verhief Evilmerodach, die coninc van Babilonien, in dat jaer van sinen rike, Joachims, des conincs van Juda, hoeft ende hi leidene uut den kerker.
Ende hi sprac goede woerde mit hem ende hi settede sinen throen boven der coninge throen die na hem in Babilonien waren.
Ende hi verwandelde die cledere van sinen kerker ende hi at altoes voer hem broet alle die dage sijns levens.
Ende sine spisen waren gesette ewelike spisen ende worden hem gegeven vanden coninc van Babilonien elcs dages totten dage sijnre doot, alle die dage sijns levens.
Aleph. Hoe sittet allene die stat vol volcs; hoe is die vrouwe vanden heidenen worden als een weduwe; ende die prince vanden provincen, hoe is si worden onder tribuut!
Beth. Wenende wenede si in die nacht ende haer tranen sijn aen hoer wangen; niement en is diese vertroest van al haren lieven vrienden; alle hoer vriende hebbense veronweert ende si sijn hoer vianden worden.
Gimel. Juda is overgevaren om dat vernoey ende om die menichte vanden dienst; hi woende onder die heidene ende en vant gheen rust: al haer quelres hebbense gevaen tusschen die verdrieten.
Deleth. Die wege van Syon wenen, om dat si niet en sijn die ter feesten comen moghen; alle haer poerten sijn gedestrueert, haer priestere sijn versuchtende, haere magede sijn quellachtich ende si is bedruct mit bitterheiden.
He. Hare vianden sijn worden int hoeft, hare viande sijn rike worden, want die Here hevet op hare gesproken om die menichte van haren quaetheden; haer cleine kijnder sijn geleit in gevangenisse van des quelres aensichte.
Vau. Vander dochter van Syon is uut gegaen alle scoenheit; hare princen sijn worden als weders die en gheen weide en vijnden, ende sijn wech gegaen sonder stercheit voer des gheens aensichte die hem na volgede.
Zay. Ende Iherusalem is gedacht der dage haers vernoys ende der overdadicheit, al haere begheerliker dingen, die si van ouden dagen gehadt hadde, als haer volc viel in die viantlike hant ende en ghene helpere en was; die viande sagense ende si bespotten hoer vierten.
Heth. Iherusalem heeft sunde gesundicht, hier om is si ongestade gheworden; alle diese verhieven, si hebbense veronweert, want si hebben haer scaemte gesien; si is versuchtende ende achterwert gekeert.
Theth. Hare smetten sijn aen haere voete ende si en heeft niet gedacht haers einden; si is anxtelic neder geset ende en heeft en genen vertroester. Here, sich mijn vernoey, want mijn viant is opgerecht.
Joth. Die viant stac sijn hant tot allen haren begheerliken goeden, want hi sach dat die heiden in comen waren in haer sanctuarie, daer du of bevolen hadste dat si in dine vergaderinge niet comen en souden.
Caph. Al haer volc is versuchtende ende suekende broet; si gaven alle hoer preciose dingen om spise, om die siele te vermakene. Besich, Here, ende marct dat ic snode worden bin.
Lamed. O ghi alle die doer den wech lijt, merct ende besiet ofte enigen rouwe is gelike als mijn rouwe is, want die Here heeft mi gecastiet alsoe hi ghesproken heeft inden dage der gramscap sijns toerens.
Men. Vanden hogen heeft hi vuer gesendet in mijn beenren ende heeft mi geleert; hi hevet een nette uut gespreit minen voeten, hi heeft achterwert gekeert, hi heeft mi bedroeft geset, alle den dach mit droefheiden becommert.
Nun. Dat joc van minen quaetheiden heeft gewaect in sine hant si sijn te gader gewonden ende geleit op mijn hals; mijn cracht is gecranct; die Here heeft mi gegeven in die hant daer ic of niet en sel mogen opstaen.
Lamech. Die Here heeft uut genomen van midden mi alle mine grote lude; hi heeft den tijt jegen mi geroepen dat hi mijn uutvercoren vertreden soude. Die Here heeft die perse getreden der maget, der dochter van Juda.
Ayn. Hier omme bin ic wenende ende mijn oge brenget water uut,  want die vertroestere, die mijn siele bekeert, is verre van mi worden. Mijn kijndere sijn verloren worden, want die viant is te boven worden.
Phe. Syon stac haer hande uut ende nyement en is diese vertroest. Die Here heeft bevolen yegen Jacob al omme ende omme sijn sine viande hem; ende Iherusalem is onder hem worden als ofte si besmet waer mit vrouwen maent suveringe.
Sade. Die Here is gerecht, want si heeft des Heren mont te gramscap verporret. Hoert, bidde ic, alle volc, ende siet mijn rouwe; mine magede ende mijn jongelinge sijn wech gegaen in gevangenisse.
Coph. Ic riep mine vriende ende si bedroegen mi; mine priestere ende mine oude lude sijn in die poert verteert, want si sochten spise tot hoerre behoef, om dat si hoer siele vermaken souden.
Res. Besich, Here, dat ic bin in vernoy; mijn buuc is verstoert ende mijn herte is omme gekeert in mi selven, want ic bin vol van bitterheiden. Buten verslaet dat sweert ende die doot is den huse gelike.
Sen. Si hebben gehoert dat ic versuchte ende dat nyement en is die mi <vermaect> alle mijn viande hebben mijn quaet gehoert, si sijn verblijt, want du hevest gedaen; du hebste toe bracht den dach des vertroestens ende si sellen mi gelike werden.
Thau. Al haer quaet come in ende castise, alsoestu mi gecastijt hebste om alle mine quaetheiden; want mine versuchtene sijn vele ende mijn herte is droevende.
Aleph. Hoe heeft die Here in sijnre gramscap bedect mit donkerheden der dochter  van Syon ende hoe hevet hi die voerbarighe dochter van Ysrahel neder geworpen vanden hemel in die eerde ende en is niet gedacht inden dage sijnre gramscap des bancskens  van sinen voeten.
Beth. Die Here heeft averecht geworpen ende niet gespaert, hi heeft in sijnre gramscap gedestrueert alle Jacobs scone dingen; der maget van Juda vaste steden heeft hi neder ter eerden geworpen; hi hevet dat rike ende die princen besmet.
Gimel. Hi heeft in die gramscap sijns toerns te broken al Ysrahels horen. Hi heeft sijn rechterhant achterwert gekeert van des viants aensichte ende hi heeft in Jacob ontsteken als in vuer van <verteerenden> vlammen al omme ende omme.
Deleth. Hi heeft sinen boge uut gerect als een viant ende hi heeft geslagen doot inder dochter van Syons woeninge al dat scoene te siene was; hi heeft sijn onweerdicheit uut gestort als een vuer.
He. Die Here is worden als een viant; hi heeft Ysrahel averecht geworpen; hi hevet alle sine muere ter neder geworpen, hi heeft sine vaste steden gedistrueert ende hi heeft vervult inder dochter van Juda den veroetmoedichden man ende dat veroetmoedichde wijf.
Vau. Ende hi heeft gesceiden sijn tenten als een hof; hi heeft sine woeninge te broken. Die Here heeft in Syon der vergetelheit gelevert die feeste ende die vierte vander saterdage ende hi heeft in die onweertscap sijnre gramscap gelevert den lachtere den coninc ende den priestere.
Zay. Die Here heeft versteken sinen outaer, hi heeft vermalendijt sijnre geheilichtheit; hi heeft in des vians hant gelevert die muere van sinen toerne; si gaven stemme in des Heren huus als in enen hogen feesteliken dage.
Heth. Die Here hevet gepeinst te sceiden der dochter van Syon muere; hi heeft sijn corde uut gespreit ende hi en heeft sijn hant niet afgekeert vanden verliese; die utebaeldie weende ende die muere wert te  gader gesceiden.
Theth. Haer poerten sijn in die eerde gesonken, hi verloes ende brac haer grundelen, haren coninc ende haren princen inden heidenen; ne gheen wet en is ende haer propheten en vonden en gheen visioen vanden Here.
Joth. Die ouders der dochter van Syon saten op die eerde ende swegen; die mageden van Iherusalem bestroeyden haer hoveden mit asschen, si sijn gecleet mit haren; die mageden van Juda si sloegen hoer hoefde nederwert ter eerden.
Caph. Mine ogen sijn amachtich worden om die tranen, mine binnenste inaderen sijn verstoert; mine levere is uut gestort op die eerde om die bedroeftheit der dochter van minen volke als dat cleine kijnt ende diet sogede sterf inden straten vander poert.
Lamed. Si seiden haren moederen: Waer is die terwe ende wijn? als si storven inden straten vander stat als gewonde, als si hare sielen uut bliesen in haere moeder scoet.
Men. Jegen wien sel ic di rekenen ofte wien sel ic di gelike maken, dochter van Iherusalem? Wien sel ic di gelike maken ende vertroesten di, maget, dochter van Syon? Want dijn bedroeftheit is groet als die see; wie sel die genesen?
Nun. Dine propheten sagen di valsche dingen ende sotte; ende si en ontdaden  niet dine quaetheit, dat si di tot penitencien verporren souden, want si sagen di valsche annemingen ende uutverdrivingen.
Samech. Alle die doer den wech leden, si sloegen op di hare hande te gadere; si wispelden ende ruerden haer hoeft op die dochter van Iherusalem ende si seiden: Siet, is dit die stat van volmaecter scoenheit, die bliscap van alle den lande?
Ayn. Alle mine viande deden horen mont op op mi; si wispelden ende si criselden mitten tanden ende si seiden: Wi  sellense verslijnden; sich, dit is die dach dien wi ontbeit hebben; wi hebbene gevonden ende gesiene.
Phe. Die Here heeft gedaen dat hi gepeinst heeft; hi heeft sine reden voldaen die hi bevolen hadde van den ouden dagen; hi hevet di gedestrueert ende niet gespaert; hi heeft den viant op di verblijt ende hi heeft verheven den horen van dinen vianden.
Sade. Haer herte riep aenden Here op die muere der dochter van Syon: Brenget uut die tranen als een beke des dages ende des nachtes ende gif di negheen rust, noch die oghe appel van dinen ogen en swige niet.
Coph. Stant op, love in die nacht, in dat beginsel van dinen waken; stort uut dijn herte als water voer dat aenscouwen dijns Heren dijns Gods; hef op dijn hande opwert te hem over die sielen dijnre cleinre kijnder die doot sijn van hongher int hoeft van alle wege sceiden.
Res. Besich, Here, ende merct wien du dus gecastijt hebste. En sellen dan die wive niet eten haer vruchte, haer cleine kijnder bi maten van eenre palmen? Ofte men doot slaet in des Heren sanctuarie den priestere ende den propheet?
Sen. Dat cleine kijnt ende die oude menschen lagen daer buten op der eerden; mine magede ende mine jongelinge sijn gevallen inden sweerde. Du sloechstese doot in dijnre gramscap; du versloechstese ende en ontfermdes hoere niet.
Thau. Du riepste als tot enen feesteliken dage, die mi van alomme ende omme ververen souden, ende inden dage van des Heren gramscap en was nyment die ontvlien mochte ende gelaten werden; die ic opbracht hebbe ende gevoet, mijn viant heeftse gedodet.
Aleph. Ic bin een man siende mijn armoede  in die roede sijnre onweerdicheit.
Hi heeft mi gedreven ende bracht in donkerheiden ende niet in lichte.
Allene heeft hi yegen mi gekeert alle den dach sijn hant.
Beth. Hi heeft mijn vel out gemaect ende mijn vleysche, hi heeft mine beenre te broken.
Hi heeft ghesticht alomme ende omme mi, ende hi heeft mi omset mit gallen ende mit arbeide.
Inden donkerheiden hevet hi mi geset als ewelike dode.
Gimel. Hi heeft omtrent mi yegen mi gesticht dat ic niet uut gaen en sel, hi heeft mine boyen verswaert.
Mer oec als ic roepe ende bidde, soe heeft hi mine bedinge uut gesloten.\
Hi heeft minen wech besloten mit viercanten stenen, hi hevet mine manpade omgeworpen.
Deleth. Hi is mi gemaect een bere na mi spiende, een liebaert inden heimelicheiden.
Hi heeft mine pade omgekeert ende heeft mi te broken, hi hevet mi bedroeft geset.
Hi hevet sinen boge uut gerecht ende hi heeft mi geset als een teiken na te  scietene.
He. Ic bin worden in spotte al minen volke, alden dach hare sanc.
Hi heeft mi vervult mit bitterheiden, hi heeft mi dronken gemaect van alsenen.
Vau. Hi heeft bi getale mine tande gebroken, hi heeft mi mit assche gespiset.
Ende mine siele is verstoten vanden vrede; ic heb vergeten der goeder.
Ende ic seide: Mijn einde ende mine hope is vervaren vanden Here.
Zay. Gedenke mijnre armoeden ende mijnre overdaet, der alsenen ende der gallen.
Mitter gedachten sel ic gedenken ende mijn siel sel in mi smelten.
Dit gedenkende in mijn herte sel ic in Gode hopen.
Heth. Des Heren ontfermherticheiden sijn vele, dat wi niet te niete en sijn, want sine ontferherticheiden en hebben niet te gebroken.
Ic weet vroech dat dijn gelove vele is.
Mijn  dele is die Here, seide mine siele; hier omme sel icken ontbeiden.
Theth. Die Here is goet den genen die in hem hopen, der sielen diene suect.
Het is goet te ontbeiden mit geswige des Heren salicheit.
Het is goet enen man als hi des Heren joc draget van sijnre joncheit.
Ioth. Een enich man sel sitten ende swigen, want hi sel hem heffen boven hem.
Hi sel sinen mont leggen in gemulle ofte machscien hope is.
Hi sel den genen dien slaet sijn wange geven, hi sel gesaet werden mit lachteren.
Caph. Want die Here en sel niet eweliken verstoten.
Want al heeft hi ons of geworpen, mer hi sel ons ontfermen na die menichvoudicheit sijnre ontfermherticheit.
Want hi en hevet niet des menschen kijndere vernedert ende af geworpen uut sijnre herten,
Lamed. dat hi onder sijn voeten vertreden soude alle die gevangene vanden lande,
dat hi des mans vonnisse neder brengen soude in dat aenscouwen van des alre hoechstes aensichte;
dat hi den mensche verkeren soude in sinen vonnisse, dat en wiste die Here niet.
Men. Wie is dese die seide dat ment doen soude, alst die Here niet en beval?
En sel uut des alren hoechsten monde niet comen noch goede noch quade dingen?
Wat bemurmurreerde een levende mensche, een man om sijn sunden?
Nun. Onder sueken wi onse wege ende sueken wise ende keren wi weder ten Here.
Heffen wi op onse herten mit onsen handen te Gode waert inden hemel.
Wi hebben ongerechtelic gedaen ende hebben di te gramscapen verporret; hier om en bistu niet te verbiddene.
Samech. Du heefste in gramscapen ons overdect ende heefste ons geslagen; du hebste ons verslagen ende niet ghespaert.
Du hebste jegen di een wolke geset, dat die bedinge niet over liden en mach.
Du hebste mi geset ontwortelen ende afworpen in midden den volke.
Phe. Si hebben hoeren mont op mi ontdaen alle mijn viande.
Propheteringe is ons worden, vrese, stricke ende bedroeftheit.
Mine oge heeft uutbracht delinge van wateren in die bedroeftheit die dochtere mijns volcs.
Ayn. Mijn oge is gequelt ende en sweech niet, om dat negheen rust en was,
tot dat die Here vanden hemelen dat mercte ende aensach.
Mine oge heeft mijn siele beroeft in alle den dochteren van mijnre poert.
Sade. Mine viande hebben mi te danck mit jacht bevaen als enen vogel.
Mijn  leven is gevallen in enen put ende si leiden enen steen op mi.
Die watere liepen boven mijn hoeft; ic seide: Ic bin verderft.
Caph. Ic aenriep dinen name, Here, vanden achtersten putte.
Du horeste mine stemme; en kere dijn ore niet of van minen gesuchte ende van mine roepene.
Du nakes mi inden dage dat ic di aenriep; du seides: En ontsich niet.
Res. Here, du hebste mi gevonnest, die sake mijnre sielen, verlosser mijns levens
Here, du hebste haere quaetheit gesien jegen mi; vonnesse mijn oerdel.
Du heefste gesien al horen toren, al haer gepeinse jegen mi.
Sen. Here, du hebste gehoert hare lachtere, alle hoer gepeinse jegen mi,
die lippen der gheenre die jegen mi opstaen ende die gepeinse haere herten yegen mi alle den dach.
Haer sitten ende hare opstaen aensich; ic bin haer sanc.
Thau. Here, gelde hem haer loen na die werke van haren handen.
Du selste hem geven den scilt der herten, dinen arbeit.
Du selste hem na  volgen, Here, ende vertredense onder den hemel.
Aleph. Hoe is dat gout verdonkert ende die alre beste verwe verwandelt! Der sanctuarien stenen sijn gestroeyt int hoeft van allen straten!
Beth. Die voerbarige sonen van Syon ende die gecleet sijn mitten eersten goude, hoe sijn si geacht in eerdenen vate, in dat werc van eens eerden pottemakers handen!
Gimel. Mer die lamien ontdecken haer mamme ende si sogeden haer welpen. De dochter mijns volcs is fel als die struus inder wildernissen. .
Delech. Eens wijfs tonge die sogede, hinc boven vast in haren mont in dorste; die clene kijnder eyscheden broet ende nyement en was diet hem brac.
He. Die weeldelic aten, si verdorven inden weghen; die men voede inden sofferaen, omgrepen die stronte.
Vau. Ende der dochter mijns volcs quaetheit is meere worden dan die van Sodoma sunde, die omme geworpen was in een wijlken, ende si en vingen in hare die hande niet.
Zai. Hare geheilichde manne sijn witter dan snee, blickender dan melc, roeder dan out ivoer, scoenre dan saphier.
Heth. Haer aensicht is swertere dan colen ende men bekennedse inden straten niet; haer vel clevede aen haer beenre, het verdrogede ende wert als hout.
Theth. Beter wast den genen die mitten sweerde verslagen waren, dan die gedoot waren mitten honger; want dese vermagerden, si worden verteert van <de ondrachticheit> [der aerden].
Joth. Der ontfermhertiger wive hande soden haer kijnder, si worden haer spise inder bedroeftheit  der dochter mijns volcs.
Caph. Die Here hevet sinen toren voldaen, hi heeft uutgestoert die gramscap sijnre onweerdicheit; ende hi heeft in Syon een vuer ontsteken ende het hevet haer fondamenten verbernet.
Lamed. Die coninge vanden lande ende alle die in die poerte woenden, en geloefden niet dat die vyant ende donvrient in comen souden op die poerten van Iherusalem.
Mem. Om haere propheten sunden ende om die quaetheit van haren priesteren die in midden haer uutstorten der gerechtiger bloot.
Nim. Die blijnde doelden inden straten, si sijn besmet van bloede; ende als si daer in comen niet en mochten, soe hildense haer slippen.
Samech. Gaet wech, ghi besmette, riepen si hem, gaet wech, gaet van henen, en willets niet tasten; want si scouden ende worden beruert, si seiden onder die heidene: Hi en selre niet meer toe doen dat hi in hem woenen sel.
Ayn. Des Heren aensicht heeftse gesceiden, hi en selre niet toe doen dat hise aen sien sel; der priesteren aensichte en bescaemdse niet, noch si en ontfermden der ouder lude niet.
Phe. Als wi noch bleven staende, soe gebraken ons onse ogen tot onser ydelre hulpen waert, als wi <eernstelic> sagen ten volke wert dat niet helpen en mocht.
Sade. Onse voetstappe slidderden inden wech van onsen straten; onse einde naecte, onse dage sijn vervult, want onse einde is comen.
Coph. Die ons na volgeden waren snelre dan die aern des hemels; si volgeden ons na op berge, inder wildernissen spieden si na ons.
Res. Die gheest ons mons, Cristus die Here, is gevaen in onsen sunden, dien wi seiden: Wi sellen in dine scaduwe leven in  den heidenen.
Sen. Verblide ende vervroude, dochter van Edom, die woenste in dat lant van Hus; te di sel oec comen die nap, du selste dronken gemaect werden ende naect gemaect.
Thau. Dochter van Syon, dine quaetheit is voldaen, hi en selre niet meere toe doen dat hi di over voeren sel, dochter van Edom; hi hevet dine quaetheit gevisenteert, hi hevet dine sunden ondect.
Here, gedenke wat ons gevallen is; aenscouwe ende besich onsen lachter.
Onse erfachticheit is gekeert ten vreemden luden, onse huse te luden van buten.
Wi sijn wesen worden sonder vader, onse moederen sijn als weduwen.
Onse water dronken wi mit gelde ende onse houte cochten wi om gelt.
Wi werden mitten necken ghedreven, den moeden en gaf men gheen ruste.
Egipten gave wi die hant ende dien van Assyrien, dat wi van broede gesaet werden souden.
Onse vadere sundichden ende si en sijn niet, ende wi hebben hare quaetheiden gedragen.
Dienst knechte hebben heerscappie boven ons; nyement en was die ons verloeste van haren handen.
In onsen handen brochten wi broet mit ons van des sweerts aensichte inder wildernissen.
Onse vel is verbornt als een oven vanden aensichte der tempeest vanden honger.
Si veroetmoedichden die wive in Syon, die mageden indie steden van Juda.
Die princen worden mitter hant gehangen, ende der ouder manne aensichten en scaemdens hem niet.
Si misbruucten ontamelic der jongelinge, ende die kijnderen vielen in dat hout.
Die oude lude worden onmachtich  inden poerten, ende die jongelinge vanden danse der gheenre die songen.
Die bliscap onser herten gebrect; ons danse is verkeert in geween.
Die croene ons hoefts is neder gevallen; wee ons, want wi hebben gesundicht.
Hier om is bedroeft geworden onse herte in droefheiden; hier om sijn onse ogen verdonkert.
Om den berch van Syon, want hi verdorven is, die vosse wandelen der in.
Mer du, Here, gheduerste ewelike; dijn throen inden geslachte ende den geslachte.
Waer om dan selste ons ewelike vergeten ende selstu ons laten in lancheden van dagen?
Bekere ons, Here, te di ende wi sellen bekeert werden; vernuwe ons dage als vanden beginne.
Mer verdrivende hebste ons versteken; du biste anxtelic yegen ons vergramt.
Nabugodonosor, de coninc van Babilonien, quam te Iherusalem in Joachims van Juda derden jare van sinen rike ende omleidt:
ende de Here leverde in sijn hant Joachim, den coning van Juda, ende een deel van sHeren huus vaten; ende hi voerese wech int lant van Sannaar in sijns gods huus, ende hi droech de vate int huis van sijns gods tresoren.
Ende de coninc seide tote Affanes, den provoest vanden ghelubden mannen, dat hi vanden kinderen van Israhel in bringhen soude ende vanden conincliken sade ende der tyranne
kindere, daer negheen smette in en ware, scone van maecsele, gheleert met alre wijsheit, behendich van conste ende geleert van zeden, ende die souden moghen staen in sconincs palais, om dat hise leren soude letteren ende de tonghe van Caldea.
Ende de coninc settede hen provancie elcs sdaghes van sijnre spisen ende vanden wine, daer hi selve af dranc, dat mense iii jaer voedden soude, ende dat si daer nae staen souden in sconincs aenscouwene.
Ende onder hen waren van den kinderen van Juda: Daniel, Ananias, Misael ende Azarias,
ende de provoest van den ghelubden mannen gaf hen namen: Danielle hiet hi Balthasar  ende Ananyam Sydrach ende Misael Misac ende Asarien Abdenago.
Maer Daniel micte in sijn herte, dat hi niet en soude werden besmet van  sconincs tafelen noch vanden wine sijns drancs; ende hi bat den provoest vanden ghelubden mannen, dat sij niet en souden worden besmet.
Ende God gaf Danielle gracie ende ontfermicheit in des princen aenscouwenne vanden ghelubden mannen;
ende die prince vanden ghelubden mannen seide totte Danielle: Ic ontsie den coninc, minen here, die u spise ende dranc heeft gheset; want eest dat hi uwe aensichte siet magherder dan der andere jongelinge die van uwer ouder sijn, soe suldi mijn hoeft verdoemen vore den coninc.
Ende Daniel seide totte Malasar, dien die prince vanden ghelubden mannen gheset hadde boven Danielle, Ananiam, Misael ende Azariam:
Ic bidde, dattu dus dine cnechte proefs x daghe ende men gheve ons groen cruit tetenne ende borne te drenckenne;
ende dan merke onse aensichten ende der kindere aensichten die vander conincliker spisen eten; ende alsoe du dan sien sels, soe selstu met dinen cnechten doen.
Ende doe hi dese redene hoerde, soe proefde hise x dage.
Maer nae de x daghe  soe schenen hare aensichten beter ende vettere dan al der kindere die vander conincliker spisen aten.
Ende Malasar nam hare spisen ende den wijn haers drancs ende hi gaf hen groen cruyt.
Maer God gaf desen kinderen wijsheit ende ghemaniertheit in elken boec ende in elke wijsheit, maer hi gaf Danielle verstannesse van allen visionen ende droemen.
Ende doen die daghe voldaen waren nae de welke dat de coninc gheseit hadde, dat mense vore hem bringhen soude, soe brachtse de provoest vanden ghelubden mannen in vore Nabugodonosors aensichte.
Ende doe hen de coning ane ghesproken hadde, soe en worden onder hen allen negheen aldus vonden aldus daen als Daniel, Ananias, Mysael ende Azarias, ende si stonden in sconincs aenscouwenne.
Ende alle woerde van wijsheiden ende van conste die de coninc van hen vraghede, so vant hi in hen lieden tienvout boven alle die waersagers ende die meesters die in sijn rike waren.
Ende Daniel was totte Cyrus sconincs iersten jare.
In dander jaer van Nabugodonosors rike soe sach Nabugodonosor enen droem, ende sijn gheest wert vervaert, ende de droem vloe van hem.
Ende de coninc beval, datmen vergaderen soude de waersaghers ende de meesters ende die toeveraers ende de Caldeeusche, om dat si den coninc segghen souden sine droeme; ende doe si comen waren, soe stonden si vore den coninc.
Ende die coninc seide totte hen: Ic hebbe enen droem gesien ende ic ben bescaemt van ghedachten ende ic en weet niet, wat ic ghesien hebbe.
Ende de Caldeeusche antwoerden den coning met talen van Syrien: Coninc, leve ewelec! Segt dinen cnechten den droem, ende wi selen di seggen de betekenisse daer af.
Ende de coninc antworde ende seide den Caldeeuschen: Die redene is van mi ghegaen, en si dat ghi mi den droem segt ende sine betekenisse, ghi selt vervaren ende uwe huse selen werden vermaert;
maer eest dat ghi mi den droem telt ende sine betekenisse, soe suldi van mi ontfaen vele loene ende ghiften ende eren. Hier omme soe segt mi den droem ende sine betekenisse.
Si antwoerden anderwerven ende seiden: De coninc segge sinen cnechten den droem, ende wi selen sine betekenisse seggen.
Ende de coninc antworde ende seide: Ic weet sekerlec, dat ghi den tijt overleit, om dat ghi weet, dat de redene van mi ghegaen is.
Daer omme,  eest dat ghi mi den droem niet en segt, soe is een sentencie van u lieden, dat ghi versieren selt ene valsche betekenisse ende vol bedrieghens, om dat ghi mi seggen selt totte dat langhen tijt liden sal. Hier omme, segt mi den droem, dat ic oec weten mach, dat ghi sine betekenisse ghewarichlijc seggen selt.
Ende hier omme antwoerden de Caldeeusche vore den coninc ende seiden: Coninc, negheen mensche en is boven der erden, die dine redene soude moghen voldoen; maer oec soe en is negheen machtich groet coninc, die dusdane woert vraget van eneghen waersaghere oft van eneghen wisen oft Caldeeuschen.
Want die redene die du vraghes, coninc, is swaer, ende men sal niemanne vanden, diet sal moghen ghedoen int sconincs aenscouwenne ute  ghenomen den goeden, welker wandelinghen metten mensche niet en is.
Doen dit die coninc hoerde, soe beval hi in groten torne ende in groeter gramscap, dat men alle de wise van Babilonien verderven soude.
Ende doen de sentencie ute ghegeven was, soe sloech men doet die wise liede, ende men sochte Danielle ende sine ghesellen om dat mense doet slaen soude.
Doe vragede Danielle vander wet ende vander sentencien van Arioch, den maerscalc van sconincs ridderscape, die ute comen was om die wise van Babilonien te doodenne;
ende hi vraghede hem, die de macht vanden coninc ontfaen hadde, om wat zaken so felle sentencie van sconincs aensichte ute ghegeven was. Ende doe Arioch dese dinc Danielle gheseit hadde,
soe ghinc Daniel ende bat den coninc, dat hi hem tijt gheven wilde om tontbendenne van deser dinc te segghenne.
Ende Daniel ghinc in sijn huus ende hi seide den orbore Ananien ende Misaelle ende Azarien, sinen ghesellen,
dat si ontfermicheit bidden souden vanden aensichte Gods vanden hemele op dese verholentheit, dat Daniel ende sine gesellen niet vervaren en souden metten anderen wisen lieden van Babilonien.
Doe waert tsnachts Danielle dese verholentheit vertoeget. Ende Danielle benediede Gode vanden hemele,
ende hi sprac ende seide: sHeren name moet sijn ghebenedijt van ewelec tot ewelec, want de wijsheit ende de stercheit sijn sine:
ende hi verwandelt de tide ende de outheiden ende hi draget de rike over ende setse, hi ghieft den wisen wijsheit ende const den ghenen die gemaniertheit verstaen;
hi ontdect die diep ende verborghen sijn, ende hi weet al dat in donckerheiden is, ende dliecht is met hem.
Di belyic, onser vadere God, ende love di, want du heefs my ghegeven wijsheit ende starcheit, ende nu soe heefstu mi ghetoent, dat wi di ghebeden hebben; want du heefs ons ontdaen sconincs redene.
Hier nae ghinc Daniel in tote Arioch, dien die coninc gheseit hadde, dat hi de wise van Babilonien doden soude, ende hi sprac hem aldus: En verderve die wise van Babilonien niet; leidt mi in sconincs aenscouwen, ende ic sal hem vertellen den droem ende sine bediedenisse.
Ende Arioch leide doe haestelike Danielle totten coninc ende seide hem: Ic hebbe enen man vonden vanden zonen der overvaert van Juda, die den coninc de bediedenisse boetscapen sal.
De coning antwoerde ende seide totte Danielle, wies name was Balthasar: Waenstu yewet, dattu my waerlec sels seggen den droem dien ic sach, ende sine betekenisse?
Ende Daniel antwoerde ende seide vore den coninc: Die verholentheit die di coninc vraghet, en moghen die wise ende die meesters ende de waersaghers ende die gheraders den coninc niet gheseggen;
maer God is inden hemel, die die verholenheit openbaert, die de coninc Nabugodonosor ghetoent heeft, dat toe te comenne is in den achstersten tiden. Dijn  droem ende dijn visione dijns hoefts in dijn bedde sijn dusdaen:
Coninc, du begost op dijn bedde te peisenne wat hier nae comen soude; ende die di verholentheiden ontdoet, hi heeft di vertoent, wat toe te comenne is.
My is oec dese verholentheit getoent, niet in der wijsheit, die in mi is meer dan in alle dandere die leven, maer om dat de betekenisse den coninc soude openbaer werden, ende om dattu weten souts de ghepensen dijnre herten.
Coninc, du sages, ende sich, du sages als een groet beelde, dit groete beelde ende dit hoge maecsele stont jeghen di, ende haer aensien was eyselec.
Deser beelden hoeft was van alte finen goude ende de borst ende de arme waren van silvere, maer den buuc ende die dien waren van mottale,
maer de bene waren yseren, maer vanden voeten was deen deel yseren ende dander deel erden.
Du sages aldus, totte dat een steen van enen berghe ghehouwen waert sonder hande, ende hi sloech de beelde aen de voete, die yseren ende eerden waren, ende hi bracse.
Doe bracker oec mede dyser ende de scerve ende dmottael, tselver ende tgout, ende si waren als een ghemul vanden somer wege die vanden wendde begrepen worden; ende men vant hem negheen stat, mar die steen die de beelde gheslagen hadde,  waert een groet berch ende hi vervulde alle dlant.
Dit is die droem, wi selen vore di oec segghen, coninc, sine betekenisse.
Du best coning der coninghe, ende God des hemels heeft di ghegeven trike ende de macht ende die regnacie ende die glorie,
ende al daer der menschen kindere in wonen, ende de beesten des ackers ende de voghele des hemels, dat heeft hi in dine hant ghegeven ende hi hevet al onder dine rijcheiden gheset. Hier omme bestu tgulden hoeft,
ende nae die sal risen een ander rike, mendere dan du. Ende daer nae sal dat ander terde rike volghen mottalen, ende dat sal regneren boven al die werelt.
Ende tfierde rike sal wesen als yser; want alsoe dyser alle dinc brect ende smeedt ende dwinct, also sal dit rike alle dinc breken ende verterden;
maer om dattu saghes een deel vanden voeten ende vanden teen van scerven eens potmakers ende dander deel yseren, soe sal dit rike ghedeilt sijn. Nochtan sal dat uter planterien van ysere risen, nae dattu saghes dat dyser geminghelt was den scerve van eerden;
ende alsoe du saghes de teen vanden voeten een deel yseren ende een deel scarven, alsoe sal dit rike in enen deele geheel wesen ende in enen deele ghesceiden ofte tonder;
maer om dattu saghes dat dyser ghemingt was metten scarve van eerden, daer omme selen si gheminghelt werden met menscheliken sade, maer si en selen aen een niet hangen, alsoe dyser metten scarve niet en mach vergaderen.
In dien daghe van dien rike soe sal God van den hemele verwecken een rike dat nemmermeer en sal werden ghesceeden; ende sijn rike en salmen anderen volke niet leveren, want het sal breken ende verteren alle dese riken, ende het sal ewelec bliven staende.
Alsoe du saghes dat een steen af ghesneden wert van enen berghe sonder hande ende dat hi den scarf brac ende dyser ende dmottael ende tselver ende tgout, die grote God heeft den coninc vertoeget dat hier nae comen sal, ende den droem is waer ende dit is sine betekenisse gewarichlec.
Doe viel Nabugodonosor op sijn aensichte ende aenbeedde Danielle, ende hi beval dat men hem offeren soude offerande ende wieroec.
Ende de coninc sprac ende seide tote Danielle: Waerlec soe is u God God der gode ende Here der coninghe, die di heymelijcheiden openbaert; want du hebs vermoghen dese heymelijcheit  tontslutenne.
De coninc verhief doe Danielle hoechlec ende hi gaf hem grote ghiften ende vele, ende hi settenne prince boven alle de provinchien van Babilonien ende provoest vanden heerscape boven alle die wise van Babilonien.
Maer Daniel hiesch vanden coninc, ende hi settede boven de werke der provinchien Sydrac, Misac ende Abdenago, maer Daniel was  selve binnen sconincs doren.
Nabugodonosor, die coninc, maecte een gulden beelde die lx cubitus hoghe was ende vi cubitus wijt, ende hi settese int velt van Duram in die provinchie van Babilonien.
Ende Nabugodonosor, de coninck, sant om te vergaderene die baroene ende de meesters, de richters ende de hertoghen ende de tyranne ende die provoeste ende alle de princen vanden lantscape, dat si vergaderen souden ter consecracien van deser beelden, die de coninc Nabugodonosor gherecht hadde.
Doe worden vergadert die barone ende de meesters ende de richters ende die hertoghen ende de tyranne ende die voerbareghe die in den machten waren ghesedt, ende alle die princhen van den lantscapen, om dat si te gadere comen souden ter consecracien vander beelden die Nabugodonosor gherecht hadde; ende si stonden in der beelden aenscouwene, die Nabugodonosor, de coninc, gheset hadde.
Ende een araut riep starckelec: Men seit u lieden, volken ende den gheslechten ende den coninghen:
in die ure dat ghi horen selt den luudt vander trompen ende vander floyten ende vander cytolen ende vander tambusen ende vander sauterien ende van alle manieren van sueten lude, soe valt neder ende aenbeedt die guldijn beelde die de coninc Nabugodonosor gheset heeft;
want soe wie datse niet langs neder vallende aenbeden en sal, men salne in die selve ure worpen in enen fornayse met bernenden viere.
Ende hier nae thant alst volc hoerde den luidt vander trompen ende vander floyten ende der cytolen ende der tambusen ende der sauterien ende der simphonien ende van alle maniere van sueten lude, soe vielen alle volke ende gheslechten ende tonghen neder ende aenbeeden dit gulden beelde dat die coninc Nabugodonosor ghesedt hadde.
Ende staphans in dien selven tide soe quamen voert Caldeeusche manne ende wroegheden die Joden
ende seiden Nabugodonosor, den coninc: Coninc, leve ewelec!
Coninc, du heefs een ghebot geset, dat elc mensche die horen sal den luit vander trompen ende der floyten ende der cytolen ende der tambusen ende der sauterien ende der simphonien ende van alle maniere van sueten lude neder vallen sal ende aenbeden dat gulden beelde;
maer soe wie niet neder vallen en sal ende aenbeden dat gulden beelde, dat menne worpen sal in enen fornayse met bernenden viere.
Maer hier sijn Joden, die du gheset heefs boven den werken des lantscaps van Babilonien: Sydrac, Misac ende Abdenago. Coninc, dese manne hebben dijn ghebot veronwert, si en oeffenen dinen gode niet ende si en aenbeden dat gulden beelde niet dat du gherecht heefs.
Doe beval die coninc Nabugodonosor in torne ende in gramscapen, dat men halen soude Sydrac, Misac ende Abdenago, ende men brachtse staphans in sconincs aenscouwene.
Ende die coninc Nabugodonosor sprac ende seide: Sydrac, Misac, Abdenago, eest waer, en oeffendi mine gode niet ende en  aenbedi niet dat gulden beelde dat ic gheset hebbe?
Nu, hier omme oft ghi gereet sijt, in soe wat uren dat ghi horen selt den luydt vander trompen ende der floyten ende der cytoelen ende der tambusen ende der sauterien ende der simphonien ende van alle manieren van zueten lude, soe valt neder ende aen beedt dat gulden beelde dat ic ghemaect hebbe; want eest dat ghise niet en aenbeedt, soe salmen u worpen in die selve ure in den fornayse met bernenden viere, ende wie is die god die u sal moghen verloessen van mijnre hant?
Ende Sydrac, Misac ende Abdenago antwoerden den coninc ende seiden: Wi en moghen di van deser dinc niet antworden,
want sich, onse God dien wi oeffenen, hi mach ons verloessen vander fornaysen metten bernenden viere ende van dinen handen, coninc, te livereren.
Ende eest dat hijs niet en sal willen, soe si di cont, coninc, dat wi dine gode niet en oeffenen ende wi en aenbeden dat gulden beelde niet, dat du ghericht heefs.
Doe waert Nabugodonosor vervult met torne ende sijn  aensichte waert verwandelt op Sydrac, Misac ende Abdenago,
ende hi beval, dat men de fornayse vii werven meer ontsteken soude dan men plach; ende hi beval alte starken mannen van sinen here, dat si Sydrac, Misac ende Abdenago hande ende voete benden souden ende dat sise worpen souden in den fornayse metten bernenden viere.
Ende staphans werp men de manne met haren broeken ende haren miters ende met scoen ende met clederen ghebonden in midden den fornayse met bernenden viere,
want sconincs ghebod dwanc dit te doene, want tfornays was alte zeer ontsteken. Maer die vlamme verbernde die manne, die Sydrac, Misac ende Abdenago gheworpen hadden in den fornayse,
maer dese iii manne, dat was Sydrac, Misac ende Abdenago, si vielen in midden die hitte vanden bernenden viere te gadere ghebonden.
Ende si wandelden in midden der vlammen lovende ende den Here ghebenediende.
Ende Azarias stont ende beedde aldus, ende hij ontdede in midden tfier sinen mont ende seide:
Here, onser vadere God, du best ghebenedijt ende te lovenne, ende dinen name is glorioes in den werelden;
want du best gherecht in al dien dattu ons ghedaen heefs, ende alle dine werke sijn ghewarich ende dine weghe recht ende alle dine vonnissen ghewarich;
want du heefs ghewareghe vonnissen ghedaen nae al dattu op ons bracht heefs, ende op die heilege Iherusalem, onser vadere stat. Want du heefs al dit op ons bracht in waerheiden ende in vonnissen om onser sunden wille;
want wi hebben ghesondicht ende ongherechtelec ghedaen, van di wech gaende, ende wi hebben in allen mesdaen;
ende wi en hebben dine ghebode niet ghehoert noch ghehouden noch gedaen, alsoe du ons bevolen hats om dat ons wel wesen soude.
Hier omme al dattu op ons bracht heefs ende al dattu ons ghedaen heefs, dat heefstu in ghewareghen vonnisse ghedaen.
Ende du heefs ons ghelevert in die hande van onghenadeghen vianden ende alte quaet ende overdadich ende enen ongherechtigen coninc ende alte quaet over al eertrike.
Ende nu en moghen wi den mont niet ontdoen, want wi sijn dinen cnechten te lachtere ende te scanden worden, ende den ghenen die di oeffenen.
Wi bidden, dattu ons niet ewelec en levers  om dijns namen wille; ende en scheide dijn testament niet noch
en nemt dine ontfermicheit van ons lieden niet om Abrahams wille, dinen gheminden, ende om Ysaac, dinen knecht, ende om Israhel, dinen heilegen,
dien du ghesproken heefs ende beloeft, dattu hare saet menichfuldegen souts ghelijc den sterren des hemels ende ghelijc den sande dat is aen doever van der zee.
Want, Here, wi sijn ghemindert meer dan eneghe liede ende wi sijn huden tonder in alle dlant om onser sonden wille;
ende in deser tijt en is prince noch prophete noch leitsman noch holocaust noch sacrificie noch offerande noch wieroec verbrant noch stat noch primicien vore di,
dat wi ontfermicheit mochten venden, maer in bedroefder zielen ende in gheeste der oetmoedicheit moeten wi worden ontfaen;
ghelijc in holocausten van rammen ende van stieren ende ghelijc in dusentegen van vetten lammeren, alsoe moet heden onse sacrificie worden in dijn aenscouwen, soe datse di bequame si, want en is negheen scande den ghenen die in di betrouwen.
Ende nu soe volghen wi di in al onse herte, ende wi ontsien di ende wi soeken dijn aenschijn;
en bescame ons niet, maer doet met ons nae dine saechtmoedicheit ende nae de menichfuldicheit dijnre ontfermicheit,
ende verloesse ons in dinen wonderen ende gheef dinen name glorie, Here.
Si moeten alle bescaemt worden, die dinen cnechten quaet aen bringhen, si moeten ghesceint werden in alre machticheit, ende hare stercheit moet worden vertorden.
Ende si moeten  weten, dattu de Here God alleene sijs ende glorioes boven al de werelt.
Ende sconincs cnapen, diese in die fornayse gheworpen hadden, si en cescerden niet, de forneysen doen te bernenne met napcen ende met herste ende met pecke ende met spaenderen,
ende de vlamme scoet ute boven der fornayse xlix cubitus
ende si brac ute ende verbernde die ghene diese vant neven den fornayse vanden Caldeeuschen.
Ende sHeren inghel quam neder in den fornayse met Azaria ende met sinen ghesellen ende hi sloech de vlamme viers uter fornaysen, ende hi maecte die middewert vander fornaysen
als enen wayenden went van dauwe; ende tfier en ghenaecte hen al bedalle niet noch en bezereghese noch en bracht hen negheen moyenisse ane.
Dese iii loefden doe als met enen monde ende glorificeerden ende ghebenediden Gode in der fornaysen ende seiden:
Du best ghebenedijt, Here, onser vadere God, ende te lovenne ende boven opverheven in den werelden, ende die heileghe name dijnre glorien is ghebenedijt ende te lovenne ende boven op verheven in alle werelde.
Du best gebenedijt inden heilegen tempel dijnre glorien ende boven al te lovenne ende boven op verheven in die werelde;
du best ghebenedijt inden troen dijns riken ende boven al te lovenne ende boven op verheven in den werelden.
Du best ghebenedijt, die aensies die afgronde ende sits boven cherubin, ende te lovenne ende boven op verheven in den werelden;
du best gebenedijt in den firmamente des hemels ende te lovene ende glorioes in den werelden.
Ghebenedijt alle sHeren werken den Here, loeftenne ende verheftenne in den werelden.
Ghebenedijt sHeren inghele den Here, loeftenne ende verheftenne in den werelden.
Benedijt ghi, hemele, den Here, loeftenne ende verheftenne in der werelden.
Benedijt alle watere, die boven den hemele sijn den Here loeftenne ende verheftenne in den werelden.
Benedijt alle sHeren viertute den Here, loeftenne ende verheftenne in der werelden,
benedijt sonne ende mane den Here,
benedijt ghi sterren des hemels den Here,
benedijt alle reghen ende dau den Here,
ghebenedijt alle Gods gheest den Here,
ghebenedijt vier ende hitte den Here,
benedijt cout ende zomer den Here,
ghebenedijt dauwe ende rime den Here,
benedijt vorst ende coude den Here,
ghebenedijt ijs ende snee den Here,
ghebenedijt nacht ende dach den Here,
ghebenedijt licht ende donckerheiden den Here,
ghebenedijt blixemen ende wolken den Here,
die erde moet gebenedien den Here, si lovedenne ende verheeffenne in den werelden,
ghebenedijt berghe ende hovele den Here,
ghebenedijt alle dinc, dat uter erden comt ende groyt den Here.
Ghebenedijt fonteynen den Here,
ghebenedijt zeen ende rivieren den Here,
ghebenedijt walvisse ende alle die int water worden beruert, den Here,
benedijt alle voghele des hemels den Here,
ghebenedijt alle beesten ende quec den Here,
benedijt ghi menschen kindere den Here.
Ysrahel moet ghebenediden den Here, het lovenne ende verheffene inden werelden.
Ghebenedijt sHeren papen den Here,
gebenedijt sHeren cnechte den Here,
ghebenedijt gheeste ende der gherechtiger zielen den Here,
ghebenedijt ghi heilich ende oetmoedich van herten den Here.
Ghebenedijt, Anania, Azaria ende Misael, den Here, loeftenne ende verheftenne in den werelden; want God heeft ons verloest vander hellen ende hi heeft ons behouden ghemaect van der doet ende hi heeft ons te livereert van midden eenre bernender vlammen ende hi heeft ons verloest van midden den viere.
Belyet den Here, want hi is goet, want inden eweliken is sine ontfermicheit.
Ghebenedijt, alle religioese,  den Here, der gode God, loeftenne ende belyet hem, want in alle werelden is sine ontfermicheit.
Doe  verwonderde hem Nabugodonosor, die coninc, ende stont vollec op ende hi seide tot sinen edelen volke: En worpen wi niet iii manne ghebonden in midden tfier? Ende si antworden ende seiden den coninc: Waerlec jae, ghi coninc.
Ende de coning antwoerde ende seide: Siet, ic sie drie onghebondene manne wandelen in midden den viere, ende in hen lieden en is niet ghearghert, ende des vierdes ghedane is ghelijc den Gods sone.
Ende doe ghinc Nabugodonosor ter doren vander fornaysen metten bernenden viere ende seide: Sydrac, Misac ende Abdenago, des hoechs Gods knechte, gaet ute ende comt! Ende thant quamen Sydrac, Misac ende Abdenago van midden den viere.
Ende sconincs barone ende sine meesters ende sijn richters ende sine machtige vergaderden ende si besagen dese manne, dat fier in hen negheen macht en hadde ghehadt ende dat hare haer niet verbernt en was ende dat hare belinge niet en waren verwandelt ende dat die hitte vanden viere dore hen niet leden en was.
Ende Nabugodonosor gaf ute ende seide: Ghebenedijt si hare God, dats Sydracs, Misacs ende Abdenago, die sinen inghel ghesonden heeft ende heeft sine cnechte verloest, die in hem gheloefden ende die sconincs woert verwandelden ende hare lichamen leverden, dat si niet dienen noch aenbeden en souden enegen God sonder haren God.
Hier omme soe is dit ghebot van mi ute ghegeven, dat men alle volc, gheslechten ende coninghen, soe wie dat blasphemie spreken sal jeghen Sydrac, Misac ende Abdenago God, verderven sal; ende men sal hare huyse woesten, want negheen god en is ander, die aldus mochte verloesten.
Doe settede die coninc op in die provincie Sydrac, Misac ende Abdenago.
Nabugodonosor, de coninc van alle volken ende lieden ende tonghen die in al die werelt wonen, pays moet u worden ghemenichfuldicht!
Die hoghe God heeft bi mi ghedaen tekene ende wondere. Daer omme soe ghenochde mi te vermarenne
sine tekene, want si sijn groet ende sijn wondere, want sij sijn sterc, ende sijn rike is ewelec rike ende sijn macht in gheslechten ende in geslechten.
Ic, Nabugodonosor, was rustende in mijn huis ende hoghe draghende in minen palaise.
Ic sach enen droem die mi vervaerde, ende mine ghepeise op mijn bedde ende die visione mijns hoefs verstoerden mi.
Ende bi mi soe waert een ghebod ute gegheven, dat men in minen aenscouwene bringhen soude alle die wise van Babilonien ende dat si mi die betekenisse vanden droem segghen souden.
Doe quamen in die waersagers, die meesters, die Caldeeusche ende die gheraders, ende ic vertelde den droem in haren aenscouwenne ende si en seiden mi niet sine betekenisse,
vore dat onse veinoet in comen was in mijn aenscouwen, Daniel, wes name is Balthasar nae mijns gods name, die in hem selven hadde den gheest vanden heilegen goden;  ende ic seide den droem vore hem:
Balthasar, die prince best van den waersaghers, dien ic weet, dattu der heilegher gode gheest in di heefs ende alle verholenheit, en is di niet onmoghelec, vertelle ons die visione van onsen dromen ende hare betekenisse.
Tfisioen mijns hoefs haddic in mijn bedde, ic sach, ende sich, een boem stont in midden dlant ende sine hoecheit was alte hoghe;
het was een groet boem ende sterc ende sine hoecheit ghereicte den hemel. Sijn aenscouwen was toten einde vander werelt,
sine bladere waren alte scoene ende sijnre vrucht was alte vele ende daer in was spise van alle dinghen. Onder den boem woenden die diere ende de beesten, ende in sine telghere woende die voghele des hemels; ende vanden boeme at al dat vleechs hadde.
Ic sach in den visione mijns hoefs op mijn bedde, ende sich, een wachter ende een heilich quam neder vanden hemele
ende hi riep starckelec ende seide aldus: Houwet af den boem ende houwet af sine telghere ende schudt sine bladere af ende stroyt sine vrucht,  die beesten dier onder sijn, die vloen ende die voghele des hemels van sinen telgheren.
Maer nochtan laedt in die erde tsaet van sinen wortelen, ende men bendenne met yseren banden ende met mottalen bande in den crude dat daer buten is, ende hi werde ghenet metten dauwe des hemels, ende metten beesten si sijn deel int cruit vanden lande.
Sijn herte werde verwandelt van menschelecheiden ende hem werde ghegeven eenre beesten herte, ende vii tide moeten verwandelen op hem.
Het is ute ghegeven in der wachters sentencie ende het is der heileger redene ende hare heesch, totte dat die levende zelen bekennen, dat die Here die hoechste heerscapie heeft inder menschen rike; ende hi sal dat gheven soe wien hi wilt, ende den oetmoedichsten vanden menschen sal hi daer boven setten.
Desen droem saghic, coninc Nabugodonosor. Nu, Balthasar, soe vertelle haestelijc die betekenisse, want alle die wijse van minen lande en moghen mi niet ghesegghen sine betekenisse, maer du moghes, want der heilegher gode gheest is in di.
Daniel, wes name was Balthasar, begonste doen in hem selven al swighende te peysenne omtrent een ure, ende sine ghepeise bedroefdenne. Ende die coninc antwoerde: Balthasar, den droem ende sine betekenisse en bedrueve di niet. Ende Balthasar antwoerde ende seide: Here mijn, den droem moet geschien den ghenen die di haten ende sine betekenisse dinen vianden.
Den boem dien du saghes hoghe ende sterc, wies hoecheit den hemel ghereicte ende wies aenscouwen was in al die werelt
ende dies telghere alte scoene waren ende wies vruchte alte vele was ende van allen dinghen spise daer in, ende onder hem wonende hadde alle die beesten der werelt oft des ackers, ende in dies telgre woenden die voghele des hemels,
du best desen boem, die mechtich worden best ende verheven, ende dine groetheit is comen ende ghewassen totten hemele ende dine macht in al den terminen van al eertrike.
Maer dat die coninc sach den wachtere ende den heileghen neder comen vanden hemele, ende dat hi seide: Houwet den boem af ende scheedtenne, mar nochtan laet inder eerden tgroyen van sijnre wortelen, ende men bendenne met ysere ende met mottale int cruit daer buten, ende hi werde ghenet metten dauwe des hemels ende sijn aet si metten beesten totte dat vii tide op hem verwandelt worden,
dit is die betekenisse van des alre hoechstes sentencie, die comen is op den coninc, minen here:
Si selen di verdriven uten menschen, ende dine wandelinghe sal sijn  metten beesten ende metten dieren, ende du sels hoey eten als een osse ende du sels worden bestort metten dauwe des hemels, ende op di selen vii tide verwandelt worden, totte dattu weten sels, dat dalre opperste heerscapie heeft boven der menschen rike ende dat hi dat ghieft soe wien dat hi wilt.
Maer dat hi beval, datmen laten soude tgroyen van sboems wortelen, dat is: dijn rike sal di bliven nae dien dattu bekennen sels die macht wesende vanden hemele.
Om dese dinc soe late di, coninc, minen raet ghenueghen ende verloesse dine sonden met almoessenen ende dine ongherechticheiden met ontfermicheiden in de arme: masschien bi aventueren sal di God dine sonden vergheven.
Al dit quam op den coninc Nabugodonosor.
Nae dende van xii maenden soe wandelde hi in die sale van Babilonien
ende die coninc antwoerde ende seide: En is dit niet tgrote Babilonien, dat ic ghesticht hebbe te enen huise vanden rike in der macht mijnre stercheit ende in der glorien mijnre scoenheit? .
Ende doe die redene noch was in sconincs mont, soe viel een stemme vanden hemele: Nabugodonosor, men seit di: Dijn rike is over ghegaen van di,
ende si selen di verdriven uuten menschen; ende dine wandelinge sal wesen  metten dieren ende metten beesten, du sels hoey eten als een osse, ende vii tide selen werden verwandelt op di totte dattu weten sels, dat die opperste heerscapie heeft in der menschen rike ende dat hi dat ghieft soe wien dat hi wilt.
In die selve ure waert die redene voldaen op Nabugodonosorre, men verdreeffenne uten menschen, ende hi at hoey als een osse, ende sijn lichame wert ghenet metten dauwe des hemels totte dat sijn haer ghewassen was in die ghelikenisse van aren, ende sijn naghele ghelijc voghels clauwen.
Dus hievic, Nabugodonosor, int endde van den daghe mine ogen op te hemel wert, ende minen sen waert mi weder ghegeven, ende ic ghebenedide den alre hoechsten, ende dien die ewelec leeft, loefde ic ende dancte, want sine macht is ewelec macht ende sijn rike in den gheslechte ende geslechte;
ende alle die ghene die in eertrike wonen, sijn te nieute voer hem gerekent, want nae sinen wille heeft hi ghedaen beide inden crachten des hemels ende inden ghenen die in eertrike wonen, ende nieman en is, die sijnre hant wederstaan mach ende hem segghen mach: Waer omme heefstuut ghedaen? In dien selven tide soe keerde mijn sen weder tot mi, ende ic quam weder ter eren ende ter scoenheit van minen rike,
ende mine figuere keerde weder tot my, ende mine edele liede ende mine barone sochten mi; ende ic wert weder in mijn rike gheset ende mi waert meerder moghentheit ghegeven.
Nu, hier omme soe love ic, Nabugodonosor, ende verheffe ende dancke den coninc des hemels, want sine werke sijn ghewarich ende sine weghe vonnissen, ende hi mach veroetmoedighen die ghene die in hoverdicheiden wandelen.
Balthasar, die coninc, maecte een groet werscap sinen m edelen princen, ende elc  dranc na sine outheit.
Ende doe hi thant droncken was, soe beval hi, datmen daer bringhen soude de silveren vate ende die guldene, die  Nabugodonosor bracht hadde uten tempel die in Iherusalem was, datter die coninc ende sine edele liede in drincken souden ende sine wive ende sine vrindinnen.
Doe brachtemen daer die silverne ende die gulde vate die sijn vader bracht hadde uten temple die was in Iherusalem, ende daer droncken in die coninghe ende sine edele princhen ende sine wive ende sine vrindinnen,
si droncken wijn ende si loefden hare gulden ende silveren ende mottalen beelde ende gode ende hare yseren ende hare houtenne ende hare steinen gode.
In de selve ure oppenbaerden vinghere als van eens menschen hant, scrivende jeghen den candelare op die wandt boven vander conincliker zalen; ende die coninc aensach de vinghere vander scrivender hant.
Doe waert sconincs aensichte verwandelt, ende sine ghepeise vervaerdenne; ende die lede van sinen lendenen worden ontcnocht ende sine beene sloegen deen jeghen dandere.
Ende die coninc riep sterckelec, datmen in bringhen soude die meesters van Caldea ende die waersaghers. Ende de coninc sprac vore totten wisen van Babilonien: Soe wie dese scriftuere lesen sal ende die mi hare betekenisse openbaer doen sal, dien sal men cleden met purpere, ende hi sal hebben ane den hals een gulden broke ende hi sal die derde in minen rike wesen.
Doe quamen daer alle sconincs wise in ende si en mochten die scriftuere niet ghelesen noch hare betekenisse den coninc niet ghesegghen.
Ende hier bi wert die coninc Balthasar ghenoech ghestoert ende sine aensichte waert verwandelt, maer sine edele liede worden oec vervaert.
Ende die coninghinne om dese dinc die den coninc ende sinen edelen lieden gheschiet was, quam in thuus daer die werscap was, ende si sprac vore ende seide: Coninc, leve ewelec!
Een man is in dinen rike, die in hem heeft den gheest vanden heileghen goden; ende in dijns vaders daghen soe vant men in hem wijsheit ende const, want die coninc Nabugodonosor, dijn vader, maecten prince vanden meesters ende vanden toveraers van Caldea ende vanden gheraders ende vanden waersaghers, dijn vader, seg ic, o coninc.
Want meer gheests ende wijsheiden ende verstannissen ende betekeninghe van drome ende van vertoeninghen van heymeliken dinghen ende onbindinghen van dat ghebonden was vant men in hem, dats in Danielle, dien die coninc gaf den name Balthasar; nu hier omme soe roepe men Danielle, ende hi sal die betekenisse vertellen.
Hier omme brachtmen Danielle in vore den coninc. Ende die coninc seide totte hem: Bestu Daniel vanden kinderen der ghevanghenissen van Juda, dien mijn vader hier brachte van Juda?
Ic hebbe van di ghehoert, dattu den gheest vanden goden heefs, ende dat men in di vonden heeft meerre wijsheit ende const ende verstannissen.
Ende nu sijn in comen in mijn aenscouwen die wise waersaghers om dese scriftuere te lesenne ende om mi hare betekenisse te seggenne, ende si en consten niet ontbinden den sen van deser redenen,
maer ic hebbe van di ghehoert, dat du moghes doncker dinghen bedieden ende ghebonden dinghen ontbinden. Moghestu dan dese scriftuere ghelesen ende mi hare betekenisse gheseggen, soe salmen di met purpere cleden, ende du suls omtrent dinen hals hebben een gulden broke ende du sels die derde prince in minen rike wesen.
Ende Daniel antwoerde ende seide vore den coninc: Dine ghiften bliven di, ende  gheeft die ghiften dijns huus enen anderen, maer coninc, here, ic sal di die scriftuere lesen ende ic sal di hare betekenisse segghen.
O coninc, die hoge God gaf Nabugodonosore, dinen vader, trike ende di moghentheit ende glorie ende ere;
ende om die moghentheit, die hi hem ghegeven hadde, soe ontsaghenen ende vreesdenne alle volke, gheslechten ende tonghen. Dien hi wilde, doode hi, ende dien hi woude, sloech hi, ende dien hi wilde, verhief hi ende dien hi woude, veroetmoedichde hi.
Maer doe sijn herte verheven waert ende sijn gheest verstijft was ter hoverden, soe waert hi gheworpen vanden trone  sijns riken ende sine glorie waert hem ghenomen;
ende hi wert verdreven vander menschen kinderen, maer sijn herte was oec metten beesten gheleit ende sine wandelinghe was metten wilden ezels, hi at oec hoey als een osse ende sijn lichame wert ghenet metten dauwe des hemels tote dat hi bekende, dat dalre hoechste macht hadde in der menschen rike; ende soe wien dat hi sal willen, sal hi daer op verwecken.
Du oec, Balthasar, die sijn zone sijs, al wistu al dit, du en veroetmoedighes dijn herte niet,
maer du heefs di verheven jeghen den Here des hemels; ende die vate sijns huis sijn bracht vore di, ende du ende dijn edel liede ende dine wive ende dine vrindinnen, ghi hebter in ghedroncken, ende du heefs gheloeft zilveren gode ende guldene ende mottaelene ende yserne ende houtene ende steene, die niet en sien noch en hoeren noch en ghevoelen, maer dien God die dijn adem in sijn hant heeft ende alle dine weghe, en heefstu niet gheeert.
Ende hier omme wert van hem ghesonden dlet vander hant, die screef dat hier gegroveert is.
Want dit is die scriftuere die hier ghescreven is: Mane, thetel, phares.
Ende dit is die betekenisse vander redenen: Mane bediedt: God heeft dijn rike ghetelt ende hevet voldaen;
Thetel: hets gheweghen in een waghe, ende men heeft vonden, dat het men heeft;
Phares: dijn rike is ghedeilt, ende hets ghegeven dien van Meden ende van Perssen.
Doe gheboet die coninc, ende men cleedde Danielle met purpere ende men dede omtrent sinen hals een gulden broke ende men cryierde van hem, dat hi di macht hadde ende de derde was vanden rike.
Binnen dier selver nacht was Balthasar, die coninc van dien van Caldea, doot gheslagen,
ende Darius van Meden volghede hem nae int rike, doe hi lxii jaer out was.
Dariusse dochte dit goet ende hi settede boven sijn rike c ende lx baroene, dat si wesen souden in al sijn rike,
ende boven dese settede hi iii princhen, ende van desen was Daniel deen, om dat die baroene desen iii princen rekeninghen doen souden ende dat die coninc negheen moyenisse ghedoeghen en soude.
Maer Daniel ghinc boven alle die princhen ende de barone, want Gods gheest was meest  in hem.
Oec soe peisde die coninc, dat hine boven alle trike setten soude. Ende hier bi soe sochten die princen ende die baroene ocsuyn, dat si jeghen Danielle venden mochten van sconincs siden; ende si en mochten negheen zake noch suspicie in hem venden,  om dat hi ghetrouwe was. Ende om dat men in hem niet en vant negheen mesdaet noch suspicie,
daer omme seiden die princhen: Wi en selen in desen Danielle negheen ocsuin vinden, het en si masschien in sijns Gods wet.
Die princhen ende die barone hoenden doe den coninc ende spraken aldus: Coninc Darius, leve ewelec!
Alle die princen vanden rike ende de meesters ende die baroene ende de senatoers ende die richters hebben enen raet ghehadt, dat een ghebod ende een vonnisse van di ute gaen moet, dat soe wie binnen xxx daghen eneghe bede heyschen sal van enegen gode ofte mensche sonder van di, coninc, dat men dien worpen sal in der leeuwe kevie.
Nu hier omme, coninc, soe maect die sentencie vast ende scrive tghebod, dat men niet en verwondere dat gheordineert is van die van Perssen ende van Meden, soe dat oec nieman gheorloft en si te brekenne.
Dus settede die coninc Darius dit ghebod voert ende confirmeret.
Ende doe dat Daniel vernomen hadde, dat dese wet gheset was, soe ghinc hi in sijn huis ende hi dede die vinsteren op in zijn camere te Iherusalem wert, ende hi cnielde op sine knien drie werven binnen den daghe ende hi badt ende belihede vore sinen God, alsoe hi te voren plach te doene.
Hier omme ondersochtent die manne neernstelec ende vonden Danielle bedende ende aen roepende sinen God.
Ende si quamen voert ende spraken den coninc ane vande ghebode: Coninc, en heefstu niet gheset, dat soe wat menschen binnen XXX dagen eneghen god ofte eneghen mensche yewet bidden soude sonder di, coninc, dat menne worpen soude in der leeuwe kevie? Ende de coninc antwoerde hier op ende seide: Dese redene is waer nae tghebod diere van Meden ende van Perssen, dat niet gheorloft en is te brekenne.
Doen antwoerden si ende seiden totten coninc: Daniel vanden kinderen der ghevanghenissen van Juda, hi en heeft niet gherocht van dijnre wet ende vanden ghebode, dattu gheset heefs, maer hi beedt drie werven sdaghes met sijnre bedinghen.
Doen die coninc dit woert ghehoert hadde, soe waert hi ghenoech bezereghet ende hi settede sijn herte over Danielle, dat hine verloesten soude. Ende totter zonnen onderganghe pijnde hi hem, dat hine verloessen soude.
Maer die manne, doe si den coninc verstonden, soe seiden si hem: Coninc, du sels weten, want het is die wet diere van Meden ende van Perssen, dat niet gheorloft en  is te verwandelene dat ghebod dat die coninc ghemaect heeft.
Doe gheboet die coninc, ende si brachten daer Danielle ende si worpenen in der leeuwe kevie; ende die coninc seide totte Danielle: Dijn God dien du altoes oeffens, hi sal di verloessen.
Ende men brachte daer enen steen ende men leidene opt tgat vander kevien, ende die coninc besiegheldenne met sinen vingherline ende metten vingerline sijnre edelre liede, dat men negheen quaet Danielle doen en soude.
Ende die coninc ghinc wech in sijn huus ende hi ghinc slapen sonder eten, ende men brachte negheen spise voer hem; ende hier en boven vloe die slaep van hem.
Doe stont die coninc op in de erste dagheraet ende hi tijdde haestelec ter kevien wert vanden leeuwen;
ende doe hi bi der kevien quam, soe riep hi al wenende Danielle ane ende hi sprac aen hem: Daniel, des levende Gods knecht, dijn God dien du altoes diens, waenstu ofte hi di mochte verloessen van den leeuwen?
Ende Daniel antwoerde den coninc ende seide: Coninc, leve ewelec!
Mijn God heeft sinen inghel ghesonden ende hi heeft der leeuwe monde besloten, ende si en hebben mi  niet ghenoest; want vore hem soe is in mi gherechticheit vonden, maer ende voere di oec, coninc, soe en hebbe ic negheen mesdaet ghedaen.
Doen waert die coninc alte zeere verblijdt van hem ende hi beval Danielle uter kevien te doene; ende doen Daniel uter kevien comen was, soe en vant men negheen quetsuere aen hem, want hi gheloefde sinen Gode.
Ende die coninc gheboet, ende men brochte daer die ghene die Danielle ghewroeghet hadden, ende men werpse in der leeuwe kevie, hen ende hare kindere ende hare wive; ende si en quamen totten pavimente vander kevien niet, de leeuwe en begrepense, ende si braken hen al hare lede.
Doe screef die coninc Darius allen volken ende gheslechten ende tonghen, die in al den lande woenden: Pays moet u worden ghemenichfoudicht!
Van mi is een ghebot gheset, dat si over al mijn lant ende in mijn rike ontsien ende vresen Daniels God, want hi is die levende God ende ewelec in den werelden; ende sijn rike en sal niet worden ghesceiden ende sine macht is tote in den eweliken,
want hi is verloestere ende behoudere ende doende tekene ende wondere in den hemele ende in der erden, die Danielle verloest heeft uter leeuwen kevie.
Ende Daniel gheduerde totte Darius rike ende Cirus, sconincs van Perssen.
In Balthasars sconincs van Babilonien iersten jare soe sach Daniel enen droem, want hi sach tfisioen sijns hoefs op sijn bedde, ende hi screef den droem ende bevinckenne met corter redenen ende hi begrepene tenen hoepe ende seide:
Ic sach bi nachte in minen visione, ende sich, die vier wende des hemels vochten in die groete zee,
ende iiii grote beesten quamen op uuter zee ende waren onghelijc deen dander.
De eerste was ghelijc eenre leeuwinnen ende si hadde eens aers vloeghel, ic sach totte dat hare vloeghele af gesneden waren ende totte dat si wert wech ghedaen vanden lande; ende si stont op voete als een mensche ende hare herte waert hare ghegeven.
Ende sich, een ander beeste ghelijc enen bere in ene deele stont, ende iii ordinanchien waren in sinen mont ende in sine tande, ende si seiden hem aldus: Stant op ende etet vele vleechs.
Hier nae saghic, ende sich, ene ander beeste ghelijc enen lupaert, ende si hadde iiii vloeghele op hare gelijc eens voghels, ende iiii hoefde waren op die beeste ende hare wert macht ghegeven.
Hier nae saghic inden visione vander nacht, ende sich, die vierde beeste was vervaerlec ende wonderlec ende zere sterc, si hadde groete yseren tande, etende ende onttwee brekende; ende dat hare over bleef vertert si metten voeten; si was ongelijc den anderen beesten die ic ghesien hadde vore hare, ende si hadde x hoerne.
Ic mercte die hoerne, ende sich, een ander clein hoernken rees in die midde wert van dien horen, ende iii vanden eersten hoernen worden ute ghestoten van des cleyns horenkens aensichte, ende sich, in dit hoereken waren oghen ghelijc eens menschen oghen ende een mont wasser ane, die groete dinghen sprac.
Ende ic aensach, tote dat die troene gheset waren ende totte dat die oude vanden daghen sat. Sijn cleet was wit als die snee ende sijn haer als suver wolle. Sijn troen was een vlamme viers ende sijn wielle berrende vier.
Een viereghe riviere ende  wreedt quam ute sinen aensichte, dusentich dusenteghe dienden hem, ende tien hondert dusentech stonden bi hem. Tfonnisse sat ende die boecke worden ontdaen.
Ic aensach om die stemme van den groten redenen die dese horen sprac, ende ic sach dat die beeste doot gheslaghen was, ende dat haren lichame vervaren was, ende dat hi ghelevert was om te verbernenne metten viere.
Ende der andere beesten macht waert oec wech gedaen, ende hen waren gheset tide des levens toten tide ende den tide.
Dus aensaghic inden visione tsnachts, ende sich, het quam als eens menschen zone metten wolken des hemels, ende hi quam totten ouden vanden daghen, ende si brachtenne in sinen aenscouwenne;
ende hij gaf hem die macht ende de ere ende trike, ende alle tvolc van gheslechten ende van tonghen selen hem dicnen. Sijn macht is ewelec macht, die men niet nemen en mach, ende sijn rike dat men niet scoeren en mach.
Ic, Daniel, wert vervaert in desen dinghen, ende die visione mijns gheests vereysden hem.
Ende ic ghinc tot enen die daer by stont, ende ic vraghede die waerheit van hem van al desen dinghen; ende hi seide mi die betekenisse vanden redenen  ende hi leret mi:
Dese iiii grote beesten sijn die iiii riken die vander werelt verrisen selen;
want des alre hoechsts Gods heileghen selen trike ontfaen ende si selen trike behouden totte in den eweliken ende ewelec ende emmermeer.
Hier nae woudic nernstelec leren van dier vierder beesten, die zere onghelijc was van allen ende zere eyselec; hare tande ende hare naghele waren yseren, si at ende si brac ende dandere vertert si met haren voeten;
ende vanden x hoernen die si hadde op thoeft, ende van dien anderen hoerne die daer onder rees, daer die iii hoerne vore vielen, ende van dien hoerne die oghen hadde ende enen mont, grote dinghen sprekende, ende hi was meerre dan dandere.
Ende ic sach, ende sich, die horen maecte strijt jeghen de heileghen, ende hi was mechteghere dan si,
totte dat die oude vanden daghen quam, ende dat hi tfonnisse gaf des hoechstes heileghen, ende dat die tijt toe comen was, ende die heileghen behielden trike;
ende hi seide aldus: Die vierde beeste sal wesen tfierde rike in dlant, dat meerre sal wesen dan alle riken; ende het sal alle dlant verslinden ende het saelt verterden ende breken.
Maer die x hoerne selen x coninghe van dien rike wesen, ende een ander sal nae hem verrisen ende hi sal mechtighere wesen dan deerste, ende hi sal die iii coninghe tonder doen,
ende hi sal redene spreken jeghen den hogen God ende hi sal des hoghen Gods heileghen verterden ende hi sal wanen, dat hi die tiden sal moghen verwandelen ende die wette; ende si selen in sinen handen worden ghelevert tote enen tide ende tiden ende totte enen halven tide.
Ende tfonnisse sal sitten, om dat men hem die macht nemen sal ende datmenne verterden sal ende dat hi vervaren sal totte in dende.
Want trike ende die macht ende die groetheit vanden rike die onder al den hemel is, sal woerden ghegeven den volke ende des hoghes heileghen, wies rike ewelec rike is, ende alle coninghe selen hem dienen ende onderhorich sijn.
Totte hier is dende vanden woerde, ende ic, Daniel, waert zeere vervaert in minen ghepeisen, ende mijn aensichte wert verwandelt in mi, maer ic behielt dwoert in mijn herte.
In Balthasars, sconincs, derden jare van sinen rike soe oppenbaerde mi een visioen. Ic, Daniel, nae dat ic inden beghinne ghesien hadde,
soe saghic in minen visione, doe ic inden bosch Susis was, dat in lant van Helam is, want ic sach in minen visione, dat ic was op de porte Ulay.
Ende ic hief mijn oghen op ende ic sach, ende sich, een ram stont vore dbroec, die langhe hoerne hadde, ende die een was hoeghere dan dandere ende op wassende.
Daer nae saghic desen ram weivende metten hoernen jeghen dOesten ende jeghen dNoerden ende jeghen tSuden, ende alle beesten en mochtenne niet weder staen noch worden verloest van sijnre hant, ende hi dede nae sinen wille ende hi waert verheven.
Ende ic verstont, maer sich, een boc vanden gheiten quam van West wert boven daensichte van alden lande, ende hi en ghenaecte den lande niet, want dese boc hadde tusschen sijn oghen enen scoenen hoeren;
ende hi quam tote dien ghehoreden ram, dien ic hadde sien staen vore de porte, ende hi liep te hem in den bedruussche sijnre stercheit.
Ende doe hi biden ramme comen was, soe voer hi op hem ende hi stac den ram ende brac sine twee hoerne, ende die ram en mochtenne niet weder staen; ende doen hine ter erden ghesteken hadde, soe vertert hine, ende nieman en mochte den ram verloesten van sbocs hant.
Maer de boc vanden gheiten wert zeere groet, ende doen hi ghewassen was, soe wert  de horen groet, ende onder dien horen resen iiii hoerne ten vier wenden wert des hemels.
Maer vanden enen van dien hoernen soe quam een cleyn hoerneken ute, ende hi waert groet jeghent Suden ende jeghen dOesten ende jeghen de stercheit;
ende hi waert verheven totter starcheit des hemels, ende hi werp van der stercheit neder ende vanden sterren ende hi vertertse.
Ende hi verhief hem totten prince der stercheit, ende hi nam van hem die eenpaerlike sacrificie ende hi werp averrecht die stat sijnre gheheilichteit.
Want die macht jeghen die eenpaerlike sacrificie is gegheven om die sonden, ende die waerheit sal in die eerde neder gheworpen werden; ende hi saelt doen ende voertganc hebben.
Ende ic hoerde enen van den heileghen sprekende, ende een heilich seide enen anderen, ic en weet, wie dier sprac: Hoe langhe saelt tfisioen ende die eenpaerlike sacrificie ende de sonde der bedrueftheit die gedaen is, ende de sanctuarie ende die stercheit worden vertorden?
Ende hi seide hem: Totten avonde ende totte smorghens twee dusentich dage, ende men sal die santuarie suveren.
Ende het ghesciede doen ic, Daniel, tfisioen sach ende ic die verstannisse vraghede, sich, soe stont in minen aenscouwene als die ghelike eens mans,
ende ic hoerde smans stemme tusschen Ulay, ende hi riep ende seide: Gabriel, doch desen tfisioen verstaen.
Ende hi quam ende stont daer neven, daer ic stont, ende doe hi comen was, so eysde ic mi ende viel op mijn aensichte, ende hi seide totte mi: Menschen zone, verstant, want inden tide des endden so sal tfisioen voldaen.
Ende doe hi te mi sprac, soe viel ic langs op die erde, ende hi taste mi ende hi sette mi in minen ganc
ende seide mi: Ic sal di toeghen dat toe comen sal in dendde der maledixien, want die tijt heeft sijn endde.
Die ram, dien du die hoerne saghes hebben, dats de coninc van Meden ende van Perssen;
maer die boc vanden gheiten is die coninc vanden Grieken; ende die grote  horen die tusschen sine oeghen is, dat is die eerste coninc.
Maer doe die horen ghebroken was, datter iiii verrees over hem, dats dat iiii coninge van sinen rike verrisen selen, maer niet in sijnre starcheit.
Ende nae hare rike, als die quaetheiden ghewassen selen sijn, soe sal verrisen een onnut coninc van aensichte ende verstendel der voersettinghen;
ende hi sal worden mechtich met dies conincs cracht, maer niet in sijns selfs starcheit, ende boven dat men gheloeven soude, soe sal hi alle dinc woesten ende hi sal voert ganc hebben ende doent; ende nae sinen wille sal hi die stercheit doden ende der heileger volc;
ende die boesheit sal voert ganc hebben in sine hant, ende hi sal sijn herte verheffen, ende in dovervloedicheit van allen dinghen sal hi vele liede doden. Ende hi sal opstaen jeghen der princen prince ende sonder hant sal hi worden vertorden.
Ende dit visioen van savons ende van smorghens is waer. Daer omme soe tekene du dit visioen, want het sal nae vele daghe wesen.
Ende ic, Daniel, was siec ende qual vele daghe, ende doe ic op ghestaen was, soe maecte ic sconincs werc ende ic verwonderde vanden visione, ende nieman en was diet ontbant.
In Darius, Assuerus zoens, eersten jare, die van dier van Meden zade was, die regneerde boven der Caldeeuschere rike,
in deerste jaer van sinen rike soe verstont dit Daniel inden boecken tghetal vanden jaren, daer sHeren redene af ghedaen was totte Jeremiam, den prophete, dat die lxx jaer van der beroeftheiden van Iherusalem voldaen souden worden.
Ende ic sette mijn aensichte totten Here minen God, om te bedenne ende te biddenne in vastenne in sacke ende in asschen.
Ende ic bat den Here minen God ende ic belyede ende seide: Ic bidde, Here mijn God, groet ende vervaerlijc, die wachts belofte ende ontfermicheit den ghenen die di minnen ende die wachten dine ghebode,
wi hebben ghesondicht ende quaet ghedaen ende ongherechtelec ghewracht ende wi sijn wech ghegaen ende af ghekeert van dinen gheboden ende van dinen vonnissen;
wi en hebben niet gehoersam gheweest dinen cnechten, den propheten, die onsen coninghen ghesproken hebben in dinen name, ende onse princen ende onsen vaders ende al den volke vanden lande.
Here, in di is gerechticheit, maer ons is heden bescamenisse van aensichte den man van Juda ende den ghenen die in Iherusalem woenden, ende alle Israhel, al den ghenen die bi sijn ende verre in al die werlt daer toe dattuse verdreven heefs om harre quaetheit, daer si mede jeghen di ghesondicht hebben.
Here, ons is die scamenisse vanden aensichten, onsen coninghen ende onsen princen ende onsen vaders, die di ghesondicht hebben;
maer di, Gode onsen Here, soe is ontfermicheit ende goedertierenheit, want wi sijn van di ghegaen
ende wi en hebben niet ghehoert sHeren ons Gods stemme, dat wi wandelen souden in sijn wet die hi ons gheset heeft biden propheten, sinen cnechten.
Ende al Israhel heeft dine wet gebroken ende si hebben hen af ghekeert, dat si dine stemme niet horen en souden, ende op ons is ghevallen die malidixie ende dachter deel, die ghescreven sijn in Moyses, dijns cnechts, boec, om  dat wi di ghesondicht hebben.
Ende hi heeft sine redene die hi ghesproken heeft, op ons gheset ende op onse princen, die ons ghevonnest hebben, om dat si jeghen ons in bringen souden groet quaet, alsoe groet als noyt enich was onder al den hemel, dat ghedaen onder al is in Iherusalem,
alsoet in Moyses wet ghescreven is. Al dit quaet is op ons comen ende wi en hebben dijn aensichte niet ghebeden, Here onse God, soe dat wi bekeren souden van al onsen mesdaden ende dat wi dine waerheit peisen souden.
Ende die Here is ontwaect op die quaetheit ende hi heeftse op ons bracht. Die Here onse God is gherechtich in al sinen werken die hi ghedaen heeft, want wi en hebben sine woerde niet ghehoert.
Ende nu, Here onse God, die in sterker hant dijn volc leids uuten lande van Egipten ende die di enen name ghemaect heefs alsoet in desen dage is, wi hebben ghesondicht, Here, wi hebben ongherechtelec ghedaen jegen al dine gherechticheit.
Ic bidde, dat dijn gramscap ende dijn toren moet worden ghekeert van dijnre stat Iherusalem ende van dinen heilegen berge, want om onse sunden ende om die ongherechticheit onser vadere soe sijn in lastere Iherusalem ende dijn volc al den lieden die omtrent ons sijn.
Maer nu, Here onse God, ghehoere dijns knechts orisoen ende sine bedinghe ende vertoeghe dine aensichte op dine sanctuarie dat ghewoest is. Mijn God, om dijn selves wille
helde neder dine ore ende hoere. Ontdoet  dine oeghen ende aensich onse bedrueftheit ende dier stat, daer dinen naeme op aen roepen is, want in onsen gherechticheiden en storten wi onse bedinghe vore di niet, maer wi doent in dijnre groeter ontfermicheit.
Ghehoere, Here, werde ghepaist, Here, verstant ende doet! Mijn God, en beide niet om dijns selves wille, want dijn name is aenroepen op dijn stede ende op dijn volc.
Doen ic noch sprac ende beedde ende belihede mine sonden ende mijns volcs sonden van Israhel, dat ic mine bedinghe storten soude in mijns Gods aenscouwene om mijns Gods heileghen berch,
doe ic noch sprac inder bedinghen, sich, soe quam haestelec te mi ghevlogen die man Gabriel, dien ic vanden beghinne inden visione ghesien hadde, ende hi tastede mi inden tide vander avont offeranden,
ende hi leerde mi ende hi sprac te mi ende hi seide: Daniel, ic ben nu ute comen om di te leerne ende dattuut verstaen souts.
Vanden beghinne dijnre bedingen soe is die redene ute ghegaen, want ic ben comen, om dat ict di segghen soude, want du best een man der begherten. Daer omme merke die redene ende verstaet tfisioen:
Tseventech weken sijn ghecort op dijn volc ende op dijn heileghe poert, dat die overdaet werde gheendt ende dat die sonde endde neme ende dat die mesdaet af ghedaen sal  werden ende dat toe sal werden bracht de weghe salicheit oft gherechticheit ende dat vervult sal worden tfisioen ende die prophecie, ende dat sanctum sanctorum sal worden gheconsacreert.
Daer omme selstu weten ende merken vanden uutganghe der redenen, dat Iherusalem sal worden weder ghesticht. Tote Christum, den prince, selen wesen vii weken ende lxii weken, ende men sal echter die strate maken ende die muere in verdriete der tide.
Ende nae lxii weken salmen Christum doden ende en sal sijn volc niet wesen, datten loechenen sal; ende tfolc met sinen toecomenden leidsman sal die stat destrueren ende die sanctuarie, ende woestheit sal sijn ende wesen, ende nae dendde vanden stride sal de gheduereghe woestheit wesen;
maer die ene weke sal vele liede de belofte vast maken, ende in midden der weken sal ghebreken offerande ende sacrificie, ende inden tempel sal wesen donwerdicheit van bedrueftheiden, ende totten uutgange ende den endde sal dese woestheit ghedueren.
In Cirus, sconincs van Persen, derden jare soe wart Danielle, die ghetoenaemt was Balthasar, een woert vertoent, ende het was een waer woert ende groete stercheit, ende hi verstont die redene, want in visione is verstannisse te doene.
In dien daghe soe weende ic, Daniel, die daghe van drien weken,
ic en at negheen begherlec broot, ende vleechs noch wijn en quamen in minen mont niet noch ic en waert oec niet ghesalvet met salven vore dat vervult worden die daghe van iii weken.
Want inden xxiiii-sten daghe vander ierster maent soe wasic neven ene groete riviere, dat was Tigris,
ende ic hief mine oghen op ende ic sach, ende sich, een man ghecleet met linen clederen ende sijn lendenen waren boven ghegoert met blickenden goude,
ende sijn lichame was ghelijc enen crisolite steen, ende sijn aensichte was als die ghedaente eenre blixemen, ende sine oghen waren als ene berrende lampe, ende sine arme ende dat daer beneden was totten voeten was ghelijc ghelickenden latoene, ende die luit van sijnre talen was als eenre menichten luit.
Ende ic, Daniel, sach dit visioen alleene, want die manne die met mi waren, en saghens niet, maer op hen viel een alte groeten anxt ende si vloen hen bergen;
maer ic bleef daer ende ic sach dit groet visioen, ende negheen macht en bleef in mi, maer mine ghedaente verwandelde oec in mi, ende ic verdroechde ende ic en hadde negheen macht.
Ende ic hoerde  den luut van sinen woerden, ende doe ickenne hoerde, soe laghic ter neder op mijn aensichte, ende mijn aensichte lach aen die erde.
Ende sich, een hant tastede mi ende si richte mi op mijn knien ende op die vinghere van minen handen,
ende hi seide tote mi: Daniel, man vanden begherten, verstaet die woerde die ic tote di spreke, ende stant op dine lede, want ic ben nu ghesonden te di. Ende doe hij mi dese redene hadde gheseit, soe stondic al bevende.
Ende hi seide totte mi: Daniel, en wille niet ontsien, want vanden eersten daghe, dattu dine herte settes om te verstane om dattu di quellen souts in dijns Gods aenscouwene, soe sijn dine woerde ghehoert, ende ic ben comen om dine redene.
Maer die prince vanden rike van  Perssen heeft mi wederstaen xxi daghe ende sich, Michael, een vanden eersten princen, is comen in mijnre hulpen, ende ic bleef daer neven den coninc van Perssen.
Maer ic ben comen, om dat ic di leren soude dat dinen volke toe te comenne is in den achtersten daghen, want noch soe eest tfisioen in daghen.
Ende doe hi mi ane sprac met desen woerden, soe liet ic mijn aensichte neder vallen in die erde ende ic sweech.
Ende sich, als een ghelike van enen mensche tastede hi mine lippen, ende ic ontdede minen mont ende sprac ende seide tote hem die jeghen mi stont: Here mijn, in dien visione soe sijn mine lede ontbonden ende niet crachts en is in mi bleven.
Ende hoe sal mijns heren cnecht moghen ghespreken met minen here? Niet cracht en is in mi bleven, maer mijn adam waert oec ghecort.
Ende echter soe tastede mi als eens menschen ghelikenisse ende hi verstoutte mi
ende seide: En wille niet ontsien, man der begherten, pays si di, werde vrome ende wes sterc. Ende doe hi met mi sprac, soe herquamic ende ic seide: Here mijn, spreect, want du heefs mi versterct.
Ende hi seide: En wetstu niet, waer omme dat ic te di comen ben? Ende nu salic weder omme keren omme te stridene jeghen den prince van Perssen. Mer doen ic ute quam, soe openbaerde [de] prince van Grieken comende.
Maer nochtan salic di segghen, dat verclaert is in der scriftueren der waerheit, ende in allen desen en is nieman mijn helpere sonder Michael, u prince.
Ende ic, Daniel, verstont van Darius van Meden iersten jare, dat ic gesterct ende ghevast worden soude.
Ende nu sal ic de waerheit di boetscappen. Sich, noch selen iii coninghe staen in Persen, ende die vierde sal alte rike worden met alter groter rijcheit boven hen allen; ende als hi mechtich sal sijn worden in sinen rijcheiden, soe sal hi alle menschen porren jeghen trike van Grieken,
maer een sterc coninc sal op risen ende hi sal heerscapie hebben met vele machten ende hi sal doen dat hem ghenoeghen sal.
Ende alse hi sal ghestaen hebben, soe sal sijn rike te broken worden ende het sal worden ghedeilt inden iiii wenden des hemels, maer niet in sinen nacomelinghen noch oec niet nae die moghentheit daer hi in regneerde, want sijn rike sal worden ghescoert oec in lieden van buten ute ghenomen desen.
Ende die coninc van Zuden sal werden ghesterct ende van sinen princen sal een mechtich worden boven hem, ende hi sal heerscapie hebben in rijcheiden, want sijnre heerscapien sal vele wesen.
Ende nae een endde van daghen selen si te gadere hulde maken: eens sconincs dochter oec van Zuden sal comen ten coninc van Noerden om vrienscap te  makene ende si en sal niet behouden die stercheit des arms noch hare staet en sal niet staen, ende si sal worden gelevert ende hare jonghelinghe, diese daer bracht hebben ende diese verstercten in den tiden.
Ende van haren zade sal staen die planterie van wortelen, ende hi sal comen met enen here ende trecken int sconincs lant van Norden ende hi salre mesbruken ende salse wennen;
ende hi sal oec ghevanghen voeren in Egipten hare gode ende hare beelden ende hare preciose vate van zilvere ende van goude, hi sal te boven comen jeghen den coninc van Noerden;
ende die coninc van Zuden sal int rike comen ende weder keren te sinen  lande.
Maer sine zonen selen worden vergramt ende si selen vergaderen een menichte van vele heren, ende hi sal comen voert tidende ende over vloyende ende hi sal weder keren ende hi sal worden beruert, ende hi sal ghevecht aen gaen met sijnre stercheit.
Ende de coninc van Suden sal worden verporrent ende ute trecken ende vechten jeghen den coninc van Noerden, ende hi sal een zere grote menichte ghereiden ende een menichte sal in sijn hant ghegeven worden.
Ende hi sal een menichte vaen, ende sijn horen sal worden verheven ende hi sal vele dusenteghe averecht worpen, maer hi en sal niet te boven comen,
want die coninc van Noerden sal weder keren ende ghereiden een vele meerre menichte dan hi te voren hadde, ende hi sal comen in dendde van tiden ende van jaren, tidende voert met enen groten here ende met zere vele rijcheiden.
Ende in dien tiden selenre vele verrisen jeghen den coninc van Zuden; ende oec selen worden verheven der overdadeger kindere van dinen volke, om dat si tfisioen vervullen selen, ende si selen vallen.
Ende die coninc van Noerden sal comen ende enen berch te gadere draghen, ende hi sal wennen dalre vaste steden, ende sconincs arme van Suden en selens niet ghedoeghen moghen, ende sine uutvercorene selen op staen om te wederstane, ende negheen cracht en sal wesen.
Ende hi sal op hem comen ende doen hem na sinen wille, ende dat nieman en sal wesen, die jeghen sijn aensichte sal moghen staen; ende hi sal staen int voerbareghe lant, ende hi sal worden te nieute in sine hant.
Ende hi sal sijn aensichte setten, dat hi comen sal om sijn rike te winnenne; ende hi sal gherechte dinghen met hem doen, ende hem sal worden ghegeven een dochter vanden wiven, om dat hijt averecht worpen sal ende en sal niet staen noch sine sal niet wesen.
Ende hi sal sijn aensichte keren om ten eylande wert ende hi salre vele winnen, ende hi sal doen op houden den prince sijns lasters, ende sijn lachter sal jeghen hem selven keren.
Ende hi sal sijn aensichte om keren ten rike van sinen lande, ende hi sal hem stoeten ende vallen, ende men saels niet venden.
Ende sijn stat sal staen in conincliker scoenheit een alte onnutte ende onwerdich, ende in corten dagen sal hi worden vertorden;
ende in sine stat sal staen een onwanlec, ende men sal hem neghene coninclike ere gheven, ende hi sal heimelec comen ende trike wennen met loesheiden.
Ende sgheens arme die daer vechten sal, selen worden verwonnen van sinen aensichte, ende si selen worden tonder ghedaen ende hier en boven oec die beleidere van der beloften.
Ende nae die vrienscapen soe sal hi met hem loesheit doen, ende hi sal op treken ende verwinnen met cleinen volke.
Ende hi sal in dovervloyeghe ende rike poerte trecken. Ende hi sal doen dat sijn vadere niet ghedaen en hebben noch sijnre vadere vaders: hi sal sceiden hare roeve ende hare proyen ende hare rijcheiden, ende hi sal raet aen gaen jegen alte vaste ghepeise, ende dat totte eenre tijt.
Ende sine stercheit sal worden verwect, ende sijn herte jeghen den coninc van Suden in een groet heer; ende de coninc van Zuden sal worden gheporrent te stride met vele salcoerse ende zere stercken, ende si en selen niet staende bliven, want si selen jeghen hem rade  aengaen;
ende die ghene die met hem broet eten selen, si selenne tonder doen; ende sijn heer sal worden tonder ghedaen ende het selenre vele vallen ghedoedt vanden sinen.
Ende der tweer coninghe herten sal wesen, dat si quaet doen selen, ende te eenre tafelen selen si loeghenen spreken ende en selen niet proficieren, want noch is dende in enen anderen tijt.
Ende hi sal weder keren in sijn  lant met vele rijcheiden, ende sijn herte sal wesen tseghen theileghe testament; ende hi saelt doen ende keren weder in sijn lant.
Te enen ghesetten tide sal hi weder keren ende hi sal ten Zuden comen, ende dachterste en sal niet gelijc sijn den eersten;
ende op hem selen comen scepe ende de Romeine, ende hi sal worden gheslaghen ende hi sal weder keren, ende hi sal veronwerdicht worden jeghen theileghe testament der sanctuarien, ende hi sal jeghen die ghene peysen die ghelaten hadden dat testament van der sanctuarien.
Ende arme selen ute hem staen ende si selen besmetten de sanctuarie der stercheit, ende hi sal af doen den eenbaerlike sacrificie, ende si selen donwerdicheiden gheven inder bedrueftheit.
Ende die quade selen hem valschelec veisen jeghen testament, maer tfolc, dat sinen God weet, saelt behouden ende doen.
Ende die gheleert selen wesen in den volke, selen vele liede leeren, ende si selen vallen inden sweerde ende inden viere, in ghevanghenissen in roeve der daghe.
Ende als si ghevallen selen sijn, soe selen si op worden verheven met cleinder hulpen, ende vele selenre aen hen comen valschelec,
ende vanden gheleerden selen vallen om dat si selen worden gesuvert ende vercoren ende dat si wit werden selen totten ghesetten tide, want noch sal een ander tijt wesen.
Ende die coninc sal doen nae sinen wille ende hi sal hem verheffen ende verwanen jeghen al god, ende hi sal grote dingen spreken jeghen Gode der gode; ende hi sal worden beleedt tote dat die gramscap sal werden voldaen, want dit vonnisse is verdient.
Ende hi en sal niet achten sijnre vadere God ende hi sal in den begheerten van wiven wesen ende hi en sal van negheen goede roecken, want hi sal op verrisen jeghen alle dinc.
Want hi sal in sine stat eren den god Moasim ende hi sal dien god oeffenen, die sine vadere niet en kenden van goude, van silvere ende van preciosen steenen ende van preciosen dingen.
Ende hi sal doen, dat hi Moasim verheffen sal metten vreemden gode dien hi kende, ende hi sal die ere menechfoudeghen ende hi sal hem in vele dingen macht gheven, ende hi sal dlant te dancke deilen.
Ende inden ghesetten tide sal jegen hem vechten de coninc van Zuden; ende die coninc van Noerden sal jeghen hem comen als een tempeest met waghenen ende met gheredenen ende met enen groeten vlotte, ende hi sal in die lande trecken ende hi saelt tonder doen ende daer dore liden.
Ende hi sal int gloriose lant trecken, ende vele lande selen vallen, want dese lande selen van sijnre hant worden verloest: Edom ende Moab ende dbeghinsel van Amons kinderen.
Ende hi sal sijn hant uut steken ten lande wert ende dlant van Egipten en sals niet ontvlien,
ende hi sal heerscapie hebben boven die tresore van goude ende van silvere ende in al den preciosen dinghen van Egipten. Hi sal oec liden dore Libien ende Etiopen.
Ende een niemare van Oest ende van Noerde salne verstoeren, ende hi sal comen met eenre groter menichten om vele liede tonder te doene ende te dodene.
Ende hi sal sine tabernacule sperren te Aphedno op den voerbareghen berch ende heilich tusschen de zeen, ende hi sal comen totte op sinen sop, ende nieman en sal hem helpen.
Maer in dien tide sal op staen die grote prince Michael, die staet over dijns volcs kindere, ende het sal een tijt comen, dat alsulc noeit en was van dier tijt, dat die  liede begonsten te sine tote dier tijt. Ende in dien tide sal worden verloest dijn volc, elc dien men venden sal ghescreven in dien boeke des levens.
Ende vele van dien die slapen int gemul vander eerden, selen ontwaken, andere in dewelec leven ende andere in lachtere, dat sine altoes sien selen.
Maer die gheleert selen wesen, si selen  blicken ghelijc die claerheit vanden firmamente; ende die vele liede leren ter gherechticheit, si selen wesen ghelijc den sterren in de ewelike gheduericheiden.
Mar Daniel, slute dese redenen ende teekent den boec totten ghesetten tide. Vele liede selen dore liden ende die const sal ghemenechfoudicht wesen.
Ende ic, Daniel, sach, ende sich, twee andere stonden, die een over dese side op doever vander rivieren ende dander vander side over dander side vander rivieren,
ende ic seide toten man die ghecleedt was met linen clederen, die op dwater vander rivieren stont: Hoe langhe sal dendde wesen van desen wonderen?
Ende ic hoerde den man die metten linen clederen ghecleedt was, die stont op die watere vander rivieren, als hi sine rechte hant ende sine slincke op gheheven hadde te hemele wert, ende doen hi ghesworen hadde biden ghenen die ewelec leeft: Want in enen tide ende in tiden ende in enen halven tide ende als vervult sal worden de stroyinghe van sheilichs volcs lant, soe selen alle dese dingen voldaen worden.
Ende ic horet ende ic en verstonts niet, ende ic seide: Here mijn, wat sal nae dit wesen?
Ende hi seide: Ganc, Daniel, want de redene sijn ghesloten ende ghetekent totten ghesetten tide.
Si selen werden ute ghecoren ende wit ghemaect, ende vele selenre worden gheprueft ghelijc den viere, ende die quade selen qualic doen ende alle die quade en selent niet verstaen, maer die gheleerde selent verstaen.
Ende van dien tide, dat daer eenbarlike sacrificie af ghedaen sal wesen ende dat donwerdicheit in der bedrueftheit gheset sal worden, soe selen bliven m daghe ende xc.
Salich sal hi sijn, die ontbeit ende comt ten m daghen ende ccc ende xxxv.
Maer du, Daniel, ganc ten ghesetten tide ende ruste, ende int einde vanden daghe sulstu staen in dinen deele dat di toe behoeren sal.
Ende een man was woennechtich in Babilonien, die Joachim hiet,
ende hi nam te wive Susannen, Helcias dochter, die zeer scoene was ende Gode ontsiende,
want haer vader ende moeder, om dat si gherechtich waren, so leerden si haerre dochter nae Moeyses wet.
Ende Joachim was herde rike ende hi hadde enen bogaert neven sijn huus; ende te hem vergaderden die Joden, om dat hi die eersamste was van hen allen.
Ende in dien jare waren twee ouders geset richters, daer die Here af sprack: Want quaetheit is comen ute Babilonien vanden auderen richters die tfolc  scenen regherende.
Dese plagen decke te Joachims huse te comenne, ende totte hem quamen alle die ghene die vonnissen hadden.
Ende alst volc weder ghekeert was te middaghe, soe ghinc Susanna dore ende verwandelde haer in haers smans boghaert.
Ende dese ouders saghense daghelec daer in gaen ende hare verwandelen, ende si ontstaken te haer wert met oncuusscher begherten
ende si keerden haren sin omme ende keerden hare oghen neder, dat si den hemel niet sien en souden ende dat si niet herdencken en souden gherechte vonnissen.
Want si waren beide ghewont met hare minnen ende si en seiden deen den anderen haren rouwe niet,
want si scaemden hen deen dander hare oncuussche begheerte te seggenne, dat si met hare ligghen wilden.
Ende si behielden, dat sise dagelijcs neernstelikere aensien souden. Ende deen seide totten anderen:
Gaen wi thuis, want het is eten tijt. Ende si ghingen ute ende schieden deen vanden anderen.
Ende doen si weder gekeert waren, soe vergaderden si in een ende si vraechden deen vanden anderen de sake ende si liden hare oncuussche begeerte. Ende doe setten si ghemeine enen tijt, dat sise alleene souden moghen venden.
Ende het ghesciede, doe si wachten enen abelen dach, soe ghinc Suzanna alleene met tween meisenen in haers mans bogaert alsoe si ghisteren ende eer ghisteren dede, ende si wilde worden ghedweghen, want het was heet.
Ende daer en was niemant sonder die ii ouders gheborghen, diese mercten.
Ende si seide den meysenen: Bringt mi olie ende ghersten schachte ende sluit die doren vanden bogaerde, dat ic mi dwaien mach. .
Ende  si daden alsoe si bevolen hadde, ende si sloten de doren van den bogarde ende si ghingen ute dore ene posterne om te halene dat si bevolen hadde; ende si en wisten niet datter die ouders in gheborghen waren.
Ende doen die meysene ute ghegaen waren, soe stonden die twee ouders  op ende liepen tote hare ende seiden:
Sich, die doren vanden bogarde sijn ghesloten ende nieman en siet ons, ende wi hebben begheerte dijns. Ende hier omme doet onsen wille ende manghele di met ons;
ende eest dattuut niet doen en wils, soe selen wi jeghen di orconscap seggen dat een jonghelinc met di geweest heeft ende dattu op dese sake van di de meysene sonds.
Ende Susanna versuchte ende seide: Alle sens sijn mijn vernoeye, want eest dat ic dit doe, soe eest mi die doot, maer eest dat ict niet en doe, soe en sal ic uwen handen niet ontvlien;
maer mi is beter sonder werc te vallene in uwen handen dan te sondeghene in sHeren aenscuwene.
Ende Susanna riep met groter stemmen, ende die ouders riepen oec jeghen hare,
ende een liep ende ontdede die doere vanden bogarde.
Ende doen die cnapen vanden huus hadden ghehoert tgheroep inden boegaert, soe liepen sire in dore die posterne om te besiene wat dat daer was;
maer nae dien dat douders ghesproken hadden, soe scaemden hen die cnapen anxtelec, want dusdane redene en was noyt gheseit van Susannen. Ende het wert dander dach daer nae.
Ende doen tfolc comen was tote haren man Joachim, soe quamen oec die twee ouders vol van ongherechtigen ghepeisen jeghen Susannen om dat sise ter doot bringhen souden.
Ende si seiden vore tfolc: Sendt totte Susannen, Helchias dochter, Joachims wijf, ende si sondenre thant.
Ende si quam met vadere ende modere ende met haren kinderen ende met al haren maghen.
Want Susanna was zeere moghelec ende scoene van ghedaenten.
Ende die quade ouders bevalen, dat mense ontcleden soude, want si was ghedect, dat si doch alsoe souden worden ghesaedt van haere scoenheit.
Hier omme weenden die hare ende alle diese kenden.
Ende die twee ouders stonden op in midden tfolc ende leiden hare hande op Susannen hoeft,
ende si weende ende sach op te hemele wert, want hare herte was betrouwen hebbende in den Here.
Ende dese ouders seiden: Doe wi ons verwandelden onder ons tween allene in den bogaert, soe quammer dese in met ii meysenen ende sloet die doeren van den bogaerde ende liet die meysenen gaen;
ende een jonghelinc quam te hare, die daer verborgen was,  ende hi lach bi hare;
maer wi, die waren in enen hoec vanden bogaerde, doe wi dese quaetheit saghen, soe liepen wi totte hen ende wi saghense te gader ligghen.
Maer den jongelinc en mochten wi niet begripen, want hi was starckere dan wi, ende hi dede die doeren op ende spranc ute.
Ende doen wi dese begrepen hadden, soe vroechden wi hare, wie die jonghelinc was, ende si en wouts ons niet segghen. Van deser dinc sijn wi orconde.
Ende de menichte gheloefden hen als den ouders vanden volke ende den richters, ende si verwijsdense ter doet.
Ende Susanna riep met groeter stemmen ende seide: Ewelec God, du, di bekens al dat verborgen is, die alle dinc weets eer si ghescien,
du wets, dat si valsch orconscap jeghen mi gedragen hebben; ende sich, ic sterve als ic niet hieraf ghedaen hebbe, dat dese qualec versiert hebben jegen mi.
Ende die Here ghehoerde hare stemme,
ende doen mense ter doet wert leide, soe verwecte God eens joncs kints gheest, wies name was Daniel;
ende hi riep met groter stemmen: Ic ben suver van deser bloet.
Ende alle tfolck keerde hem omme te hem wert ende seiden: Wat redenen is dit, die du  spreecs?
Ende doe hi in midden hen stont, soe seide hi: Ghi sotte kindere Israhel, niet vonnessende noch die waerheit bekennende, ghi hebt aldus verwiset de dochter van Israhel;
keert weder ten vonnisse, want si hebben een valsch orconscap jeghen hare ghedraghen.
Hier omme keerde alle tfolc omme weder met haesten, ende die ouders seiden totte Danielle: Coemt ende sitte in midden ons ende segt ons, want God heeft di ghegeven die ere vander outheit.
Ende Daniel seide tote hen: Scheidse verre van een, ende ic salse hervonnissen.
Ende doen si deen vanden anderen ghesceiden waren, soe riep hi den enen van hen beiden ende seide hem: Veroudt in quaden daghen, nu sijn dine sonden op comen, die du te voren ghedaen heefs,
ongherechte vonnissen vonnessende, de ontsculdege onder doende ende die mesdadege latende, alsoe die Here seit: Du en sels den ontsculdeghen ende den gherechten niet dooden.
Nu hier omme, ofte duse sages, soe segt onder wat boeme dat duse sages te gadere spreken. Hi seide: Onder enen cyno.
Ende Daniel seide: Du heefs recht gheloghen  in dijn hoeft, want sich, sHeren engel heeft die sentencie van hem ontfaen ende sal di overmits ontwee slaen.
Ende hi dede dien wech ende beval den anderen te comenne ende seide: Canaans saet ende niet Judas saet, de scoenheit heeft di bedroghen ende dine oncuussche begheerte verkeerde dijn herte.
Aldus dadi den dochteren van Israhel, ende die ontsaghen hen ende spraken met u, maer Judas dochter en ghedoechde uwe quaetheit niet.
Nu, daer omme segt mi, onder wat boeme dat duse begreeps te gader sprekende. Ende hi seide: Onder enen prinus.
Ende Daniel seide hem: Du heefs oec recht ghelogen in dijn hoeft, want sHeren ingel beidt ende heeft een sweert, dat hi di overmits ontwee slaen sal ende dat hi u doden sal.
Ende al die vergaderinghe riep met groeter stemmen ende loefden Gode, die verloest die ghene die in hem hopen.
Ende si stonden op jeghen dese twee ouders, want Daniel verwanse met haers selves monde, dat si valsch orconscap hadden gheseit, ende si daden hen alsoe si qualic ghedaen hadden jeghen haren even kersten,
om dat si doen souden nae Moyses wet, ende si dodense; ende donsculdich bloet waert verloest in dien daghe.
Ende Helchias ende sijn wijf loefden Gode om Susannen, harer dochter, met Joachimme, haren man, ende met al haren maghen, want men vant in hare negheen vul dinc.
Ende van dien daghe ende voert ane waert Daniel groet in des volcs aenscouwene.
Ende die coninc Astrages wert tote sinen vaders gheleit ende Cyrus van Persen ontfinc sijn rike.
Ende Daniel was sconincs veinoet ende gheleert boven alle sine vriende.
Te Babilonien was een afgod die Bel hiet, ende men dede cost om hem alle dage xii archaben  bloemen ende xl scape ende vi cruicken wijns.
Ende die coninc oeffendenne ende ghincken alle daghe aenbeden, maer Daniel aenbede sinen God. Ende die coninc seide hem: Waer omme en aenbedestu Bel niet?
Ende hi antwoerde ende seide hem: Want ic en oefenne negheen beelden die met handen gemaect sijn, maer ic aenbede den levenden God die sciep hemel ende eerde ende die macht heeft van allen vleessche.
Ende die coninc seide tote hem: En dunct di niet, dat Bel een levende god is?  En siestu niet, hoe vele dat hi daghelex et ende drinct?
Ende Daniel seide al lachende: Coninc, en dole niet, want dese is binnen eerden ende buten mottalen ende  hi en at noyt.
Ende die coninc wart gram ende riep Bels papen ende seide hen: En si dat ghi mi segt wie dese coste et, ghi sulter omme sterven;
maer eest dat ghi ghetoenen moghet, dat het Bel et, soe salre Daniel omme sterven, want hi heeft gheblasphameert jeghen Bel. Ende Daniel seide totten coninc: Het ghesciede nae dijn woert.
Want Bels papen waren lxx ute genomen hare wive ende hare cleyn kindere ende hare zonen. Ende die coninc quam met Danielle in Bels tempel,
ende Bels papen seiden: Siet, coninc, wi suelen daer buten gaen ende du, coninc, sette die spise ende menghele den wijn ende slute die doere ende tekense met dinen vingherline;
ende morghen, als du daer in comen sels, en vinstuut niet al gheten van Bel, so selen wi sterven, ofte Daniel, die gheloghen heeft jegen ons.
Want si hadden betrouwen, om dat si onder Bels tafele enen heimeliken inganc ghemaect hadden al onder die erde, ende al daer quamen si altoes in ende atent al.
Ende het ghesciede nae dat die papen ute ghegaen waren ende die coninc die spise vore Bel settede, soe beval Daniel sinen cnapen ende si haelden asschen, ende hi teemsese al den tempel dore vore den coninc; ende si ghinghen ute ende sloten die dore ende si teeckendense met sconincs vingherline ende ghinghen wech.
Maer de papen ghingenre in nae hare ghewoente tsnachts ende hare wive ende hare kindere, ende si atent ende dronckent al.
Ende die coninc stont op in die eerste dagheraet ende Daniel met hem,
ende de coninc seide: Daniel, en sijn de tekene niet gheheel? Ende hi antwoerde: Ja, si, coninc.
Ende thant doen si die dore op ghedaen hadden, soe sach die coninc op die tafele ende riep met groter stemmen: Bel, du best groet ende negheen loesheit en is met di.
Ende Daniel loech ende hielt den coninc, dat hi daer niet in gaen en soude, ende seide: Besich tpaviment, merck, wies voetstappen dit sijn.
Ende die coninc seide: Ic sie manne ende wive ende kindere voetstapen. Ende die coninc waert gram
ende hi begriep doen die papen ende hare wive ende hare kindere, ende si toenden hem die heimelike doren, daer si dore ghingen ende atent dat opte tafele was.
Ende die coninc dodese ende hi leverde Bel in Daniels macht, ende hi werpene averecht ende sinen tempel oec.
Ende in die stat was een groet drake ende die van Babilonien dienden hem.
Ende die coninc seide totte Danielle: Sich, nu en moghestu niet seggen, dat dit negheen levende god en is. Daer omme aenbeedtenne.
Ende Daniel seide: Ich aenbede den Here minen God, want hi is die levende God;
maer, coninc, gheeft mi die macht ende ic sal den drake doden sonder sweert ende stoc. Ende die coninc seide: Ic geve di de macht.
Ende Daniel nam pec ende ruet ende haer ende soedt te gadere ende maecter enen clont af ende gaeffenne in sdraken mont, ende die drake berste. Ende Daniel seide: Siet dien ghi aenbeedt.
Doen dit die van Babilonien ghehoert hadden, soe hadden sijt alte onwert ende si vergaderden jeghen den coninc ende seiden: De coninc is Jode worden, hi heeft Bel te broken ende den drake ghedoedt ende die papen verslagen.
Ende si seiden, doen si totten coninc comen  waren: Levert ons Danielle, ofte anders selen wi di doet slaen ende dijn huus.
Ende die coninc sach, dat si anxtelec jeghen hem vallen souden, ende van noede ghedwonghen soe leverde hi hen Danielle;
ende si worpene in der leeuwe kevie, ende hi was daer vi daghe.
Ende in die kevie waren vii leeuwe, ende men gaf hen elcs dages ii lichamen ende ii scape, ende men gafse hen doe niet, om dat si Danielle eten souden.
Ende in Juda was Abacuc, een prophete, ende hi hadde pot eten ghesoden ende hadde broet in een laken ghecnocht ende hi ghinc  te velde wert om sinen maeyers te draghene.
Ende sHeren inghel seide tote Abacuc: Draecht dijn mael dattu heefs, in Babilonien Danielle, die inder leeuwe kevie is.
Ende Abbacuc seide: Here, ic en sach noyt Babilonien ende ic en weet die kevie niet.
Ende sHeren ingel nammene in den sop van sinen hoefde ende hi droechene metten hare van sinen hoefde, ende hi settenne in Babilonien boven die kevie inden bedruische sijns gheests.
Ende Abbacuc riep ende seide: Daniel, Gods cnecht, nemt dit mael dat di God ghesonden heeft.
Ende Daniel seide: God, du best mijns herdacht ende du en heefs niet ghelaten die ghene die di minnen.
Ende Daniel stont op ende at. Ende sHeren inghel settede Abbacuc thant weder in sine stat.
Ende de coninc quam ten zevenden daghe om Danielle te bewenenne, ende hi quam ter kevien ende sach inwert, ende sich, Daniel sat in middewert vanden leeuwen.
Ende die coninc riep met groter stemmen ende seide: Here, Daniels God, du best groet! Ende hi trackene uter kevien;
maer die ghene die sake waren sijns verlies, dede hi daer in, ende si worden op ene wile vore hem gheten.
Doe seide die coninck: Alle die in alle dlant wonen, si ontsien Daniels God, want hi is verloessere ende behoudere, die tekene ende wondere doet inden hemel ende in die erde, die Daniel verloest heeft uuter leeuwen kevie.
Ende het gheviel na dien, dat die coninc Alexander, Philippus sone van Macedo, die eerst in Grieken regneerde, doen hi quam uten lande van Cethim ende hi verslaghen hadde Darium, den coninc van Perssen ende van Meden,
soe maecte hi vele stride ende hi wan alreliede vaste steden ende hi doodde de coninghe vander werelt;
ende hi voer over toten endde vander werelt, ende hi ontfinc de roeve vander menichten der heidene, ende dlant rustede in sinen aenscouwenne.
Ende hi vergaderde macht ende een zeer sterc heer, ende sijn herte verhief hem ende wert hoverdich;
ende hi behielt der heidenne lantscape ende die princen, ende si worden hem tonder onder tribuit.
Ende hier nae viel hi op een bedde ende hi bekende, dat hi sterven soude;
ende hi riep sijn edel kindere, die met hem op ghevoedt waren van sijnre joncheit, ende dien deilde hi sijn rike, doen hi noch leefde.
Ende Alexander regneerde xii jaer ende hi sterf.
Ende sijn kindere behielden trike, elc in sijn stat;
ende si setten alle cronen op thoeft nae sijn doet, ende hare zonen nae hem vele jare, ende tquaet waert ghemeerdert in die werelt.
Ende ute hen lieden quam de wortele der sunden de edel Anthiocus, sconincs Anthiocus sone, die te Rome ghisel gheweest hadde, ende hi regneerde in den hondersten ende xxxvii-sten jaren nae trike van Grieken.
In dien dagen quamen uute Israhel ongherechtige kindere, ende si rieden vele lieden ende seiden: Gaen wi ende maken wi gheselscap metten heidenen die omtrent ons sijn, want van dier tijt, dat wi van hen ghesceiden sijn, soe hebben ons vele quade dinghen vonden.
Ende dese redene scheen goet in haren oghen;
ende eneghe sonden totten coninc, ende hi gaf hen de macht, dat si der heidene gherechticheit doen souden.
Ende si maecten een heiden scole in Jerosoluma na der heidene wet;
ende si maecten hen selven over sloven, ende ghingen der heileger wet af,  ende si gheselden hen metten heidenen, ende si worden vercocht, dat si quaet doen souden.
Ende dit rike was bereet in Anthiocus aenscouwenne, ende hi begonste te regnerenne in dlant van Egipten, om dat hi boven twee riken regneren soude.
Ende hi trac in Egipten met eenre sware menichten, met waghenen ende olifanten ende gheredenen ende met eenre groter menichten van scepen;
ende hi dede enen strijt jeghen Ptholomeus,  den coninc van Egipten; ende Ptholomeus ontsach hem van sinen aensichte ende vloe, ende vele vielenre ghewont.
Ende Anthiocus wan de vaste steden in dlant van Egipten ende hi ontfinc den roef vanden lande van Egipten.
Ende Anthiocus keerde hem omme nae dien, dat hi Egipten gheslaghen hadde in  den hondersten ende xliii-sten jare, ende hi trac op te Israhel wert.
Ende hi quam te Iherusalem met eenre swaere menichten,
ende hi ghinc in den heileghen tempel met hoverden ende hi nam den gulden outaer ende den candelare des liechtes ende alle sine vate ende die tafele der prophosicien ende die proeve vate ende de violen ende de guldene mortiere ende die gordine ende de cronen ende tgulden ornament, dat voer daensichte vanden tempele was, ende hi braect al.
Ende hi nam tsilver ende tgout ende de bequamelec vate, ende hi nam de heimelike tresore die hi vant, ende hi droecht al wech ende trac wech in sijn lant,
ende hi sloech vele liede doot ende hi sprac in groter hoverden.
Ende in Israhel waert groet gheween ende in al hare steden,
ende die princen ende douders versuchten, de jonghelinge ende de maghede worden ghecranct, ende der wive scoenheit wert verwandelt,
elc man nam ane gheween ende die in huwelike bedde saten, weenden;
ende dlant waert beruert vanden ghenen dier in woenden, ende al Jocabs huis dede lachter aen.
Ende nae twee jare van dien daghe soe sant die coninc den prince van sinen tributen inden steden van Juda, ende hi quam te Iherusalem met groter scaren;
ende hi sprac hem vrindelike worde toe in loesheiden, ende si gheloefden hem.
Ende hi viel haestelec op die stat ende sloechse met groter plagen, ende hi verderfde vele volcs ute Israhel.
Ende hi nam der stat roef ende hi ontstacse metten viere, ende hi destrueerde hare huise ende hare muere al ommen domme;
ende si voerden de wive ende de kindere ghevaen ende namen haer vee.
Ende si stichten Davits stat met enen hoghen muere ende vesten ende met hogen torren, ende si waert hem ghemaect te eenre borch.
Ende si leiden daer liede, ongherechte manne van den sondaren, ende si wordenre mechtich binnen; ende si leiden daer binnen wapene ende vitaeldie, ende si vergaderden daer den roef van Iherusalem,
ende leidenen daer op; ende si worden in een groet stric.
Ende dit waert ghedaen ter verradenissen vanden tempele ende te enen groten duvele in Israhel;
ende si storten onsculdich bloet ute al ommen domme die heilege stat, ende si besmetten die heilege stat.
Ende die te Iherusalem woenden, vlouwen om haren wille ende si waert woenachtech van vreemden lieden, ende si waert vreemde haren sade, ende haer kindere lietense.
Hare heilicheit waert bedrueft gelijck der wildernissen, ende hare feestelec dage worden verwandelt in gheween, ende haer saterdage in lachter ende haer ere in niet.
Nae dat haer glorie groet was, so waert hare scande ghemenichfuldicht, ende hare hoecheit waert ghewandelt in gheween.
Ende die coninc Anthiocus screef al sinen rike, dat alle tfolc een wesen soude, ende elc liet sijn wet,
ende alle liede daden nae sconincs Anthiocus waert;
ende vele liede ute Israhel daden sinen wille ende offerden den afgoden ende besmetten den saterdach.
Ende die coninc Anthiocus sant boeke bi sijnre boden hant in Iherusalem ende in allen den steden van Juda, dat si volgen souden der heidenne wet vanden lande,
ende dat si verbieden souden in Gods tempele te doene holocauste ende sacrificien ende danckelike offeranden,
ende dat si verbieden souden den saterdach te vierenne ende die heilege feesten,
ende dat si die heilicheiden souden doen besmetten ende theilich volc van Israhel.
Ende hi beval outare te makenne ende tempele ende afgode, ende dat men verken vleechs offeren soude ende ghemein vee,
ende dat men die  kindere soude laten onbesneden, ende dat men hare zielen besmetten soude in allen onsuverheiden ende onwerdicheiden, soe dat si der wet vergheten souden, ende dat si alle Gods gherechticheiden verwandelen souden;
ende soe wie dat niet doen en soude nae sconincs Anthiocus woert, dat si sterven souden.
Na al dese woerde screef hi al sinen rike ende hi settede princen boven tfolc, diese  dwinghen souden dit te doene;
ende si bevalen den steden van Juda te sacrificeerne.
Ende vele vanden volke vergaderden te hem die sHeren wet lieten, ende si daden quaet op dlant;
ende sie verjagheden tfolc van Israhel in holen ende in heimelike fugitive steden.
In den hondersten ende xlv-sten jare nae trike van Grieken opten xv-sten dach vander maent Casleu soe maecte die coninc Anthiocus den onwerden afgod der druefheit op Gods outaer; ende in allen den steden van Juda al ommen domme maecten si outare,
ende men verbernde wieroec vore die doeren vanden huisen ende in den straten ende si sacrificeerden daer;
ende si sneden die boecke van Gods wet ontwee ende verberndense metten viere;
ende onder wien datmen vant boecke van Gods wet, ende soe wie sHeren wet hielden, die sloegen si doet nae sconincs Anthiocus ghebod.
Si daden dit den volke van Israhel in harre macht, diemen vant in al de maent inden steden.
Ende opten xxv-sten dach van dier maent soe offerden si opten outaer, die jeghen Gods outaer stont;
ende men sloech de wive doet die hare kindere besneden, nae sconincs Anthiocus ghebod,
ende si hinghen die kindere bi den halse tallen haren husen ute, ende die ghene diese besneden, sloeghen si doet.
Ende vele vanden volke van Israhel droegen over een, dat si gheen onsuverheiden eten en souden, ende si cosen liever te stervene dan besmet te werdenne met onsuveren spisen;
ende si en wilden Gods heileghe wet niet breken ende si worden doet gheslagen.
Ende het waert een herde groete gramscap op tfolc.
In dien daghen stont op Mathathias, Jans zone die Simons zone was, een pape van Joarims zonen, ende hi sat op den berch Modim.
Ende hi hadde vijf sonen: Johannam dien men toe naemde Gaddis,
ende Symeone dien men toe naemde Thasi,
ende Judam dien men hiet Machabeus,
ende Eleozarre die men toe naemde Abaron, ende Jonathan dien men toe naemde Apphut.
Dese saghen tquaet datmen dede inden volke van Juda ende in Iherusalem;
ende Mathathias seide: Ay mi, waer toe waerdic gheboren om te siene tfertorden van minen volke ende tferterden vander heileger stat, ende dat ic daer sitte alssi ghelevert is inder viande hande?
Die heilege dingen sijn worden in vreemder liede hande ende die tempel van Iherusalem is als een onwerdich mensche,
ende die vate hare glorien sijn ghevanghen wech ghevoert, hare oude liede sijn gheslagen inden straten, ende hare jonghelinge sijn ghevallen in der viande sweert.
Wat liede sint, die hare rike niet ondergaen en hebben, ende die haren roef niet ghehadt en hebben?
Alle hare verchiertheit is hare ghenomen; die stat die vri was, is dienst wijf worden.
Ende siet, onse heilegen ende onse scoenheit ende onse claerheit sijn bedrueft, ende de heidenne hebbense besmet.
Wat souden wi nu langer beleven?
Ende Mathathias ende sijn sonen scoerden haere cledere ende si overdecten hen met haren ende si weenden herde zeere.
Ende die ghene die van Anthioco, den coninc, ghesonden waren, quamen daer, om dat si die ghene die in die stat Modin ghevlouwen waren, souden dwingen te offerne ende wieroec te ontstekenne ende Gods wet ave te gane.
Ende vele vanden volke van Israhel consenteerdent ende ghingen te hen, maer Mathathias ende sijn zonen stonden vromelijc.
Ende die vanden coninc Anthioco ghesonden waren, antwoerden ende seiden Mathathie: Du best prince ende die voerbarichste van deser stat, ende de meeste ende verchiert van kinderen ende van ghebroeders.
Daer omme comt eerst voert ende doet sconincs ghebod, alsoe alle heidene ghedaen hebben ende de manne van Juda ende die binnen Iherusalem bleven sijn, ende du ende dijn zonen suls sijn onder sconincs vriende ende gheeert met silvere ende met goude ende met vele ghiften.
Ende Mathathias antwoerde ende seide met luider stemmen: Ende al sijn alle heidene den coninc Anthiocho ghehoersam, soe dat elc af gaet van sijnre vadere dienste ende doen sijn gebode,
ic ende mijn sonen ende mijn broedere, wi selen ghehoersam sijn onser vadere wet.
God moet ons goedertieren wesen, want ons en is niet orbarlec te latene Gods wet ende sine gherechticheit.
Wi en selen sconincs Anthiocus woerde niet hoeren ende wi en selen niet sacrificeren ende onser wet ghebode breken, dat wi enen anderen wech gaen selen.
Ende doen hi op hielt dese worde te sprekenne, soe ghinc een Jode voer  harre alre oghen offeren den afgoden nae sconincs ghebot opten outaer in die stat Modin.
Ende Mathathias saget ende het deerde hem, ende sijn lendenen beefden ende sijn toren waert ontsteken nae tfonnisse vander wet, ende hi liep hem op ende sloechenen doet op den outaer.
Maer dien man oec, dien de coninc Anthiocus ghesonden hadde, die de liede dwanc te offerne, dien sloech hi doet te dier selver tijt,
ende hi brac den outaer ende hi wrac die wet, alsoe Finees dede Sambri sone Salomi.
Ende Mathathias riep met groter stemmen ende seide: Soe wie dat de wet mint ende diese meint te houdenne, hi come achter mi.
Ende hi ende sijn zonen vloen in den berghen, ende al dat si hadden, lieten si in de stat.
Doe trocken vele liede inder wildernissen neder, die vonnisse ende gherechticheit sochten,
om dat si daer sitten souden, si ende har kindere ende haer wive ende haer vee, want alle quaet wert op hen verherdt.
Ende dit waert sconincs manne gheseit ende den heerre, dat in Iherusalem was, in Davids stat, dat eneghe manne die sconincs ghebod ghebroken hadden, waren wech ghegaen in heimelike stede inder wildernissen, ende dat vele liede hen ghevolcht waren.
Ende si trocken thant jeghen hen ende maecten strijt inden saterdaghe
ende seiden totte hen: Steecti noch jeghen tghebod? Comt ute ende doet noch nae sconincs Anthiocus woert, ende ghi sult leven.
Ende si seiden: Wi en selen niet ute comen noch wi en selen niet doen nae sconincs woert, dat wi den saterdach besmetten selen.
Ende si ruerden den strijt jeghen hen,
ende si en antworden hen niet noch en worpen negheenen steen jeghen hen noch si en versekerden die heimelike steden niet
ende seiden: Laet ons alle sterven in onser simpelheit, ende hemel ende erde selen onse orconde sijn, dat ghi ons ongherechtelec verderft.
Ende si maecten strijt op hen inden saterdaghe, ende si en haer wive ende harre kindere ende haer vee bleven doet tote .m. menschen zielen.
Ende Mathathias vernam dit ende sijn vriende, ende si hadden groet gheween op hen;
ende elc man seide sinen vrient: Doen wi alle alsoe onse broedere ghedaen hebben, ende en vechten wi niet jeghen de heidene over onse zielen ende onse gherechticheiden, soe selen si ons haestelec verderven vanden lande.
Ende op dien dach peisden si ende seiden: Soe wat manne totte ons comen sal om striden inden saterdaghe, laet ons jeghen hen vechten, ende en sterven wi alle niet alsoe onse broedere doet sijn int heimelike.
Ende doe waert jeghen hen vergadert een vergaderinghe ute Israhel van starker macht, elc die willich was in die wet;
ende alle die vanden quade vloen, si vergaderden te hem ende woerden hem te salcoerse.
Ende si vergaderden een heer ende si sloegen de sondaren in haerre gramscap ende dongherechtige manne in hare onwerdicheit, ende dandere vloen ten heidenen wert om tontgane.
Ende Mathathias ende sijn vriende ghingen al omme ende braken de outare
ende besneden die onbesneden kindere, die si vonden binnen den lande van Israhel.
Ende si verdreven die kindere der hoverdicheit, ende dwerc hadde voertganc in haer hant;
ende si behielden de wet vander heidenre hant ende vander coninghe hande, ende si en gaven den sondaren den horen niet.
Ende die dage van Mathathias doet naecten, ende hi seide sinen zonen: Nu is ghestarct de hoverde ende die castiinghe ende die tijt des omwerpens ende de gramscap der onwerdicheit.
Nu hier omme, lieve zonen, soe weest bescermers vander wet ende gheeft uwe zielen om onser vadere testament,
ende herdenct der vadere werke, die si ghedaen hebben in haren geslechten, ende ghi sult grote glorie ontfaen ende eweliken name.
En waert Abraham inder becoringhen niet ghetrouwe vonden ende en wert dat hem niet gheacht ter gherechticheit?
Josep wachte inden tide sijns verdriets tghebot, ende hi waert here van Egipten.
Finees, onse vader, om dat hi de wet wrac, soe ontfinc hi de ghifte vanden eweliken paepscap.
Doe Josue voldede dwoert, soe waert hi maerscalc van Israhel.
Om dat Caleph orconde in die vergaderinghe, soe ontfinc hi deerfachticheit.
David wan in sijnre ontfermicheit trike ewelec.
Om dat Helias wrac der wet toren, soe wert hi ontfaen inden hemel.
Ananias, Azarias ende Misael worden verloest  van den viere om haer gheloeve.
Daniel waert in sijnre simpelheit verloest vander leeuwen monde.
Ende aldus penst vanden enen gheslechte totten anderen, want alle die ghene die in hem hopen, si en worden niet gecranct.
Ende en ontsiet u niet van eens sondaren woerden, want sijn glorie is mes ende worm:
heden verheft hi hem ende morghen en salmens niet venden, want hij is verwandelt in sijn eerde, ende sijn ghepeis sal vervaren.
Hier omme, lieve sonen, wert vrome ende doet manlijc in de wet, want als ghi ghedaen sult hebben dat u bevolen is van den Here onsen God soe suldi in dier glorien sijn.
Ende siet Simeon, u brueder, ic weet dat hi een man van rade is, hoertenne altoes ende hi sal u vader wesen.
Ende Judas Machabeus is sterc van machte van sijnre joncheit, hi sal u maerscalc wesen, ende hi sal u doen des volcs strijt.
Ende ghi selt totte u doen comen alle die ghene die di wet houden, ende wrect de wrake van uwen volke,
ghelt den heidenen haren loen ende wacht tghebod vander wet.
Ende hi benedidese ende hi waert totte sinen vaders gheleit.
Ende hi sterf inden hondersten ende xlvi-sten jare, ende hi waert van sinen sonen begraven in sijnre vadere graf in Modin; ende al Israhel beweendenne met groten gheweene.
Ende Judas dien men hiet Machabeus, stont op over hen.
Ende alle sijn broedere holpen hem, ende alle die ghene die hen gheselt hadden met sinen vader, ende hi street Israhels strijt met blijscapen.
Ende hi bereide sinen volke glorie, ende becleede hem met enen halsberghe alse een gygant, ende hi dede sijn vechtende wapenne ane inden striden, ende hi beschermde de ghetelde met sinen swerde.
Hi wert ghelijc enen leeu in sinen werken ende ghelijc eens leeus jonc, dat briescht om sijn proeye te vane;
ende hi volghede den quaden nae ende sochtse, ende die sijn volc verstoerden, die verbernde hi metten viere.
Ende die viande worden verdreven om die vrese van hem, ende alle die ghene die quaet daden, worden verstoert, ende die salicheit hadde voert ganc in sijn hant.
Ende hi veronwerde vele coninghe, ende hij verblijdde Jacob in sinen werken, ende ewelec is sijn herdencken in benedixien.
Ende hi doer wandelde die steden van Juda ende hi doeder die quade ute ende hi keerde de gramscap van Israhel.
Ende hi wert vernaemt toten einde der werelt, ende hi vergaderde die vervoeren.
Ende Apollonius vergaderde die heidenne ende grote cracht van Samarien om jeghen Israhel te stridenne.
Ende Judas vernaemt, ende trac ute hem te ghemoete ende hi sloechenne doot; ende vele vielenre ghewont ende dandere vlouwen.
Ende hi nam hare rove, ende Judas nam Apollonius swert ende hi vachter alle sijn leefdage met.
Ende Seron, de maerscalc vanden here van Syrien, hoerde dat Judas een vergaderinghe gaderde vanden goeden met hem,
ende hi seide: Ic sal mi enen name maken ende worden verheven binnen den rike, ende ic sal Judam ende die met hem sijn, vervechten, die sconincs woert veronwert hebben.
Ende si gereiden hen, ende der quadere ghetelde trocken met hem, sterke helpers, dat si in den kinderen van Israhel wrake doen souden.
Ende si naecten tote Betharen, ende Judas trac ute hem te ghemoete.
Maer doe si saghen theer hem te ghemoete comen, soe seiden si totte Judam: Hoe selen wi dus luttel moghen ghevechten jeghen dus grote menichte ende sterc? Ende wi sijn heden vermoyt van vastenne.
Ende Judas seide: Hets licht, dat vele liede verwonnen worden in luttel liede hande, ende en is negheen onderscheit in Gods aenscouwenne vanden hemel te verloessenne met velen ofte met luttelen;
want die victorie vanden stride en is niet inder menichten vanden here, maer die cracht is vanden hemele:
si comen te ons in hoverdegher menichten ende in hoverden om ons te verdervenne ende onse wive ende onse kindere ende om te roevenne,
maer wi selen vechten over onse zielen ende voer onse wet,
ende die Here salse vertorden voer ons aensichte, maer en ontsiese ghi niet.
Ende doen hi op hielt te sprekenne, soe viel hi haestelec hem in, ende Seron ende sijn heer wert verwonnen in sinen aenscouwenne.
Ende hi volghede hem nae inden  nederganc van Bethoron tote opt velt, ende van hen lieden vielen viiic mans,  maer dandere vlouwen in der Filistien lant.
Ende Judas anxt ende vrese ende sijnre broedere viel op alle die heidene al ommen domme,
ende sinen naem quam totten coninc, ende alle liede vertelden van Judas stride.
Ende doen Anthiocus, die coninc, dese woerde hoerde, soe waert hi gram int  herte, ende hi sant ende vergaderde al theer van al sinen rike, herde sterke ghetelde.
Ende hi dede sinen tresoer op ende hi gaf den here sout een jaer lanc, ende hi beval hem, dat si talle dinghen ghereet waren.
Ende hi sach, dat tghelt van sinen tresoren af ghinc ende dat die tribute vanden rike cleyn waren om tghescil ende die plaghe die hi int lant dede, om dat hi de wette af leide, die vanden eersten daghen hadden gheweest;
ende hi duchte dat hi eenwerf ofte twewerf niet hebben en soude ter teren ende die ghiften die hi te voren ghegeven hadde met milder hant ende die hi hadde overtullechlec ghegeven boven alle die coninghe die vore hem gheweest hadden.
Ende hi wert zeere bedrueft int herte ende hi peinsde te gane in Pertsen om die tribute van den lande te hebbenne ende om vele silvers te gaderenne.
Ende hi liet Lysiam, enen edelen man vanden conincliken gheslechte, boven den orborre vanden rike, vander rivieren Eufraten totter rivieren van Egipten,
ende dat hi Anthiocum, sinen zone, voeden soude totte dat hi weder quame.
Ende hi leverde hem half there ende die olifante, ende hi beval hem van allen wat hi wilde, ende vanden ghenen die woenden in Judea ende in Iherusalem,
ende dat hi totte hem een heer senden soude om de cracht van Iherusalem ende om die over blive van Iherusalem te oneerne ende te verdervenne, ende om haer herdencken van dier stat te doene;
ende dat hi daer soude doen wonen vreemde gheboerne liede in al haer lant, ende dat hi haer lant metten lotte deilen soude.
Ende die coninc nam met hem dander deel vanden heerre ende hi trac ute Anthiochien, der stat van sinen rike, inden hondertichsten ende xlvii jare, ende hi trac over die riviere Eufraten ende hi doer voer de hoeghe lantscape.
Ende Lysias coes ute Ptholomeum, Dormini zone, ende Nichavoren ende Gorgiam, mechtige manne van sconincs vrienden,
ende hi sant met hem lieden xlm manne ende viim gheredene, dat si trecken souden int lant van Juda ende dat sijt verderven souden na sconincs woert.
Ende si trocken ute om te varenne met al haerre macht, ende si quamen ende trocken te Ammaum tot int campaendien lant.
Ende die coepliede van den lande scape hoerden haren name ende si namen zeere vele silvers ende gouts ende cnapen ende si quamen int heer om die kindere van Israhel te coepenne te knechte, ende theer van Sirien quam met hem ende van vreemder liede lande.
Ende Judas ende sijn bruedere sagen, dat die quade dinghen ghemeeret waren, ende dat heer te haren lande wert quam; ende si vernamen sconincs woerde, die hi den volke bevolen hadde, dat sise te niete maken souden ende te lachtere.
Ende elc seide tot sinen vrient: Laet ons verheffen die nedervellinghe van onsen volke ende laet ons voer ons volc vechten ende voer onse heilegen.
Ende die vergaderinge waert vergadert om ghereet te sine ten stride ende om te bedenne ende te heischene goedertierenheit ende ontfermicheit.
Ende men woende binnen Iherusalem niet, maer si was als een wildernisse; van haren kinderen en was nieman dier in ghinc, ende theileghe vertardt men, ende vreemde gheboerne kindere waren in die borch: daer was der heidene woninghe. Ende die weldicheit was van Jacob ghenomen, ende daer ghebrac die herpe ende de cythole.
Ende si vergaderden ende quamen in Masphat jeghen Iherusalem, want voertijts was Masphat een stat van bedinghen in Israhel;
ende si vasten dien dach ende cleden hen met haren, ende si stroiden asschen op hare hoefde ende si leiden haer  cledere af,
ende si ontdaden die boecke vander wet, daer die heidene ute sochten de ghelikenissen van haren afgoden,
ende si brachten die papelike ornamente in hare primicien ende hare tienden ende si verwecten hare nasareos,  dat waren hare verghifte liede, die hare daghe voldaen hadden,
ende si riepen met groter stemmen inden hemel ende seiden: Wat selen wi desen mannen doen ende waer wert selen wise leiden?
Ende dine heileghen sijn vertorden ende besmet, ende dine papen sijn worden in ghewenne ende in vernederen;
ende sich, die heidene sijn vergadert jeghen ons om ons te verdervenne, du wets wat si jeghen ons peisen.
Hoe selen wy mogen gedueren vore haer aensichte, het en si dattu ons helps?
Ende si trompten lude met trompen.
Ende hier nae maecte Judas die leitsmanne vanden volke, dusentich heren ende hondert heren ende vijftich heren ende dyseniers,
ende hi seide den ghenen die huse stichten ende wive ondertroudt hadden, ende die wijngaert planten ende die hen ontsagen, dat elc weder keren soude in sijn huys nae de wet;
ende si ruerden tghetelde ende sloegense ten Suden van Ammaum.
Ende Judas seide: Gordt u vaste ende weest mechtighe kindere, ghi sult wesen vroech ghereet, dat wi vechten moghen jeghen dese heidene die comen sijn om ons te verdervenne ende onse heilegen,
want ons is beter, dat wi sterven inden strijt dan dat wi sien souden onser heileghen quaet ende onser liede.
Maer alsoe den wille is inden hemel, alsoe moet gheschien.
Gorgias nam vm manne met hem ende m uutghenomene geredene, ende si ruerden tsnachts tghetelde
om ter Joden ghetelden wert te treckenne, dat sise onversienlijc slaen souden; ende die kindere die in die borch waren, si waren hare leitsmanne.
Ende Judas horet, ende hi stont op ende de mechteghe om te slane de macht van sconincs heren, die in Ammaum waren;
want noch was theer ghesceiden vanden ghetelden.
Ende Gorgias quam in Judas ghetelde bi nachte ende en vant daer niemanne, ende hi sochse int gheberchte, want hi seide: Dese vlien van ons.
Ende alst dach woerden was, soe saghen si Judam opt tfelt met iiim mannen alleene, want dander en hadden negheen wapenen noch swerde,
ende si sagen der heidenen ghetelde sterc ende al ommen domme hen die ghewapende ende die gheredene, ende dese waren geleert ten stride.
Ende Judas seide toten mannen die met hem waren: En ontsiet dese menichte niet ende en ververt u niet van haren gheruechte;
ghi selt herdencken, hoe onse vadere worden behouden ghemaect in die Roede Zee, doe hen Pharao nae volchde met enen groten here.
Ende nu laet ons roepen in den hemel, ende die Here sal onser ontfermen ende hi sal herdencken onser vadere belofte, ende hi sal heden dit volc tonder doen voer ons aensichte;
ende alle heidene selen weten dat hijt is, die vertroest ende verloest Israhel.
Ende die vreemde geborne hieven hare oghen op ende si saghense jeghen hen comen,
ende si trocken uten ghetelden te stride. Ende die met Judam waren, si trompten met trompen
ende si vergaderden, ende die heidene ghingen tonder ende vlouwen opt velt;
maer dachsterste vielen in den swerde, ende si volgheden hem nae totte Gaseron ende totten couteren van Ydumea ende van Azoten ende van Jamnie,  ende van dien vielen iiim mans.
Ende Judas keerde weder ende sijn heer volghede hem;
ende hi seide totten volke: En begheert noch en ghenen roef, want jeghen ons is strijt,
ende Gorgias ende sijn heer is in den bergen bi ons, maer staet jeghen onse viande ende verjaechtse, ende daer nae suldi den roef nemen.
Ende doen Judas noch sprac, siet, soe sagen si noch een partye scouwende vanden berge.
Ende Gorgias sach dat die sine ghevloen waren ende dat sine ghetelde ontsteken waren, want die roec dien men sach, vertoende watter ghevallen was.
Ende doen si dit sagen, soe ontsagen si hen herde zeere, om dat si Judam ende sijn heer saghen ghereet ten stride op tfelt;
ende si vlouwen alle inder heidene velt.
Ende Judas keerde hem ten roeve wert van den ghetelden, ende si namen vele gouts ende silvers ende blauwe cledere ende purper vander zee ende groet goet.
Ende doen si weder keerden, soe songhen si lof ende danc ten Gode in den hemel, want hi is goet, want in den eweliken is sijn ontfermicheit.
Ende in dien daghe gheviel groete salicheit in Israhel.
Ende die  ghene die vanden heidenen ontgaen waren, si quamen ende seiden Lysiasse al dat ghevallen was.
Ende doe hi dit hoerde, so waert hi amechtich van rouwen, dat in Israhel niet gevallen en was alsoe hi wilde, ende alsoe de coninc bevolen hadde.
Ende ten anderen jare vergaderde Lysias lxm manne uutghecoorne ende vm gheredene om Juda te verwinnenne;
ende si quamen in Judea ende sloeghen getelde in Bethoron, ende Judas quam hem te ghemoete met xm manne.
Ende hi sach theer sterc, ende hi beedde ende seide: Verloestere van Israhel, du best ghebenedijt, die des mechtichs gheruechte neder tords in Davids, dijns cnechts, hant ende leveres der vreemder gheboerne ghetelde in Jonathas, Sauls soens, hande ende sijns schilts knechts.
Beslute dit heer in dijns volcs van Israhel hande, ende si moeten werden gheschendt in haer heer ende hare gheredene.
Gheef hem anxt, ende die stoutheit hare macht moet smelten, ende si moeten werden beruert in harre verdervenissen;
verdrijfse metter gheenre sweerde, die di minnen, ende alle, die dinen name kennen, moeten di loven in blijscapen.
Ende si vergaderden ende van Lisias heer vielenre vm mans.
Ende doe Lisias sach, dat sijn liede vloen in der Joden stoutheit, ende dat si ghereet waren te levenne ofte te stervenne starckelijc, soe voer hi wech te Anthiochien ende hi coes ridders ute, dat hi met groter menichten weder comen soude in Judea.
Ende Judas ende sijn bruedere seiden: Siet, onse viande sijn tonder ghedaen, trecken wi nu op om die heileghen te suverenne ende te vernuwenne.
Ende alle theer vergaderde, ende si trocken opten berch Syon;
ende si saghen die heilicheit verwoest ende den outaer vermeensament ende die poerten verberrent ende in den vrijthoven vanden temple scoten ghewassen alsoe si plegen in bosschen ende in bergen te wassenne, ende die eet cameren om geworpen.
Ende si scoerden haer cledere ende si weenden met groeten gheweene, ende si leiden asschen op haer hoeft,
ende sij vielen op haer aensichten op die eerde ende si riepen met trompetten der teeckenne ende si riepen inden hemel.
Judas ordineerde doe manne, die vechten souden jeghen die ghene die in borch waren, tote dat si die heileghen ghesuvert souden hebben.
Ende hi coes ute papen sonder smette, die den wille in Gods wet hadden,
ende si suverden de heileghen ende si droegen de steenne der besmetheit in een onsuver stat.
Ende Judas peisde vanden outare des holocausts, die vermeensament was, wat hi daer mede doen soude;
ende hem quam een goet raet in, dat hine breken soude, dat hi hem in en ghenen lachtere en woerde, want die heidenen haddenen besmet; ende si brakenen,
ende si leiden de steene op inden berghe vanden huus in een tamelike stat totte dat een prophete comen soude ende antworden daer af.
Ende si namen gheheele steenne nae die wet ende si maecten enen nuwen outaer, dien ghelijc die te voren was;
ende si maecten die heileghen ende si heilichden dat binnen in thuus was ende int poertael ende de vrijthove.
Ende si maecten nuwe heileghe vate ende si droeghen enen candelare inden tempel ende enen outaer des wieroecs ende een tafele;
ende si leiden wieroec opten outaer ende si ontstaken die licht vate die op den candelare waren ende si lichten inden tempel.
Ende si leiden op die tafele broede ende si hingen de gordinen ende si voldaden alle hare werke die si daden.
Ende opten xxv-sten dach der ix-ster maent, dats Casleu, int honderste ende xlviii-sten jare stonden si vore den dage op
ende offerden opten nuwen outaer van holocauste dien si ghemaect hadden, offerande nae de wet.
Nae den tijt ende den dach, dat de heidene den outaer besmetten, in dien selven daghe waert hi vernuwet met sanghe ende cythoelen ende herpen ende cimbalen.
Ende al tfolc viel op sijn aensichte ende si aenbeden ende ghebenediden Gode inden hemel, die hem voer spoet gaf;
ende si daden de wihinghe van den outare viii daghe ende si offerden holocauste ende danckelike hostien met blijscapen,
ende si verchierden daensichte vanden temple met guldenen cronen  ende met sciven, ende si volmaecten de poerten ende die warscap cameren ende hinghenre doeren ane.
Ende het waert herde grote blijscap inden volke, ende der heidene lachter wert van hen ghekeert.
Ende Judas ende sijn bruedere ende al die vergaderinge van Israhel ordineerden, dat ment van jare te jare doen soude te sinen tide den dach van zoutaers wihinghe met vrouden ende blijscapen vanden xxv-sten daghe der maent Casleu.
Ende in dien tide stichte Judas ende sijn bruedere den berch van Syon met hoge mueren ende vaste torren al ommen domme, dat die heidene nemmeer comen en souden ende verterdenne, alsoe si te voren daden.
Ende hi leide daer een heer, dat sine houden souden, ende si maectenen vast om Bethsuram te behuedenne ende om dat dat volc een vaste stat hebben soude jeghen daensichte van Ydumea.
Ende het gheviel doe die heidene al ommen domme hoerden, dat die outaer ende de tempel ghesticht waren, alsoe si vore waren, soe worden si herde gram;
ende si peisden te verdervenne Jacobs gheslechte, die onder hen waren; ende si begonsten van den volke doet te slane ende te verdervenne.
Ende Judas verwan Esaus kindere, die in Ydumea waren, ende die ghene die waren in Orabattane, want si omsaten tfolc van Israhel, ende hi sloechse met groter plaghen.
Ende hi herdachte Beans kindere quaetheit, die den volke waren in een stric ende in een scande, ende verriedense in den wech;
ende hi sloetse in torren ende hi trac te hen lieden wert ende hi vermeensamde ende ontstac hare torren metten viere met allen dien die daer  binnen waren.
Ende hi trac over totte Amons kinderen ende hi vant der starckere hant ende vele volcs ende Thimotheum, haren maerscalc.
Ende hi dede met hen vele stride, ende si worden tonder ghedaen in sinen aenscouwenne ende hi sloechse,
ende wan de stat Jazor ende hare dochtere, ende hi keerde weder in Judea.
Ende die heidene die in Galaad waren, vergaderden jeghen tfolc van Israhel, dat binnen haren lande was, om dat sise verderven souden; ende si vloen in een vast stedeken, dat Heman heet,
ende si sonden totte Judam ende sinen broederen letteren ende seiden: Jeghen ons sijn vergadert die heidene al ommen domme om ons te verdervenne,
ende si ghereiden hen te comenne ende te belegghenne die stat daer wi in ghevlouwen sijn, ende Thimotheus is die maerscalc van haren here.
Daer omme come nu ende verloest ons van haren handen, want vele van ons lieden sijn ghevalle,
ende al onse bruedere sijn al omme ghedoot, waer si waren; ende si hebben ghevanghen gheleit haer wive ende haer kindere ende den roef, ende si hebben wel nae m mans ghedoedt.
Ende men las noch dese letteren ende siet, ander boden quamen van Galalea met ghescoerden rocken ende boetscapten nae dese woerde
ende seiden dat jeghen hen vergadert waren van Ptholomayden ende Tyren ende Sydonen, ende dat alle dlant vervult ware met vreemden heidenen om ons te verdervenne.
Ende doe Judas ende tfolc dese redene hoerden, soe vergaderdense een groete vergaderinge om te peisene, wat si haren bruederen doen souden, die in vernoye waren ende die vanden lieden bestreden worden.
Ende Judas seide sinen brueder Simeoene: Kiese di manne ute ende ganc, verloeste dine bruedere in Galilea, want ic ende Jonatas, mijn brueder, selen gaen in Galaad.
Ende hi liet beleiders van den volke Josephum, Zacharias sone, ende Azariam metten anderen here, dat bleef om Judea te huedenne;
ende beval hem ende seide: Ghi sult sijn boven dit volc, ende en wilt ghenen strijt doen jeghen die heidene vore wi weder comen sijn.
Ende men gaf Symeoene iii dusentech mans om in Galilea te gane, ende Judam viiim omme in Galaad te treckenne.
Ende Simon ghinc wech in Galilea ende hi dede vele stride metten heidenen, ende si worden tonder ghedaen van sinen aensichte, ende hi jaghese totten poerten
van Ptholomayden; ende vanden heidenen vielen wel nae iiim mans, ende hi nam haren roef.
Ende die ghene die in Galilea waren ende in Arbatis met hem met wiven ende kinderen ende met al dat si hadden, ende hi brachtse met blijscapen in Judea.
Ende Judas Machabeus ende Jonathas, sijn brueder, trocken over die  Jordane ende si ghingen den wech van drie daghe dore die wildernisse;
ende die van Nabuth quamen hem te ghemoete ende ontfinghense payselec, ende si vertelden hem al dat haren bruederen ghevallen was in Galaad,
ende dat vele van hen lieden ghevanghen waren in Bazara ende Bosor ende in Alimis ende in Cassor ende Macet ende Carnain, dit waren alle grote vaste steden;
ende dat mense oec ghevanghen hilt inden anderen steden van Galaad, ende si droeghen over een, dat si tsander daghes thare leiden souden te desen steden wert ende dat sise wennen ende verderven souden in enen daghe.
Ende Judas ende sijn heer keerden omme haestelec den wech inder wildernissen van Bosor ende hi street op die stat ende sloech alle die manne doot in tsweerts mont, ende hi nam al haren roef ende verberde de stat;
ende si stonden tsnachts van daer op ende trocken ter stat wert, daer haer bruedere  beleit waren.
Ende het gheviel in de dagheraet, doe si haer oghen op hieven, ende sich, vele volcs dies negheen ghetal en was, ende si droeghen leederen ende machinen om de stat te wennenne ende die Joden te bestridenne.
Ende Judas sach dat die strijt begonste ende dat den roep vanden stride op ghinc in den hemel als een trompe ende groet gheroep uter stat;
ende hi seide sinen here: Vecht heden voer uwe bruedere.
Ende hi quam met drie scaren achter hen, ende si trompten metten trompen ende riepen in ghebede.
Ende Thimotheus ghetelde bekende, dat dit Machabeus was, ende si vloen van sinen aensichte ende si sloeghense met groter plaghen, ende in dien daghe vielen van hen lieden wel nae viiim mans.
Ende Judas keerde hem in Massa ende hi streeter op ende wanse, ende hi doodde al haer manlecheit ende hi nam haren roef ende ontstacse metten viere.
Hi trac van daer ende wan Casbon ende Maged ende Bosor ende dandere stede van Galaad.
Ende nae dese woerde vergaderde Thimotheus een ander heer ende hi sloech ghetelde jeghen Rafon op te riviere.
Ende Judas sant om theer te besiene, ende si boetscapten hem ende seiden dat tot Thimotheum vergadert waren allen die heidene die al ommen domme ons sijn, zeere vele heers,
ende dat si die van Arabien ghehuert hadden te haren salcoerse, ende dat si ghetelde gheset hadden over die riviere, ende dat si ghereet waren jeghen hen te stride te comenne. Ende Judas trac wech dien te ghemoete.
Ende Thimotheus seide totten princen van sinen here: Als Judas ende sijn heer bider rivieren comt, op dat hi eerst te ons over comt, soe en selen wine niet mogen ghedoeghen, want hij sal mechtich jeghen ons vermoeghen;
maer op dat hi hem ontsiet over te comenne ende set hi sijn ghetelde neven die riviere, so laet ons te hem over trecken ende soe selen wi vermoeghen jeghen hem.
Ende als Judas comen was bider rivieren vanden watere, soe settede hi de princen vanden volke neven die rivieren ende hi beval hem ende seide: Negheenen mensche en suldi laten, maer si selen al te stride comen.
Ende hi trac ierst tote hen over ende alle tfolc nae hem. Ende alle die heidene worden verdreven voer sijn aensichte, ende si worpen hare wapenne wech ende si vloen ten temple, die in Carnain was.
Ende Judas bestreet die stat ende hi ontstac den tempel metten viere met allen die daer in waren, ende Carnain wert ghewonnen, ende si en mochte haer niet verweren jeghen Judas aensichte.
Ende Judas vergaderde alle die Israellite die in Galaad waren, vanden minsten totten meesten, ende haer wive ende haer kindere ende een zeer groet heer om te comenne in dlant van Juda.
Ende si quamen totte Efron. Ende dit was een grote stat, ende ten inganghe was si herde vast, ende si en mochte van dier stat niet keren ter rechter siden noch ter slincker side, maer midden daer dore was die wech.
Ende si vermaecten die poerten met steenen. Ende Judas sant te hen met payseliken woerden
ende seide: Wi selen dor u lant liden om in ons lant te gane, ende niemant en sal u deren, wi selen allene te voete doer liden. Ende si en wilden hem de poerten niet ontdoen.
Ende Judas beval in theer te roepenne, dat elc der stat soude ane trecken in die stede daer hi stonde.
Ende die manne van crachte trocken ane ende si streden op die stat  al den dach ende dien nacht, ende die stat waert in sijn hant ghelevert.
Ende si sloeghen al de manlecheit in tswerts mont, ende hi destrueerde al die stat, ende hi nam haren roef, ende hi ghinc al de stat dore over die ghedoodde.
Ende si trocken over die Jordane int groet velt jeghen daensichte van Bethsan.
Ende Judas vergaderde sijn achsterste volc ende hi gheriet den volke al den wech dore, totte dat si quamen in dlant van Juda.
Ende si ghingen op den berch van Syon met vrouden ende met blijscapen ende si offerden holocauste, dat nieman van hen lieden ghevallen en was vore dat si weder ghekeert waren in payse.
Ende in dien daghen, dat Judas ende Jonathas waren in dlant van Galaad ende Simon, sijn brueder, in Galilea jeghen daensichte van Ptholomayden,
soe hoerde Josephus, Sacharias zone, ende Azarias, die prince vander macht, dat die dinghen wel ghevallen waren ende die stride, die ghedaen waren,
ende hi seide: Maken wi oec onsen lieden enen name ende gaen wi vechten jeghen die heidene, die omtrent ons sijn.
Ende hi beval den ghenen die in sijn heer waren, ende si ghinghen in Jamniam.
Ende Gorgias quam uter stat ende sijn manne hem jeghen te stride;
ende si worden verjaghet, Josephus ende Azarias, totten endde van Judea, ende op dien dach vielen vanden volke van Israhel twee duysent manne; ende inden volke gheviel grote vlucht,
want si en hoerden Judam ende sine bruedere niet ende peisden, dat si sterckelec doen souden;
want si en waren van dier manne sade niet, daer die verloestinghe mede waert ghedaen in Israhel.
Ende die manne van Juda worden zeere verheven in al dier van Israhel aenschouwenne ende alle der heidene, daer men hare namen hoerde,
ende vergaderden te hen toe roepende.
Ende Judas ende sijn bruedere tracken ute ende bestreden Esaus kindere inden lande, dat ten Zuden wert is ende hi sloech Cebron ende hare dochtere ende hare muere, ende hi verbernde hare torren al ommen domme.
Ende hi ruerde ghetelde om te gane in der heidene lant, ende hi dore wandelde Samarien.
In dien daghe vielen de papen inden stride, doen si sterckelec doen wilden, doen si sonder raet ten stride ghingen.
Ende Judas trac neder in Azoten inder vreemder heidenen liede lant ende hi warp hare outare averrecht ende harre gode roeve verberde hi metten viere, ende hi nam der stat roef. Ende hi keerde weder in dlant van Juda.
Die coninc Anthiocus doer voer die bovenste lantscape; ende hi hoerde, dat in Perssen was Elymayden, een alte edele stat ende alte rike in silvere ende in goude.
Ende daer was enen alten riken tempel binnen, ende daer binnen gulden gordinen ende gulden halsberghe ende schilde, die daer liet Alexander, de coninc, Philips zone van Macedo, die ieerst regneerde in Grieken.
Ende hi quam ende pijnde hem die stat te wennenne ende te roevenne, maer hi en mochte, want die binnen der stat waren wisten dit,
ende si trocken jeghen hem te stride. Ende hi vloe van daer. Ende hi trac wech met groeter droefheit ende hi keerde weder te Babilonien.
Ende een quam die hem boetscapte in Persen, dat die ghetelde verjaecht waren, die in dlant van Juda waren,
ende dat Lysias daer ierst ghetrocken was met stercker macht ende hi waert verjaecht vander Joden aensichte; ende si sijn vrome worden in wapenen ende in crachte ende in vele roefs, dien si ghewonnen hebben van den ghetelden die si verslaghen hebben;
ende dat si om gheworpen hadden donwerdicheit, die si ghemaect hadden opten outaer die in Iherusalem was, ende dat si die  heilicheit ommuert hadden met hoeghen mueren, alsoe si te voeren was, ende oec Bethsuram, sijn stat.
Ende het gheviel, doen die coninc dese redene hoerde, soe ontsach hi hem ende hi waert herde zeere gestuert ende hi viel op een bedde ende van zericheiden viel hi in een siecheit, ende hi waende, dat hi sterven soude.
Ende hi riep alle sijn vriende ende seide hem: Die slaep is van minen oghen ghegaen, ende van sorghen ben ic ghevallen ende ter neder int herte,
ende ic hebbe gheseit in mijn herte: In hoe groeten vernoeye  benic comen ende in wat vloede der zericheit, daer ic nu in ben, die vroudelec was ende ghemint in mijn macht.
Maer nu herdencke ic des quaets, dat ic in Iherusalem dede, van daer ich wech voerde alle de silveren ende die gulden roeve dier binnen waren, ende ich sant, dat men wech doen soude die in Judea wonen, sonder sake.
Hier omme wetic nu, dat mi dit quaet comen is, ende siet, ic verderve van groter zericheit in een vreemt lant.
Ende hi riep Philippe, een van sinen vrienden, ende hi settenne boven al sijn rike,
ende hi gaf hem sijn crone ende sijn purper ende sijn vingherlijn, om dat hi halen soude Anthiochum, sinen zone, ende voedenne, ende dat hi regneren soude.
Ende Anthiochus, die coninc, sterf daer inden hondersten ende xlix-sten jare.
Ende Lisias vernam dat die coninc doot was ende hi dede Anthiochum, sinen zone, enen jonghelinc dien hi voedde, regneren, ende hi hiet sinen name Eupatoren.
Ende die ghene die in die borch van Davits stat waren, si besloten Israhel al ommen domme der heilegher stat ende si daden hen altoes quaet ter heidenre salcoerse.
Ende Judas peisesse te verdrivenne, ende si vergaderden alle tfolc, dat sise beligghen souden.
Ende si quamen te gadere ende beleidense inden hondersten ende den eensten jare, ende si maecten selfscote ende machinen. .
Ende eneghe vanden ghenen die beleit waren, ghingen ute, ende eneghe quade van Israhel
gheselden hen met dien; ende si ghingen wech toten coninc ende seiden: Hoe langhe saelt sijn, eer du vonnisse doen sels ende onse bruedere wreken?
Wi hadden ghemict dinen vader te dienenne ende in sinen ghebode te wandelenne ende sine vonnissen te houdenne,
ende ons volcs zonen sijn hier omme van ons vervreemt, ende alle die men van ons lieden vant, die sloech men doot, ende men nam ons onse erfechticheiden.
Ende si en hebben hare hande niet alleene aen ons ghedaen, maer oec al ons lant dore;
ende siet, si sijn huden ghetrocken voer die borch in Iherusalem ende si hebbense beleit, ende die vriheit in Bethsura hebben si vast ghemaect,
ende en comstu hem niet haestelec teghen, soe selen si noch meerder dinck doen dan dit, ende du en seltse niet moghen verwinnen.
Doen die coninc dit hoerde, soe waert hi gram ende vergaderde al sijn vriende ende die princen van sinen here ende die boven die gheredene waren;
maer oec quam hem toe een  ghehuert heer ute anderen riken ende eylanden ende ute zee landen.
Ende tghetal vanden heer was cm mans te voete ende xxm geredene ende xxxii olyphanten, die gheleert waren ten striden.
Ende si quamen ute dore Ydumea ende trocken vore Bethsuram, ende si bestredense vele daghe, ende si maecten machinen. Ende die vander stat quamen ute ende verberndese metten viere ende vochten manlijc.
Ende Judas trac van der borch ende hi ruerde de ghetelde te  Bethsacora wert jeghen sconincs ghetelde.
Ende hi stont op vore den daghe ende hi ruerde tgheruechte vanden here jeghen den wech van Bethsachara. Ende die here ghereidden hen te stride, ende si trompten met trompen,
ende si toenden den oliphanten tsap van druven ende van moerbesien, om dat sise fel maken souden ten stride. .
Ende si deilden die beesten bi legioenen; ende neven elken oliphant waren m mans met ghemaliden halsberghen, ende si hadden mottaelne helme op thoeft; ende neven elke beeste waren vc gheredene gheordineert, die ute vercoren waren.
Dese waren vore den tijt, soe waer dat si ghinc, daer ghingen si; ende si en ghinghen van hare niet, so waer dat die beeste was.
Maer op elke beeste was een holten torre, diese bedecten, ende op die torren waren machinen, ende op elke torre vochten xxxii mans van boven, ende binnen was der beesten meester.
Ende die coninc ghereidde dandere gheredene in dander side in beiden siden, dat si tfolc ende theer met trompen souden verporren ende dat si voert souden doen tiden die in elc legioen waren.
Ende doen die sonne scheen op die guldene ende op die coperen schilde, soe verblicten die berge daer af ende si herblicten als lampten met viere.
Ende een partye van sconincs here waert ghedeilt op die hoeghe berghe, ende dandere al beneden; ende si ghingen behendelec ende ghemanierdelec.
Ende alle die int lant woenden, woerden beruert van hare menichten stemmen ende metten gheruechte vander scaren ende metter wapenen gheclancke, want het was een herde groet heer ende sterc.
Ende Judas ende sijn heer quam hem ane te stride, ende van sconincs heer vielen dc mans.
Ende Eleazar, Saura zone, sach een vanden beesten, die met sconincs wapenen ghewapent was, ende si was hoghere dan dandere beesten; ende hem dochte, datter die coninc binnen was,
ende hi gaf hem selven om sijn volc te verloessenne ende om te sinen behoef enen eweliken name te bejaghenne.
Ende hi liep ter beesten vromelec in midden die scare doot slaende ter rechter siden ende ter luchter siden, ende si vielen hier ende daer van hem.
Ende hi ghinc onder des oliphants voete ende ghincker onder staen ende stackenne doet; ende die oliphant viel op hem, ende hi bleef dar doet.
Ende om dat si sconincs macht sagen ende tgheruechte van sinen heerre, soe keerden si van hem;
maer sconincs ghetelde trocken op jeghen hem in Iherusalem ende sconincs ghetelde trocken te Juda wert opten berch van Syon.
Ende die coninc maecte pais metten ghenen die in Betsura waren, ende si quamen uter stat, want die daer beleit waren en hadden gheen lijftocht, want het was lants vierte.
Ende die coninc wan Bethsuram ende hi leide daer wachte, diese houden souden.
Ende hi keerde theer ter heileger stat wert vele daghe ende hi settede daer sprinchale ende machinen ende dat vier inwert worpen soude ende bliden om steene inwert te worpenne ende bancboghen ende scorpionen om ghescutte te scietenne ende slingheren.
Ende si maecten oec binnen machinen jeghen sconincs machinen, ende si vochten vele daghe.
Maer in die stat en was gheen vitaeldie om dat sevende jaer was, ende die vanden heidenen, die in Judea bleven waren, si hadden hare over blive verteert, die si in geleit hadden.
Ende inden heileghen bleven luttel manne, want den honger haddese bevaen, ende si worden ghespreit elc in sijn stat.
Alse Lysias hoerde, dat Philips, dien die coninc Anthiochus, doen hi leefde, bevolen hadde dat hi voeden soude Anthiochum,  sinen zone, dat hi regneren soude,
weder comen was ute  Perssen ende Meden, ende theer dat met hem wech ghetrocken was, ende dat si sochten dbeleiden te hebbenne vanden rike,
soe haeste hi hem ende seide toten coninc ende totten princen vanden heerre: Wi crancken dagelec ende wi hebben luttel vitaeldien, ende die stat die wi beleit hebben, is ghewaneert ende ons behoert te ordinerenne vanden rike.
Nu hier omme, laet ons desen lieden gheven vrede ende maken wi met hem pays ende met al haren lieden,
ende laet ons hem consenteren, dat si in hare wette wandelen moghen alsoe si te voren daden; want om dat wi hare wette veronwert hebben, soe sijn si vergramt ende hebben alle dit ghedaen.
Ende dese redene ghenuchde in sconincs ende der princen aenscouwenne, ende hi sant tote hem om pays te makenne; ende si ontfinghenne.
Ende die coninc ende die princhen swoeren hem ende si quamen uter stat.
Ende die coninc ghinc op den berch Syon ende hi sach die vastheit vander stat ende hi brack saen den eedt dien hi ghesworen hadde, ende hi beval den muer al ommen domme te brekenne.
Ende hi trac haestelec wech ende hi keerde weder te Anthiochien ende hi vant Philipse heere boven die stat, ende hi vacht jeghen hem, ende hi wan die stat met crachte.
In den hondersten ende li-sten jare soe quam Demetrius, Seleucus sone, ute Rome,  ende hi trac met alluttel lieden in die stede vander zee, ende hi regneerde daer.
Ende het gheviel, doen hi comen was int thuis van sijnre vadere rike, soe vinc theer Anthiochum ende Lisiam, om dat sise te desen Anthiochum bringhen souden;
ende hi vernaemt ende seide: En toent mi hare aensichten niet.
Ende theer doodese, ende Demetrius sat op den troen van sinen rike.
Ende quade ongherechtige manne ute Israhel quamen te hem, ende Alchimus was hare leitsman, die bisscop werden wilde;
ende si wroechden tfolc vore den coninc ende seiden: Judas ende sijn bruedere hebben sconincs vrinde bederft, ende hi heeft ons verdreven ute onsen lande;
daer omme sende nu enen man, dien du gheloefs, dat hi gaen mach ende besien alle die verderfenisse dat hi ons ende sconincs lantscape ghedaen heeft, ende hi heeft alle sconincs vriende ende hulpers ghecranct.
Ende de coninc koes ute sinen vrienden Bachiden, die prince was over die groete riviere int rike ende die den coninc ghetrouwe was,
ende hi santtenne; ende den quaden Alchimum gaf hi tpaepscap, ende hi beval hem wrake te doene in die kindere van Israhel.
Ende si stonden op ende quamen met enen groten heere in dlant van Juda, ende si sonden boden ende si spraken totte Judam ende sinen brueders payselike woerde in boesheiden,
ende si en hielden hem aen hare woerde niet, want si  saghen dat si comen waren met enen groten here.
Ende een vergaderinghe van den scriben vergaderden tote Alchimium ende Bachiden om te suekenne dat gherecht was,
ende eerst die Assidense die onder die kindere van Israhel waren, ende si versochten van hen pays.
Want si seiden: Een man, een pape van Aarons zade, comt; hi en sal ons niet bedrieghen.
Ende hi sprac met hem payselec woerde ende hi swoer hen ende seide: Wi en selen u en gheen quaet doen noch uwen vrienden.
Ende si gheloefdens hem, ende hi begreep van hen lieden lx manne ende hi dooddese in enen daghe nae dwoert dat ghescreven is:
Dijnre heileghen vleesch ende bloet storten si ute omtrent Iherusalem, ende nieman en was, diese groef.
Ende anxt ende vreese viel op alle tfolc ende si seiden: Waerheit ende vonnissen en is in hen niet, want si hebben ghebroken dat si beloefden, ende den eedt dien si swoeren.
Ende Bachides ruerde ghetelde te Iherusalem wert ende trac te Bethsecha; ende hi sant ende vincker vele die van hem ghevlouwen waren, ende hi doodde eneghe vanden volke ende warpse in enen groeten putte.
Ende hi beval Achimo dlantscap ende hi liet met hem salcoers te sijnre hulpen, ende Bachides trac wech ten coninc.
Ende Alchimus dede ghenoech over dat hi prince was van den papen;
ende totte hem vergaderden alle die ghene die hare volc verstoerden, ende si behielden dlant van Juda  ende si daden grote plaghe in Israhel.
Ende Judas sach alle tquaet dat Alchimus dede ende die met hem waren, den kinderen van Israhel vele meer dan die heidene daden,
ende hi ghinc ute in alle dlant van Juda al omme ende hi dede wrake in die ondadeghe manne, ende si hielden op voert meer ute te treckenne in dlant.
Ende Alchimus sach dat Judas ende die met hem waren, te boven worden, ende hi bekende dat hise niet en mochte ghedoeghen, ende hi keerde weder totten coninc ende hi wroeghese met vele mesdaden.
Ende die coninc sant Nichanore, een van sinen edelsten princen, die altoes viantscap maecte jeghen Israhel, ende hi beval hem tfolc te niete te makenne.
Ende Nichanor quam in Iherusalem met enen groeten heerre, ende hi sant tote Judam ende sijn brueders met payseliken woerden in boesheiden ende seide:
Neghenen strijt en sal u wesen tusschen mi ende u, ic sal comen met luttel manne ende sien uwe aensichten met paise.
Ende hi quam te Judam, ende si gruetten deen dander payeselec, ende die viande waren ghereet om Judam te vane.
Ende Judas vernam dit, dat hi met loesheiden tot hem comen was, ende hi waert vervaert van hem ende en woude nemmeer sijn aensichte sien.
Ende Nichanoer sach, dat sinen raet ontdect was ende hi trac ute Judam te gemoete om striden neven Caparsalsima;
ende van Nichanoers partyden vielen wel nae vm mans, ende si vlouwen in Davits stat.
Ende nae dese woerde trac Nichanoer opten berch Syon, ende van des volcs papen ghinghen ute hem grueten in payse, ende si toenden hem die holocauste die men offerde over den coninc.
Ende bespottende soe veronwerdense ende besmettense, ende hi sprac hoverdelec
ende hi swoer met gramscapen ende seide: En si, dat mi Judas ende sijn heer ghelevert worde in mijn hande, thant als ic wederkeren sal in payse, soe salic dat huis verberren. Ende hi ghinc ute met groter gramscap.
Ende die papen ghinghen in ende si stonden vore den outaer ende den tempel, ende si seiden al wenende:
Here, du heefs dat huys vercoren om dinen name daer in te aenroepenne,  om dat het wesen soude een huis der bedinghen dinen volke.
Doet wrake in desen man ende in sijn heer, dat si vallen metten swerde, herdencke haerre blasphemien ende en gheef hem niet, dat si gheduerich bliven.
Ende Michanoer trac van Iherusalem ende voer met sinen heer vore Betharon, ende hem quam toe theer van Syrien.
Ende Judas trac in Adarsa met iiim mans, ende Judas beedde ende seide:
Here, die ghesonden waren vanden coninc Sennacerib, om dat si di blasphimeerden, soe quam een ingel ute ende versloech van hen lieden hondert duysent mans ende lxxxm mans:
alsoe doet dit heer heden onder in onsen aenscouwenne, ende dandere selen weten dat hi qualec ghesproken heeft op dine heileghen; ende vonnestenne na sine malicie.
Ende opten xiii-sten dach vander maent Adar soe streden si, ende Nichanors heer ghinc tonder, ende hi viel ierst in den strijt.
Ende als Michanoers heer sach, dat hi ghevallen was, soe worpen si haer wapenen wech ende vloen.
Ende si <volchden> hem nae den wech eens daghes van Adesor totte dat men comt te Gasora, ende si trompten met trompen achter hen met beteeckeninghen.
Ende si trocken ute alle steden van Juda al ommen domme ende si bliesense wech met hoornen, ende si keerden weder te hem, ende si vielen alle metten swerde ende van hen en bleef een niet over.
Ende si namen haren roef ende sloeghen Michanore thoeft af ende sijn recht hant, die hi hoverdelec op gheheven hadde, ende si droeghense ende hinghense ende hinghense jeghen Iherusalem.
Ende tfolc verblijde zeere ende si hielden dien dach met groeter blijscap.
Ende Judas ordineerde datmen alle jare desen dach soude houden den xiii-sten dach vander maent Adar;
ende dlant rustede van Juda alluttel daghe.
Ende Judas hoerde dier van Roemen name, dat si mechtich waren van crachte ende dat si haren wille doen te al dien van al dat men van hem heischt, ende soe wie aen hen quame, dat si met hem vrientscap maecten, ende dat si moeghende waren van machte.
Want si hoerden hare stride ende hare machte goede, die si daden in Galacien, dat sise verwonnen ende dadense onder tribuit;
ende hoe grote dinghen si daden int rike van Spaenhien, ende dat  si alle mottale van silvere ende van goude dat daer was, in hare macht hadden
ende dat si alle stade besaten met haren rade ende met harre ghedoechsamheit die steden die herde verre van hen waren; ende hoe dat si die coninghe tonder ghedaen hadden die op hen comen waren vanden endden der werelt, ende si sloeghense met groter plaghen, maer dandere gheven hem alle jare tribuit;
ende si daden tonder in stride Philipse, den coninc van Persenti, ende dandere die jeghen hen wapene droeghen, ende si bleven te boven;
ende den groten Anthiochum, den coninc van Azien, die op hem vacht ende die hadde c en xx olifante ende gheredene ende waghene ende een herde groet heer, hoe dat sine verwonnen
ende vinghenen levende, ende si setten hem ende die ghene die nae hem regneren souden, dat si hen gheven souden groten tribuyt ende dat hi ghisele gheven moeste ende dat hem gheset was; ende dlantscap van Indien ende  van Lyden ende Meden van haren besten lantscapen,
ende doen sijt van hen lieden ontfaen hadden, soe gaven sijt Eumeni, den coninc;
ende dat die ghene die waren te Elladen, wouden gaen ende nemense hem, ende si vernament
ende sonden te hem enen prince ende vochten jeghen hen, ende het vielre vele van hen lieden ende si leidden diere wive ende kindere ghevaen, ende si roefdense ende besaten haer lant, ende si destrueerden hare muere ende si destrueerden hare muere ende si dadense tonder te dienst lieden tote in desen daghe;
ende dandere rike ende die eylande die selken tijt jeghen hen staken, die destrueerden si ende dadense onder hare macht.
Maer met haren vrienden ende die met hen ruste hadden, daer hielden si vrientscap met, ende si behielden de riken die bi ende verre waren, want soe wie hare namen hoerden, si ontsaghense;
ende dien si te hulpen sijn wilden, dat si regneren souden, die regneerden, ende dien si wilden, namen si hare riken ende si waren zeere verheven.
Ende in al desen en droech nieman crone noch en cleede hem met purpere, dat hi daer in verheven wesen soude,
ende dat si een hof ghemaect hadden; ende daghelec soe hadden si raet met ccc ende xx mannen ende daden altoes der meester menichten raet, om dat si doen souden dat gherecht is;
ende elcs jaers bevalen si enen man dmeesterscap, dat hi boven alle die werelt regneren soude dan, ende si waren alle enen ghehoersam, ende onder hen en was haet noch nijt.
Ende Judas coes ute Eupolemum, Jans zone die Jacobs sone was, ende Jasonen, Eleazars zone, ende hi santse te Rome met hen lieden te maken gheselscap ende vrientscap,
ende dat si van hen lieden doen souden der Griecscher bedwanc; want si saghen, dat si trike van Israhel tonder doen souden in dienste.
Ende si trocken wech te Rome wert herde vele weechs ende si ghinghen in thof ende seiden:
Judas Machabeus ende sijn bruedere ende tfolc vanden Joden hebben ons tot u ghesonden, met u gheselscap ende pays te makenne, ende dat men ons scriven sal uwe vriende ende u ghesellen.
Ende dese redene ghenoechde hen.
Ende dit is dweder scriven, dat si weder screven in eenre tafelen ende sondense in Iherusalem, om dat het herdencken wesen soude des pais ende der gheselscap:
Ewelec moet wel wesen dien van Romen ende den volke vanden Joden in de zee ende op dlant, ende tsweert ende die viant moet verre van hen wesen.
Coemt dien van Rome ierst strijt ane oft al haren ghesellen in al haer heerscap,
soe sal tfolc vanden Joden salcoers bringhen met volmaecter herten alsoet die tijt heischen sal;
ende si en suelen den ghenen die ten stride comen, niet gheven noch voersien taruwe noch wapenen noch ghelt noch scepe alsoet dien van Roemen ghenoecht, ende si selen houden dat men hen bevelen sal, ende niet van hen ontfaen.
Oec eest dat den volke vanden Joden eerst strijt ghevalt, soe selen hem die van Rome hulpen met herten alsoet die tijt heischt;
ende den ghenen die hen helpen, en selen si niet gheven tarwe noch wapene noch ghelt noch scepe alsoe dien van Rome ghenuechde, ende si selen hare ghebode wachten sonder loesheit.
Nae dese worde soe setten die van Rome den volken van den Joden.
Maer ghevallet nae dese woerde, dat dese ofte die ghene te desen woerden af doen ofte toe doen willen, soe selen sijt doen ute haren wille, ende soe wat si daer toe ofte af doen willen, dat sal vast wesen.
Maer vanden quaden dat Demetrius, die coninc, jeghen hen ghedaen heeft, soe  hebben wi hen ghescreven ende gheseit: Waer omme heefstu dinen dienst verswaert op de Joden, onse vriende ende onse  ghesellen?
Daer omme, ghevallet dat si weder ons comen claghen over di, soe selen wi hen vonnisse doen, ende wi selen met di vechten ter zee ende te lande.
Hier en binnen, als Demetrius hoerde dat Nichanor ende sijn heer inden stride ghevallen was, so sant hi noch Bachiden ende Alchimium in Judea, ende den rechten horen met hen. Ende si trocken den wech die te Galgala wert gheet,
ende si sloeghen ghetelde in Mesaloth, dat in Arbellis is, ende si beleident, ende si doodden vele menschen zielen.
In deerste maent vanden hondersten ende lii-sten jare soe leidden si theer te Iherusalem wert,
ende si porden ende trocken in Beroeam, xxm mans ende iim gheredene.
Ende Judas hadde ghetelde gheslaghen in Laysa, ende met hem waren iiim ute ghecorene manne;
ende si saghen die menichte van den heere, datter vele waren ende si ontsaghen hen zeere, ende vele keerden af uten ghetelden, ende van hen lieden en bleven maer dccc mans.
Ende doen Judas sach dat hem sijn heer af trac ende dat hem die strijt aen quam, soe waert hi te broken in therte om dat hi den tijt niet en hadde, dat hise vergaderen mochte, ende hi waert versaecht.
Ende hi seide totten ghenen die hen bleven waren: Staen wi op ende gaen wi te onsen vianden oft wi moghen vechten jeghen hen.
Ende si keerdenen af ende seiden: Wi en selens niet mogen ghedoen, maer laet ons nu onse zielen verloessen ende keeren wi weder tot onsen bruederen, ende dan selen wi jeghen hen vechten, want wi sijn luttel.
Ende Judas seide: Dat en moet ons niet ghevallen, dat wi van hen vlien selen, ende ofte onsen tijt toe comen is, soe laet ons sterven in de doecht, ende onse bruedere; ende en laet ons en gheenen lachter in onse glorie bringhen.
Ende theer porde vanden ghetelden ende si stonden in haer ghemoet, ende de gheredene deilden hen in tween partiden, ende die slinghers ende die scutters ende die scieters ghinghen vore theer, ende alle mechtighe waren vanden eersten stride.
Ende Bachides was in den rechten horec, ende die scare quam toe van beiden siden ende si trompten met trompen;
ende die van Judas partiden waren, si riepen oec. Ende vanden gheroepen vanden heer soe wert dlant beruert, ende men street van smorghens toten tsavons.
Ende Judas sach dat die partiden van Bachides heer starcst was ter rechter siden, ende alle die vrome van herten vergaderden met hem,
ende si verwonnen die rechte partide ende si jaechdense totten berghe van Azoten.
Ende die in der luchter siden waren, saghen dat die rechte partie was verwonnen, ende si volchden Judam ende die met hem waren, van achter.
Ende die strijt wert verswaert, ende van desen ende vanden ghenen vielenre vele ghewont,
ende Judas viel ende dandere vlouwen.
Ende Jonathas ende Simon haelden Judam, haren brueder, ende si begroevenne in sijns vaders graf in die stat Modin.
Ende alle tfolc van Israhel beweendenne met groten gheweene vele dage, ende si seiden:
Hoe gheviel die mechtige die Israhel behouden maecte?
Ende dandere woerde van Judas stride ende van sinen doechden die hi dede, en sijn niet bescreven, want het wasser herde vele.
Ende nae Judas doet geviel, dat die quade quamen ute in alle dlant van Israhel, ende si resen, die quaet daden.
In dien daghen waert een herde groet hongher, ende  al haer lantscap gaf hem of Bachidesse met hen selven.
Ende Bachides coes ute felle manne ende hi makesse heren vanden lande;
ende si sochten ende ondervonden Judas vriende, ende si brachtense tote Bachiden, ende hi wracker hem over ende bespottese.
Ende het waert groet vernoey in Israhel, dat des ghelike niet en was vanden daghe datmen neghenen prophete in Israhel en sach.
Ende alle Judas vriende vergaderden ende seiden totte Jonathan:
Om dat Judas, dijn brueder, doet is, negheen man en is sijns ghelijc, die ute trecken mach jeghen onse viande, jeghen Bachiden ende die ghene die onser liede viande sijn.
Nu, hier omme soe kiesen wi heden di over hem ons tot enen prince ende tot enen leitsman om onsen strijt te stridenne.
Ende in dien tiden soe ontfinc Jonathas theerscap, ende hi stont op in Judas, sijns brueders,  stat.
Ende Bachides vernaemt ende hi sochtenne te doodenne;
ende Jonathas ende sijn brueder wistent ende alle die met hem waren, ende si vlouwen in die wildernisse van Techua, ende si bleven ligghende om dwater vanden lake Asphur.
Ende Bachides vernaemt, ende opten saterdach soe quam hi ende sijn heer over de Jordane.
Ende Jonatas sant Janne, sinen brueder, leitsman van den volke, ende hi bat sinen vrienden van Nabuth, om dat hi hem bevelen soude te houdene sijn ghereet goet, dies vele was.
Ende Jamber kindere quamen ute Medalia ende vinghen Janne ende al dat hi hadde, ende si trocken wech ende haddent al.
Nae dese woerde waert Jonathanne ende Simeoene, sinen brueder, gheboetscapt dat Jamber kindere groet brulocht maecten ende dat si de bruyt haelden ute Medalia met groeter behagelheit, eens groets princen dochter van Canaan.
Ende si herdachten Jans, haers brueders, bloet ende si trocken op ende borghen hen onder decsele vanden berge;
ende si hieven hare oghen op ende saghen, ende sich, groet gheruechte ende groet behagelheit, ende die brudegom quam ute ende sijn vriende ende sijn bruedere dien te ghemoete met tamburen ende met sanghe ende met vele wapenen.
Ende si trocken op te hem wert met groten laghen ende sloeghense doet; ende vele vielenre ghewont ende dandere vloen in die berghe, ende si namen haren roef.
Ende die brulocht verwande in gheween ende die stemme van haren sanghe in ghescreye;
ende si wraken die wrake van Jans, haers brueders, bloede, ende si keerden weder ten oevere vander Jordanen.
Ende Bachides horet ende hi quam opten zaterdach op den cant vander Jordanen met groeter macht.
Ende Jonathas seide toten sinen: Staen wi op ende vechten wi jegen onse viande, want het en is heden niet als ghisteren ende eerghisteren;
want siet hier strijt jeghen ons, ende dwater van der Jordanen is in beiden siden van ons, ende doever ende de broecke ende die bossche, ende negheen stat en is tontfliene.
Nu, hier omme roept in den hemel, dat ghi moghet werden verloest van uwer viande hant.
Ende si begonsten te stridenne. Ende Jonatas hief sijn hant op om Bachiden te slane, ende hi keerde van hem achter wert.
Ende Jonathas ende die ghene die met hem waren, spronghen in die Jordane, ende si swommen in die Jordane te hem.
Ende op dien dach vielen van Bachides partiden m mans,
ende si keerden weder te Iherusalem. Ende si stichten ghemuerde steden in Judeo, die vastheit die in Iherico was ende in Ammaum ende in Bethoron ende in Bethel ende in Tannathan ende Fara ende Topo, met hoghen mueren ende vaste poerten ende sloten.
Ende hi  leidere hoede binnen, dat si viantscap doen souden in Israhel.
Ende hi verwaneerde die stede Bethsura ende Gazaram ende die borch, ende hi leidere salcoers binnen ende berescap van vitaeldien;
ende hi nam der princen kindere van den lande te ghisele, ende hi leidse in die borch van Iherusalem in hoeden.
Ende in den hondersten ende liii-sten jare in dander maent beval Alchimus den binnensten muer van den huse te brekenne ende der propheten werc te brekenne, ende hi begonde in dien tijde te brekenne.
Ende Alchimus waert gheslaghen ende sijn werke worden belet ende sijn mont wert gheloken ende hi waert onmechtich van ghichticheiden, ende hi en mochte voert meer een woert niet ghespreken noch van sinen huis bevelen.
Ende Alchimus sterf in dien tide met groten tormente.
Ende Bachides sach dat Alchimus doet was, ende hi keerde weder ten coninc, ende dlant ruste twee jaer.
Ende alle die quade peisden ende seiden: Siet, Jonathas ende die met hem sijn, ligghen sonder hoede al stille, laet ons nu halen Bachiden, ende hi salse alle op enen nacht vaen.
Ende si trocken wech ende gaven hem den raet;
ende hi porde om te comenne met vele heers, ende hi sant al heimelec letteren totte sinen ghesellen die in Judea waren, dat si Jonathan vaen souden ende die ghene die met hem waren; mar si en mochten, want si wisten haren raet.
Ende Jonathas vinc vanden mannen vanden lande die princen waren van deser malicien, vijftich manne ende sloechse doot.
Ende Jonathas ende Simon ende die met hen waren, trocken in Bethbesse, dat inder wildernissen is, ende si  stichtense daer om dat te valle was, ende si maectense vast.
Ende Bachides vernaemt ende hi vergaderde al sijn menichte ende hi liet weten den ghenen die van Judea waren,
ende hi quam ende sloech ghetelde boven Bethbesse ende hi bestreet vele daghe ende hi maecte machinen.
Ende Jonathas liet Simon, sinen brueder, in die stat, ende hij trac ute int lantscap, ende hi quam met enen ghetale
ende sloech Odaren ende sinen brueder ende Pharesons kindere in haren tenten. Ende het begonste hem mede te vallenne, ende hi wies in machte.
Ende Symoen ende die met hem waren, trocken uter stat ende si verbernden die machinen
ende si vochten jeghen Bachiden, ende hi waert van hen verwonnen. Ende si daden hem vele leets, want sijn raet ende sijn pine was sonder profijt.
Ende hi waert vergramt jeghen die quade manne, die hem den raet ghegheven hadden, dat hi in hare lantscap comen soude, ende hi doodder vele. Maer hi peisde in sijn lantscap te treckenne metten anderen;
ende Jonatas vernaemt ende hi sant legate te hem om met hem pays te makene ende dat hi hem de ghevangene weder gheven soude.
Ende Bachides ontfinc den pais gherne ende hi dede dat hi hiesch, ende hi swoer hem, dat hi hem binnen al sinen levenne niet quaets doen en soude;
ende hi gaf hem die ghevanghenisse weder, die hi daer te voren gheroeft hadde uten lande van Juda, ende hi keerde ende trac weder in sijn lant, ende hi en quam nemmeer binnen haren lande.
Ende tsweert hielt op van Israhel, ende Jonathas woende in Machmas ende hi begonste daer tfolc te vonnissene ende verjaechde die quaden te Israhel.
Inden hondersten ende lx-sten jare soe quam Alexander, Anthiocus zone, dien men toe naemde Epiphanes ofte edel, ende hi beleide Ptholomayden, ende si ontfinghenenne, ende hi regneerde daer.
Ende Demetrius, die coninc, horet ende hi vergaderde een zeere groet heer ende hi trac ute Alexandre te ghemoete om striden.
Ende Demetrius sant tote Jonathan een lettere met payseliken woerden om dat hine verheffen soude,
want hi seide: Laet ons vore met hem pays maken eer hine make met Alexandre jeghen ons;
want hi sal al der quaetheit herdencken, die wi jeghen hem ende sinen brueder ghedaen hebben ende jeghen sijn liede.
Ende hi gaf hem macht een heer te vergaderenne ende wapene te makenne ende dat hi sijn gheselle wesen soude, ende hi beval hem te leverenne die ghisele die in die borch waren.
Ende Jonathas quam in Iherusalem ende las die lettere, daert alle tfolc hoerde
ende die ghene oec die in die borch waren. Ende si ontsaghen hen met groeter vresen om dat si hoerden dat hem die coninc macht ghegeven hadde een heer te vergaderenne.
Ende men leverde Jonathane die ghisele, ende hi gafse weder haren vaderen ende moderen.
Ende Jonathas woende in Iherusalem ende hi begoste die stat te stichtenne ende te hermakenne;
ende hi seide den werclieden, dat si die muere maken souden ende den berch van Syon al ommen domme met viercanten steenen om te verwanerenne; ende si dadent alsoe.
Ende die vreemde gheboerne die in den steden waren, die Bachidus ghesticht hadde, vloen
ende elc liet sijn stat ende trac wech in sijn lant;
maer in Bethsura bleven enege van dien die Gods wet ghelaten hadden ende sijn ghebode, want die stat hadden si te eenre toevlocht.
Ende die coninc Alexander hoerde die beloften die Demetrius Jonathanne beloeft hadde, ende si vertelden hem die stride ende de machte die hi dede ende sine brueders, ende de pinen die si ghepijnt hadden;
ende hi seide: Selen wi eneghen dusdanen man vinden mogen? Nu, laetenne ons maken onsen vrient ende onsen gheselle.
Ende hi screef een lettere ende hi santse hem, nae dese woerde sprekende:
Alexander sinen brueder Jonathanne saluut.
Wi hebben ghehoert dattu best een mechtich man van crachte ende du best wel wert, dattu onse vrient sijt.
Ende nu maken wi di heden hoech pape van dinen lieden, ende dattu sconincs vrient sels werden gheheiten. Ende ic hebbe di ghesonden een crone ende purpure,  om dattu gheware worden sels met ons dat ons toe behoert, om dat du vrientscap te ons wert houden sels.
Ende Jonathas cleedde hem metten heileghen clede in die zevende maent inden hondersten ende lx-sten jare inden feesteliken dach der senofegien, ende hi vergaderde een heer ende maecte vele wapenen.
Ende Demetrius hoerde dese woerde ende hi waert besericht ende seide:
Wat bedaden wi dit, dat ons Alexander der Joden vrientscap ontdraghen heeft te sinen salcoerse?
Ic sal hem oec biddende woerde scriven ende senden Jonathanne werdicheiden ende ghiften, dat hi met mi si in helpen.
Ende hi screef in dese woerde: Die coninc Demetrius den volke vanden Joden saluit;
om dat ghi te ons wert trouwe ghehouden hebt ende om dat ghi in onse vrientscap gheduert hebt ende om dat ghi in onse viande niet ghetrocken en sijt, dit hebben wi ghehoert ende sijns verblijt.
Ende nu gheduert te ons wert noch trouwe houdende, ende wi selen u goet ghelden,  om dat ghi met ons ghedaen hebt,
ende wi selen u gheven vele vrieheiden ende gheven u vele ghiften.
Ende nu makic u vri ende alle die Joden van tribute, ende ic verlate u tghelt van den soute, ende ic schelde u die cronen quite
ende dat derdendeel vanden sade ende half dat deel van shouts vruchte, dat mi toe behoert; ende dat verlatic u van desen daghe, ende men nemt nemmeer vanden lande van Juda noch vanden drien steden dier toe gheleit sijn van Samarien ende van Galilea, van desen dage ende ewelec voert;
ende Iherusalem blive heilich ende vri met haren lande, ende die tiende ende die tributen bliven hare.
Ende ic gheve oec op die macht vander borch die in Iherusalem is, ende ic gheefse den hoghen pape, dat hi daer legge soe wat manne dat hi kiesen sal, diese houden.
Ende alle die Joden die ute Judea in al mijn rike ghevanghen sijn, die latic vri om niet, dat si alle vanden tribute werden ghevrihet, oec van haren beesten;
ende alle die Joden die binnen al minen rike sijn, selen wesen alle die feestelike daghe ende die saterdage ende die neomenien ende de ghesette dage ende iii dage vore den feesteliken dach ende iii dage daer na vri ende verlaten.
Ende nieman en sal macht hebben, yewet te doene ofte eneghe orboren te doene jeghen eneghen Jode in eneghe sake.
Ende men sal bescriven van den Joden tote sconincs heer totte xxxm mans, ende men sal hem gheven dies hem besich woert, alsoe men al sconincs heer gheven moet.
Ende van desen sal men setten boven die orboren vanden rike die met gheloeve doet; ende van hen lieden selen princen wesen, ende si selen wandelen in hare wette alsoe die coninc bevolen heeft int lant van Juda.
Ende die iii steden die aen Judea gheleit sijn uten lantscape van Samarien, men rekense met Judea, dat si onder enen sijn, ende si en selen ghenen heere onderdaen sijn sonder den hoghen pape,
Ptholomayden, ende dlant daer omtrent die ic te ghiften ghegheven hebbe den heileghen die in Iherusalem sijn, ten nootdorftighen coste der heilegen.
Ende ic sal alle jare gheven xvm sicle silvers van sconincs rekeninghen, die mi toe behoeren;
ende al dat noch over is, dies si niet ghehouden en hebben, die boven de orboren sijn vanden jaren die leden sijn, si selent van nu gheven ten werke vanden temple.
Ende hieren boven vm sicle silvers, die si alle jare ontfinghen vander heileger rekeninghen, ende dit sal den papen toe behoeren, die den dienst doen.
Ende soe wie vlien sal inden tempel, die in Iherusalem is ofte in enich van sinen vrijthoven, die jeghen den coninc mesdaen hebben, waer in dat is, men laetse, ende al dat si in mijn rike hebben, dat blive hem onghecalengiert.
Ende om te herstichtenne ende te hermakenne der heilegher werc salmen den cost gheven van sconincs renten,
ende om die muere te verwaernerenne in Iherusalem ende te stichtenne al ommen domme soe salmen den cost gheven van sconincs renten ende te stichtenne die muere in Judea.
Als Jonathas ende tfolc dese redene hoerden, soe en gheloefden sire niet noch en ontfingense, want si herdachten der groter malicien die hi in Israhel ghedaen hadde, ende dat hise zere ghequelt hadde.
Ende hen ghenoechde bat in Alexandre, want hi hadde hen voertijts prince gheweest in redenen van payse, ende si daden hem  tallen daghen salcoers.
Ende Alexander, de coninc, vergaderde een groet heer ende hi porde ghetelde te Demetrium wert.
Ende die coninghe streden, ende Demetrius heer vloe ende Alexander volghede hem ende viel op hen,
ende die strijt wies alte zeere tote dat die sonne onder ghinc; ende in dien daghe viel Demetrius.
Ende Alexander sant tote Ptholomeum, den coninc van Egipten, legate nae dese woerde, segghende:
Om dat ic binnen minen rike comen ben ende ic sitte op mijnre vadere troen ende icke theerscap behouden hebbe ende ic hebbe Demetrium verwonnen ende ic besitte ons lantscap
ende ic hebbe met hem vele stride ghehat, ende hi ende sijn ghetelde sijn verwonnen van ons, ende wi sitten in den troen van sinen rike;
soe laet ons nu te gadere vrientscap maken ende gheef mi dijnre dochter te wive, ende ic sal dijn behouwede zone wesen, ende ic sal di ghiften gheven ende werdicheit.
Ende Ptholomeus, die coninc, antwoerde ende seide: Salich si die dach daer du in comen best in dijnre vadere lant ende saets op den troen van haren rike;
ende nu salic di doen dattu ghescreven heefs, mer comt mi tseghen te Ptholomayden, dat wi deen dander sien, ende ic salse di gheven, alsoe du gheseit heefs.
Ende Ptholomeus quam ute Egipten ende Cleopatra, sijn dochter, met hem; ende hi quam te Ptholomayden in den hondersten ende lxii jaren.
Ende Alexander, die coninc, quam daer jeghen hem. Ende hi gaf hem Cleopatram, sijnre dochter, ende hi dede hare brulochte te Ptholomayden als coninghinne in groter glorien.
Ende Alexander, die coninc, screef Jonathanne, dat hi daer jeghen hem quame;
ende hi trac met glorien te Ptholomayden ende quam daer totten tween coninghen, ende hi gaf hen silver ende gout ende ghiften ende hi vant gracie vore haren oghen.
Ende quade overdadege manne van Israhel vergaderden daer jeghen hem, quade manne, ende clagheden over hem, ende die coninc en micter niet op.
Ende hi beval Jonathanne sine cledere uut te doene ende dat menne met purper cleden soude; ende si dadent alsoe,
ende die coninc dedenne met hem sitten, ende hi seide tote sinen princen: Gaet met hem ute in midden die stat ende roept, dat nieman over hem en clage van enegher saken ende dat nieman hem podersam en si van enegher redenen.
Ende doen die ghene die over hem claghen wilden, saghen sijn glorie die men riep, ende dat hi met purpere ghecleedt was, so vlouwen si alle.
Ende die coninc verhieffene ende screeffenne onder deerste van sinen vrienden, ende hi maectenne leitsman ende gheselle van der heerscapien.
Ende Jonathas keerde weder in Iherusalem met payse ende bliscapen.
Inden hondersten ende lxv-sten jare soe quam Demetrius, die Demetrius zone was, van Creten in sijnre vadere lant. .
Ende Alexander hoeret ende waert zeere bedroeft, ende hi keerde weder te Anthiochien.
Ende Demetrius maecte Appollonium maerscalc, die prince was boven Celessirien; ende hi vergaderde een groet heer ende hi trac te Janiam waert ende hi sant tote Jonathan, den hoghen pape, ende seide:
Du weder staes ons alleene, want ic ben in spotte ende in lachtere woerden om dattu jeghen ons moeghentheit houts inden montaendien.
Daer omme, oftu nu betrouwes in dinen crachten, soe comt neder tot ons te velde ende laet ons daer deen dander sien, want met mi is die cracht van den striden.
Vraghe ende ondersueke, wie ic ben ende dandere die in mijnre hulpen sijn, die oec segghen, dat uwe voet niet en mach staen vore onse aensichte; want dijn vadere vlouwen twee werf binnen haren lande,
ende nu sultu moghen ghedoegen soe groten heer ende gheredene te velde, daer negheen steen noch roke en is, noch stat te vliene?
Ende doe Jonathas Appollonien redenen hoerde, soe waert hi beruert indem moet ende hi koes ute xm mans ende hi trac ute Iherusalem; ende Simon, sijn brueder, quam hem te ghemoete met hulpen.
Ende hi leidde die ghetelde in Joppen ende hi slotenen  buten der stat, want Joppe was Appollonius wachte. Ende Jonathas streeter op.
Ende die in die stat waren, openden die poerten van anxte, ende Jonathas behielt Joppen.
Ende Appollonius verhoerdet ende hi porde iiim geredene ende een groet heer ende hi trac wech in Azoten, als oft hi wech trocke. Ende hi trac thant ute te velde, om dat hi een menichte hadde van gheredenen ende vele heers, daer hi hem op verliet.
Ende Jonathas volchde hem nae in Azoten, ende si streden.
Ende Appollonius liet achter hem m gheredene al heimelec,
ende Jonathas vernaemt dat lagen achter hem laghen ende waren. Ende si om voeren sijn ghetelde van smorghens totte tsavonts;
maer tfolc stoet alsoe Jonathas beval, ende hare perde pijnden.
Ende Simon bracht sijn heer ute ende begonste te stridenne jeghen die scare,
want die gheredene waren moede ende si worden van hem tonder ghedaen ende si vloen; ende die te velde ghespreit waren, die vloen in Azoten, ende si trocken in Dagons, haers afgods, tempel, om dat hise verloessen soude.
Ende Jonathas verbarde Azoten ende die daer omtrent waren, ende hi nam haren roef ende hi onstac Dagons tempel ende die ghene dier in ghevlouwen waren.
Ende die metten swerde verslaghen waren ende die verbernt waren, dier waren bi nae viiim mans.
Ende Jonathas poerde van daer ghetelde ende hi leidese te Aschalon wert, ende si quamen uter stat hem te ghemoete met groter glorien.
Ende Jonathas keerde weder metten sinen, die vele roefs hadden, in Iherusalem.
Ende het gheviel, doen Alexander dese redene hoerde, soe deder hier noch toe, Jonathanne te verheffene, ende hi sant hem een gulden broke alsoet costume is, dat men der coninghe neven ghieft. Ende hi gaf hem Ackers ende alle dlant daer omtrent in possessien.
Die coninc van Egipten vergaderde een heer ghelijc den zande, dat ten oevere vander zee leit, ende vele scepe; ende hi pijnde hem Alexanders rike te wennenne met boesheiden ende dat tote sinen rike te legghenne.
Ende hi trac ute in Syrien met payseliken woerden, ende si ontdecten hem die steden ende quamen hen te ghemoete, want Alexander, die coninc, hadde bevolen, datmen hem te ghemoete gaen soude, om dat hi sijn sweer was.
Ende als Ptholomeus binnen den steden quam, soe leide hi hoede in elke stat van ridders.
Ende doe hi bi Azoten quam, soe toenden si hem, hoe Dagons tempel verbernt was ende Azoten ende alle dander datter ane ghedestrueert was, ende der gheenre lichamen die daer verslagen waren, hoe si gheworpen laghen, ende die grave die biden wege waren;
ende si seiden den coninc, dat dit Jonathas dede om dat si hem hatide maken souden, ende die coninc sweech.
Ende Jonathas trac den coninc te ghemoete met glorien in Joppen, ende gruetten deen dander ende slepen daer.
Ende Jonathas trac metten coninc totter rivieren die men heet Eleutherus, ende hi keerde weder in Iherusalem.
Ende die coninc Ptholomeus  behielt theerscap vanden steden tote Seloucram neven die zee, ende hi peisde quaden raet jeghen Alexander.
Ende hi sant legate totte Demetrium, segghende: Coemt ende maken wi underlinghe hulde, ende ic sal di gheven mijn dochter, die Alexander heeft, ende du selst regneren in dijns vaders rike;
want mi beroudt, dat ic hem mijn dochter ghegeven hebben, want hi heeft hem ghepijnt mi te dodenne.
Ende hi lachterdenne, op dat hi sijn rike begheerde te hebbenne,
ende hi nam Alexander sijn dochter ende gafse Demetrio, ende hi vervreemde hem van Alexandere, ende sijn viantscappe worden openbaer.
Ende Ptholomeus trac in Anthiochien ende hi sette ii cronen op sijn hoeft, van Egipten ende Asyen.
Ende die coninc Alexander was in Cilicien te dien tiden, want die liede staken jegen hem.
Ende Alexander verhoerde dit ende quam jeghen Ptholomeum te stride; ende die coninc Ptholomeus brachte sijn heer ute ende voer hem jeghen met mechtigher hant ende hi verjaechdenne.
Ende Alexander vloe in Arabien, dat hi hem daer onthouden soude, ende die coninc Ptholomeus waert verheven.
Ende Gadiel, de coninc van Arabien, sloech Alexander thoeft af ende sant Ptholomeo.
Ende die coninc Tholomeus starf in den derden daghe; ende die ghene die inden bevreden steeden waren, worden verderft van den ghenen die binnen den ghetelden waren.
Ende Demetrius regneerde in den hondersten ende lxvii jaren.
In dien dage vergaderde Jonathas die ghene die binnen Judea waren, dat si die borch bestriden souden die in Iherusalem was, ende si maectere vele machinen tseghen.
Ende eneghe quade manne, die hare liede haetten, trocken wech totten coninc ende seiden hem, dat Jonathas die borch beleit hadde.
Ende doent die coninc hoerde, soe waert hi gram ende hi quam thant te Ptholomayden, ende hi screef Jonathanne, dat hi die borch niet en belage, maer dat hi haestelijc quame jeghen hem spreken.
Doen Jonathas dit hoerde, soe beval hi, datmen vore die borch soude ligghen ende hi coes ute vanden oudsten van Israhel ende van den papen ende hi gaf hem selven te vresen;
ende hi nam gout ende silver ende eens conincs cleet ende vele andere juwelen, ende hi trac wech ten coninc te Ptholomayden, ende hi vant gracie vore hem.
Ende eneghe quade van sinen lieden claghende over hem.
Ende die coninc dede hem alsoe si hem ghedaen hadden, die vore hem waren, ende hi verhieffene vore alle sijnre vriende aensichten,
ende hi gaf hem die princelijcheit vanden papen ende alle tgoet dat hi te voren hadde, ende hi mactenne prince van sinen vrienden.
Ende Jonathas hiesch van den coninc, dat hi Judeam ende die iii steden die daer toe gheleit waren, ende Samarien vermaken soude oft woude, ende hi beloefde hem ccc talente silvers.
Ende die coninc orlovet ende hi screef letteren Jonathanne van alle desen die aldus hilden:
Die coninc Demetrius sinen broeder Jonathanne saluit, ende den volke vanden Joden.
Wi hebben totte u ghesonden dexempel vander letteren die wi Jasoene, onsen vader, ghescreven hebben van u lieden, om dat ghijt weten soudt:
Die coninc Demetrius den vader Jasoene saluut.
Der Joden volke onsen vrienden ende die houden dat gerecht is vore ons, hebben wi gemeint wel te doene om hare goedertierenheit, die si te ons wert hebben.
Daer omme hebben wi hem ghegeven alle dlant van Judea ende die iii steden Liddam ende Ramathe, die tote Judea gheleit sijn, ende Samarien ende al dlant daer omtrent, datment verscheide  al den ghenen die de offeranden doen in Iherusalem. Over dat goet dat die coninc alle jare van hem ontfinc, ende over die vrucht vanden lande ende vanden appelen,
ende dandere die ons toe behoerden van tienden ende tributen, dat verlaten wi hem van desen tide; ende die hope van soute ende die crone diemen ons brachte,
dit gheven wi hem al, ende van desen en sal niet te broken worden van nu in al den tijt hier nae.
Daer omme soe maect mi exempel hier af, ende men gheeft Jonathanne ende men legt in den heilighen berch in een hoge stat.
Ende doen Demetrius sach dat dlant stille was in sinen aenscouwenne, ende dat hem niet en weder stoet, soe liet hi sijn heer gaen elc in sijn stat sonder dat vreemde heer, dat hi vergadert hadde vander heidenre eylanden; ende al sijnre vadere here waren hem viande.
Ende Trefoen was een die te voren van Alexanders partyen was, ende hi sach, dat alle theer murmureerde jegen Demetrium, ende hi trac tote Emalcuel, den coninc van Arabien, die Anthiocum, Alexanders zone, voedde;
ende hi lach hem ane ende bat hem, dat hi hem leverde Anthiocum, dat hi regneren soude in sijns vaders stat. Ende hi seide hem, wat Demetrius gedaen hadde ende die viantscap vanden heeren jeghen Demetrium, ende hi bleef daer vele dage.
Ende Jonathas sant totten coninc Demetrium, dat hi verderven soude die ghene die in die borch waren in Iherusalem ende die inden vasten steden laghen, want si vochten op Israhel.
Ende Demetrius sant tote Jonathanne ende seide: Ic en sal dit alleene di ende dinen lieden niet doen, maer ic sal di verheffen met glorien ende dijn liede alsic mach.
Daer omme saltu nu wel doen, op dattu mi manne sens te salcoerse, want al mijn heer is wech  ghetrocken.
Ende Jonathas sant hem te Anthiochien iiim sterker mans, ende si quamen ten coninc; ende die coninc hadde ghenuechte, doe si quamen.
Ende die ghene die in die stat waren, vergaderden cm ende xxm mans ende wouden den coninc doot slaen,
ende die coninc vloe in sijn zale, ende die vander stat beleiden de weghe van der stat, ende si begonsten te vechtenne.
Ende die coninc riep die Joden te salcoerse ende si vergaderden alle te gadere te hem, ende si stroeyden hen alle die stat dore,
ende si versloeghen op dien dach cm mans; ende si ontstaken die stat ende si wonnen vele roefs in dien daghe ende verloesten den coninc.
Ende die ghene die vander stat waren, saghen dat die Joden die stat te wille hadden, ende si worden ghecrenct van herten ende si riepen aen den coninc al biddende ende seiden:
Gheeft ons vrede, ende de Joden houden op te vechtenne op ons ende op die stat.
Ende si worpen hare wapene af ende maecten pays. Ende die Joden worden verheven vore den coninc ende vore alle die ghene die binnen sinen rike waren, ende si worden vermaert int rike, ende si keerden weder in Iherusalem ende hadden vele roefs.
Ende Demetrius, die coninc, sat in den troen van sinen rike, ende dlant bleef stille in sinen aenscouwenne;
ende hi loech al dat hi gheseit hadde, ende vervreemde hem van Jonatha, ende hi en galt hem niet nae die wel dade, die hi hem ghedaen hadde, ende hi queldene zeere.
Hier nae keerde Trefoen weder ende Anthiocus met hem, dat een kint, een jonghelinc, was, ende hi regneerde ende settede een crone op thoeft;
ende alle die here vergaderden te hem, die Demetrius hadde laten gaen; ende si vochten jeghen Demetrium, ende hi vloe ende keerde den rugge.
Ende Trefoen ghecreech die olifante ende wan Anthiochien.
Ende Anthiochus, die jonghelinc, screef Jonathanne ende  seide: Ic gheve di tpaepscap ende ic sette di boven die iiii steden om dattu van sconincs vrienden sijn sels.
Ende hi sant hem gulden vate ten dienste ende hi gaf hem macht uute goude te drinckenne ende purper te cledenne ende een gulden broke te draghenne;
ende hi maecte Simon, sinen brueder, prince vanden lande van Tyro toten lande van Egipten.
Ende Jonathas trac ute ende voer doer die steden over die riviere, ende alle theer van Syrien vergaderde te hem in salcoerse, ende hi quam te Ascalon, ende si quamen hem eerlijc jeghen uter stat.
Ende hi trac van daer wech te Gazam, ende die van Gaza sloten haer stat, ende hi beleidse, ende die steden die daer omtrent waren, verbernde hi ende hi rovese.
Ende die van Gaza baden Jonathanne, ende hi gaf hen vrede ende hi nam hare kindere te ghisele ende hi santse te Iherusalem, ende hi dore wandelde dlant tote Damascum.
Ende Jonathas verhoerde dat Demetrius princen overbrakich waren in Cades, dat in Galilea is, met vele heers, om dat sine af doen wilden van des riken orbaren;
ende hi trac jeghen hem, maer hi liet Simonne, sinen brueder, binnen der provinchien.
Ende Simoen trac te Bethsura wert ende hi bestreetse vele daghe ende besloetse.
Ende si hiesschen vrede van hem, ende hi gaffene hen ende hi verdreefse daer ute ende leider salcoers binnen.
Ende Jonathas ende sijn heer trocken ten watere Genesar, ende vore den daghe waecten si in den coutere van Azor;
ende siet, der heidenre battaeldien quamen hem te gemoete op die coutere ende si leiden laghen na hem inden berghen, maer Jonathas trac hem jeghen.
Maer die laghen porden van haren steden ende si streden.
Ende alle die van Jonathas partiden waren, vloen, ende nieman van hen lieden en bleef bi hem sonder Mathatias, Absolomi zone, ende Judas, Calphi zone, die maerscalc vanden heere.
Ende Jonathas scoerde sijn cledere ende leide erde op sijn hoeft ende beedde;
ende hi keerde hem te hem wert te stride ende hi deedse keren ende si vochten.
Ende die ghene die van Jonathas parthien waren ende vloen, saghent ende si keerden weder te hem ende jaechden met hem der viande scaren tote Cades ende quamen totte daer.
Ende vanden vianden vielen iiim mans, ende Jonathas keerder weder in Iherusalem.
Ende Jonathas sach dat hem die tijt halp; ende hi coes manne ute  ende santse te Rome te settenne ende vernuwenne vrientscap met hen;
ende hi sant oec na die selve maniere letteren totten Sparciaten ende te anderen steden.
Ende si trocken wech te Rome ende quamen in thof ende seiden: Jonathas, die hoghe pape, ende tfolck vanden Joden hebben ons ghesonden tot u, dat ghi met ons vernuwet die vrientscap ende tgheselscap nae dat si vore was.
Ende si gaven hen letteren ten volke tallen steden, dat sise met peise gheleiden souden tote int lant van Juda.
Ende dit is dexempel vander letteren die Jonathas den Sparciaten sant:
Jonathas, die hoechste pape, ende douders vanden volke ende die papen ende dander volc vanden Joden onsen brueders, den Sparciaten, saluut.
Hier voertijts waren ghesonden letteren tote Oniam, den hoghen pape van Dario, die boven u regneerde, dat ghi onse bruedere sijt alsoe dweder ghescrifte houdt, datter volcht;
ende Onias ontfinc den man met  eren, dier ghesonden was, ende hi ontfinc die letteren daer in ghescreven was van gheseltscape ende vrientscapen.
Ende al en hadden wi des niet te doene, om dat wi te solase hebben die heilege boeke, die in onsen handen sijn,
soe wouden wi te u senden om vrientscap ende bruederscap te vernuwenne, dat wi van u niet vervreemt en worden, want vele tide sijn leden van dier tijt, dat ghi te ons sont.
Want in allen tide sonder achter laten, inden feesteliken daghen ende in anderen tiden, dats te doene is, so herdencken wi uwes in den offeranden die wi offeren alsoet recht is ende betaemt der bruedere te ghedenckenne;
want wi verbliden van uwer glorien.
Maer ons hebben bevaen vele tribulacien ende vele stride, ende die coninghe die al ommen domme ons sijn, hebben ons bestreden.
Maer wi en wilden u niet podersam wesen noch onsen anderen vrienden ende ghesellen in desen striden,
want wi hadden salcoers vanden hemele, ende wi sijn verloest ende onse viande sijn veroetmoedicht.
Ende hier omme hebben wi ute ghecoren Numenium, Anthiocus zone, ende Anthipatrum, Jasons zone, ende wi hebbense ghesonden te dien van Rome wert om te vernuwenne met hem dierste vrientscap ende gheselscap;
ende wi hebben hem oec bevolen dat si tot u comen ende u grueten, ende dat si u onse letteren gheven vanden vernuwenne ons bruederscaps.
Ende nu seldi wel doen, antwoerdi ons op dit.
Ende dit is dweder ghescrifte van den letteren die Onias,
die coninc vanden Sparciaten, sant: Onias Jonathanne, den groeten pape, saluut.
Men heeft vonden in die scriftuere vanden Sparciaten ende den Joden, dat si bruedere sijn ende dat si van Abrahams gheslechte sijn.
Ende nu, om dat wi dit weten, soe doedi wel ons dit scrivende van uwen payse.
Maer wi hebben u oec weder ghescreven: onse vee ende onse possessien sijn uwe, ende die uwe onse, ende wi ontbieden u, datmen u dit doe weten.
Ende Jonathas verhoerde, dat Demetrius princen ute ghetrocken waren met vele meer heers dan si te voren waren, om jeghen hem te vechtenne.
Ende hi trac ute Iherusalem ende hi quam hem jeghen in dlantscap van Amathith, want hi en hadde hem soe vele termijns niet ghegeven, dat si binnen sinen lande comen mochten.
Ende hi sant spiers in haer ghetelde, ende doen die weder comen waren, soe seiden si dat si tsnachts micten op hem te comenne.
Ende doen die zonne onder ghegaen was, soe beval Jonathas den sinen te wakenne ende al den nacht in wapenen ghereet te sine om striden, ende hi leide wachters al omme die ghetelde.
Ende die viande vernamen dat Jonathas ende die sine ghereet waren ten stride, ende si ontsaghen hen ende hadden anxt in al hare herte; ende si ontstaken vier in haer ghetelden ende si vlouwen.
Maer Jonathas ende die met hem waren, en wistens niet vore tsmorghens, want si saghen tfier bernen.
Ende Jonathas volghede hen nae, maer hi en verhalese niet, want si waren leden over die riviere Eleutherum.
Ende Jonathas keerde te dien van Arabien wert, die men heet Sabadey, ende hi sloechse ende hi nam haren roef ende vincse,
ende  hi quam te Damascum
ende hi dore wandelde al dat lantscap. Ende Simoen trac ute ende quam totte Ascalon ende ten vasten steden daer omtrent, ende hi trac neder te Joppen ende beleidt,
want hi hadde vernomen, dat si Demetrius partiden wilden salcoers doen, ende hi leide daer wachters, dat sijt wachten souden.
Ende Jonathas keerde weder ende vergaderde douders vanden volke ende hi peisde met hen lieden te stichtenne die vaste steden in Judea
ende die muere van  Iherusalem te hoghenne ende een groete hoechde te makenne in de middenwert die borch ende die stat om die borch vander stat te scheidenne, om dat si alleene wesen soude, soe dat si niet en soude moghen copen noch vercopen.
Ende si vergaderden om die stat te stichtenne, ende die muere die op die riviere ter zonnen op ganghe wert waren, vielen, ende hi hermaecte dien muer dien men heet Capheteta.
Ende Simon stichte Adiada in Sephala ende hi bevredet ende hincker poerten ane ende slote.
Ende Trefon waert peisende om boven Asyen te regnerenne ende dat hi die crone nemen soude ende sijn hant steken jeghen Anthiochum, den coninc, om dien te dodenne;
maer om dat hi hem ontsach, dat hem Jonathas dat niet en soude ghedoeghen, maer dat hi jeghen hem striden soude, soe socht hi, hoe hi Jonathanne mochte ghevaen ende ghedoeden. Ende hi stont op ende trac wech in Bethasan.
Ende Jonathas trac ute hem te ghemoete met xlm mans ute ghecoren ten stride, ende hi quam te Bethasan.
Ende Trefoen sach, dat hi met enen groten heere comen was ende hi en dorste de hande aen hem niet slaen; ende hi ontsach hem
ende ontfinckenne met eeren, ende hi bevallen sinen vrienden ende gaf hen ghiften, ende hi beval sinen heeren, dat si Jonathanne onderdaen waren ghelijc hem selven.
Ende hi seide tote Jonathan: Waer bi heefstu al dit volc ghemoeyt, als wi en ghenen strijt en hebben?
Ende nu sentse weder thuis, maer kiese di alluttel manne ute, die metti sijn moghen ende comt met mi te Ptholomayden, ende ic saelt di leveren ende dandere steden ende een heer ende alle die provoeste vanden lande, ende ic sal weder keren ende en wech trecken, want hier omme benic comen.
Ende Jonathas gheloefde hem ende hi dede also hi seide, ende hi liet theer wech gaen ende si trocken in dlant van Juda;
maer hi hielt met hem iiim mans ende daer sant hier iim in Galilea, maer met hem tracker duisent.
Ende als Jonathas binnen Tholomayden comen was, soe sloten die vander stat die poerten ende vinghenne, ende alle die met hem daer binnen comen waren, sloegen si doet metten swerde.
Ende Trefoen sant een heer ende gheredene in Galilea ende in die grote coutere, dat si alle Jonathas ghesellen doot slaen souden;
maer doen die vernamen, dat Jonathas gevanghen was ende dat hi verderft was ende alle die met hem waren, soe gherieden si deen dander ende si trocken ute ghereet ten stride.
Ende doen die ghene saghen die hem ghevolcht waren, dat dese haer lijf aventueren wilden, soe keerden si weder,
ende dese quamen alle met paise in Juda in dlant. Ende si beweenden Jonathanne zeere ende alle die met hem waren, ende Israhel weende met groten gheweene.
Ende alle die heidenne die al ommen domme hen waren, sochtense te verdervenne, want si seiden: Si en hebben ghenen prince noch helpe, daer omme laetse ons nu tonder doen ende laet ons hare herdencken nemen van allen menschen.
Simon verhoerde, dat Trefoen een groet heer vergaderde om te comenne in dlant van Juda om dat te verderven.
Ende om dat hi sach dat tfolc in vresen ende in anxte was, soe trac hi op te Iherusalem ende vergaderde tfolc
ende gheriet hem ende seide: Ghi wet, wat stride ic ende mijn brueders ende mijns vaders huis ghedaen hebben  om die wet ende om die heileghen ende die vernoye die wi ghesien hebben.
Om dese sake sijn alle mijn brueders doot bleven om Israhels wille, ende ic ben alleene over bleven;
ende oec en behoert mi mijnre zielen niet te sparenne in alle den tijt van vernoye, want ic en ben niet beter dan mijn bruedere;
ende hier omme saelic mijn volc wreken ende de heileghen ende onse wive ende ons kindere, want al die heidene sijn vergadert om ons te verdervenne van viantscape.
Ende doen tfolc dese redenen hoerden, soe waert hare gheest verwarmet, ende si antwoerden met groter stemmen ende seiden:
Du best onse leitsman in Judas ende Jonathas, dijnre bruedere, stat;
rechte onsen strijt, ende wi selen doen al dattu ons segghen sels.
Ende hi vergaderde alle die manne, de vechters, ende hi haeste hem te volmakenne alle die muere van Iherusalem, ende hi verwaerneret al ommen domme.
Ende hi sant Jonathan Absolomi ende een nuwe heer met hem in Joppen ende hi verdreef daer ute dier binnen waren ende hi bleeffer selve binnen.
Ende Trefoen porde van Ptholomayden met enen groten heere om te comenne in dlant van Juda, ende Jonathas was met hem in hoeden.
Ende Symon trac in Addijs jeghen daensichte vanden temple.
Ende doen Trefoen vernam dat Symon op gheresen was over Jonathanne, sinen brueder, ende dat hi jeghen hem striden soude, soe sant hi legate tote hem ende seide:
Wi hebben Jonathan, dinen brueder, ghehouden over tselver, dat hi sculdichs was in sconincs rekeninghe;
ende nu soe sende hondert talente silvers ende beide sijn sonen te ghisele, dat hi ons niet en ontvlie als wine laten gaen, ende wi selennen weder senden.
Ende Simon verstont, dat hi dit met loesheiden seide. Nochtan beval hi tselver ende die kindere te ghevenne, om dat hi negheen groete viantscap bejaghen en soude ane tfolc van Israhel die segghen souden:
Om dat hi tselver ende die kindere niet en sant, soe is hi ghedoedt.
Ende hi sant die kindere ende c talente silvers; ende Trefoen loech ende en liet Jonathan niet gaen.
Ende hier nae quam Trefoen binnen den lantscape om dat hijt destrueren soude, ende si trocken omme al den wech die leit te Ador wert. Ende Simon ende sijn heer trocken telker stat daer si ghingen;
ende die in die borch waren sonden boden te Trefoene, dat hi hem haeste dore die wildernisse te comenne ende dat hi hen vitaeldie sonde.
Ende Trefoen ghereide al die gheredene, dat hi binnen dier nacht comen soude, want het was herde vele snees, ende hi en quam in Galaad niet.
Ende doen hi bi Bascama comen was, soe doodde hi Jonathan ende sijn sonen;
ende Trefoen keerde hem omme ende trac wech in sijn lant.
Ende Simoen sant ende nam Jonathas ghebeente, sijns brueders, ende hi groeft in Modin, sijnre vadere stat.
Ende al Israhel beweendenne met groeten gheweene vele daghe.
Ende Simon stichtte op sijns vaders graf ende sijnre bruedere graf een hoghe ghestichte van aensiene met verhouwenen steenen achter ende vore,
ende hi sette vii tomben, deen jeghen dander, sinen vader ende sijnre moeder ende sijn iiii brueders,
ende hier sette hi omme grote colummen ende op de colummen hare wapene te enen herdenckenne, ende neven de wapene scepe ghesneden, die de liede sien, die in die zee waren.
Dit is tgraf dat hi in Modin maecte tote in desen daghe.
Ende doen Trefoen wech voer metten jonghelinc Anthiocho, den coninc, soe dode hine valschelec;
ende hi sette selve op sijn hoeft die crone van Asien ende hi dede die grote plaghe in dlant.
Ende Simoen stichte de waneringhen van Judea, ende hi verwaernerese  met hoghen torren ende groeten mueren ende met poerten ende met sloten, ende hi leide vitaeldie in desen steden.
Ende Simoen coes manne ute ende santse toten coninc Demetrium, dat hi dlantscap vrien soude van tribute; want alle Trefoen dade waren ghedaen bi roeve.
Ende de coninc Demetrius antwoerde hier toe ende screef dusdane lettere:
Demetrius, die coninc, Simone, den hoghen pape ende der coninghe vrient, ende den ouders ende den volke der Joden saluit.
Die gulden crone ende de gulden broke die ghi sont, hebben wi ontfaen ende wi sijn gereet met u te makenne groten pais ende te scrivenne sconincs princen, dat si u verlaten dat wi u ghegeven hebben.
Soe wat dat wi u gegeven hebben, dat blive uwe, ende die vaste steden die ghi ghemaect hebt, sijn uwe.
Wi vergheven oec alle roekeloesheiden ende sonden totte in desen daghe, ende die croenen die ghi sculdich waert, ende soe wat dat  anders was onder tribuit in Iherusalem, dat en si nemmeere onder tribuit.
Ende sijn eneghe onder u liede die tamelec sijn te scrivenne onder die onse, men salser onder bescriven, ende tusschen ons si pais.
In den hondersten ende lxx-sten jare nae trike van Grieken soe wert der heidene macht ghenomen van Israhel.
Ende tfolc begonste doen te scrivenne in tafelen ende in hare openbare brieve die si maecten: In dierste jaer onder Simone, den groten pape ende leitsman ende den prince van Judea.
In dien daghen soe trac Simoen te Gaza ende hi omleidt met heerren ende maecte machinen, ende hi trac ter stat wert, ende hi sloech enen torre ende wantenne;
ende die daer in braken, waren tusschen een machine ende de stat, ende in die stat wert groet gheruechte.
Ende die ghene die in die stat waren, ghingen opten muer met wive ende met kinderen ende met ghescoerden clederen, ende si riepen met groeter stemmen ende si hiesschen van Simeone, dat hi hem vrede gave,
ende seiden: En ghelde ons niet nae onse malicien, maer nae dine ontfermicheiden.
Ende Simoen waert ghehelt ter ontfermicheit ende en vervachtse niet, maer hi verdreefse uuter stat ende hi suverde die huise daer die afgode in gheweest hadden, ende dan ghinc hi daer binnen, met love den Here benediende.
Ende doen alle onsuverheit uter stat gheworpen was, soe leide hi manne daer binnen, die de wet houden souden; ende hi verwaernerese ende makese te eenre woninghen te sinen behoef.
Ende men liet niet uute trecken die ghene die in die borch in Iherusalem waren ende in dlantscap te varene plaghen, ende men lietse copen noch vercopen, ende si hadden groeten hongher, ende vele storven van honghere.
Ende si riepen aen Simoene, dat si vrede ontfaen souden ende hi gaffene hen, ende hi verdreefse daer ute ende hi suverde die borch van den onsuverheiden.
Ende si ghingenre in opten xxiiii-sten dach der andere maent, inden hondersten ende lxxi-sten jare met love ende met telgheren van palmen, met herpen ende cymbalen ende met love ende met sange, om dat die grote viant van Israhel tonder ghedaen was.
Ende hi ordineerde datmen alle jare dese daghe houden soude met groter blijscap;
ende hi verwaneerde die borch vanden temple die bi der borch was, ende daer woende hi selve ende die met hem waren.
Ende Simon sach Janne, sinen zone, dat hi een sterc man sijn soude, ende hi maectenne maerscalc van alder macht, ende hi woende in Gazara.
Inden hondersten ende lxxii-sten jare soe vergaderde die coninc Demetrius sijn heer, ende hi trac wech te Meden om salcoers te gaderenne om Trefone tonder te doene.
Ende doen Arsates, die coninc van Meden ende van Persen, verhoerde, dat Demeterus binnen sinen lande comen was, soe sant hi enen van sinen princen, dat hine levende vaen soude ende dat hine te hem bringhen soude.
Ende die prince trac wech ende versloech Demetrius heer, ende hi vinckenne ende voerdenne tote Arzaten, ende hi leidenne int ghevangenisse.
Ende dlant van Juda bleef in rusten al Simons dage, ende hi sochte sinen volke goet ende hen ghenoechde sijn macht ende sijn glorie tallen daghen.
Ende met al sijnre glorien ontfinc hi Joppen te eenre havenen, ende hi maecte daer ute vaert ten eylanden vander zee.
Ende hi wijdde sijns volcs lant ende hi behielt dlantscap.
Ende hi vergaderde vele ghevangenissen ende hi waert here boven Gazara ende Betsura ende boven die borch; ende hi deder de onsuverheiden ute, ende nieman en was die jeghen hem stac.
Ende elc want sijn lant met payse, ende dlant van Juda gaf sijn vrucht, ende thout vanden lande sijn vruchte.
Alle die ouders saten inden straten ende spraken van des lants goede, ende de jonghelinge cleedden hen behaechelec ende met clederen van stride.
Ende Simon gaf den steden vitaeldie ende hi ordineerdese, dat si wesen souden vate van waerneringhen tote dat sijn name vermaert wert totten endde vander werelt.
Hi maecte pays op dlant, ende Israhel verblijdde met groter blijscap;
ende elc sat onder sinen wijngaert ende onder sinen vigheboem, ende nieman en was diese vervaerde;
want op die werelt ghebrac die op hen street, die coninghe waren tonder ghedaen in dien dage.
Ende hi versekerde alle die oetmoedighe  van sinen volke ende hi ondersochte de wet ende hi dede alle ongherechticheit wech ende quaetheit.
Hi verhief die heilege ende menichfoudechde die vate der heileghen.
Ende men verhoerde te Rome, dat Jonathas doet was, ende oec totten Saparciaten, ende si waren zeere droeve.
Maer doe si verhoerden, dat Simoen, sijn brueder, hoech pape worden was in sijn stat ende dat hi dlantscap ende die steden dier binnen waren, te wille hadde,
soe screven si tot hem in mottaelnen tafelen, dat si vernuwen souden die vrientscap ende tgheselscap die si ghemaect hadden met Juda ende Jonathan, sijn brueders;
ende men lasse voer alle tfolc in Iherusalem. Ende dit was dexempel vanden letteren die die Sparciaten screven:
Die prince vanden Sparciaten ende hare steden Simone, den hoghen pape, ende den ouders ende den papen ende den anderen volke vanden Joden, onsen brueders, saluit.
De legate die ghesonden waren te onsen volke, si seiden ons van uwer glorien ende van uwer eren ende blijscapen ende si worden verblijdt om harre coemste;
ende wi screven dat si seiden in des volcs raet aldus: Numenius, Anthiochus zone, ende Anthipater, Jasons sone, der Joden legate, quamen te ons, met ons te vernuwenne dierste vrientscap;
ende den volke ghenoechde dat men die manne glorioselec ontfaen soude ende dat men dexempel van haren woerden legghen soude in des volcs versceidene boecken, om dat het daer wesen sal te enen herdenckenne den volke van Sparciaten; ende hier af hebben wi exempel ghescreven Simeone, den groeten pape.
Ende hier nae  sant Simon Numenium te Rome, ende hi hadde enen groten guldenen scilt die m dragmen woech, om met hen lieden vrientscap te makenne ende gheselscap. Ende doen tfolc van Rome verhoerde dese redene,
soe seiden si: Wat dancke selen wi mogen doen Simone ende sinen sonen,
want hi heeft sijn bruedere hermaect ende hi heeft Israhels viande verwonnen. Ende si gaven hem vriheit ende si bescrevent in mottaelnen tafelen, ende si leident te teeckeninghen opten berch van Syon.
Ende dit is dexempel vanden geschrifte: Inden xviii-sten dage der maent Ebul inden hondersten ende lxxii-sten jare, inden derden jare onder den groten pape Simone, soe wert dit cont in Assaramel
in een grote vergaderinghe van papen ende van volke ende princen des volcs ende vore douders van den lande: want dicwile hebben stride ghedaen gheweest in onse lantscap,
maer Simon, Mathathias zone van Jaribs zonen, ende sijn bruedere gaven hen selven te vresen ende si weder stonden die viande van haren volke, om dat hare heileghen ende harre wet soude bliven staende, ende si verhieven haer volc met groter eren.
Ende Jonathas vergaderde sijn volc ende hi waert harre groet pape hi waert te sinen volke gheleit;
ende hare viande wouden vertorden ende tonder doen hare lantscap ende hare hande steken jeghen hare heileghen.
Ende Simon wederstont doe ende vacht over sijn volc ende gaf vele ghelts ute ende wapende die starke manne van sinen volke ende hi gaf hen sout.
Ende hi verwaerneerde de steden van Juda ende Bethsuram, dat in dende van Judea was, daer te voren der viande wapenen waren, ende hi leide daer te salcoerse manne, Joden;
ende Joppen die ter zee wert was, waerneerde hi, ende Gasaram, dat in dlant van Azoten is, daer die viande te voren in woenden, ende hi leide daer Joden, ende hi leide daer binnen dat orbaerlec was ter viande correccien.
Ende tfolc sach Simons daet ende die glorie die hi sinen volke meinde te doene, ende si maectenen haren leitsman ende haren prince vanden papen, om dat hi al dit ghedaen hadde ende om die trouwe die hi te sinen lieden wert hilt; ende hi sochte in alle manieren sijn volc te verheffenne.
Ende in sinen daghen hadt voertganc in sinen handen, dat die heidene worden verjaget ute haren lande, die in Davids stede in die borch te Iherusalem waren, daer si ute trocken, ende besmetten al dat al ommen domme die heileghe stat was, ende si daden groete plaghe jeghen die suverheit.
Ende hi leider Joeden binnen om die versekertheit vander stat ende vanden lande, ende hi hoechde die muere in Iherusalem.
Ende die coninc Demetrius gaf hem thoege paepscap,
ende hier toe maecte hine sine vrient ende hi eerdenne met groeter eren,
want  hi verhoerde, dat die Joden gheheiten worden vanden Romeinen vriende ende ghesellen ende brueders, ende dat si Simons legate hoghelec ontfinghen;
ende dat die Joden ende hare papen hem gheorloft hadden, dat hi hare leitsman ende hoghe pape ware ewelec totte dat een ghetrouwe prophete op stonde,
ende dat hi boven hen prince si ende dat hi die sorghe hadde om die heileghen;
ende om dat het die menschen horen souden ende dat men in sinen name bescriven soude alle brieve binnen den lande, ende dat hi purper ende gout draghen soude;
ende dat nieman van den volke noch vanden papen dit sal moghen breken oft wedersegghen dat hi segghen sal, ofte eneghe vergaderinghe vergaderen binnen den lande sonder hem, ende dat hi purper cleden sal ende draghen gulden broken.
Want wie dat hier jeghen doen sal ofte yewet hier af breken sal, hi sal mesdadich  wesen.
Ende het ghenoechde al den volke Simonne te settenne ende te doene nae dese woerde.
Ende Simon ontfinct ende hem ghenoechde, dat hi hoghe pape wesen soude ende dat hi leitsman ende prince wesen soude vander Joden volke ende vanden papen, ende dat hi boven hen allen wesen soude.
Ende si seiden, datmen dit ghescrifte leggen soude in mottaelnen tafelen ende dat men se in der heileghen herdencken legghen soude in een hoghe stat;
ende dat men dexempel hier af legghen soude in die heilege stat, dat het Symoen ende sijn zonen hebben selen.
Anthiocus, Demetrius sone, sant een lettere uuten eylanden van der zee tote Simone, den groten pape, ende den prince vander Joden volke ende al den volke,
ende die sprac aldus: Die coninc Anthiocus den groten pape Simone ende der Joden volke saluut.
Want eneghe overdadeghe hebben ghehouden onser vadere rike, ende ic wille trike wreken ende dat setten alsoet vore was. Daer omme heb ic ghemaect een uutvercorene menichte van heerre ende hebbe ghemaec scepe in te stridenne;
ende ic wille voert trecken dore dlantscap, om dat ic sal werden ghewroken jeghen die ghene die ons lantscap ghecranct hebben ende die vele steden ghedestrueert hebben in mijn rike.
Daer omme soe ghevic di nu alle die ghiften, die die coninghe verlaten hebben voer mi, ende soe wat andere ghiften dat si di verlieten;
ende ic orlove di te makenne in dijn lantscap enen slach van properen munten,
ende dat Iherusalem heilich blive ende ghevrijdt; ende alle die wapenen die ghemaect sijn, ende die vaste steden die du ghesticht heefs, die bliven dine;
ende men verlaet di alle sconincs scout ende dat men hier nae den coninc sculdich werden sal van nu ende in al den tijt hier na.
Ende als wi ons rike ghewonnen selen hebben, soe selen wi di ende dijn liede ende den tempel verheffen ende eren met groeter glorien, soe dat uwe glorie vermaert werden sal in al der werelt.
Inden hondersten ende lxxiiii-sten jare soe quam Anthiochus in sijnre vadere lant, ende alle die heren vergaderden tot hem, soe datter lutter bleef met Trefone.
Ende Anthiochus, die coninc, volghede hem nae, ende Trefoen quam te Doram, daer hi vloe dore die zee;
want hi wiste, dat quaet jeghen hem vergadert wert, ende theer lietenne.
Ende Anthiochus trac vore Doram met cm mans ende met xxm mans te voete ende met viiim gheredene,
ende hi omleide die stat, ende die scepe trockender toe vander zee siden, ende si streden op die stat te lande ende ter zee, ende si en lietenre niemanne ute noch in varen.
Ende Numenius ende die met hem waren, quamen vander stat van Rome ende si hadden letteren die ghescreven waren aen den coninghen ende den lantscapen, daer dit in bescreven was:
Lucius, de ruwaert van Rome, Ptholomeo, den coninc, saluut.
Der Joden legate, onse vriende, sijn comen te ons om te vernuwenne die eerste vrientscap ende gheselscap, die ghesonden waren van Simeoene, den prince vanden papen, ende vander Joden volke;
ende si brachten enen guldenen schilt van m dragmen.
Hier omme docht ons goet, dat wi screven den coninghen ende den lantscapen, dat si hen negheen quaet en doen noch op hen en striden noch op hare steden noch op  hare lant, ende dat si negheen salcoers en doen den ghenen  die jeghen hen striden;
want ons dochte goet, dat wi den schilt van hen ontfinghen.
Ende ofte eneghe overdadeghe van haren lantscape te u ghevlouwen sijn, soe leversse Simone, den prince van den papen, dat hier wrake over doe nae sine wet.
Dit selve screef men Demetrio, den coninc, ende Athalo ende Arabe ende Arsaci
ende in al den lantscappen ende den Spartanen ende Delo ende Mido ende Sicyoni ende Carie ende te Saraum ende te Panphilien ende Lycien ende te Alacarnasum ende te Yodum ende te Faselida ende Tecoo, ende te Syden ende te Arado ende te Gortinam ende te Gindum ende te Cypers ende te Syrenen.
Ende dexempel hier af screven si Simeone, den prince vanden papen, ende den volke vanden Joden.
Ende Anthiocus, die coninc, trac vore Dora anderwerf met sinen here ende streetter altoes op ende maecte machinen, ende besloten soe Trefone, dat hi niet uut trecken en soude.
Ende Simon sant hem twee duysent uute ghecorene manne te salcoerse ende silver ende gout ende vele vate,
ende hi en wilder niet ontfaen, maer hi braect al dat hi te voren met hem over een ghedraghen hadde, ende hi vervreemde hem van hem.
Ende hi sant te hem Athenobium, een van sinen vrienden, dat hi met hem over een draghen soude ende segghen: Ghi houdt Joppen ende Gazara ende die borch die in Iherusalem is, die steden van minen rike;
haer lant hebdi ghewoest ende ghi hebt grote plaghe ghedaen in dlant, ende ghi hebt heerscap ghehadt te vele steden binnen minen rike.
Nu dan, gheeft mi weder die steden die ghi mi ghenomen hebt ende die tributen vanden steden daer ghi heerscap hebt gehat buten den lande van Judea.
Ende en wildijs niet doen, soe gheefter over d talente silvers, ende over die plaghe die ghi gedaen hebt, ende over die tribute vanden steden soe gheeft noch ander vc talente; ende en doedijs niet, soe selen wi comen ende vervechten u.
Ende Athenobius, sconincs vrient, quam in Iherusalem ende sach Symoens glorie ende sijn voerbaerheit in goude ende in silvere ende sijn groet ghesinde, ende hi verwonderes ende hi seide hem sconincs woerde.
Ende Simoen antwoerde ende seide: Wi en hebben gheen lant ghenomen dat onse niet en was, noch wi en houden gheen vreemt lant, maer wi houden onser vadere erfachticheiden die enen tijt ongherechtelec ons onthouden was van onsen vianden;
maer alse wijs den tijt hadden, soe ghecregen wi weder onser vadere erfechticheit,
want van Joppen ende Gazara, daer du af spreecs, si daden daer in onse lantscap onder tfolc grote plage. Van desen gheven wi c talente. Ende Athenobius en antwoerde hem een woert niet,
maer hi keerde weder met gramscapen ten coninc, ende hi seide hem dese woerde ende Simons glorie ende al dat hi sach. Ende die coninc waert herde gram;
ende Terfoen vloe met scepen in Ortasayda.
Ende die coninc maecte Ceredebium leetsman ter zee ende hi gaf hem een heer van gheredenen ende van mannen te voet;
ende hi beval hem theer te porrenne te Judea wert, ende hi beval hem te makenne een stat vaste, die Cedron heeft, ende dat hi die porten van der stat vermaken soude ende tfolc tonder doen met stride. Ende die coninc volchde Trefone nae,
ende Ceridebius quam te Jamniam ende hi begoste tfolc te verstormenne ende Judeam te destruerenne ende tfolc te verslane ende te vane, ende Cedron te stichtenne.
Ende hi leide daer theer ende die gheredene, om dat si daer ute trecken souden ende Judea dore wandelen, alsoe die coninc bevolen hadde.
Ende Jan trac op van Gazara ende seide Simone, sinen vader, wat Ceredebius dede in haren volke.
Ende Simon riep sijn twee oudste zonen Judam ende Janne, ende seide hen: Ic ende mijn brueders hebben verdreven Israhels viande van onser joncheit tote in desen daghe, ende selken tijt hadt voerspoet in onsen handen Israhel te verloessenne;
maer nu ben ic oudt worden ende sijt ghi in mijn stat ende mijns brueders, ende trect ute ende vecht over ons volck, ende hulpe vanden hemele moet met u wesen.
Ende hi coes uten lande xxm  mans vechters ende gheredene, ende si trocken te Cendebium wert ende si sliepen in Modin.
Ende si stonden tsmorghens op ende trocken te velde, ende siet, hem quam een groet heer jeghen van lieden te voete ende van gheredenen; ende tusschen hen was een scietende riviere,
ende hi porde theer jeghen haer aensichte, hi ende sijn volc. Ende Jan sach dat hem tfolc ontsach over te wadene ende hi waedde eerst over; ende die manne saghenne ende si waedden over nae hem.
Ende hi deilde tfolc, ende die gheredene sette hi in midden den volke dat te voet was. Want der viande geredene waren alte vele.
Ende si trompten metten heileghen trompen, ende Cendebius ende sijn heer wert vleende; ende van hen lieden waerter vele ghewont, maer dandere vlouwen in een stat.
Ende Judas, Jans brueder, was doe ghewont, ende Jan volghede den vianden tote dat hi te Cedron quam, dat Cendebius stichte.
Ende si vlouwen totten toren, die inden velden van Asoten stonden ende Jan ontstacse met viere, ende van hen lieden vielen iim mans ende hi keerder weder in Judea met paise.
Ende Tholomeus, Abobi zone, was rouwaert ghemaect in dlant van Iherico, ende hi hadde vele silvers ende gouts,
want hi was Symons behouwede zone.
Ende sijn herte verhief hare ende hi woude dlantscap behouden, ende peisde valscheit jeghen Simone ende sijn zonen, dat hise doodden soude.
Ende Simon doer wandelde die steden die in dlant van Judea waren, om dat hi sorghe om hem hadde, ende hi trac neder te Jericho, hi ende Mathathias ende Judas, sijn zonen, inden hondersten ende lxxvii-sten jare in die elfste maent, dat was in die maent Sabath.
Ende Abobi zone ontfinckenne met valscheiden in een ghewaerneert stedeken dat Doch heet, dat hi ghesticht hadde; ende hi maecte hem enen groeten maeltijt, ende hi berch daer manne.
Ende doen Symon ende sijn zonen vol van drancke waren, soe stont Tholomeus op metten sinen ende si namen hare wapene ende quamen in die warscap ende sloeghenen doet ende beide sijn zonen ende eneghe van sinen cnapen.
Ende hi dede groet bedriech in Israhel ende gaut quaet over goet.
Ende Tholomeus screef dit ende sant ten coninc, dat hi hem een heer te salcoerse sonde, ende hi soude hem dlant leveren ende die steden ende die tribute.
Ende hi sant andere in Gazara om Janne doet te slane, ende hi sant totten princen letteren, dat si te hem quamen ende hi soude hen gheven silver ende gout ende ghiften;
ende hi sant andere om Iherusalem te wennenne ende den berch vanden temple.
Ende een liep vore ende seit Janne in Gazara, dat sijn vader ende sijn bruedere doet gheslaghen waren, ende dat Tholomeus ghesonden hadde om hem doet te slane.
Doen dit Jan verhoerde, soe waert hi anxtelijck vervaert ende hi vinc die manne die comen waren om hem te dooddene, ende hi sloechse doet; want hi wiste dat hine doeden wilde.
Ende dandere van Jans redenen ende van sinen striden ende van sinen goeden doechden die hi starkelec dede, ende die ghestichten vanden mueren die hi stichte, ende die dinghen die hi dede,
siet, si sijn bescreven inden boeke vanden dage sijns paepscaps van dier tijt, dat hi wert prince vanden papen nae Symone, sinen vader.
Die Joden, die bruedere die in Iherusolima ende in Judea sijn, segghen saluut haren brueders, den Joden die binnen Egipten sijn, ende goeden pays.
God moet u wel doen ende herdencken sijnre beloften die hi ghesproken heeft tote Abrahamme, Ysaacke ende Jacobe, sinen ghetrouwen knechten;
ende hi moet u allen therte gheven, dat ghine oeffenen moet ende sinen wille doen met groeter herten ende met willegher begheerten.
Hi moet u herte ontpluicken in sijn wet ende in sijn ghebode ende pays maken;
hi moet u bedinghen ghehoeren ende te u lieden wert worden ghepeyst, ende hi en moet u lieden niet laten in quade tide.
Ende nu sijn wi hier biddende over u.
Inden hondersten jare ende lxix-sten, als Demetrius regneerde, soe screven wi Joden u lieden in vernoye ende geruechte, dat op ons comen is bynnen desen jaren van dier tijt dat Jason wech trac uuten heileghen lande ende uten rike.
Si ontstaken die poerten ende storten ontsculdich bloet uute; ende wi beeden ten Here ende wi worden ghehoert, ende wi offerden sacrificie ende ghefrijt broet, ende ontstaken die liecht vate ende wi leiden die brode op die tafele.
Ende nu houdt die daghe der scenofegien in die maent Casleu,
inden hondersten ende lxxxviii-sten jare. Tfolc, dat binnen Judea is, ende douders ende Judas Aristobole, sconincs Tholomeus meester die vander gheconsacreerder papen gheslechte is, ende den Joden die binnen Egipten sijn, saluit ende ghesontheit.
Wi, die van groter vresen van Gode verloest sijn, dancken groetelijc Gode als die ghene die jeghen soe groeten coninc gheoerlocht hebben;
want hi dede crielen ute Persen die gene die jeghen ons vechten souden ende jeghen die heileghe stat.
Want doen hi in Perssen selve leitsman was ende met hem een onvertallec heer, soe viel hi in Nanee tempel, want hi waert met Nanee papen rade bedroeghen;
want Anthiochus ende sijn vriende quamen te dier stat als om met hem te wandelenne, ende om dat hi vele ghelts ontfaen soude onder den name van ghiften.
Ende doen Nanee papen tghelt ghewijst hadden, ende Anthiochus met luttel lieden comen was binnen den muere vanden temple, soe sloeten si den tempel,
doen Anthiochus daer binnen comen was; ende si daden op den heimeliken ganc vanden temple ende worpen steene ende doodenne ende die ghene die met hem waren, ende si sloeghense van lede te lede in stucken ende  si sloegen hen die hoefde af ende worpense daer buten.
Over al moet God ghebenedijt wesen, die de quade verderfde.
Wi, die de suveringhe vanden temple doen selen opten xxv-sten dach der maent Casleu, ons dochte noet, dat wi u dat te wetene daden, om dat ghi oec doen selt den dach der scenophegien ende den dach des viers, dat ghegeven wert, doe Neomias sacrificie offerde, als die tempel ende die outaer ghesticht waren.
Want doen onse vadere, die papen, in Perssen ghevoert worden, die doen Gods oeffeneren waren, si namen vier uten outare ende borghent heimelec in een valleye daer een diep grote droegen putte was ende si bedectent daer binnen soe wel, soe dat nieman die stat weten en soude.
Ende doen vele jare over leden waren ende het Gode ghenuechde, dat die coninc van Persen Neomian sant, die dier papen neve was, die tfier gheborgen hadde, soe sant hi om tfier te sueckenne, ende alsoe si ons  vertelden, soe en vonden si negheen vier, maer dicke water.
Ende hi beval hen, dat sijs sceppen souden ende te hem bringhen; ende Neemias, die pape, beval die sacrificien die op den outaer gheleit waren, metten watere te bestorttenne, ende thout datter onder lach;
ende men deedt alsoe. Ende doen die tijt quam, dat die zonne scheen, die te voren verdonckert was, soe ontstac daer een groet vier, soe dat sijs alle verwonderden.
Ende alle die papen daden orisoen, doen die sacerficie baernde; ende Jonathas begoste ende dandere antwoerden.
Ende Neemias bedinghe was in deser manieren: Here God, sceppere van allen dinghen, vervaerlijc ende sterc, gherechtich ende ontfermich, die allene best goede coninc,
alleene verleenende, alleene gherechtich ende almechtich ende ewich, die Israhel verloest van allen quade, die de vadere makes ute vercoren ende heilichse,
ontfaet dese sacrificie over dijn volc van Israhel, ende behuede dijn deel ende heilicht.
Vergadere onse ghespraeytheit ende verloestse die den heidenen dienen, aensich die versmaet ende veronwert sijn, dat die heidene moeten weten dattu best die Here onse God.
Quelle die ons tonder doen ende lachter doen in hoverden.
Sette dijn volc in dijn heileghe stat, alsoe Moyses seide.
Ende die papen songhen lof tot dat die sacrificie al verbernt was.
Ende doen die sacrificie al verbernt was, soe beval Neemias, dat men die meerre steenne begieten soude vanden watere datter over bleven was;
ende doent ghedaen was, soe ontstacker een vlamme ute, maer si waert verteert vanden liechte dat uten outare scoet.
Ende doen dese dinc gheopenbaert was, soe waert den coninc van Perssen gheseit, dat in die stat daer die papen over gevoert waren, tfier gheborghen hadden, water vonden was, daer Neemias ende die met hem waren, die sacrificien mede ghesuvert hadden.
Ende als die coninc dit mercte ende hijt neernstelijc ondersochte, soe maecte hi hem enen tempel,
ende hadde de coninc eneghen lieden yewet ghegeven, hi ontfinc daer af vele goets ende  gaeft.
Ende Neemias hiet dese stat Nepthar, dat bediet suveringhe, ende onder vele liede heetsi Nephi.
Men vint in Jeremias spropheten ghescriften, dat hi beval den ghenen die over voeren, dat si vier nemen souden alsoe voerseit is; ende hi ontboet den ghenen die over ghevaren waren,
ende gaf hen die wet, dat si sHeren ghebode niet vergheten en souden ende dat si niet dolen en souden metter herten, als si sien souden die gulden afgode ende die silverenne ende hare ghewaden.
Ende andere dusdane dinghen seide hi ende riet hen, dat si die wet niet ute haerre herten doen en souden.
Want in dat ghescrifte was, hoe die prophete mids den ghebode dat hen God gaf, beval, die tabernacule ende die arke met hen te bringhenne tote dat hi ute ghegaen was opten berch daer Moeyses op ghinc ende Gods erfachticheit sach.
Ende doen daer Jeremias quam, soe vant hi daer een stat van eenre duwieren ende hi dede daer binnen de tabernacule ende die arke ende den outaer des wieroecs, ende hi vermaecte tgat.
Ende eneghe quamen toe, die hem volgheden om die stat te teeckenne, ende si en mochtense niet venden.
Ende als dit Jeremias vernam, soe versprac hise ende seide dat die stat onbekenlijc sijn sal totte dat God vergaderen sal die vergaderinge van sinen volke, ende dat hi goedertieren worden sal.
Ende dan sal die Here dese dinghen toeghen ende sHeren moeghentheit sal openbaren; ende een wolke sal wesen alsoe Moeysene vertoeget wert ende alsoe hi, doen Salomon bat dat die stede gheheilicht woerde den groeten God, dit vertoeghede.
Ende doe hi nae sine wijsheit die hi hadde, offerde de offerande van stempels wihinghen ende sijnre volmaectheit,
alsoe oec Moeyses toten Here beedde, ende een vier quam vanden hemele ende verbrande dolocaust.
Ende Moeyses seide om dat niet ghesuvert en was, dat vore die zonde was, soe verbeerret.
Salomon vierde oec viii dage die wihinghe.
Want dit selve sette men in Neemias ghescriften ende geesten, ende om dat hi die bibele maken woude, soe vergaderde hi uten lande die  boeke vanden propheten ende den soutere ende der coninghe letteren ende van haren ghiften.
Ende oec vergaderde Judas al dat hi gheleert hadde biden stride die ons gheviel, ende si sijn onder ons.
Daer omme oft ghi dit begheert te hebbenne, soe sendt die ghene diet u bringhen moghen.
Ende om dat wi die suveringhe vanden temple doen selen, soe hebben wijt u ghescreven. Hier omme suldi wel doen op dat ghi dese daghe hout;
want God, die sijn volc verloest heeft ende sijn erfachticheit hen allen ghegeven heeft ende trike ende tpaepscap ende die heilicheit,
alsoe hi in die wet beloeft heeft, wi hopen, dat hi uwes cort ontfermen sal ende vergaderen ons van onder al den hemel ende die heileghe stat.
Want hi heeft ons verloest van groten vresen ende heeft die stat ghesuvert.
Maer van Juda Machabeus ende sinen bruederen ende vander suveringhen vanden groeten temple ende vander borch wijnghen,
ende oec vanden striden die behoeren te Anthiochien Epyphanen ende Eupatore, sinen sone,
ende vanden claerheiden die vanden hemele ghedaen waren totten ghenen die over die Joden sterckelec daden, soe dat si alle dlantscap wraken al waren si luttel, ende si verdreven die menichte  vanden heidenen;
ende si herwonnen met alder herten den tempel die herde zere vermaert is, ende verloesten die stat, soe dat die wette weder worden ghemaect, die men al te broken soude hebben om dat hen die Here met alre goedertierenheit ghenadich wert.
Ende oec hebben wi ons ghepijnt te cortenne in enen boecke dat Jason van Cyrenen in vive boecke ghescreven heeft.
Want wi merken die menichte vanden boecken ende die swaerheit dier in hebben die willen vertellen die geesten vanden historien, om die menichte vanden dinghen;
soe hebben wi voersien den ghenen diet lesen willen, dat hen sijn sal ghenoechlec ende dat het oec die eernstich sijn, lichtelec selen onthouden; ende dat het hen allen diet lesen selen, profijt gheven sal.
Want wi, die dit werc hebben ontfaen om te cortenne, en hebben negheen cleine pine aen gaen, maer wi hebben aengaen een orbore vele daer in te wakenne ende vol sweets,
ghelijc den ghenen die een warscap ghereiden ende sueken der andere wille te doene om veelre liede vrienscap, soe ghedoeghen wi gherne die pine;
maer wi selen de waerheit van elken scriven ende pinen ons nae die materie die wi daer af hebben dat te cortenne.
Want ghelijc dat een meester die een nu huis maken sal, alle dmaecsel daer af besorghen moet, ende ghelijc dat hi die pingeren sal, moet ondersueken wat orbaerlec is ter cierheit, alsoe sal ment in ons wanen.
Want de verstannisse te vergaderenne ende die redennen te verchierenne ende eernstelijc elc dinc te ondersuekenne, dat behoert den scrivere van der historien toe.
Maer die cortheit der redenen te volghenne ende te scouwenne de utinghe vanden dinghen, dat is men sculdich tontsculdeghene, dient cort.
Hier selen wi dan beghinnen te tellenne; ende van der voer redenen is dit ghenoech gheseit, want hets sot voer die historie vele te sprekenne ende in die historie af te cortenne.
Doe men met alle payse dus woende in die heileghe stat Iherusalem ende men die wette noch alte wel hielt om Onias sbosscops doghet, die met herten alle quaet haette,
soe gheviel, dat die coninghe ende die princen die stat in alter groter eren hadden ende dat si den tempel met alte grote ghiften versaghen,
soe zeere, dat Seleucus, die coninc van Asien, gaf alle die coste die men in den sacrificien verdede van sinen renten.
Meer een Symon van Benjamins gheslechte, die provoest van den temple was ghemaect, hi pijnde hem, een quaet toe te bringhenne in die stat, maer die prince vanden papen weder stontenne.
Maer om dat hi Oniam, den bisscop, niet en mochte verwinnen, soe quam hi tote Appollonium, Tarse zone, die te dien tide was prince van Selessyrien ende Phenicen,
ende hi seide hem, dat die tresore in Iherusalem vol waren van onvertalliken ghelde ende dat het onvertallec gemeine  goet was, dat den sacrificien niet toe en behoerde; ende dat het moghelec ware, dat het al vallen soude onder sconincs macht.
Ende doen hi, Appollonius, den coninc gheseit hadde vanden ghelde dat ghewroeget was, soe dede hi voer hem halen Helyodorum, die boven sijn orboren gheset was, ende hi santenne met mandate, dat hi dat ghelt halen soude.
Ende Helyodorus aenghinc thant den wech ende hi gheliet hem als oft hi dore varen soude die steden van Celessirien ende Phenicen, maer sijn meinen was sconincs  ghebod te voldoene.
Maer doen hi te Jerosolima comen was ende hi vanden hoechsten pape Onia alte vrendelec ontfaen was in die stat, soe vertelde hi den pape van den ghewroechden ghelde ende waer omme dat hi daer comen waren; maer hi vraechde den pape Onia ofte dit waer ware.
Doen toende hem die hoghe pape, dat dit waren disposite  ende weduwen ende weesen lijftocht,
ende dat het som was een Hericanus, Tobias zone, die een zeere voerbarich man was, van dien dat die quade Symoen ute bracht hadde; ende dat al dit was cccc talente silvers ende cc talente gouts;
ende dat het onmoeghelec soude moghen wesen, dat hier in souden moghen werden ghehoent die ghene diet in hoeden gheleit hadden in die stat ende den tempel, die men al die werelt dore eert om sijn werdicheit ende om sijn heilicheit.
Ende om tghebod dat Heliodorus hadde vanden coninc, soe seide hi, datmen emmer dit den coninc voeren moeste.
Ende te enen ghesetten daghe quam Heliodorus daer in om te ordinerenne hier af, maer in alle die stat dore en was negheen cleyn anxt.
Want die papen vielen metten papeliken ghewaden vore den outaer ende si aenriepen Gode vanden hemele, die vanden deposite wet ghegeven hadde, dat hijt behouden wilde den ghenen diet daer gheleit hadden.
Want soe wie die doen aensach des sbisscops aensichte, hi wert ghewont int herte, want sijn aensichte ende sijn varuwe, die verwandelt was, gaf te kennenne den rouwe van binnen.
Want den goeden man hadden bevaen eenrehande droefheit ende anxt sijns lichamen, ende hier bi wert openbaer den ghenen diene saghen, den rouwe sijnre herten.
Want eneghe vergaderden ende quamen uut haren huysen te gadere ende baden met oppenbare beden, om dat die stat in een veronwerden werden soude.
Ende die wive goerden hare cledere op hare borst ende vergaderden in die straten, maer die meechde oec, die besloten waren, si liepen tote Oniam ende andere ten mueren ende selken ten vensteren ende saghen derwert;
maer alle dese vrouwen staken die hande te hemele wert ende baden Gode.
Want die menichte die te gadere vergadert was, ende die grote pape die in <groter> bitterheit was, si wachten een allendich ontbeiden.
Ende dese aenriepen dus den almechteghen God, dat hi al gheheel behouden wilde alle tgoet den ghenen dies hem gheloeft hadden.
Maer Heliodorus voldede dat hi ghemict hadde, ende was selve met sinen serganten neven die tresorie.
Maer des almechtichts gheest dede een groet teeken sijns vertoeghens, alsoe dat alle die ghene die soe coene waren, dat si daden dat hi hem beval met Gods cracht, neder vielen ende worden verwandelt in amechticheiden ende in anxte.
Want hem openbaerde een paert dat enen anxteliken man op hadde sittende, die met alte sconen ghewaden verchiert was, ende dit pert over reet eerst met bedruissche Heliodorum terneder, want dier opsat, het scheen, dat hi gulden wapene aen hadde.
Ende daer oppenbaerden oec twee scone jonghelinge van crachte alte goet van glorien ende behagel van clederen, ende si stonden omtrent Heliodorum, ende van beide siden sloegen sine sonder rusten ende gaven hem vele wonden.
Ende Heliodorus viel haestelec ter erden, ende si begrepenen die met vele donckerheiden bevaen  was, ende si settenen op enen draech stoel ende worpenen daer buten.
Ende aldus droechmenne, die met vele loepers ende sarsanten comen was in die voerseide tresorie, ende nieman en halp hem, ende Gods cracht wert dar oppenbaerlec bekent.
Ende bider Gods cracht lach Heliodorus stom ende beroeft  van alre ghenaden ende salicheiden;
ende die Joden loefden Gode, dat hi sijn stat verheven hadde, ende die tempel die te voren vol vreesen ende gheruechts was, waert nu vervult met vrouden ende blijscapen om dat daer dalmechtighe Here openbaerde.
Ende doe baden eneghe van Heliodorus vrienden Oniam, dat hi den hoghen God aenroepen wilde, dat hi Heliodoro dleven gheven wilde, die in sinen achtersten geeste lach.
Ende om dat die grote pape mercte, dat die coninc wanen mochte, dat die Joden eneghe malicie jeghen Heliodorum mochten hebben ghedaen, soe offerde hi om smans salicheit een salege offerande.
Ende als die groete pape beedde, soe stonden die selve jonghelinghe metten selven clederen ghecleedt neven Heliodorum ende seiden hem: Dancke Oniam, den pape, want om sinen wille heeft die die Here dleven ghegeven;
ende du, die van hem ghegeselt best, vertelle alle lieden Gods cracht ende macht. Ende doen si dit gheseit hadden, soe en sach mense niet meer.
Ende Heliodorus offerde Gode een offerande ende hi beloefde hem grote beloften, die hem verleende te levenne, ende hi dancte Oniam ende hi nam sijn heer weder ende hi trac weder ten coninc wert;
ende hi orconde alle liede, dat hi met sinen ogen ghesien hadde des groets Gods werke.
Ende als die coninc Heliodorum vraghede, wie orbarlec ware, dat menne noch eens te Jerosolima sonde, soe antwoerde hi:
Heeftu eneghen viant ofte verradere van dinen rike, soe sentenne daer, ende du seltene weder ontfaen ghegheselt, ja omdat hi ontgaen mach, om dat in die stat is eenrehande Gods cracht;
want hi, die in den hemel woent, hi is visenteerdere ende helpere van dier stat; ende die daer comen om quaet te doene, die slaet hi ende verderft.
Aldus gheviel die dinc van Heliodoro ende vanden tresore.
Maer die voerseide Symon, die verradere was van desen ghelde ende van sinen lantscape, hi sprac quaet van Onia, dat hi Heliodoro hier toe gheraden soude hebben ende dat hi die stokere vander quaetheit was;
ende den behuedere vander stat ende den beschermere van sinen volke ende die Gods wet minde, dien dorste hi heiten verradere vanden rike.
Maer om dat die viantscap soe zeere voert wies, dat Simons eneghe naeste vriende de manslachte daden,
om dat Onias mercte die vrese vanden gheschille ende dat Apollonius versot was om Simons malicie te meerderenne als prince van Celessyrien ende van Fenicen, soe trac hi ten coninc wert,
niet om over sijn poerters te claghenne, maer hi mercte in hem selven den ghemeinen orbore van al den volke.
Want hi sach dat het onmoegelijc was, dat hier af peys werden mochte sonder coninclec voersienicheit, ende dat Symon anders niet en soude op houden van sijnre sotheit.
Maer nae Seleucus doet, doe Anthicus, die men hiet edel ofte Epyphanes, trike ontfaen hadde, soe onderghinc Onias broeder thoghe paepscap,
ende ghinc toten coninc ende beloefde hem ccc ende lx talente silvers ende vanden anderen renten  lxxx talente.
Hier en boven beloefde hi hem oec noch c ende l talente, gave men in sine macht, dat hi setten mochte die heyden scole ende bordeele, ende dat men die van Jerosolima scriven mochte poerters van Anthiochien.
Ende doen hem die coninc dit orlofde ende hi tpaepscap ontfaen hadde, soe dede hi thant sijn gheslechte over trecken ter heidenre levenne;
ende hi leide af dat die coninge den Joden gheoerloft hadden van vrientscapen bi Janne, Eupolemi vader, die legaet ghesonden was te Rome vander vrienscap ende der gheselscap, soe brac hi der poerters vriheit ende sette quade wette.
Want hi was soe coene, dat hi onder die borch die heiden scole sette ende alle die beste vanden edelsten sconen wiven in boerdeelle te sittenne.
Want dit en was dbeghin niet, maer het was een toe wassen ende voertganc van heidenschen vreemden levenne om des quaets Jasons, die niet pape en was, quade ende onghehoerde mesdaet;
soe dat die papen niet en daden haren dienst ten outare, maer si veronwerden den  tempel ende verroekeloesden die offeranden ende haesten hen deelechtich te wordenne van desen vreemden levenne ende van sijnre ongerechter wet ende te leerne die oeffeninghe daer af;
ende si hadden over niet harer vadere eren ende achten die griecsche glorien alre best.
Ende om die dinghen hadden si te gadere een vreselec eendrechticheit ende si volchden dier liede wette ende si wouden hen in allen ghelijc sijn, die si viande ende verdervers ghehadt hadden.
Want jegen Gods wet ongherechtelec doen en blijft niet onghewroken, ende dat scheen wel in den tijt hier nae.
Want doemen den toernoey dede, dien men telken vijf jaren hielt ende die coninc selve daer was,
soe sant dese mesdadege Jason quade manne van Jerosolima, die droeghen ccc dobbel dragmen silvers te Hercules sacrificien; ende die ghene diese droegen, baden dat mense ten sacrificien niet gheven en soude, want en behoerde niet,
maer dat mense gave te eneghen anderen coste. Maer dese dragmen waren ghegeven vanden ghenen diese sant te Hercules offeranden; maer om die ghene dier mede waren, soe gaf mense ter scepe werke, die met drien paer riemen roeyen.
Want doe Appollonius, Nestey zone, ghesonden was in Egipten om Tholomeus, Filometors sconincs, edel liede, ende als Anthiochus vernam, dat hi vervreemt was vanden officien vanden rike, soe nam hi raet te sijns sels profite ende trac van daer in Joppe ende van dar te Jherusalem.
Ende hi waert groetelijc van Jasone ontfaen in die stat ende quam in met liechte van tortisen ende behaghelec met love, ende van daer keerde hi theer in Fenicen.
Ende nae iii jaer sant Jason Menelaum, Simons brueder, die onder Oniam den tresoer vanden temple verriet, daer Heliodorus om ghesonden was. Ende hi santenne met ghelde toten coninc, dat hi antwoerde weder bringhen soude van den noetdorftighen zaken.
Ende doe Menelaus vore den coninc comen was ende hi gheert hadde die moeghentheit sijns aensichten, soe trac hi aen hem thoge paepscap ende cocht ccc talente silvers meer dan Jason dede.
Ende hi ontfinc tghebod vanden coninc ende quam, maer hi en hadde aen hem niet dat paepscap wert was, maer hi brachte die ghedachten van enen fellen tyran ende gramscap ghelijc eenre wilder beesten.
Ende Jason, die sinen eyghenen brueder in ghevanghenissen bracht hadde, hi waert bedroghen ende vluchtich verdreven in Amons kindere lantscap.
Ende aldus bleef Menelaus hoghe pape, maer vanden ghelde dat hi den coninc beloeft  hadde, en dede hi niet alst hem Soscratus hiesch, die ontfanghere was vanden renten,
want desen behoerden toe de renten tontfane. Ende om dese sake worden si beide vore den coninc ontboden;
ende Menelaus waert vanden paepscape ghedaen ende Lysumacus, sijn brueder, was pape nae hem. Maer Soscratus waert boven Cypers gheset.
Ende doe men dit dede, soe gheviel, dat die van Tharser ende van Malloten een orloghe porden om dat sconincs Anthiochus vrindinnen waren ghiften gaven
Ende die coninc voer haestelec die paeysen ende hi liet onder hen Andronicum, enen van sinen ghesellen.
Ende om dat Menelaus seker was, dat hij nu tameliken tijt hadde, soe gaf hi Andronico gulden vate die hi in den tempel stal, ende dandere hadde hi te Tyro vercocht ende in die steden daer omtrent.
Ende als Onias dit sekerlijc wijste, soe berespte hine, maer Onias hielt hem in een seker stat te Anthiochien neven Dafnes.
Ende hier bi so quam Menelaus te Andronicum ende bat hem, dat hi Oniam doet sloege. Ende doen hi te Oniam comen was ende hi hem met eede vrede ghegeven hadde al wantrouwede hem Onias, soe riet hem Andronicus, dat hi uuter vriheit quame, ende doe doodde hine thant ende en ontsach die gherechticheit niet.
Ende om dese sake worden vergramt niet alleene die Joden, maer oec die heidene; ende si verdroeghen swaerlijc dese ontsculdege doot van desen goeden man.
Maer doen die coninc weder comen was ute Cilicien, soe trocken die Joden ende die Grieken te gadere te Anthiochien ende beclaechden hen van Onias ontsculdeghe doot.
Ende Anthiocus waert besiericht in therte ende waert ter  ontfermicheit ghebroect ende weende ende herdachte die soberheit vanden ghedoedden man ende sijn goedertierenheit;
ende van grammen moede dede hi Andronicum de purpere ute doen ende dedenne al die stat dore leiden, ende op de selve stat daer hi Oniam ghedoot hadde, daer dede hi desen vermeensamden man dooden, om dat hem die Here dese sculdeghe pine dede ghelden.
Ende als Lysimacus vele sacrilegien ghedaen hadde inden tempel, ende die niemare hier af vermaert wert, soe vergaderde een menichte jeghen Lysimachum, als hi thans vele gouts uuten temple ghedraghen hadde.
Ende doen die scaren jeghen hem resen ende si erre worden, soe dede Lysimachus wel na iiim mans wapenen ende hi begoste ter slacht te bieseghenne sijn quade hande met enen tyrant, die leitsman was, die van outheiden ende van felheiden zeere tidich was.
Maer doe si Lisimachus meninghe verstonden, soe namen enege groete steene ende andere groete clippels ende andere worpen asschen jeghen Lysimachum;
ende eneghe worden gewont ende andere verslaghen, maer si keerden hen alle ter vlocht, maer Lisimachum, den vermeensamden, sloeghen si doot vore die tresorie.
Ende hier af begonste tfonnisse te porrenne jeghen Menelaum.
Ende doen die coninc te Tyrum comen was, soe worden drie manne vanden ouders ghesonden, die desen orbore tote hem dragen souden.
Ende om dat Menelaus verwonnen wert, soe beloefde hi Tholomeus veele ghelts te ghevenne om den coning te radenne.
Ende doen die coninc in een vrijthof was om hem te verlochtenne, soe ghinc Tholomeus tote hem ende dede den coninc die sentencie achter laten;
ende hi te livereerde Menelaum van sinen quaetheiden, die alre malicien sculdich was, maer die catyve die men ontsculdich soude hebben ghewonnist, hadden si die zake gheset onder die  Sciten, dese wijsde hi ter doet.
Dus gaven si die onsculdege pine, die die zake vervolcht hadden over die stat ende tfolc ende over die heileghe vate.
Ende om dese zake worden die van Tyro vergramt ende daden hen hare sepultuere alte eerlijc.
Ende Menelaus bleef in machte om der gheenre gherechticheit, die in machte waren, ende hi wies in malicien ter verradenissen van sinen poerters.
Te desen selven tide soe ghereidde Anthiocus sijn ander vaert te Egipten wert.
Ende het gheviel, dat men boven al die stat van Jerosolima xl daghe sach in die locht gheredene riden, die gulden cledere hadden ende ghewapent als battaeldien met speren,
ende loep van perden ende tqueken van schilden ende een menichte met bloeten swerden ute ghetrocken ende tscieten van ghescutte ende dblicken vanden guldenen wapenen ende van alle maniere van halsberghen.
Ende om dit baden si alle, dat dese teekene te goede vergaen moesten.
Maer doe een valsche niemare quam als dat Anthiocus doot gheweest soude hebben, soe nam Jason met hem omtrent m mans ende quam haestelec op die stat, ende doen die poerters ten mueren liepen, ten lesten als Jason die stat ghewonnen hadde, soe vloe Menelaus in die borch.
Mer Jason en spaerde sijn poerters niet te verslane noch hi en peysde negheen doget te sinen maghen wert ende micket alte groet quaet wesen, dat hi winnen soude zeghe van sinen vianden ende niet van sinen poerters.
Maer hi en behielt niet dat groet paepscap, maer dende van sijnre verradenissen begoste met lachtere. Ende hi trac weder ballinc in Amons kindere lant.
Ten lesten in dendde van sinen levenne soe wert hi besloten van Arecha, den coninc van Arabien, ende hi vloe vander eenre stat in dandere, ende alle liede haettenne, ende hi waert verdreven in Egipten als een ballinc der wet ende onwerdich als viant sijns lantscaps ende sijnre poerters.
Ende dier vele ute haren lande verdreven hadde, hi verderfde in vreemt lant ende tijdde te Lacedonien wert, om dat hi daer solaes hebben soude als onder sijn maghe;
ende dier vele daer buten gheworpen hadde sonder begraven, hi waert oec daer uute gheworpen sonder begraven ende beweenen, want hi en hadde oec negheen vremt begraven noch en was deelechtich aen sijnre vadere graf.
Als dit dus ghevallen was, soe waende die coninc dat die Joden sijnre gheselscap af gaen  souden; ende om dit, doe hi ute Egipten comen was met fellen moede, wan hi die stat met wapenen,
ende hi beval sinen ridderen doot te slane ende dat si niet sparen en souden die hen jeghen quamen, ende dat si op gaen souden in die huise ende die liede doot slaen.
Dus worden daer verslagen jonghelinghe ende ouders ende wive ende kindere ende meechde ende cleyn kindere;
want binnen drien daghen warenre verslagen lxxxm ende xlm ghevaen ende alsoe vele vercocht.
Maer dit en ghenoechde hem oec niet, want hi was coene te comenne binnen den temple, die heileger is dan al die werelt, met Menelao diene leidde, die verradere was van der wet ende vanden lande;
ende met sinen mesdadeghen handen nam hi die heilege vate die daer vanden anderen coninghen ende vanden steden gheset waren om die stat te verchierenne, ende die handelde hi onwerdelec ende besmettese.
Dese Anthiochus was soe verdonckert van herten, dat hi niet en mercte dat die here der stat  elluttel was verbolghen om der gheenre sonden dier binnen woenden, ende dat hier omme vele onwerden viel omtrent die stat.
Want en hadden si niet gheweest met vele sonden bewonden, soe hadde dese oec om sijn stoutheit gheslagen gheworden ende achter ghestoten thant, als hi daer binnen quam; ghelijc dat Heliodorus was, die vanden coninc Seleuco gesonden was om den tresoer te rovenne.
Want die Here en vercoes die liede niet om der stat wille, maer om der liede wille vercoes hi die stat.
Ende hier omme was de stat deelechtich aen des volcs quaet; ende die stat, die in des almechtichs Gods gramscap ghelaten wert, die sal in des groets Heren vriendelecheit weder verheven worden met groter glorien.
Dus nam Anthiocus uten tempele m ende dccc talente ende hi keerde haestelec weder te Anthiocien; ende hem dochte van hoverden, dat hi dlant soude maken, dat menre met scepe over varen soude, ende die zee, dat menre over gaen soude mits der verwaentheit sijnre herten.
Maer hi liet provoeste om tfolc te quellenne, want hi liet te Iherusolima enen Philips, die gheboren was van Frigien, die felre was van zeden dan die ghene diene gheset hadde;
ende in Garisim liet hi Andronicum ende Menelaum, die swaerder vernoey daden haren lieden dan dandere.
Ende om dat hi gheset was jeghen die Joden, soe sant hi enen ghehaetten prince Appollonium met enen heerre van iim mans, ende hi beval hem dat hise alle doet sloege, die haer oudde hadden, ende dat hi die wive ende jonghelinge vercochte.
Ende doen hi te Jerosolima comen was, soe veysde hi pays ende ruste toten heilegen saterdaghe; ende om dat die Joden doe vierden, soe beval hi den sinen wapene taenvane,
ende hi versloechse alle te gadere, die comen waren om dit te siene; ende hi liep die stat dore met ghewapende lieden ende versloech een grote menichte.
Judas Machabeus, die de tiende was, hi was wech ghegaen in der wildernissen ende daer leidde hi metten sinen sijn leven in den berghen onder die wilde beesten, ende si woenden daer ende aten spise van hoeye, om dat si niet deelechtich sijn en souden aen die besmettinghe.
Maer nae niet vele tijts sant die coninc enen ouden man van Anthiochien, die die Joden dwinghen soude te latene hare vaderlike wette ende Gods wet,
ende dat hi oec besmetten soude den tempel die te Jerosolima was, ende dat hine soude hernamen Jupiters Olimpijs tempel, ende dat men den tempel in Garisim heiten soude Jupiters tempel vanden hospitale, alsoe daen als die liede waren, die daer woenden.
Want dit was alte quaet ende een swaer op loep van quade allen lieden,
want die tempel was vol luxurien ende van gulsicheiden ende vanden ghenen die loddernye daden met lichten wiven. Ende die wive boden hem al willens ten vuilen werke in die heileghe tresorien ende droeghender binnen dat niet gheorloft en was;
ende die outaer was oec vol van verbodenen dingen die in die wet verboden waren.
Want men hielt die saterdage niet noch men en hielt der vadere feestelike dage niet, noch nieman en seide slechts, dat hi Jode was.
Want op den dach van sconincs gheboerten leide mense met bitterder noet ten sacrificien; ende doe men Libero, dien afgod, sine sacrificie dede, soe dwanc mense, dat si met erdtvelde ghecroent moesten om Libero gaen.
Want een ghebot ghinc ute in den naesten steden vanden  heidenen  bi Tholomeus liede rade, dat si oec aldus dwinghen souden die Joden die onder hen woenden, sacrificie te doene,
ende dat si alle die ghene doodden souden, die ter heidenre wet niet en souden willen keeren. Dit te siene was cativicheit.
Want men brachte ii wive voert, die hare kindere besneden hadden ende men hinc hen die kindere aen die borste, ende als sise alsoe openbaerlec al die stat dore gheleit hadden, soe worpen sise vanden muere nederwert.
Maer andere, die ghegaen waren ten duwieren, die hen nast waren ende si daer altemale den saterdach vierden, doen si Philipse ghewroeget waren, soe verbernde hise met viere om dat si hen ontsagen te werenne metter hant om treligioen ende die vierte vanden saterdaghe te houdenne.
Ic bidde al den ghenen die desen boec lesen selen, dat sine niet en vereysen om de vreselike saken, maer si selen micken, datter gheviel, dat het was te castimente ende niet te verderfenissen van onsen gheslechte.
Want het is een teeken van groter weldaet, dat men den sondaren niet lange en laet haren wille doen, maer datter thant die wraken op comen.
Want die Here en ontbeit ons niet goedertierenlec, ghelijc dat hi doet in anderen lieden om dat hi die in de menichte van sunden verdoemen sal als die doemsdach comen sal,
alsoe heeft hi oec in ons gheoerdineert, dat als ons zonden ten eynde selen sijn comen, dat hi also weder jegen ons wreken sal;
ende om dit so en doet hi nemmermeer sijn ontfermherticheit van ons, want hi en laet sijn volc niet, al berespt hijt in wederzaken.
Maer hier ave hebben wi ghenoech gheseit met luttel woerden om die ghene diet lesen selen, te vermanenne. Want nu steet ons voert te tellenne.
Men dwanc dus enen Eleazare, die een vanden vorsten princen was, een man tidich van outheiden ende scoen van aensichten, dat hi met openen monde ademende eten soude verken vleechs;
maer hi coes lievere die gloriose doot dan een hatelec leven te behoudenne, ende hi ghinc willichlike voert ten tormente wert;
want hi aensach, hoe menre toe gaen moet, ende hi ghedoeget goedertierenlec ende micte, dat hi negheen ongheorloft dinc doen en soude om die minne des levens.
Maer dier bi stonden, worden gheport met ongherechter ontfermicheit om die oude vrienscap van den man, ende si namenen al heymelec ende si baden dat men vleechs halen soude, dat hem gheorloft was tetenne,
om dat hi veisen soude, dat hi gheten hadde, alsoe die coninc bevolen hadde vanden vleesche der sacrificien, om dat hi met deser daet soude worden verloest vander doot. Ende om des mans oude <vrienscap> so daden si dese menschelecheit in hem.
Mar hi begonste te peysene om die hoghe werdicheit sijns levens ende sijnre outheit ende die edele graeuheit sijnre edelheit ende om sine goede wandelinghe van kinde, die gheweest hadde nae die ghebode der heilegher wet die van Gode ghemaect was, ende hi antwoerde haestelec ende seide, dat hi woude worden vore ghesonden in die helle;
want hi seide: En is niet recht, dat wi onse outheit veysen souden, dat vele jonghelinghe souden moghen wanen, dat Eliazar, die xc jaer out was, over ghetrocken ware der heidenre levenne,
ende dat si souden worden bedrogen om mine gheveistheit ende om alluttel tijts  van desen ghebrekeliken levene, ende dat ic hier mede bejagen soude smette ende onwerdicheit in mijnre outheit;
want werdic in desen tide vander menschen tormente verloest, ic en sal noch levende noch doot des almechtichs Gods hant ontvlien.
Om dese dinc salic dleven starkelec over gaen, want ic sal werdich schinen mijnre outheit;
ende ic sal den jonghelinghen sterc exempel laten, eest dat ic met willeger ghedachten ende sterckeleck een eersam doet ontfae over de swaer ende die heileghe wette. Als hi dit geseit hadde, soe trac menne haestelec ten tormente wert;
want die ghene diene leidden ende die daer vore hem saechte gheweest hadden, si worden ter gramscap gheporrent om die redenen die hi seide, want si waenden, dat hijt van overmoedicheiden seide.
Maer doen menne met wonden sloech, soe versuchte  hi ende seide: Here, die openbaer alle weten heefs, du wets alsic mi soude moghen vander doot verloessen, dat ic sware pinen van den lichame ghedoeghe, maer na der zielen soe ghedoeghe ic dit gherne om dine vrese.
Ende in deser manieren bleef dese dus doet ende liet niet alleene jonghen lieden, maer oec allen lieden herdencken sijnre doot te enen exempele van doechden ende crachte.
Het gheviel, dat vii ghebruedere ghevaen worden met een haerre moeder, ende datse die coninc dwanc jeghen die wet verken vleechs te etenne ende deedse slaen met gheeselen ende met pesericken.
Ende die een van hen lieden, die de oudste was, seide aldus: Wat vraghestu ende wat wilstu van ons weten? Wi sijn ghereet te stervenne liever dan onser vadere wette te brekenne.
Ende hier omme waert die coninc gram ende hi beval te gloeyene pannen ende mottalen potte, ende men gloeyese thant.
Ende die coninc beval den ghenen die vore ghesproken hadde, sijn tonghe uuten monde te snidenne ende tfel vanden hoefde te villene ende sijn hande ende sijn voete boven af te slane, daert sijn andere bruedere ende sijn moeder sagen.
Ende doe hi thant altemale onnutte ghemaect was, soe beval die coninc tfier to te stokene ende hem die noch adam in hadde, beval hi te fritene in die panne. Ende doe hi daer lange in ghetorment wart, soe gherieden dander bruedere ende die moeder deen dander, dat si vromelijc sterven souden, ende seiden:
Die Here God sal aensien die waerheit ende worden in ons ghepayt, alsoe Moeyses verclaerde in der orconscap van den liedekenne: Ende hi sal worden in sinen cnechten vertroest.
Ende doen die eerste in deser manieren dus doot was, soe leiden si den anderen om te bespottenne, ende doen hem tfel metten hare vanden hoefde ghetrocken was, soe vraechden sijs ofte hijs eten woude, eermenne over al den lichame telken lede tormente.
Ende hi antwoerde met vaderliker stemmen ende seide: Ic en saels niet doen. Ende om dit soe ontfinc dese oec in dander stat des eerste tormente.
Ende doe hi in sinen achtersten gheeste was, soe sprac hi aldus: Du alre quaetste mensche, verlies ons in desen levenne, maer die coninc deser werelt sal ons verwecken inder verrisenissen des ewichs levens, die ghedoedt worden om sine wette.
Nae desen bespotte men den derden, ende doemen sine tonghe hiesch, soe stac hise haestelec ute ende stac sijn hande vromelec voert;
ende hi seide vromelec: Dese lede heb ic vanden  hemele, maer om Gods wette veronwerdicse, want ic hope dat icse van hem weder ontfaen sal.
Ende die coninc ende die met hem waren, verwonderden des jonghelincs vromicheit, dat hi die tormente over niet rekende.
Ende doe dese aldus doet was, soe quelden si den vierden oec ende tormentenne;
ende doen hi thant op die doot was, soe seide hi aldus: Die vanden menschen der doet ghegeven sijn, is beter hope tontbeidenne van Gode, dat si weder van hem selen worden verwect, want di en sal negheen verrisen sijn ten levenne.
Ende doe si den vijfsten ghehaelt hadden, soe tormenten sine, ende hi sach op den coninc ende seide:
Om dattu macht hebs onder die menschen, al bestu sterfelec, soe doestu dattu wils, maer en wilt niet wanen, dat ons gheslechte van Gode gelaten is;
ontbeide ghedoechsamlec ende du sels sien, hoe sijn groete macht di ende dijn saet quellen sal.
Nae desen leiden si den sesten, ende doe dese begonste te stervenne, soe seide hi aldus: En wille niet te vergheefs dolen, want wi ghedoegen di over ons selven, om dat wi ghesondicht hebben jegen onsen God, ende in ons is ghesciet dat wel te verwonderenne is;
maer en wane niet dat di dit ongegouden bliven sal, dattu di pijns jegen Gode te vechtenne.
Want boven maniere soe verdroech dese wonderlike moeder vriendelec, die wel werdich is herdenckens in goede om den hope die si in Gode hadde, dat si op den tijt van enen dage dus sach haer vii zonen martelien;
ende si gheriet elken van hen lieden met vaderliker spraken, vromelec vervult van alre wijsheit, ende in haren wijfliken gepeyse nam si enen manliken moet
ende seide tote hen: Ic en weet niet, hoe ghi in minen  buic oppenbaret, want ic en gaf u niet gheest noch die ziele noch dleven, ende ic en sciep elken sijne lede niet;
want die sceppere deser werelt, die tsmenschen gheboerte formeerde ende die dbeghinsel vanden mensche vant, hi sal u weder gheven den gheest ende dleven, alsoe ghi nu u selven veronwert om sine wet.
Ende als Anthiochus peysde, dat hi veronwert werden soude ende dat hi oec versmaet wert met des jonghelincs worden, die noch leefde, die de jonxte was, soe pijnde hine te gheradene met woerden ende oec swoer hi, dat hine rike ende zalich maken soude ende dat hine te vriende hebben soude, trocke hi over van sijnre vadere wetten, ende dat hi hem soude gheven al dies hi noet hadde.
Maer doe die jonghelinc hier nae niet horen en woude, doe riep die coninc sijnre moeder ende hi riet hare, dat si den jonghelinc ter zalicheit werden soude.
Ende doe hi hare met vele worden gheraden hadde, soe belovese hem, dat si haren zone raden soude;
ende si keerde hare aldus te hem wert ende si bespotte desen fellen tyrant ende seide in vaderliker talen: Sone, ontferme du mijns, die di ix maent in minen lichame droech ende iii jaer melc gaf ende di voedde ende die di totte in deser outheit bracht hebbe.
Ic bidde, dattu opwert sies in den hemel ende in derde ende tallen dien datter binnen is, ende verstaet, dat dit God al van niete ghemaect heeft ende der menschen gheslechten;
ende aldus saelt gheschien, dattu desen mordenare niet ontsien en sels, maer werde werdich dinen bruederen gelijck te sine ende ontfanc die doot, dat ic di weder ontfaen mach met dinen brueders in dier ontfermicheit.
Ende doe si dit seide, soe sprac die jonghelinc: Wien ontbeidi? Ic en doe sconincs ghebod niet, maer ic ben ghehoersam der wet ghebode die ons by Moeysene ghegeven is;
maer du, die vendere best alre quaetheit jegen die Joden, en sult Gods hant niet  ontvlien.
Want wi ghedoegen dit over onse sunden.
Ende al is ons onse Here alluttel vergramt om berespen ende cassteien, maer hi sal weder werden ghepeyst te sinen cnechten wert.
Maer du, o mesdadeghe ende die quaetste boven alle menschen, en verliese di niet te vergheefs jeghen sijn cnechte ontsteken met ydelen hope,
want noch soe en bestu niet ontvlouwen des almechtichs Gods vonnisse, die alle dinghen siet.
Want mijn bruedere, die nu enen corten torment ghedoecht hebben, si sijn nu onder de belofte vanden eweliken levenne deelechtich woerden, maer met Gods gherechten vonnisse selstu ontgelden die pine dijnre hoverdicheit;
want ic levere mijn ziele ende minen lichame over mijn vaderlike wette, alsoe mijn bruedere ghedaen hebben; ende ic aenroepe Gode, dat hi saen onsen volke goedertieren werden wille ende dat hi di met tormente ende met slaghen moet doen belihen, dat hi alleene God is;
maer des almechtichs Gods gramscap moet inde nemen in mi ende in mijn brueders, die hi gherechtelec bracht heeft op al ons geslechte.
Doe waert die coninc met torne ontsteken ende hi dede desen felliker dooden dan alle dandere, want hi verdroech onwerdelec, dat hi bespot was.
Ende dese sterf oec aldus suver ende hadde in allen in Gode betrouwen.
Ende tachterst waert de moder nae hare zonen ghedoodt.
Nu hebben wi ghenoech gheseit vanden sacrificien ende vander felheit.
Judas Machabeus ende die met hem waren, ghingen al heymelec binnen den casteellen ende den  steden, ende si vergaderden haer maghe ende die ghene die hon ghehouden hadden int joedscap, namen si met hen ende brachten ute totte vim mans.
Ende si aenriepen den Here, dat hi aensaghe in sijn volc dat vanden heidenen wert vertorden,
ende dat hi oec sijns tempels ontfermde, dien die quade liede besmetten, ende dat hem oec ontfermen woude der destruxien der stat van Iherusalem, die men haestelec al ter neder worpen soude, ende dat hi horen woude den luidt vanden bloede dat te hem wert riep,
ende dat hi oec herdencken woude dongherechtige doet vanden onnoeselen cleinen kinderen, ende der blasphemien die op sinen name gheset waren, ende dat hi hier op vergrammen woude.
Ende doe Machabeus dese menichte vergadert hadde, soe waert hi den heidenen al te onverdrachlec, want sHeren gramscap waert verwandelt in ontfermherticheit;
ende hi quam onversien op de castele ende die steden ende verberndese, ende de tamelike stede beleide hi ende versloech vele viande.
Ende sunderlinghe soe trac hi bi nachte te dusdanen oplopen, ende die niemare sijnre macht wert alle sins ghestroeyt.
Ende doe Philips sach, dat dese man alleyskenne voert ganc hadde ende dat hem die dinghen altoes wel vielen, soe screef hi totte Tholomeum, den prince van Celessyrien ende Fenicen, dat hi salcoers brachte sconincs orbore.
Ende hi sant haestelike Nichanorre, Patrocli sone, die een was van sconincs meesten vrienden, ende hi gaf hem van alre hande heidene gadere wel xxm, dat hi alle gheslechte vanden Joden af doen soude, ende hi gaf hem te enen gheselle Gorgiam, enen riddere die alte wel gheleert was van stridene.
Ende Nichanoer beloefde den coninc, dat hi den tribuit  dien men den Romeinen gheven soude van iim talenten ghelden soude met der Joden ghevanghene;
ende hi sant thant ten steden vander zee ende vergaderde coep liede om der Joden ghevanghene te copene, ende hi beloefde dat hi xc Joden om enen talent gheven soude, ende hi en aensach niet te dier wraken die dalmechtige God over hem doen soude.
Maer als Judas dit vernam,
soe seide hi den Joden die met hem waren, dat Nichanor quame; ende van dien ontsaghen hen eneghe ende si en gheloefden in Gods gherechticheit niet, ende si keerden hen ter vlocht;
maer dandere die van desen bleven waren, si quamen ende baden den Here te gadere, dat hise verloesten wilde vanden fellen Nichanorre, diese vercocht hadde eer si ter vergaderinghen comen waren;
ende al en wilde hise om haren wille niet verlossen, dat hijt dade om die belofte die hi haren vaders beloeft hadde ende om daenroepen van sinen heileghen groten name.
Ende Machabeus riep te viim mans die met hem waren, ende hi badt hen, dat si negheenen pays maken en souden metten vianden ende dat si niet ontsien en souden die menichte vanden vianden die ongherechtelec jeghen hen quamen, maer dat si sterckelec striden souden
ende hebben voer oeghen dien lachter die si ongerechtelec in die heileghe stat ghedaen hadden, ende oec donrecht vander heilegher stat, die man te spotte hadde, ende oec dat si der ouders wet te broken hadden.
Want hi seide: Si hebben betrouwen op hare wapene ende in hare stoutheit, maer wi betrouwen in den almechtighen Here, die met enen winde mach af doen die ghene die jegen ons comen, ende oec al die werelt.
Ende hi vermanese oeck van Gods helpen, die hi haren vaders ghedaen hadde vele tijts, ende dat onder Chennacerib ghedoedt worden cm ende lxxxvm;
ende van dien stride dien si ghehadt hadden in Babilonien lant jeghen die van Galathen, dat si alle, doet der daet quam ende haer ghesellen van Machedonien in twivelinge waren, si dier maer vim en waren, sloeghenre doet cm ende xxm metter helpen, die hen vanden hemele ghegeven was, ende dat si hier ane vele weldaden bejagheden.
Met desen woerden worden si soe vrome, dat si ghereet waren te stervenne om die wet ende dlant.
Ende Judas maecte in beide siden sine bruedere leitsmanne vanden volke: Simone ende Josephum ende Jonathan, ende onder elken gaf hi xvc mans.
Hier toe als Esdras den heileghen boeck  ghelesen hadde ende hen teecken van Gods helpen ghegeven was, soe street Judas, de leitsman, in dierste baelgie oft battaelgie jeghen Nichanorre;
ende dalmechtighe God wert haer helpere, soe dat si boven ixm menschen versloegen, maer dmeeste deel van Nichanoers heere maecten si met wonden, soe dat si vlien moesten;
ende si droeghen der gheenre ghelt wech, die daer comen waren hen te copenne, ende si jaechdense verre wech. Maer si keerden weder om dat si vanden tide ghedwongen waren,
want het was vore den saterdach, ende om dese zake en gheduerden si niet hen nae te volghenne.
Ende si vergaderden hare wapene ende haren roef, ende vierden den saterdach ende dancten Gode, diese verloste op desen dach, dbeghinsel sijnre ontfermicheit op hen stortende.
Maer nae den saterdach deilden si den roef den crancken ende den weduwen ende den weesen, ende datter over bleef hadden si met haren gheselscape.
Als dit aldus ghevallen was, soe baden si alle ghemeynlijc den ontfermhertigen Here, dat hi in dende op sine cnechte moeste woerden ghepayst.
Ende vanden ghenen die met Thimotheo ende Bachiden waren, die jeghen dese  worden stridende, sloegen si boven xxm doet; ende dese behielden die hoghe ghemuerde steden ende deelden vele roeve ende gaven effen ghedeel den crancken ende den weduwen ende den weesen ende oec den ouders.
Ende als si hare wapene vergadert hadden, soe leiden sise al neernstelec in den steden daerre te doene was, maer den anderen roef droegen si te Iherusolima wert;
ende si sloegen doot Philaerten, die met Tymotheo was, enen mesdadegen man die de Joden in vele saken ghequelt hadde.
Ende doen si die vernuwinge daden te Iherosolima, soe verbernden si die ghene die de heileghe doren verbrant hadden, dat was Calistenen, daer hi in een huys gevlouwen was, ende hem wert werdich loen ghegouden over sine quaetheit.
Maer die mesdadeghe Nichanoer, die m coeplude vergadert hadde ende met hem gebracht om die Joden te copenne,
soe waert hi met Gods hulpen veroetmoedicht vanden genen die hi over niet rekende, ende hi werp die cledere sijnre glorien ute ende vloe midden dore dlant ende quam alleene te Anthiochien ende hadde alte groete onsalicheit ghewonnen van sinen heere.
Ende die beloeft hadde, den Romeinen den tribuit te geldenne metter Joden ghevanghenen van Iherusolima, hi seide nu, dat die Joden hadden Gode te enen bescermere ende dat mense hier omme niet ghewonden en mochten, om dat si de wet hielden, die hi ghegeven hadde.
Te desen tide keerde Anthiocus weder oneersamlec ute Perssen,
want hi was ghevaren in een stat die heet Persepolis, ende hi pijnde hem die tempele te roevenne ende die stat tonder te doene; maer doen die menichte te wapenen liepen, soe vloen si, ende aldus gheviel, dat nae dese vlucht Anthiocus oneerlijc weder keerde.
Ende doe hi comen was omtrent Exbathanam, soe vernam hi wat Nichanorre ende Thimotheo ghevallen was;
ende hi waert verheven in gramscapen ende hi micte, dat hi dien lachter dien hem ghedaen hadden diene verjaechden, soude moghen verhalen op die Joden; ende hier omme dede hi den waghen vollec varen ende sonder beiden haeste hi hem wech, want Gods vonnisse dwanckene om dat hi soe hoverdelec sprac, dat hi te Jerosolima wert comen soude ende dat hijt maken soude enen hoep vander Joden graef putten.
Maer die Here God van Israhel, die alle dinghen siet, hi sloechene met eenre ongheneselikere ende onsienliker plagen; want doe hi die redene gheseit hadde, soe bevinckenne wreedt anxt van sinen inaderen ende bitter toermente van binnen;
want dit was wel recht, om dat hi der andere inaderen ute ghetrocken hadde met vele nuwen tormente. Nochtan en hielt hi negheen sins op van sijnre malicien,
want hier en boven soe was hi met hoverden soe vervult, dat hi ute sinen monde vier blies jeghen die Joden; ende doen hi beval, dat men den orbare haesten soude, soe gheviel hem, daer hi met gheruechte voer, dat hi van den wagene  viel, ende metten swaren valle sijns lichamen woerden sijn lede ghefrotseert.
Ende dese die boven mate dus verheven was in hoverden, dat hem dochte, dat hi den vloeden vander zee ghebieden mochte ende dat hi die hoecheiden vanden bergen in een waghe weghen mochte, nu waert hi soe vernedert, dat menne te lande op enen orsbaer dragen moeste. Ende hi belihede, dat Gods cracht in hem gheopenbaert was,
alsoe  dat ute des quaets mans lichame worme crielden levende ende dat sijn vleechs met tormente af viel, soe dat met sinen stancke theer verswaert wert ende ghepijnt.
Ende hi, dien alluttel daer te voren dochte dat hi die sterren des hemels ghereiken mochte, dien en mochte nieman ghedraghen om den onvertalliken stanc.
Hier mede begoste hi sijn sware hoverde te latene ende te comene aen sijns selfs kennisse metter gotliker plagen, dien vermaende, om dat telkenr wilen sijn torment meerrende.
Ende doe hi thant selve sinen stanc niet verdragen en mochte, soe sprac hi aldus: Hets recht, datmen Gode onderdaen si ende dat een sterflec mensche niet aen hem en trecke, dat Gode toe behoert.
Dese mesdadege man bat dit den Here, daer hi negheen ontfermherticheit aen bejaghen en soude.
Ende die stat, der wert dat hi hem haeste te varenne, om dat hise ter erden worpen soude ende dat hise maken soude enen graf putte van menschen, die begheert hi nu vri te makenne;
ende die Joden, die hi soe vele werdicheiden niet en micte te doene, dat mense begraven soude, maer dat hise worpen soude den voghelen ende den wilden beesten, ende die hi gheseit hadde te verdervenne met haren cleinen kinderen, die beloeft hi nu ghelijc te makene dien van Athenen;
ende den heileghen tempel, dien hi te voren gheroeft hadde, beloeft hi met alten goeden ghiften te verchierene, ende dat hi die heilege vate menichfuldeghen soude ende dat hi den cost die ten sacrificien behoert, van sinen renten gheven soude.
Ende boven dit beloefde hi, dat hi Jode woerden soude ende dat hi alle die steden vander werelt dore wandelen soude ende prediken Gods wet oft macht.
Maer als sijn tormente niet en minderde, want in hem was comen Gods gherecht vonnisse, om dat hi sijns selfs wanhoepte, soe screef hi totten Joden een lettere in manieren van biddene, die dit in hadde:
Den alte goeden poerters, den Joden, vele saluuts ende wel ghesont wesen ende zalich die prince Anthiochus.
Op dat ghi wel ghesont sijt ende uwe kindere ende u alle dinc te wille sijn,
soe dancken wijs Gode alte groetelijc.
Ende ic, die in siecheiden ben, nochtan herdencke ic uwes vriendelike; daer ic weder ghekeert ben vanden lande van Persen ende ic begrepen ben in swaerrer siecheit, soe dunct mi goet, sorghe te hebbenne om den ghemeinen orbore; niet dat ic wanhope mijns selfs, maer ic hebbe groeten hope der siecheit tontgane.
Ende om dat ic aensien, dat mijn vader te dien tiden, dat hi in doverlant theer leidde, soe toende hi, wie trike nae hem ontfaen soude,
waert dat hem yet tseghen ghevallen hadde oft yet pijnlecs gheboetscapt woerde, dat si, die binnen den lantscap waren, niet en souden woerden ghestoert alsi wisten, wien ghelaten ware die heerlecheit vanden dinghen.
Ende om dat ic hier toe merke vanden naesten, dat vele machtige liede ende maghe spien nae titelec goet ende dat si ontbeiden, wat ghevallen mochte, hier omme hebbic ute ghegeven ende bewiset Anthiochum, minen zone, coninc, dien ic vele lieden van u lieden decke beval, alsic ten oversten lande wert trac, ende ic hebbe hem gescreven datter nae volcht.
Ende hier omme biddic u ende heissche, dat ghi herdachtich woert der weldade beide openbaer ende heymelec, dat elc te mi wert trouwe houde ende te minen zone wert.
Want ic hope dat hi menschelec ende goedertierenlec doen sal, ende dat mijn volghende wille uwe ghemeine wesen sal.
Dus was dese manslachtige ende die blasphemeerder alte  qualec gheslaghen,  ende ghelijc dat hi de andere ghehandelt hadde, soe liet hi sijn leven met cativegher doot in den gheberchte in vreemden lande.
Ende Philips, die met hem op ghevoedt was, hi voerde sinen lichame over, ende om dat hi Anthiochus zone ontsach, soe trac hi wech tote Tholomeum Philometoren in Egipten.
Machabeus ende die met hem waren, met sHeren bescermenissen soe wan hi den tempel ende die stat weder;
ende hi brac die outare die de heidene in die straten ghemaect hadden ende de tempels.
Ende als si den tempel ghesuvert hadden, soe maecten si enen anderen outaer ende si ontfinghen vier uten ghevierden steenen ende offerden sacrificie nae ii jaer, ende si leiden thimiama ende setten die liecht vate ende leiden brode der proposicien.
Als dit ghedaen was, soe vielen si lancs op die eerde ende baden den Here, dat si nemmeer in dus groten quaet vallen en moesten, maer waert dat si emmer sondichden, dat hise goedertierenlikere casteien wilde ende dat hise niet en leverde den wilden blasphemeerrenden menschen.
Op dien dach dat die tempel vanden heidenen besmet waert, het gheviel, dat hi op dien selven dach ghesuvert wert, op den xxv-sten dach der maent Casleu.
Ende si daden die suveringhe met bliscapen inden sede vanden tabernaculen, ende si herdachten, dat si over alluttel tijts daer vore hadden ghedaen den feesteliken dach vanden tabernaculen in den berghen ende in den holen nae der beesten sede.
Ende om dat droeghen si vore den Here jonghe scoten ende groeyende telgre ende palmen, die voerspoet ghegeven hadde sijn stat te suverene;
ende si gaven ute met ghemeinen ghebode ende vonnisse, dat alle Joden elcs jaers dese daghe souden vieren.
Ende den ute ganc van Anthiocus levene, dien men heit edel, was aldus.
Maer nu selen wi tellen van Eupatore, des quaets Anthiochus zone, watter ghedaen wert ende corten tquaet, dat in den striden gheviel.
Als dese trike ontfaen hadde, soe sette hi boven die besoenden vanden rike enen Lysiam, den maerscalc vanden ridders van Fenisen ende Syrien;
want Ptholomeus, dien men hiet Macer, meende wesen houdende tsrechtse onder den Joden, ende sunderlinge om donrecht dat jeghen hen ghedaen was, ende hi meinde paeyselijc met hen te doene;
maer hier af wert hi ghewroecht van vrienden vore Eupatore. Ende om dat de verradere dicwile hoerde, dat dese Ptholomeus Cypren ghelaten hadde, daerne Filometor boven gheset hadde, ende dat hi over comen was totten edelen Anthiochum ende dat hi oec weder van hem ghetrocken was, soe waert hi met venine vergheven.
Ende om dat Gorgias leitsman was vanden steden, soe nam hi met hem die toe comelinge ende vervacht dicwile de Joden;
maer die Joden die de vaste stede hilden, si ontfinghen die ghene die verdreven waren van Jerosolima, ende pijnden hen te stridenne.
Maer die met Machobeo waren, baden den Here bi orisonen, dat hi haer hulpere sijn soude, ende si daden op loep op die vaste steden van Ydumea;
ende om dat sire met groeter cracht op vochten, soe wonnen si vele steden, ende die hen jegen quamen sloegen si doet ende si slogenre alle te gadere doot wel xxvm.
Maer selke vlouwen in twee torren die zere vast waren, ende hadde alle ghereescap om  te weder stane.
Ende Machabeus liet Simoene ende Josepho ende Zacheo, dat sise bestriden souden metten ghenen die met hen waren, dier vele ghenoech was; ende hi keerde hem ten anderen stride wert, diene meer pijnden.
Maer die met Simone waren, worden met ghiericheiden verleidt van selken die in den toren waren waert hen gheraden, ende si ontfinghen lxxm dobbel dragmen zilvers, ende si lieten selke ontvlien.
Ende doet Machabeo gheboetscapt was, soe vergaderde hi die princen vanden volke ende hi wroechde, dat si die <bruedere> om ghelt vercocht hadden ende dat si die viande hadden laten gaen;
ende die ghene die dus verraders woerden, die doedde hi ende hi beleide thant die ii torren.
Ende om dat si met wapenen ende  met handen vromelec daden, soe doodden sy in desen twee torren meer dan xxm mans.
Ende Thimotheus, dien die Joden verwonnen hadden, hi vergaderde een heer van vreemder menichten, ende hi vergaderde theer van Asyen ende hi quam, als oft hi Judeam met wapenen winnen soude.
Ende Machabeus ende die met hem waren, doe hi naecte, si baden Gode ende stroeyden erde op haer hoeft ende goerden hare op hare lendenen,
ende lagen vore den outaer, dat hen die Here goedertieren sijn soude, maer dat hi harer viande viant sijn soude, alsoe die wet seit.
Ende nae der bedinghen namen si hare wapene ende trocken verre uuter stat, ende doen si bi die viande quamen, soe bleven si liggende.
Ende ten eersten daghe, als die sonne op ghinc, soe vergaderden beide die partiden te stride, maer dese hadden te enen hulpere ende te enen bescermere den Here, maer die ghene hadden te enen leitsman vanden stride haren moet.
Maer doen die strijt anxtelijc groet waert, soe openbaerden den vianden vanden hemele vijf manne op perde, die scone waren met gulden breidels, ende si maecten den Joden gheleide.
Ende van dese viven hadden de twee Machabeum tusschen hen, ende si haddenen met wapenen ghewaneert ende behieldenne onghequetst, maer si scoten in den vianden ghescutten ende blicsemen, ende daer af woerden si ghesceint met blentheiden ende vervult met anxte soe dat si vielen.
Ende daer waertter ghedoet xxm ende vc, ende vic gheredene;
ende Timotheus vloe in Gazara, die verwaerneerde stat, daer Cereas boven was.
Ende Machabeus ende die met hem waren, verblijdden ende beleiden die gheverwaerneerde stat iiii daghe;
maer die ghene die in den toerne waren, om dat si hen verlieten op die vastheit vander stat, soe vloeken si boven mate ende beroemden hen met quaden redenen.
Maer doen die vifte dach op ghinc, soe woerden xx jongelinge van dien die met Machabeo waren, soe verwaermt van sinne om die blasphemie ende trocken manlec ten muere, ende si trocken met fellen moede ane ende clommen op den muer;
maer andere ghingen oec op die torren ende begonsten die poerten tontstekenne ende die vloeckers levende te verbernenne.
Ende ii daghe doere woesten si dese stat, ende si vonden Thimotheum in een stat daer hi hem gheborghen hadde, ende si sloeghen doot ende sinen brueder Ceream, ende Apollofanem sloeghen si oec doet.
Als si dit ghedaen hadden, soe loefden si den Here in dancke ende in belihene, die grote dinghen dede in Israhel ende hem die victorie gaf.
Nae alluttel tijs hier nae Lysias, sconincs procueerder ende sijn maech ende proefst vanden besoendien, hi verdroech swaerlec, dat dit dus ghevallen was;
ende hi vergaderde lxxxm mans ende al sijn gheredene ende quam jeghen die Joden. Ende hi meinde, als hi die stat ghewonnen soude hebben, dat hi daer heidene soude hebben doen woenen
ende dat hi den tempel hebben solde in bejach van gelde, alsoe hi der andere heidene tempele hadde, ende dat hi elx jaers thoege paepscap vercopen soude.
Ende hi en peysde niet om Gods cracht, maer hi waert met herten verstijft ende in die menichte van sinen voet volghers, ende in den dusenteghen van sinen gheredenen ende in lxxx olifante verliet hi hem.
Ende doen hi binnen Judea comen was ende hi bi Bethsura quam, die in een nauwe stat was ligghende van Jerosolima vijf stadien, op die stat street hi.
Ende doe Machabeus ende die met hem waren, vernamen datmen op die vaste stede street, soe baden si met alle der scaren den Here, dat hi enen goeden ingel senden wilde te Israhels salicheit.
Ende Machabeus nam eerst sijn wapene ende hi riet den anderen, dat si met hem die vreese aen ghingen ende dat si haren bruederen salcoers daden.
Ende doen si te gadere vromelijc voert trocken ende si noch te Jerosolima waren, soe openbaerde een ghereden voere hen, ridende in een wit cleet met gulden wapenen, den speere queickende.
Doen benediden si alle te gadere den ontfermeghen God, ende si worden verstout van herten, niet alleene die menschen, maer oec die perde die ghereet waren enen yseren  muer te doer loepenne.
Dus ghingen si ghereet ende hadden enen hulpere vanden hemele ende die Here, die ontfermicheit op hen hadde;
ende si vielen op die viande alse leeuwe ende si versloeghen xim voet volghers ende ridders xvic,
maer si dadense alle vlien. Maer vele van hen lieden worden ghewont ende ontvlouwen bloet, maer Lysias vloe oec vollec ende ontghinc.
Ende om dat Lysias niet sot en was, soe peisde hi, dat sijn heere hem af ghemindert was ende hi verstont oec, dat men die Joden niet verwinnen en mochte, die hen op Gods hulpe verlieten; ende hi sant te hen
ende hi beloefde hen te orlovene al dat gherecht sijn soude, ende dat hi den coninc dwingen soude haer vrient te wordenne.
Ende Machabeus was Lysias beden gheonstech, in allen dingen profijt aensiende, ende soe wat dat Machabeus Lysias screef vanden Joden, dat orlofde die coninc.
Want Lysias screef totten Joden letteren die dese maniere in hadden: Lysias der Joden volke saluut.
Jan ende Abessalon, die van u ghesonden waren, doe si ons u ghescrifte leverden, soe hiesschen si, dat ic voldoen soude dat men met hen ontboet.
Daer omme soe wat men ghebringen mochten, dat bediedde ic, ende dat die orbore orloefde, heb ic ghedaen.
Hier omme op dat ghi ten profite trouwe houdt, soe salic mi voert meer pinen u te wesenne zake van goede,
maer vanden anderen hebbic op elc woert bevolen desen ende den anderen die ic ghesonden hebbe, dat si met u spreken selen.
Vaert wel. In den hondersten ende in den xlviii-sten jare ende in den xxiiii-sten dage der maent Dyoscorus.
Mer sconincs lettere hadde dit in: Die coninc Antiocus sinen brueder Lysia saluit.
Om dat onse vader onder die gode ghevoert is, ende wi willen die ghene die binnen onsen rike sijn, sonder gheruechte beleiden, ende om dat wi te haren dinghen  eernsticheit hebben willen,
soe hebben wi verhoert, dat die Joden onsen vader niet en wilden onderdaen sijn, dat si hen over gheven souden ter griecser seden, maer dat si houden willen haer wet, ende dat si om dit hiesschen van ons, dat wi hen orloven willen haer wet.
Ende dat dese liede oec payselec sijn selen, soe bevelen wi ende vonnissen, dat men hen den tempel weder gheve, dat si daer doen moghen na hare vorders ghewoente.
Hier omme selstu wel doen, op dattu te hen sends ende gheef hen vrede, dat si ghepayt sijn mogen, alsi onsen wille weten selen ende dat si te haers selfs profite dienen moghen alsi onse wille weten selen.
Maer die coninc sant toten Joden dusdane lettere: Die coninc Anthiochus den ouders vanden Joden ende den anderen Joden saluit.
Sidi wel gesont, soe sijdi alsoe wi willen, maer wi sijn oec wel ghesont.
Menelaus quam tot ons ende seide dat ghi comen wilt ten uwen, die onder ons sijn.
Hier omme gheven wi vrede van sekerheiden hen allen dier comen selen toten xx-sten dage der maent Xandicis,
dat die Joden moghen oefenen haer spisen ende haer wette, ende dat nieman van hen lieden en sal ghedoegen enich vernoey van dien, dat bi roekeloesheiden ghedaen is.
Ende ic hebbe Menelaus ghesonden, dat hi u toe spreken sal.
Vaert wel. Inden hondersten ende xlviii-sten jare opten xxv-sten dach der maent Xandicus.
Soe sonden die van Roeme oec een lettere die aldus in hadde: Quintus Memmius ende Tytus Manlius, der Romeine legate, der Joden volke saluit.
Van dien dat Lysias, sconincs neve, u gheorloft heeft, dat hebben wi oec gheoerloft;
maer van dien dat hi seide, datmen ten coninc senden moeste, hebt neernstelike raet onderlinge ende sendt haestelike yemanne, dat wi ondersceiden mogen, alsoet u orboer is, want wi trecken te Anthiochien wert.
Daer omme haest u weder te scrivenne, dat wi oec weten mogen van wat wille ghi sijt.
Vaert wel. Inden hondersten ende xlviii-sten jare opten xv-sten dach der maent Xandicis.
Als dese pactien ghemaect waren, soe trac Lysias ten coninc wert ende die Joden gaven hen eernstelec haer lant te wennenne.
Maer dandere die over bleven waren, Thimotheus ende Appollonius, Gemey sone, ende Iheronimus ende Demofon ende oec Nichanor, die prince van Cypers, en lietense niet met ghemake ende met rusten werken.
Die van Joppen daden al dusdane quaerheit: si baden den Joden, daer si mede woenden, dat si met hen gaen soude in scepe die si ghereet hadden  met haren wiven ende kinderen, als ofte negheen viantscap tusschen hen gheweest en hadde.
Ende doen sijt daden nae den ghemeinen zede vander stat ende si niet quaets en wantrouweden om dat si pays hadden te gadere, doe si dus met hen lieden in die diepte vander zee ghevaren waren, soe verdroncken si twee hondert Joden.
Als Judas vernam, dat si dese quade wreetheit ghedaen hadden jeghen die liede van sinen volke, soe beval hi die mannen die met hem waren, ende doe hi den gherechtegen doemere, Gode, aenroepen hadde,
soe quam hi jegen die ghene die sijn bruedere dus ghedoot hadden, ende bi nachte ontstac hi de havene ende verberde die scepe,  maer die ghene die den viere ontvlouwen, versloech hi metten sweerde.
Ende doe hi dit aldus ghedaen hadde, soe trac hi wech als oft hi weder keren soude ende alle die van Joppen destrueren.
Maer doe hi vernam, dat die ghene die te Jaminen woenden, wouden oec aldus doen den Joden die met hen woenden,
soe quam hi oec op die van Jaminen bi nachte ende hi ontstac de havene metten scepen, soe dat men dliecht vanden viere sach te Jerosolima, dat cc ende xl stadien van daer was.
Ende doe si van daer ix stadien ghetrocken waren ende si te Tymotheum wert trocken,  soe woerden vm mans van Arabien met hen stridende ende vc gheredene.
Ende doen die strijt groet waert ende hi met Gods hulpen wel vergaen was, die andere van Arabien die verwonnen waren, si hiesschen van Juda vrede, ende si gheloefden hen vrede te ghevenne ende in anderen dinghen profitelijc te sine.
Ende om dat Judas waende, dat si in vele dinghen orborlec sijn souden, soe beloefde hi hen pays ende hi ontfinc vrede; ende si trocken wech te hare woninghen wert.
Ende hi aenghinc een sterke vaste stat ende die met brugghen ende mueren wel ghewaneert was; ende daer woenden menegherhande heidene binnen, ende si hiet Casphin.
Maer die ghene die daer binnen waren, verlieten hen op die vastheit vanden mueren ende op haer bereetscap van provantsen, ende daden hen grotelijck ter were ende moeyden met vloecke ende met blasphemien Judam, ende si spraken dat ontamelijc was.
Ende Machabeus aenriep den groten prince vander werlt, die sonder machinen ende rammen in Josue daghen velde Jericho, ende hi viel sterkelec ane die muere.
Ende doe hi die stat gewonnen hadde met sHeren wille, soe dede hi ongheseggelec doet slage, soe dat een laec, dat daer neven lach, die ii stadien wijt was, metten bloede besmet scheen vloeyende.
Ende si trocken van daer viic ende l stadien ende quamen in Tharacha te dien Joden, die men heet Tubianey;
maer si en becringelden Thimotheum in die steden niet ende hi en voldede sinen orbore niet ende keerde weder ende liet salcoers in een herde vaste stat.
Maer Dositheus ende Sosipater, die met Machabeo waren leitsmanne, si versloeghen van Tymotheum lieden die hi ghelaten hadde in een stat te salcoerse wel xm mans.
Ende Machabeus oerdineerde omtrent hem vim mans ende hi settese bi scaren ende hi trac wech jeghen Tymotheum die met hem hadde cm ende xxm voet ganghers ende iim ende vc gheredene.
Ende doe Tymotheus vernam van Judas conste, soe sant hi vore die wive ende die kindere ende dandere ghereetscap in een stedeken, dat Carnion heet. Want dit stedeken en hadde men niet moghen winnen, want het was pijnleck daer toe trecken om die nauheit van den weghen.
Ende doe Judas ierste battaeldie openbaerde, soe quam den vianden vrese in om die jeghenwoerdicheit Gods, die alle dinghen siet, ende si keerden alle ter vlucht, deen van den anderen vliende, soe dat si van haers selfs liede verdreven woerden ende dat si gheslagen woerden met haers selfs swerden.
Ende Judas was anxtelijc ernst, die quade te verslane ende hi versloech van hen lieden iiim mans;
ende Tymotheus quam selve in Dositheus ende Sosipaters parthien ende hi bat met vele bedinghen, dat menne levende liete gaen, om dat hi vele Joden vader ende moeder ende bruedere hadde, die met sijnre doot souden hebben bedroghen gheweest.
Ende als hi sekeren eedt ghedaen hadde, dat hise weder senden soude alsoe hem  gheseit was, soe lieten sine gaen ongenoest om der bruedere salicheit.
Ende Judas trac wech van Acharmon, doen hi daer verslaghen hadde xxvm volcs.
Nae deser vlocht ende doot slacht soe poerde hi theer te Efron wert, dat een vaste stat was ende ghewaneert, ende daer woenden menegherhande heidene binnen, ende vrome jongelinghe stonden ten muere ende weerden hen sterckelec. In dese stat waren vele machinen ende ghereetscap van ghescutten.
Maer doen si den almechtigen God aenroepen hadden, dat met machte der viande cracht bedwinct, soe wonnen si die stat ende si sloghen xxm doot vanden ghenen dier binnen waren.
Ende van daer trocken si ter Sciten stat, die vic stadien van Jerosolima was.
Ende om dat die Joden die in der Sciten poerten woenden, orconden dat si goedertieren te hen lieden wert gheweest hadden in den tide oec der onsalicheit, ende dat si suetelijc met hen daden,
soe dancten sijs hem ende baden hem, dat si oec voert ane goeder ande sijn soude jeghen hare gheslechte, ende si quamen te Jerosolima doen die feeste vanden weken aen quam.
Ende nae den Sincsenen trocken si wech jegen Gorgiam, den provoest van Ydumea.
Ende hi trac ute met iiim voetgangers ende met iiiic gheredene;
ende doe si streden soe gheviel, dat alluttel Joeden vielen,
maer Dositheus, een ghereden sterc man van Batheno, hielt Gorgiam; ende doe hine levende vaen wilde, soe quam op hem een ghereden op dander side ende hi sloech hem die scoudere af; ende aldus ontvloe Gorgias in Marisa.
Ende doen die ghene die met Hesdrin waren, langhe vochten ende si verjaecht woerden, soe aenriep Judas den Here, den helpere vanden stride ende den beleidere,
ende hi begonste met vaderliker stemmen, ende doe hi in love sijn gheroep hief, soe werp hi Gorgias ridderen de vlocht ane.
Ende Judas vergaderde sijn heer ende trac in die stat Odollam, ende om dat die sevende dach aen quam, soe suverden si hen nae costume ende daden in die selve stat den saterdach.
Ende sdages daer na quam Judas metten sinen om der gheenre lichame te halene, die verslagen waren, dat hise met haren vaders legghen soude in hare vaderlike grave;
ende si vonden onder der ghedooddere frocke van der afgoden ghiften die te Janinia waren, daer die wet den Joden af verbiedt: dus waert hen allen openbaer, dat si om dese sake ghevallen waren.
Ende aldus loefden si alle Gods gherechte vonnisse, die die heimelike dinghen gheopenbart hadde;
ende aldus keerden si hen te bedinghen ende baden, dat dese mesdaet dier ghedaen was, vergheten moeste worden. Ende die sterke Judas riet den volke, dat si hen houden souden sonder zunde, om dat si sagen watter ghevallen was om der gheenre sunden, die verslagen waren.
Ende doen hi een vergaderinge ghedaen hadde, soe sant hi xiim dragmen zilvers te Iherosolima om sacrificie te offerenne over der dodere sonden, wel ende relegioselec peisende vander verrisenissen.
Want en hoepte hi niet, dat die ghene dier ghevallen waren, verrisen souden,  soe soudt scinen overtullich ende ydelheit over de doodde te biddenne;
maer om dat hi mercte, dat si die met goedertierenheit slapen ontfaen hadden, souden hebben op gheleit alte goede gracie.
Daer omme is heilich ende salich tghepeis over die doodde te biddene, dat si van haren sunden werden ontbonden.
In den hondersten ende xlix-sten jare vernam Judas, dat Anthiochus Eupator quam met eenre menichten jeghen Judeam
ende dat Lysias, die procurere ende die provoest van den besoendien, met hem was, ende hi hadde met hem voet volghers cm ende xm ende vm gheredene, ende xxii olifante ende ccc waghene met crommen sprieten.
Ende Menelaus menghelde hem met dien ende met groeter valscheit bat hi Anthiocum niet om die salicheit van sinen lande, maer hi hoepte, dat menne setten soude prince vanden papen.
Maer die coninc der coninghe verwecte Anthiocus herte jeghen den zondere, ende om dat Lysias seide, dat dese die sake was van allen quade, soe beval hi alsoe haer ghewoente is, dat menne vaen soude ende op die selve stat dooden.
Ende te dier selver stat was een torre, l cubitus hoghe, daer al ommen domme laghen asschen vergadert. Van desen torre werp menne nederwert
ende daer nae dede die coninc desen sacrilegiet worpen in dasschen, ende alle die liede hurtennen ter doot wert.
Ende met deser wet gheviel den brekere der wet te stervenne, ende Menelaus en waert der erden niet ghegeven,
want dit was recht ghenoech; want om dat hi vele mesdade ghedaen hadde omtrent Gods outaer, wies vier ende asschen heilich waren, daer omme waert hi inden asschen doot ghedoemt.
Maer die coninc was soe vercnocht met ghedachten, dat hi quam om hem scalckelikere te toenenne ten Joden wert dan sijn vader dede.
Ende doen Judas dit vernam, soe beval hi den volke, dat si dach ende nacht den Here aenroepen souden, dat hi hem nu holpe alsoe hi altoes dede;
want si ontsagen hen, dat mense roven soude der wet ende tslants ende tsheilichs tempels, ende dat hi niet ghedoegen en soude, dat sijn  volc ghelevert woerde weder den blasfemerenden lieden, dat nuwelinghe elluttel hercomen was.
Ende doe si alle dit te gadere daden ende si iii daghe liggende op die erde met gheweene ende vastene baden vanden Here ontfermicheit, soe riet hen Judas, dat si hen ghereedden;
want hij peisde metten ouders, dat hi ute trecken soude eer die coninc theer bringhen soude in Judea ende eer hi die stat wonne, ende dat hi dende vander dinc bevelen soude sHeren vonnisse.
Ende aldus gaf hi Gode die macht van allen, die sceppere der werelt is, ende hi riet den sinen, dat si sterckelec vechten souden ende dat si staen souden totter doot vore die wet ende den tempel ende die stat ende tfolc ende dlant ende de poerters, ende hi leide sijn heer neven Modin.
Ende doe hi den sinen gegheven hadde een teecken van Gods victorien, soe aenghinc hi met alte stercken ute ghecoren jonghelinge tsconincs sale, ende hi versloech in den ghetelden xiiiim mans ende den meesten olifant metten  ghenen dier boven waren;
ende si vervulden der viande heer met alte groten anxte ende vresen, ende doe si haer dinc eerlec ghedaen hadden, soe trocken si wech.
Want dit geviel, doen die dach op ghinc om dat hem Gods bescermenisse halp.
Maer die coninc ontfinc weder stoutheit ende hi pijnde der Joden vaste stede met machinen;
ende hi ruerde sijn heer jeghen Bethsuram, dat der Joden ghewaerneerde stat was, maer hi waert verjaecht ende verstoten ende ghemindert.
Want Judas leverde den ghenen dier binnen waren, hare nootdorft;
maer Rodocus, een vander Joden here, ontboet den vianden der Joden heimelecheit, ende men sochtene ende men vinckenne ende men beslotenne.
Ende die coninc hadde weder redene aen die ghene die in Bethsura waren; hi gaf hen vrede ende want; ende hi trac wech
ende street jegen Judam ende hi waert verwonnen. Maer doe hi vernam, dat Philips, die ghelaten was boven den besoendien jeghen hem stac te Anthiochien, soe waert hi int therte beraest; ende hi bat den Joden ende wert hen onderdaen, ende hi swoer al te doene dat hen goet duncken soude. Ende doen hi te payse was met hen, soe offerde hi sacrificie ende eerde den tempel ende leider ghiften,
hi helsde Machabeum ende hi maectene beleidere ende prince van Ptholomayden totte Gerrenen.
Maer doe de coninc te Ptholomayden comen was, soe nament die van dier stat swaerlec van der vrienscap die di coninc metten Joden ghemaect hadde, ende haddent onwert om dat hi masschien die belofte breken soude.
Ende Lysias ghinc doe opten vonnes stoel ende hi seide hen die redene ende ghepaeysde tfolc. Ende hi keerde weder te Anthyochien. Ende in deser manieren was sconincs comen ende weder keren.
Nae den tijt van drie jaren vernam Judas ende die met hem waren, dat Demetrius, Seleucus sone, met groter menichten ende met scepen dore die havene van Tripolis op comen was ten behoerliken steden,
ende dat hi dlantscap ghewonnen hadde jeghen Anthiochum ende Lysiam, sinen beleidere;
maer een Alchimus, die hoge pape gheweest hadde, maer hi hadde hem besmet sijns dancs in den tide der onsuverheit, om dat hi mercte, dat hi in negheenre manieren salicheit en soude hebben noch ten outare gaen moghen,
soe quam hi ten coninc Demetrium in den hondersten ende vijftechsten jare ende hi gaf hem een gulden crone ende een palme. Hier en boven gaf hi hem oec verdecte coppe, die scenen sijnde vanden temple, maer dien dach sweech hi.
Maer doe hi enen tameliken tijt sijnre verwoetheit ghecreghen hadde ende hi van Demetrio te rade gheroepen was, ende men hem vraechde wat dinghe die Jode besichden ende wat rade,
soe antwoerde hi: Die vanden Joden die men heit Assidei, daer Judas Machabeus boven is, si voeden stride ende rueren ghescil, ende si en ghedoechden niet, dat rike payselec blive.
Want ic ben oec versteken van mijnre vadere glorien, ic segge vanden oversten paepscap, ic ben hier comen,
ja ten eersten om dat ic trouwe houden wille sconincs profite ende ten anderen oec omme tprofijt van  minen poerters, want met harer quaetheit wert ons gheslechte alte zeere ghepijnt.
Ende ic bidde, here coninc, dat ghi dit bekennen wilt ende voersich ons lantscap ende ons gheslechte nae die godertierenheit  die voer alle menschen van di vermaert is;
want alsoe langhe als Judas leeft, soe saelt onmoeghelec sijn, dat die dinghen pays hebben selen.
Ende doe hi dusdane dinghen gheseit hadde ende sijn andere vriende viantlec hier toe spraken, soe vergramden si Demetrium jegen Judam;
ende hi sant thant te Judea wert Nichanorre, den proefst ende den beleidere vanden olifanten,
ende hi gaf hem ghebod, dat hi Judam vaen soude, maer dat hi doodden soude die met hem waren, ende dat hi Alchimum setten soude hoge pape vanden groten temple.
Doen gheselden hen die heidene met Nichanorre, die ute Judea om Juda ghevloen waren, die micten tprofijt van haren dinghen sijnde der Joden cativicheiden ende verderfenissen.
Ende doen die Joden vernamen van Nichanoers coemste ende vander heidene vergaderinge, soe bestroeyden si hen met erden ende baden Gode, die sijn volc gheset hadde eweleck te duerenne ende die sijn deel met openbaren teeckennen bescermt hadde.
Ende om dat hen Judas, haer beleidere, beval, soe porden si thant van daer ende si vergaderden ten castele Dessau.
Maer Judas, Simon broeder, hadde gestreden met Nichanorre ende hi waert verjaget metter vianden haestigen op loepe.
Maer doe Nichanor hoerde die macht van Judas ghesellen ende die groetheit van moede, dien si hadden om die stride vanden lande, so ontsach hi hem vonnisse te doene met bloede
ende om dese sake sant hi vore Possidonium ende Theodorum ende Mathiam, dat si vrede gheven ende nemen souden.
En doen men langhe hier op raedt hadde ende Judas dit alder menichten vertrocken hadde, soe was ene sentencie van hen allen, dat men der vrientscap gheonstich ware.
Ende aldus setten si dach dat sijt heimelec onder hen doen souden ende men brachte elken stoele voert ende men settese.
Maer Judas beval, dat ghewapende liede sijn souden in tamelike steden, dat vanden vianden haestelec negheen quaet risen en soude, ende si daden tamelike sprake te gadere.
Ende Nichanor bleef te Jerosolima ende en dede niet quaets, ende hi liet henen varen die scaren vanden volke, die met vergadert waren.
Ende hi hadde altoes Judam lief van herten ende hi was te hem wert zere ghehelt;
ende hi bat hem, dat hi een wijf name ende kindere wonne; hi maecte die brulocht ende dede rustelec ende si leefden te gadere.
Maer doe Alchimus sach haer minne die si onderlinghe hadden ende haer over een draghinge, soe quam hi tote Demetrium ende seide, dat hem Nichanoer te vreemden dingen ghegeven hadde, ende dat hi Judam den verradere vanden rike gheset hadde nae hem te blivenne.
Ende aldus waert die coninc veronwert, ende metten valschen clagen van desen man wert hi al vergramt; ende hi screef tote Nichanore ende seide, dat hi swaerlec name die voerwaerden van dier vrientscap. Nochtan beval hi hem, dat hi Machabeum haestelec vanghen soude te Anthiochien.
Ende als Nichanor dit vernam, soe waert hi bedrueft ende nam swaerlec, dat hi soude moeten breken dat hi beloeft hadde, ende hem die man niet mesdaen en hadde;
maer om dat hi jeghen den coninc niet en hadde moghen steken, soe wachte hi den tijt, dat hi tghebod soude mogen voldoen.
Ende doen Judas sach, dat Nichanor haerdelikere jeghen hem was dan hi plach, ende dat hi hem fellikere ghemoet dede, soe verstont hi, dat dese felheit niet en was van goeder meyninghen; ende hi vergaderde  alluttel ghesellen van den sinen ende barch hem van Michanorre.
Ende doen Nichanor dit vernam, dat dese man hem vore hem huedde, soe quam hi totten meesten ende den heilichsten tempel ende daer die papen die offeranden offerden alsoe si plaghen, soe beval hi, datmen Judam leveren soude.
Ende doe si met eedde seiden, dat si niet  en wisten, waer hi ware, dien men sochte,
soe hief hi sijn hant ten temple wert ende swoer: En si dat ghi mi Judam ghevanghen levert, soe salic desen Gods tempel ter neder slechten ende den outaer ute graven, ende ic sal desen tempel consacreren Libro, den vader.
Ende als hi dit gheseit hadde, soe ghinc hi wech; maer die papen staken haer hande te hemele wert ende si aenriepen Gode, die altoes voer vechtere is van haren lieden ende seiden dit:
Du Here van allen dinghen, die van neghenen en hebs te doene, du wouts dat die tempel dijnre wandelinghen onder ons ghemaect woerde;
ende nu, heilich Here van allen heileghen, behoude dit huus ewelec onbesmet, dat nuwelinghe ghesuvert is.
Maer Rasias, een der ouders van Jerosolima, wert vore Nichanorre ghewroecht, die een man minnare der stat was ende wel horende, dien men van eersamheiden hiet der Joden vader.
Dese behielt vele tijts der suverheit sinen wille in djoedscap ende meinde ziele ende lichame te leverenne om daer in te volduerenne.
Ende om dat Nichanor tonen woude hatie die hi ten Joden wert hadde, soe sant hi vc ridders om desen man te vane;
want hi waende, hadde hi dien moghen bedrieghen, dat hi daer mede soude doen alte grote mesval.
Ende doen hen de scaren pijnden, in sijn huis te brekene ende die dore te brekene ende vier daer ane te stokenne, alsmenne thant ghevaen soude hebben, soe stac hem selven met enen swerde
ende coes liever edellec te stervenne dan den sondaren onderdaen te wordenne ende dan met onwerdeghen dinghen yewet jeghen sine mage te doene.
Maer om dat hi van haesticheiden hem selven die wonde niet ghegheven en hadde ten sekeren stede, ende die scaren ten doren in breken souden, soe liep hi vromelec ten muere wert ende hi liet hem selven manlec vallen in die scaren.
Ende si ruimden haestelec die stat sijns valles, daer hi quam vallende midden sijns hals.
Ende doe hi noch ademde, soe stont hi op met verwarmden sinne, maer al liep sijn bloet ute met groten loepe, ende al was hi met alte quaden wonden ghequetst, nochtan ontliep hi vore de scaren; ende hi ghinc staen op enen hoghen steen, al was hi sonder bloet woerden,
ende hi begreep sijn inader met beiden handen ende werpse op die scaren; ende hi aenriep den Here des levens ende des gheestes, dat hi hem dit weder gheven woude, ende aldus bleef hi doot.
Maer doe Nichanoer vernam, dat Judas binnen den lande van Samarien was, soe peisde hi op den saterdach met allen gheruechte te stridenne.
Maer die Joden, die hem van node volghen moesten, seiden: En doet dus fellec ende dus wildelec niet, maer gheef eere den heileghen daghen ende doet ere den ghenen die alle dingen aensiet.
Maer die onsalich man vraghede, ofte een mechtich in den hemel ware, die bevolen hadde den saterdach te vierne.
Ende doe si hem antwoerden: Jaet, die levende Here, die in den hemel mechtich is, die den zevenden dach bevolen heeft te  vierne.
Ende doen seide hi: Ende ic ben oec mechtich boven der erden ende ic bevele wapenen te nemene ende sconincs orbore te voldoene. Nochtan en behilt hijt niet, dat hi den raet voldoen so ude.
Ende Nichanor wert met groter hoverden verheven ende peisde den ghemeinen zeghe te makene van Juda.
Maer Machabeus hadde altoes hope met allen ghelove, dat hem hulpe comen soude vanden Here;
ende hi riet densinen, dat si hen niet ontsien en souden van Nichanors coemsten, maer dat si in therte hebben souden de hulpen die hen ghedaen waren van den hemele, ende dat si nu oec hopen souden, dat hen die zeghe ghevallen soude met des almechtichts hulpen.
Ende hi sprac hen toe vander wet ende vanden propheten, ende vermaende hen oec vanden striden die si te voren ghedaen hadden. Ende hier mede worden si te vromere;
ende doe haer moede dus opwert gherecht waren, soe toende hi hen oec der heidene valscheit ende dbreken van haren eeden.
Ende dus wapende hi elken niet met waerneringhen van  schilden oft van speren, maer met alten goeden redenen ende rade; ende hi ontbant hen enen ghewareghen droem daer hise alle mede verblide.
Ende dit visioen was dusdaen: hi sach Oniam, die de overste pape gheweest hadde, enen goeden man ende saechte, scemel van aensiene, saechtmoedich in zeden ende scone van talen ende die van kinde hem in doechden gheoeffent hadde, desen sach hi de hande opwert steken ende bidden over al der Joden volc.
Ende hier nae openbaerde hem oec een ander man, wonderlijc van daghen ende glorien, die omtrent hem hadde ghewaden van groter scoenheit;
ende dat Onias antwoerde ende seide: Dese is minnere der brueders ende des volcs van Israhel, dese eest, die vele bidt over tfolc ende over die heilege stat, Jeremias, Gods prophete.
Ende hem dochte, dat Jeremias sijn recht hant ute stac ende dat hi Judam gaf een gulden sweerdt, seggende:
Ontfanc dit heilege te ghiften van Gode, daer du mede verdriven sels mijns volcs van Israhel viande.
Ende doen si dus met Judas alte goeden redene beraden waren, daer een gheruchte af hadde moghen risen ende daer der jonghelinghe herte af mochte verstouten, soe droeghen si over een te vechtenne ende sterckelec te stridene, om dat die doghet van den orboren vonnissen soude, om dat die heileghe stat ende die tempel in vresen waren.
Want die minste sorghe was om wive ende om kindere ende om bruedere ende om maghe, maer die meeste ende die eerste sorge was om die heilicheit vanden temple;
maer die ghene die binnen der stat waren, hadden alte grote sorghe om die ghene die striden souden.
Ende doe si alle hoepten tfonnisse met hen te comenne, ende si die viande saghen ende theer gheordineert was ende die gheredene, ende die beesten ten tameliken steden waren gheset,
doe Machabeus mercte der menichten <toecomste> ende de ghereetscap van menegherhanden wapenen ende die felheit vanden beesten, soe stac hi sijn hande te hemele wert ende aenriep den Here, die wondere doet, die niet nae die macht van wapenen, mar alsoet hem ghenoecht ghieft hi victorie dies werdich sijn.
Want Gode aenroepende seide hi aldus: Here, du sonds dinen enghel onder Ezechiam, den coninc van Judea, ende du sloechs doot van Sennacheribs heere cm ende lxxxvm mans;
ende nu, Heere vanden hemelen, sende dinen goeden engel voer ons in deser vresen ende des  anxts der groetheit dijns arms,
dat si hen ontsien moeten, die met blasphemien comen jeghen dijn heilich volck. Ende dese beedde aldus.
Maer Nichanor ende die met hem waren, si trocken toe met trompen ende met sanghe.
Ende Judas ende die met hem waren, alsi den Here aenroepen hadden met bedinghen, soe worden si stridende;
want si vochten metter hant, maer si beeden metter herten aen den Here, ende si versloeghenre niet men dan xxxvm mans, grotelijc ghenuechte hebbende om dat die Here met hen was.
Ende doen si op hielden ende met blijscapen weder keerde, soe bekenden si, dat Nichanoer ghevallen was met sinen wapenen.
Ende als hier omme gheroep worden was ende gheruecht gheporrent, soe loefden si den Here met vaderliker talen.
Ende Judas, die met sinne ende met lichame over al ghereet was te stervenne over sijn poerters, hi beval Nichanoers hoeft ende sijn hant metten arme af te slane ende te Jerosolima te draghene.
Ende doe si daer comen waren als hi vergadert hadde sijn maghe ende die papen vore den outaer, soe dede hi oec halen die ghene die in die borch waren;
ende si toenden Nichanors hoeft ende sijn mesdadeghe hant die hi op gheheven hadde jeghen des almechtichs Gods heilich huus; ende doe verblide hi grotelijc.
Ende hi dede oec des fels Nichanoers tonghe ute sniden, ende hi bevalse met stucskenen den voghelen te ghevenne, ende sijn hant dede hi jeghen den tempel hanghen.
Hier omme benediden si alle den Here des hemels ende seiden : Ghebenedijt si die Here, die sijn stat onbesmet heeft behouden.
Maer Nichanors hoeft hinc hi in die hoghe borch, om dat het hen een groot openbaer teeken sijn soude van Gods hulpen.
Ende aldus soe gaven si ute, dat negheen sens desen dach liden en soude over sonder feeste,
maer dat men feeste hebben soude opten xiii-sten dach der maent Adar, die men in sierssche tale heet den eersten dach van Mardocheo.
Nu in dien dat met Nichanore dus ghedaen waert, om dat van dier tijt die heileghe stat vanden Hebreeuschen beseten wert, soe salic oec hier in doen dende vander redenen.
Ende eest aldus goet ende het aldus der historien betaemt, dat willic wel, maer eest te luttel werdich, soe is mens mi sculdich te verlatene.
Want ghelijc dat contrarie is altoes wijn ofte borre te drinckene, maer dat het genuechlijc is, nu deen ende dander te besegene, alsoe en sal den ghenen die lesen, niet wesen die redene, op dat mense ontdwingt.
